Perspectiefnota 2023-2027 gemeente Steenwijkerland.pdf

1 Perspectiefnota 2023-2027 Voortgangsinformatie 2023 en financiële kaders voor de Programmabegroting 2024-2027 2 Bestuurlijke inleiding Voor u ligt de Perspectiefnota (PPN) 2023 -2027. Hierin informeren we u over de voortgang van de lopende begroting. Naast financiële informatie geven we ook beleidsmatig aan hoe we ervoor staan. Daarnaast vindt u in deze PPN de financiële kaders voor de meerjarenbegroting 2024-2027. Op het moment van het opstellen van deze PPN zijn we als college exact een jaar aan de slag met het coalitieakkoord ‘Duurzaam Doorbouwen’. Samen met inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties hebben we al veel in gang gezet om de ambities voor een brede welvaart in Steenwijkerland te realiseren. Uitdagingen zijn er ook. Onder meer op het gebied van klimaat, leefbaarheid en de woningmarkt. En die uitdagingen vragen om investeringen voor de toekomst. Investeringen die nodig zijn, ondanks dat er financieel onzekere tijden aankomen. Stappen zetten We bouwen aan een duurzame, veilige en welvarende gemeente. Voor de huidige én voor toekomstige generaties. Een gemeente waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. Dat werken we uit aan de hand van de programma’s: woningbouw, werk en economie, samenredzaam, vitaal platteland, duurzaamheid en l eefbare steden en kernen.

Tegelijkertijd worden we geconfronteerd met ingrijpende gebeurtenissen, zoals de oorlog in Oekraïne. Dat vraagt om extra inspanningen. In onze gemeente vangen we, inmiddels ruim een jaar, enkele honderden Oekraïense vluchtelingen op. En het einde van de oorlog is nog niet in zicht. In deze PPN geven we aan waar we staan als het gaat om de doelen en resultaten uit de begroting 2023. Positieve ontwikkelingen zijn onder meer dat de bekendheid van het geldloket (en daarmee het gebruik van onze minimaregelingen) is toegenomen, dat er grote interesse is bij maatschappelijke organisaties voor ons energiefonds en dat er mooie resultaten worden geboekt bij fysieke projecten. Dat geldt onder andere voor de herinrichting van het Marktplein in Oldemarkt, de kwaliteitsimpuls aan park Rams Woerthe in Steenwijk en het bedrijventerrein Eeserwold. Op het gebied van woningbouw hebben we concrete afspraken gemaakt met corporaties. Daarnaast staan veel mooie plannen in de steigers. Tegelijkertijd he bben we te maken met externe factoren zoals PFAS en stikstof. En ook met de beschikbare capaciteit binnen onze eigen organisatie. Veel wisselingen waren er bijvoorbeeld bij het team duurzaamheid. In deze arbeidsmarkt is het niet gemakkelijk om geschikt per soneel te vinden. Door extra (wervings)inspanningen lukt het ons om de teams op voldoende sterkte te houden, zodat we stappen kunnen zetten.

Zo denken we binnenkort voorstellen te kunnen doen voor de aankoop van gronden voor woningbouw en bedrijventerreinen. Ook gaan we aan de slag met de realisatie van ons RES bod, het uitvoeringsplan integrale veiligheid en de uitwerking van het klimaatplan. Kortom: er gebeurt veel, maar we zijn er nog niet. Keuzes in financieel onzekere tijden In de vooruitblik naar de meerjarenbegroting 2024 -2027 presenteren we een financieel beeld dat grillig is. De onzekerheden zijn groot. De eerste jaren ziet het beeld er nog positief uit, maar in de jaren 2026 en 2027 duiken we flink de ‘min’ in. We hebben dat eerder al richting uw raad aangekondigd. Het Rijk en de VNG zijn in overleg over fundamentele keuzes met betrekking tot het gemeentefonds. Tot nu toe heeft dat echter nog niet tot structurele oplossingen geleid. Toch maken 3 we als college de keuze om te blijven investeren. Dat doen we omdat de onzekerheid met name het gemeentefonds betreft en we erop vertrouwen dat het Rijk gemeenten op enig moment financieel zal compenseren of een andere keuze maakt, bijvoorbeeld het uitbreiden van het lokale belastinggebied. De 5 grote pro jecten uit het coalitieakkoord, waaronder de ontsluiting van Blokzijl en het museum in Steenwijk, hebben op de investeringsagenda een prominente plek. Hetzelfde geldt voor onze klimaatplannen, onderwijshuisvesting en de gebiedsprocessen in het landelijk ge bied.

Belangrijke impulsen willen we de komende periode geven aan het gebiedsgericht werken en de zichtbaarheid van maatschappelijke organisaties en de gemeente in onze kernen en wijken. Dat is ook een opdracht aan ons als college. Daarom vergaderen we reg elmatig op locatie en combineren we dat met gesprekken met plaatselijk belangen en maatschappelijke partners. Ook met u als raad gaan we graag in gesprek. Onder andere over deze PPN als vooruitblik richting de op te stellen begroting 2024-2027. We zien daarnaar uit. 4 Inhoud Bestuurlijke inleiding ..................................................................................................................................... 2 1. Leeswijzer .................................................................................................................................................... 5 2. Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2023) ............................................................................. 6 2.1. Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ ................................................................................................. 7 2.2. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ ...................................................................................... 10 2.3. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ ............................................................................................ 14 2.4.

Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’.......................................................................................... 20 2.5. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ .................................................................................................... 24 2.6. Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ ......................................................................... 30 2.6. Bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ .................................................................... 46 3. Financieel beeld ......................................................................................................................................... 54 3.1. Financiële onzekerheden vanaf 2026 ............................................................................................... 54 3.2. Actuele begrotingspositie ................................................................................................................. 55 3.3. Ontwikkeling reservepositie ............................................................................................................ 59 3.4. Vooruitblik Programmabegroting 2024-2027 ................................................................................. 60 4. Kaders Programmabegroting 2024-2027 ................................................................................................ 62 4.1.

Inleiding .............................................................................................................................................. 62 4.2. Kaders .................................................................................................................................................. 62 4.3. Loonkostenontwikkelingen .............................................................................................................. 62 4.4. Prijsinflatie exploitatiebudgetten en kostenplaatsen .................................................................... 63 4.5. Prijsinflatie grondexploitatie ............................................................................................................ 63 4.6. Rente .................................................................................................................................................... 64 4.7. Loon- en prijsinflatie subsidies ........................................................................................................ 65 4.8. Prijsinflatie gemeentelijke belastingen en rechten ......................................................................... 65 4.9. Tarief 2023 voor het prestatiecontract ............................................................................................. 65 4.10.

Groei aantal woningen .................................................................................................................... 65 4.11. Groei aantal inwoners ..................................................................................................................... 66 5. Te nemen besluiten ................................................................................................................................... 67 6. Bijlagen Perspectiefnota 2023-2027 ......................................................................................................... 68 6.1. Budgetafwijkingen voor 2023 ........................................................................................................... 68 6.2. Bestedingsplan 2024-2027 ............................................................................................................... 109 5 1. Leeswijzer Voor u ligt de PPN 2023-2027, een nota met voortgangsinformatie over het lopend jaar en de kaders voor de nog op te stellen Programmabegroting 2024-2027. Hoofdstuk 2 geeft u inzicht in de voortgang van de gestelde doelen en resultaten voor het begrotingsjaar 2023. Liggen we op koers? Welke ontwikkelingen doen zich voor, zowel beleidsmatig als financieel? In hoofdstuk 3 schetsen we het financieel beeld voor de komende jaren.

De belangrijkste tabel in dit hoofdstuk is de tabel met de actuele, meerjarige begrotingspositie van onze gemeente. De kaders voor de komende programmabegroting treft u aan in hoofdstuk 4. U kunt dan denken aan bijvoorbeeld het prijsindexcijfer dat we g aan hanteren om onze budgetten en subsidies bij te stellen, evenals de trendmatige groei van onze lokale lasten. Hoofdstuk 5 somt alle gevraagde besluiten op met daarbij een onderscheid tussen zaken die ter kennisname zijn, bijvoorbeeld de voortgangsinfor matie over het begrotingsjaar 202 3, en zaken die voorliggen ter instemming. Bij dat laatste kunt u bijvoorbeeld denken aan financiële mutaties of budgetafwijkingen voor het jaar 2023 en eventueel de bijbehorende kredieten. Tot slot kent deze PPN twee bijl agen. Het betreft een overzicht met alle financiële mutaties in 2023 (bijlage 6.1) en het bestedingsplan vanaf 202 4 (bijlage 6.2). Beide overzichten zijn gedetailleerd toegelicht. 6 2. Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2023) In de jaarlijkse PPN informeren wij u over de uitvoering van de lopende begroting , zowel beleidsmatig als financieel. De rapportage over de eerste drie maanden van 2023 is bedoeld om u te informeren over de voortgang van het realiseren van de ambities uit de Programmabegroting 202 3- 2026.

Met andere woorden: Liggen we nog op koers om onze doelen te halen? Dit doen we met behulp van het bekende ‘stoplichten-model’:  = op koers ◼ = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen Over de hele linie zien we dat we goed op koers liggen. Van de doelstellinge n/beoogde resultaten voor 2023 verwachten wij: - 89% ook daadwerkelijk te realiseren; - Dat voor 11% specifieke aandacht nodig is/er problemen zijn om realisatie dit jaar mogelijk te maken. Bij het positief beeld past wel de gebruikelijke kanttekening dat het slechts een rapportage over de eerste 3 maanden betreft en het veelal gaat om acties die in gang zijn gezet. Pas bij de Najaarsnota kunnen we u een beter beeld schetsen over de voortgang en de op dat moment behaalde resultaten. 7 2.1. Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ Rapportage op doelen en resultaten Hieronder rapporteren we over de voortgang op de doelen en beoogde resultaten uit de begroting voor het bestuursprogramma ‘Woningbouw’. Doel Voldoende woningen voor onze inwoners Beoogd resultaat Voor 2027 is 2/3 van de benodigde 1.735 woningen tot 2031 gerealiseerd. Actie 2023 • We realiseren in 2023 voor 230 woningen harde plancapaciteit. • We zetten gericht actief grondbeleid in op basis van de woonbehoefte en daar waar geen gronden in bezit zijn. • We stellen een toetsingskader voor Tiny houses en een beleidslijn voor vrijkomende agrarische bebouwing op.

Prognose • We realiseren in 2023 voor 230 woningen harde plancapaciteit: ◼ • Inzet gericht actief grondbeleid:  • Opstellen toetsingskader voor Tiny houses en een beleidslijn Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB):  Toelichting • In 2022 zijn (netto) 146 woningen aan de voorraad toegevoegd. In meerdere kernen zijn plannen in voorbereiding om het beoogd resultaat voor 2023 te behalen. Er is een aantal beperkende factoren die de uitwerking van de plannen vertragen (o.a. stikstof, PFAS, inspraaktrajecten). • Op 25 oktober 2022 is het Beleidskader Tiny houses door het college vastgesteld. • We haken aan op het provinciaal beleid ten aanzien van de invulling van vrijkomende agrarische bebouwing. Doel Voldoende passende en betaalbare woningen Beoogd resultaat Tenminste 30% van de nieuwbouwwoningen is een sociale huur - of koopwoning. Actie 2023 • We voeren samen met de woningcorporaties de jaarschijf 2023 van de Prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 uit. • We voeren de rijkstaakstelling voor de huisvesting van statushouders uit. • We realiseren huisvesting voor specifieke doelgroepen zoals standplaatsen voor de huisvesting van woonwagenbewoners. • We voeren pilots wonen en zorg uit.

Prognose • Met de woningcorporaties de jaarschijf 2023 van de Prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 uitvoeren:  • Uitvoeren rijkstaakstelling voor de huisvesting van statushouders:  • We realiseren huisvesting voor specifieke doelgroepen zoals standplaatsen voor de huisvesting van woonwagenbewoners: ◼ • We voeren pilots wonen en zorg uit: ◼ Toelichting • Op twee locaties in Steenwijk worden tijdelijke standplaatsen voor woonwagenbewoners toegevoegd. Met de woningcorporaties worden afspraken gemaakt over structurele uitbreiding. 8 • Er zijn gesprekken met betrokken organisaties om de vraag in kaart te brengen voor pilots wonen en zorg . In alle gevallen is er sprake van kleinschalige maatwerkoplossingen. Doel Faciliteren van eigen inwoners initiatieven in de kernen Beoogd resultaat Het realiseren van eigen woningbouwinitiatieven voor en door eigen inwoners. Actie 2023 • We faciliteren (collectieve) wooninitiatieven van eigen inwoners, zodat onder andere starters en ouderen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. • We maken met 2 kernen afspraken over de invulling van woningbouwmogelijkheden. Prognose • Faciliteren (collectieve) wooninitiatieven van eigen inwoners:  • Afspraken met 2 kernen over woningbouwmogelijkheden:  Toelichting Met een uitvoeringsagenda woningbouw wordt uw raad tweemaal per jaar geïnformeerd.

Ook alle plaatselijke belangen worden geïnformeerd over de plannen in de kernen. In vrijwel alle kernen voeren we gesprekken over de mogelijkheden van woningbouw binnen de desbetreffende kern. Projecten/ investeringen Programmabegroting 2023-2026 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2023 -2026: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2023-2026 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Opgave woningbouw Steenwijkerland (uitbreiding team en werkbudget)  Nee Nee Nee Toelichting op de afwijking van de prognose: Wat is de aard en de omvang van de afwijking? De uitbreiding van het team met twee fte is nog niet gelukt. Wat zijn de oorzaken? Huidige arbeidsmarkt. Er zijn geen geschikte kandidaten Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Vertraging in afhandeling ruimtelijke procedures Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Deel van het structurele budget over 2023 wordt niet benut Welke maatregelen stellen we voor ? Actieve werving op de arbeidsmarkt 9 Financiële mutaties Zie bijlage 6.1.

Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Woningbouw’ zijn als volgt: Kansen:  De bestuurlijke focus/aandacht vanuit het rijk en provincie.  De krapte op de woningmarkt, waardoor extra subsidiestromen en innovatieve oplossingen ontstaan, of flexibiliteit in regelgeving.  Inzet op fabrieksmatige woningbouwproducten.  We zijn in onderhandeling met partijen voor locaties (gronden) voor woningbouw. Uitdagingen:  Capaciteitstekorten (dit betreft zowel mensen als (bouw)materialen).  Financierbaarheid van woningen (gestegen bouwkosten en hypotheekrente).  Stikstof/PFAS. 10 2.2. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ Rapportage op doelen en resultaten Hieronder rapporteren we over de voortgang op de doelen en beoogde resultaten uit de begroting voor het bestuursprogramma ‘Werk en economie’. Doel Versterken van de w erkgelegenheid door opleiden gekwalificeerd personeel en mismatch arbeidsmarkt tegengaan Beoogd resultaat Economische sectoren die van belang zijn voor onze economie, hebben meer arbeidspotentieel beschikbaar. Actie 2023 • Het ondernemersinitiatief Horeca College Weerribben -Wieden (HCWW) wordt aangejaagd en opgeleverd. • Regionale Praktijk Academie (RPA) wordt doorontwikkeld en er wordt een verkenning gedaan naar de mogelijkheden voor uitbreiding met sectoren metaal, bouw en autotechniek.

• Vernieuwing aanpak Arbeidsmarktbeleid ‘Actieplan Werk(t) 2.0’. • De Stapelbanen worden bij meer bedrijven ingezet en de werkzaamheden daarvoor worden overgedragen aan De Werkcoöperatie de Middelcirkel (WCDM). Prognose  Toelichting • Eind 2022 heeft de gemeente voor de ondernemers betrokken bij het HCWW in kaart gebracht hoe ondernemers kunnen starten. In het voorjaar van 2023 zal de gemeente een ‘warme overdracht’ doen naar de ondernemers. Gesterkt met subsidie van de provincie, een realistische uitwerking van het businessplan en een potentieel bestuur (van ondernemers) moeten de ondernemers het initiatief gaan dragen. • De doorontwikkeling van de RPA is een groot succes, er is veel interesse vanuit verschillende sectoren om aan te sluiten bij het succesvolle concept. De komende maanden zal duidelijk worden of en hoe de verschillende sectoren gaan aanhaken. Daarnaast wordt er gewerkt aan een door ontwikkelplan voor de komende 2 jaar. Dit plan wordt voor eind Q2 opgeleverd. • In 2023 gaan we samen met ondernemers en andere stakeholders aan de slag om een Regionaal Economische Agenda (REA) op te stellen. (zie ook de volgende doelstelling). • De stapelbanen liggen op koers, de subsidietermijn van de H uman Capital Agenda (H CA) loopt tot 4 mei. Het pro jectteam werkt toe naar een afronding van het project per die datum.

De behaalde resultaten en inzichten zullen in een afrondend document worden gedeeld met de raad. Doel Verbetering externe en interne dienstverlening aan ondernemers Beoogd resultaat Verhoging tevredenheid dienstverlening aan ondernemers en meer ruimte voor ondernemersinitiatieven. 11 Actie 2023 • We richten een fonds in voor aanjaagbudget voor initiatieven van ondernemers, op het gebied van bijvoorbeeld arbeidsmarkt, circulariteit, vitale kernen of verduurzaming bedrijventerreinen. • Opstellen en uitvoeren prestatieafspraken Business Club Steenwijkerland (BCS). • Opstellen en uitvoeren Regionale Economische agenda. • We stellen een integraal draaiboek op voor onze dienstverlening aan ondernemers en voeren deze uit. • Verbetering communicatie en vindbaarheid accountmanagement. • Nieuwsbrief Economie wordt opgezet. • Uitvoering ‘rode loper’-beleid voor het MKB. • Om ondernemersinitiatieven te bekijken bezoeken we minimaal 20 bedrijven. Prognose  Toelichting • In samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven wordt momenteel verkend hoe het fonds/aanjaagbudget h et best kan worden ingezet: Verkend wordt welke problemen urgent zijn en hoe we kunnen aanjagen. • In februari 2023 hebben de BCS en gemeente gebrainstormd over de prestatieafspraken voor 2023.

Dat zijn een jaarlijkse set afspraken die tussen BCS en gemeente gemaakt worden, een gezamenlijke agenda waar we ons voor gaan inzetten. Denk daarbij aan thema’ s zoals circulariteit, arbeidsmarkt en kennisdeling. De besproken thema’s en onderwerpen worden in het voorjaar uitgewerkt in concrete prestaties en activiteiten. • Er wordt in het voorjaar een analyse gemaakt (‘sociaal economische foto’) van de economische structuur, waarbij ook rekening wordt gehouden met de Social Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties en het begrip ‘brede welvaart ’. Met deze ‘economische foto’ kunnen we met ondernemers en andere betrokkenen het gesprek aangaan en komen tot opl ossingen. Op basis van deze gesprekken stellen we de agenda op. Het betreft hier dezelfde methodiek als het Actieplan Werk(t) in 2019, wat heeft geleid tot innovatieve samenwerkingen. • N.a.v. de slechte score op het onderzoek MKB vriendelijkste gemeente is een plan van aanpak opgesteld om de dienstverlening te verbeteren. Inmiddels is een aantal verbeterpunten doorgevoerd en is het eindrapport met daarin een aantal aanbevelingen opgeleverd. • De accountmanagers zijn het gezicht en aanspreekpunt voor het bedrijfsleven. Zowel online als fysiek presenteren zij zich. Dat betekent ook dat zij veel ‘in het veld’ zijn en intermediair tussen de ondernemersvraag en de interne organisatie.

• De voorbereidingen voor de nieuwsbrief zijn gestart. • Vanwege capaciteitsproblem en is het rode loper beleid minimaal uitgevoerd. Binnenkort is de formatie weer op orde waardoor dit ook opgepakt kan worden. • Zowel ambtelijk als bestuurlijk worden bedrijfsbezoeken gehouden. 12 Doel Voldoende ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven Beoogd resultaat Voldoende mogelijkheden voor bedrijven om uit te breiden en bestaande ruimte te intensiveren. Actie 2023 • Opstellen plan van aanpak voor bedrijventerreinen met een acute ruimtebehoefte of revitaliseringvraag. • Verbeteren van de kwaliteit op de bedrijventerreinen. We voeren projecten uit om de veiligheid van de bedrijfsterreinen te verbeteren en deze toekomstbestendig te maken. • We maken bestuurlijke afspraken met de provincie over uitbreiding van werklocaties voor de lokale behoefte. Prognose  Toelichting • Op basis van een onderzoek en in overleg met de BCS is gesproken over het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen. Voorgesteld is om specifiek één terrein als voorbeeldproject uit te werken. De actie opstellen plan van aanpak voor bedrijventerreinen met een acute ruimtebehoefte of revitaliseringvraag is hierbij geïntegreerd. • De conceptafspraken over zowel kwantiteit als kwaliteit zijn gereed en worden binnenkort ter besluitvorming aangeboden aan het college. We zullen uw raad daarover informeren.

Doel Duurzame bedrijven Beoogd resultaat Zoveel mogelijk bedrijven hebben een ’groen-verdienmodel’. Actie 2023 • Starten inventarisatie van de stand van zaken en ambities van ondernemers (hoe circulair is ondernemend Steenwijkerland?). • Opstellen van een actie-agenda voor circulaire projecten voor een of meerdere bedrijfssectoren (2024 gereed). Prognose  Toelichting De accountmanagers hebben gesprekken met veel ondernemers. Duurzaamheid en circulariteit z ijn hierbij onderwerpen die besproken worden. Tevens worden de thema’s duurzaamheid en circulariteit meegenomen in het opstellen van de Regionale Economische Agenda. We verwachten eind 2023 niet alleen een beeld te hebben van de stand van zaken, maar ook d e kansen die er liggen op het gebied van Circulariteit en Duurzaamheid voor ondernemend Steenwijkerland. De actie agenda voor circulaire projecten zal hier een nadere uitwerking van zijn. Projecten/ investeringen Programmabegroting 2023-2026 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2023 -2026: 13 Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2023 -2026 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1.

Arbeidsmarktbeleid, extra bedrijventerreinen en ondersteuning ondernemersinitiatieven  Ja Ja Nee 2. Renovatie Kadoelerbrug (gemeentelijke bijdrage)  Ja Ja Nee 3. Ontwikkeling verduurzaming/transitie defensie  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Werk en economie’ zijn als volgt: Kansen:  Het afnemen van de coronamaatregelen heeft ook een gunstig effect op de bedrijvigheid.  Goede samenwerking met het georganiseerd bedrijf sleven, ook ten aanzien van circulariteit, duurzaamheid en (energie)transitie. Ondernemers zijn zich bewust van deze veranderingen en willen met gemeente hierop investeren.  We zijn in onderhandeling met een partij voor een locatie (grond) voor een bedrijv enterrein. Uitdagingen:  De arbeidsmarkt is krapper dan ooit en zeker de toeristische sector en de horeca hebben grote problemen personeel te vinden. En dit zien we in eigenlijk alle sectoren.  De verwachting is dat Nederland grotere gevolgen van de oorlog zal ondervinden dan andere Europese landen. De Nederlandse economie is sterker afhankelijk van de internationale handel en daarom zal de werkloosheid verder oplopen en de koopkracht voor Nederlandse consumenten dalen. Dit heeft lokaal ook zijn weerslag.

 De stikstofcrisis raakt veel ambities van het nieuwe kabinet zoals woningbouw, infrastructuur en energietransitie. Dit heeft ook lokaal zijn invloed, ook voor bedrijven . 14 2.3. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ Rapportage op doelen en resultaten Hieronder rapporteren we over de voortgang op de doelen en beoogde resultaten uit de begroting voor het bestuursprogramma ‘Samenredzaam’. Doel Voorkomen van (ernstige) geldzorgen Beoogd resultaat Minimaal 50% van de doelgroep voor het minimabeleid maakt gebruik van de minimavoorzieningen (2022: 30%). Actie 2023 • We maken een actieplan met onze aanpak richting werkgevers over schuldensignalering en schuldhulp voor werkgevers. • In het kader van vroegsignalering hebben we met minimaal 25 inwoners per maand intensief persoonlijk contact. • We vergroten bekendheid van het Geldloket Steenwijkerland bij inwoners en werkgevers. Prognose  Toelichting Volgens de huidige cijfers komen we boven onze doelstelling van 50% uit, mede door inzet van onze informatiemedewerker. • Actieplan voor werkgevers: - We gaan op korte termijn de klantreis ‘een ondernemer met geldzorgen’ uitvoeren waarbij kritisch gekeken zal worden naar de toegang (hoe en waar komt de ondernemer binnen) en naar de verdere routing (Het Geldloket, Kredietbank Nederland (KBNL), Zuidweg&Partners, Regionaal Bureau Zelfstandigen (RBZ)).

Naar verwachting zal d e klantreis eind 2 de kwartaal begin 3de kwartaal 2023 zijn afgerond. - Samen met de accountmanager bedrijven willen we de grotere bedrijven in kaart brengen en handvatten bieden hoe om te gaan met werknemers met geldzorgen. Dit doen we onder andere door het geven van de presentatie ‘financieel fitte werknemers’. • Vroegsignalering: Vanuit de vroegsignalering is er afhankelijk van het soort melding (intensief) contact. Bij dubbele meldingen (bijvoorbeeld energie en zorg), hoge achterstanden en huurachterstand en wordt er aangekondigd een huisbezoek afgelegd. Overige meldingen krijgen een brief, mail of worden telefonisch benaderd. Gemiddeld is dit gelijk of meer dan 25 inwoners per maand. Inwoners weten door het huisbezoek, de brief, mail of het telefonisch contact over het bestaan van het Geldloket als ook van de hulp die de gemeente biedt vanuit de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (WGS) en kunnen zich, bij het hebben van geldzorgen, melden. • Vergroten bekendheid Geldloket Steenwijkerland: - Inmiddels zijn er presentaties gegeven over het Geldloket in diverse kernen. De presentaties worden gegeven in samenhang met de informatiemedewerker van het sociaal domein. De informatiemedewerker is op werkdagen aanwezig in 1 van onze 15 kernen en een belangrijke doorverwijzer naar het Geldloket voor inwoners met geldzorgen.

Daarnaast zal het Geldloket ook meegenomen worden in de klantreis ‘een ondernemer met geldzorgen’. - Het Geldloket heeft op dit mom ent alleen zitting in Steenwijk. Komend jaar zal gekeken worden naar de uitbreiding van de zittingslocatie naar andere kern(en). Doel Alle kinderen kunnen veilig thuis opgroeien (beweging van nul) Beoogd resultaat Het aantal uithuisplaatsingen terugbrengen van 1,6% naar het landelijk gemiddelde van 1,1% (periode 2022-2026) Actie 2023 • Het aantal huisartspraktijken met een spreekuur van een jeugdconsulent breiden we uit van 2 naar 4. • Vanaf het schooljaar 2023-2024 hebben alle scholenkoepels 1 of meer jeugdconsulenten ter beschikking. • Met onze (lokale) ketenpartners smeden we een coalitie om uithuisplaatsingen te voorkomen. Prognose  Toelichting • De jeugdconsulent heeft spreekuren bij drie (3) huisartsenpraktijken welke vallen onder het Gezondheidscentrum ‘De Allee’ in Steenwijk. Met twee (2) andere huisartsenpraktijken zijn gesprekken gaande om ook hier in 2023 met de inzet van de jeugdconsulent te starten. • De inzet van twee jeugdconsulenten op een drietal locaties is gestart in 2023: Kindcentrum Willem -Alexander, Obs Beatrixschool en Kindcentrum Claus. Daarnaast zijn ze beschikbaar voor consultatie en advies Steenwijkerland breed op alle scholen.

• Met (lokale) ketenpartners zijn we in overleg en volgen gezamenlijke scholing waarbij we huiselijk geweld eerder gaan onderkennen. Doel Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers Beoogd resultaat Vermindering van het aandeel mantelzorgers dat zich zwaar belast voelt (2020: 12%). Actie 2023 • Onderzoeken van de ondersteuningsbehoefte onder mantelzorgers. • Het aanbod voor respijtzorg (iemand of een organisatie die de zorg overneemt van de mantelzorger) actualiseren met nieuwe vormen. Prognose  Toelichting • Het onderzoek is nog niet gestart. Er wordt een projectleider/ onderzoeker aangesteld om dit onderzoek uit te voeren. In het 2 e kwartaal van 2023 gaat het onderzoek beginnen. • Het aanbod voor respijtzorg wordt geactualiseerd naar aanleiding van de conclusi es en aanbevelingen die voortkomen uit het onderzoek. Hiervoor moet eerst het onderzoek starten en afgerond zijn. 16 Doel Mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig wonen Beoogd resultaat Via de opbouw van beschermd -thuis formules verminderen van het gebruik van beschermd-wonen plekken met 30% (2026 t.o.v. 2022). Actie 2023 • Aanstellen kwartiermaker. • Actieplan opstellen om de Toekomstvisie Beschermd wonen uit te voeren.

In dit plan wordt opgenomen: - de ontwikkeling van lokaal beschermd thuis-formules in overleg met zorgpartijen en; - de ontwikkeling van vernieuwend woonzorg-aanbod; - en de doorontwikkeling Wmo. Prognose  Toelichting Kwartiermaker is aangesteld en heeft in beeld gebracht wat ingeregeld moet worden voor de doordecentralisatie van beschermd wonen per 2024. Gaat onder andere over werkprocessen en kwaliteitsbeheer, administratie en applicaties, financiën, inkoop en contrac tbeheer, governance en regionale samenwerking en deskundigheidsbevordering. Lokale pilot met zorgaanbieders en toegang is opgestart (zelfstandig wonen voor de doelgroep beschermd wonen, door reali seren van onder meer 24-uurs beschikbaarheid van zorg). Doel Vitaal ouder worden Beoogd resultaat Toename van het percentage ouderen dat een goede gezondheid ervaart (2022:72%). Actie 2023 • Uitvoering project Samen in beweging Clingenborgh. • Uitvoering van de plannen vanuit het sport - en beweegakkoord, zoals de inzet van de buurt-sport coach. • Opstellen van een plan van aanpak om te komen tot een actieprogramma vitale ouderen in 2024 (aangenomen amendement tijdens de begrotingsbehandeling op 8 november 2022).

Prognose • Uitvoering project Samen in beweging Clingenborgh:  • Uitvoering van de plannen vanuit het sport - en beweegakkoord, zoals de inzet van de buurt-sport coach:  • Opstellen van een plan van aanpak om te komen tot een actieprogramma vitale ouderen in 2024: ◼ Toelichting • Uitvoering project Samen in beweging Clingenborgh: Het project Samen in Beweging in Clingenborgh is afgerond. De samenwerking in de wijk met verschillende partijen wordt in het reguliere werk meegenomen. Er zijn goede ervaringen opgedaan met de uitvoering van de interventie Grip en Glans. Deze interventie wordt gecontinueerd. De ervaring met de training positieve gezondheid wordt meegenomen in het plan van aanpak voor uitrol en versterking van de beweging rondom positieve gezondheid. • Uitvoering van de plannen vanuit het sport - en beweegakkoord, zoals de inzet van de buurtsport coach: 17 Er is onder andere walking basketbal opgestart in samenwerking met BC Arta en in mei vinden de Vitaliteitsspelen plaats. Een week waarin allerlei verschillende activiteiten waaronder fittesten worden georganiseerd voor oudere inwoners. Tijdens de begrotingsbehandeling op 8 november 2022 heeft uw raad een amendement aangenomen om het beleid van het jeugdsport - en volwassenenfonds te harmoniseren. Deze maatregel is doorgevoerd.

• Opstellen van een plan van aanpak om te komen tot een actieprogramma vitale ouderen in 2024: Om invulling te geven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) gaan we een integraal plan opstellen. Een onderdeel van dit plan vitaal ouder worden. Bij de invulling van het hele plan, en dus ook voor het onderdeel vitaal ouder worden, is het gedachtengoed van positieve gezondheid leidend. Het bepalen van de kaders van het integrale plan doen we in 2023. En in het najaar van 2023 en voorjaar van 2024 vertalen we dit naar een uitvoeringsplan/actieprogramma. Dit doen we samen met lokale en regionale partners en inwoners. De focus ligt hierbij in eerste instantie op preventie en een sociale basis. Het opstellen van dit integrale plan en actieprogramma lukt niet binnen de huidige formatie. Ook het bewaken van de voortgang en verdere afstemming in de uitvoering vraagt extra inzet. Dit werken we uit in het actieprogramma. Om te komen tot het actieprogramma zetten we budget uit het GALA in. Voor de kosten voor uitvoering van het actieprogramma en noodzakelijke formatie komen we, indien nodig, met een voorstel bij de begroting 2024. Overige ontwikkelingen Naast de bovenstaande ontwikkelingen speelt o.a. ook nog het volgende: In het voorjaar 2023 is gestart met de pilot huisbezoeken voor inwoners van 75 jaar en ouder.

Als aanvulling op de andere activiteiten die plaats vinden in Clingenborgh. En als 2e pilotgebied is Vollenhove gekozen. De huisbezoeken worden gedaan door getrainde vrijwilligers. De coördinatie ligt bij Sociaal Werk De Kop en er wordt samengewerkt met verschillende partijen, waaronder de organisaties die betrokken zijn bij de Integrale ouderenzorg. 18 Projecten/ investeringen Programmabegroting 2023-2026 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2023-2026: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2023 -2026 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Als rondkomen niet (meer) lukt  Ja Ja Nee 2. Mantelzorg/respijtzorg  Ja Uitstel Nee 3. Beweging van nul  Ja Ja Nee 4. Van beschermd wonen naar beschermd thuis  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ zijn als volgt: Kansen:  Met het ‘Gezond en Actief Leven Akkoord’ en Integraal Zorgakkoord werken we aan een stevig fundament onder het preventiebeleid in Steenwijkerland .

Gemeenten, GGD' s, zorgverzekeraars en VWS hebben samen een akkoord gesloten om te zorgen voor een stevig fundament o nder het preventiebeleid. Dit akkoord is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De opgave(n) die in het GALA beschreven staan herkennen en erkennen we in Steenwijkerland. We willen meer inzetten op preventie. 'Gezond leven makkelijker maken' is één van de opgaven waaraan we werken. Het gaat daarbij niet alleen om het individu. Ook de leefomgeving en een sterke sociale basis zijn van belang en kunnen bijdragen om gezond leven makkelijker te maken. Een deel van deze acties vallen daarmee binnen het Bestuursprogramma Samenredzaam en een deel binnen Leefbare Steden en Kernen. Voor uitvoering van dit akkoord wordt aan gemeenten financiële middelen beschikbaar gesteld via een subsidieregeling: ‘Specifieke uitkering ten behoeve van sport - en beweegstimulering, het bevorderen van cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis 2023-2026 (SPUK)’. Voor Steenwijkerland is jaarlijks circa 19 € 800.000 beschikbaar. Hierin komen bestaande onderdelen (bijvoorbeeld Combinatiefuncties, Kansrijke Start, Sportakkoord) en nieuwe onderdelen (bijvoorbeeld Eén tegen eenzaamheid en Welzijn op Recept) bij elkaar in één aanvraag. De financiële middelen gaan we inzetten om de gewenste doelen te bereiken.

Dit kan door bestaande acties of projecten te continueren en/of te versterken, maar ook door nieuwe thema's op te pakken. Voor inzet van de middelen moet een integraal plan van aanpak worden opgesteld. In dit plan bepalen we de grotere koers voor 4 jaar en is het gedachtengoed van positieve gezondheid leidend. Een onderdeel van het plan zijn afspraken met lokale en regionale partners over de precieze invulling en hoe we de voortgang monitoren en bijsturen wa ar nodig. We leggen de gemeenteraad de kaders voor. Hiermee wordt ook voldaan aan de toezegging om lokaal gezondheidsbeleid op te stellen. Uitdagingen:  Vanaf 2024 wordt het beschermd wonen (Wet maatschappelijke ondersteuning) doorgedecentraliseerd van 43 centrumgemeenten naar alle afzonderlijke gemeenten. De doordecentralisatie gaat samen met invoering van een nieuw financieel verdeelmodel van de algemene uitkering van het gemeentefonds (opbouw van lokale, en afbouw van regionale budgetten/ verantwoordeli jkheden). Onzeker is of ook gelijk een woonplaatsbeginsel gaat gelden (gemeente van herkomst betaalt). Met de voorbereidingen op de decentralisatie en de bijbehorende transformatieopgave zijn we lokaal en regionaal volop bezig. Er gaat medio dit jaar regionaal een nieuwe inkoop gelden (met nieuwe reële tarieven) en er wordt lokaal een pilot beschermd thuis opgestart, voor meer ondersteuning in de thuissituatie.

Ook wordt gewerkt aan aanpak van de wachtlijst beschermd wonen en is een verschuiving van verzi lvering via Pgb’s naar zorg in natura gaande. Met de GGD IJsselland wordt gewerkt aan een zorgvuldige transitie van taken van regionale naar lokale toegang. Ook wordt de regionale samenwerking en solidariteit momenteel herijkt in het licht van al deze ontwikkelingen. Al deze factoren zijn van invloed op het verwachte perspectief op beschermd wonen. Daarom komen hier we in de begroting op terug. 20 2.4. Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’ Rapportage op doelen en resultaten Hieronder rapporteren we over de voortgang op de doelen en beoogde resultaten uit de begroting voor het bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’. Doel Balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid in het landelijk gebied Beoogd resultaat Het buitengebie d van Steenwijkerland neerzetten als dé proeftuin van Nederland. Actie 2023 • Samen met onze partners faciliteren, stimuleren en ondersteunen van lokale initiatieven en experimenten die bijdragen aan het behoud van een gezonde balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid. De huidige pilot in de Baarlingerpolder is hierbij een voorbeeld. • Faciliteren van coaching en begeleiding van agrarische ondernemers door de inzet van erfcoaches.

• Bij elkaar brengen van gebiedskennis en (provinciale) opg aven per deelgebied, en het op hooflijnen, door een ruimtelijke verkenning, bepalen van ontwikkelperspectieven per deelgebied. Deze verkenning is een bouwsteen voor een omgevingsvisie. • Opstellen plan van aanpak waarmee regie op gebiedsprocessen met de gebiedspartners kan worden gepakt. • Uitbreiden van het aantal hubs via subsidieregeling en uitbreiden van het aanbod van duurzame voertuigen (zoals elektrische scooters). • Faciliteren van riettelers om tot nieuwe technologieën te komen die bijdragen aan het beho ud van de balans. Hiertoe zullen we onder andere een bijeenkomst organiseren met de rietsector, belanghebbenden en deskundigen met de insteek om het rietbranden de komende jaren sterk te verminderen. Daarnaast sporen we de rietsector en belanghebbenden aan om te komen tot een proeftuin riet. Prognose  Toelichting • We ondersteunen de gebiedsprocessen van de boeren in de Baarlingerpolder en de boeren in Blokzijl. We organiseren kennisbijeenkomsten voor bijvoorbeeld jonge boeren. We ondersteunen individuel e ondernemers bij initiatieven, zoals een ondernemer die een onderzoek naar het toekomstperspectief van een landbouwpolder • Er is erfcoach actief die beschikbaar is voor het coachen en begeleiden van agrariërs. • Ondersteund door een extern bureau werken we aan een ruimtelijke verkenning.

Met de uitkomsten van de verkenning leveren we input op de gebiedsdagen/overleggen die de provincie organiseert voor het Provinciaal Programma Landelijk Gebied ( PPLG) en de Provinciale Omgevingsvisie. 21 • Met diverse ondernemers en buurgemeenten zijn afspraken gemaakt om het aantal hubs voor deelfietsmobiliteit uit te breiden. • We zijn in nauw overleg met de rietsector met de genoemde insteek. Doel Vergroten van de leefbaarheid in Ossenzijl Beoogd resultaat De realisatie van een nieuw bezoekerscentrum in 2026 (door Staatsbosbeheer) inclusief de koppeling met de ecologische verbindingszone, randweg, woningbouw en mogelijke overige ontwikkelingen in Ossenzijl. Actie 2023 • Sluiten van een intentieovereenkomst gebiedsontwikkeling Ossenzijl met de provincie Overijssel en Staatsbosbeheer. • Uitvoeren van haalbaarheidsstudies naar de realisatie van een randweg in Ossenzijl. • Start ontwerpproces voor de randweg Ossenzijl. • Duidelijk krijgen van de mogelijkheden voor financiering van een randweg. • Definitief gereed krijgen van ontwerp en planning van het European Wetland Center door Staatsbosbeheer. Prognose  Toelichting • Er is voor gekozen geen formele intentieovereenkomst te sluiten maar te werken met samenwerkingscontracten. In een bestuurlijke stuurgroep en een ambtelijke overleggroep wordt nauw samengewerkt en de integraliteit gewaarborgd.

• Haalbaarheidsstudies randweg Ossenzijl worden opgesteld. • Gestreefd wordt in 2023 een start te maken met het ontwerpproces voor de randweg Ossenzijl. • Er wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor financiering randweg Ossenzijl. • Er wordt gestreefd in het tweede kwartaal 2023 een ontwerp en planning gereed te hebben (door Staatsbosbeheer). Doel Vergroten van de leefbaarheid in Blokzijl Beoogd resultaat Aanleg randweg Blokzijl. Actie 2023 • Opstelling stadsvisie Blokzijl, met daarin o.a. opgenomen de thema’s verkeersproblematiek, wonen, werk en duurzaamheid. • Duidelijkheid krijgen over de mogelijkheden voor het verbinden van opgaven in Blokzijl en de mogelijke financiering. Prognose  Toelichting • Met plaatselijk belang Blokzijl is een programma opgesteld om participatie te concretiseren. De eerste werksessies zijn gepland in mei 2023. • Intern wordt gewerkt aan planuitwerking door regelmatige informele afstemming tussen werkgroep en bestuur. • Een concept projectplan voor de randweg is beschikbaar in juni 2023. • Haalbaarheidsstudie voor randweg Blokzijl wordt medio 2023 opgesteld. 22 • Er wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor (co -) financiering randweg Blokzijl. • Er wordt gestreefd in het vierde kwartaal 2023 een ontwerp en planning gereed te hebben.

Doel Toerisme als economisch drager van het gebied Beoogd resultaat Verhoging van het aandeel van toerisme in de werkgelegenheid (nu 12,5%). Actie 2023 • Het spreiden en verleiden van toeristen in de regio Weerribben - Wieden, onder meer door doorontwikkelen van innovatie in mobiliteit en gastvrijheid (e -bikes, hubs, apps etc.) en ontwikkeling Station Steenwijk als poort. • Het doorontwikkelen van de toeristische gebiedspromotie door de Stichting Weerribben-Wieden. Prognose  Toelichting • Het spreiden en verleiden van toeristen is een belangrijk onderdeel van onze toeristische visie die we samen met onze partners in de Stichting Weerribben -Wieden uitvoeren. Er zijn vier hubs gerealiseerd waar e -bikes kunnen worden gehuurd zodat de regio beter bereikbaar wordt voor toeristen maar ook voor onze inwoners en mensen die werken in ons gebied. Het aantal hubs met bijbehorende e-bikes wordt de komende periode uitgebreid binnen en buiten onze gemeente. • De toeristische gebiedspromotie is doorontwikkeld door de Stichting Weerribben-Wieden. Behalve op toeristen wordt meer gericht op inwoners en bedrijven. Doel Vereenvoudiging regels voor ruimtelijke projecten Beoogd resultaat Medewerkers werken conform de nieuwe Omgevingswet.

Actie 2023 • Doorontwikkelingen en verbetering van werkprocessen en dienstverlening zodat conform Omgevingswet wordt gewerkt (brieven, verordeningen, opleidingen etc.). • Voorbereidingen om omgevingsvisie in 2024 vast te stellen. • Starten opstelling omgevingsplan. • Opstelling luchtkwaliteitsplan. Prognose  Toelichting • De werkprocessen worden in het tweede kwartaal van 2023 afgerond. • Het proces voor het opstellen van de omgevingsvisie is gestart. Doel is 2024 in procedure te gaan. • De Nota van Uitgangspunten voor het opstellen van het omgevingsplan en handboek omgevingsplan worden in mei 2023 in de gemeenteraad behandeld. Daarna starten met opstellen met een omgevingsplan. • Er wordt aangesloten bij de rijksomgevingswaarden voor luchtkwaliteit, het Besluit kwaliteit leefomgeving. 23 Projecten/ investeringen Programmabegroting 2023-2026 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2023 -2026: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2023-2026 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Gebiedsontwikkeling en ontsluiting Ossenzijl (project uit het Coalitieakkoord)  Ja Ja Nee 2.

Ontsluiting Blokzijl (project uit het Coalitieakkoord)  Ja Ja Nee 3. Regie op gebiedsinitiatieven  Ja Ja Nee 4. Transitie Omgevingswet  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’ zijn als volgt: Kansen:  Mogelijkheden om gemeentelijke ambities te combineren met de landelijke opgaven en financiering. Uitdagingen:  In staat zijn de regierol voor de invulling van de landelijke opgaven invulling te geven waarbij er balans blijft/komt tussen leefbaarheid, economie en natuur & landschap. 24 2.5. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ Rapportage op doelen en resultaten Hieronder rapporteren we over de voortgang op de doelen en beoogde resultaten uit de begroting voor het bestuursprogramma ‘Duurzaam’. Doel / ambitie Steenwijkerland is klimaatneutraal in 2050 Beoogd resultaat Begin 2023 wordt een integraal klimaatplan opgeleverd. Actie 2023 • We bepalen de huidige stand van energie -opwek en gebruik en hoe we dit blijven monitoren. • We zorgen ervoor dat op alle klimaatonderwerpen het ambitieniveau is bepaald en vertaald is in SMART-doelstellingen.

Prognose • Huidige stand van energie-opwek bepalen en monitoren:  • Voor alle klimaatonderwerpen ambitieniveau vastleggen:  Toelichting In het klimaatplan worden de integrale visie en concrete doelen rondom energie, circulariteit, mobiliteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit vastgelegd. Het klimaatplan bevat doelen voor 2025, 2030 en 2050. Voor het formuleren van de doelen wo rdt gewerkt met ambitieniveaus, variërend van een laag ambitieniveau met alleen wettelijke vereisten tot aan een landelijk onderscheidend ambitieniveau. Dit wordt tastbaar gemaakt aan de hand van voorbeelden. Rond de zomer wordt de raad tijdens een werkver gadering meegenomen in de ambities van het integrale Klimaatplan. In september/oktober wordt het Klimaatplan ter vaststelling voorgelegd aan de raad. Doel / ambitie Elke kern of wijk heeft een klimaatplan Beoogd resultaat In 2025 heeft 75% van de wijken/kernen een concreet plan om energieneutraal te worden. Actie 2023 • Samen met de Stichting Duurzaam Steenwijkerland bezoeken van 10 kernen en wijken, om de mogelijkheden om tot energieneutrale kernen te komen (zon-op-huis, zon-op-land en evt. windenergie). Elk huis, elke straat telt. We bieden hulp en maken samen een kern - of wijkplan om energieneutraal te worden. • Uitvoeren van het actieplan energiearmoede gericht op huishoudens met een laag inkomen.

• Met woningbouwcorporaties en particuliere ei genaren van huurwoningen maken we afspraken om lagere energielabels (label D- en lager) versneld te verminderen. • Opstellen en uitvoeren van actieplan energiebesparing maatschappelijke instellingen. • Nieuw beleid voor opwek via zonne-energie vaststellen. • Onderzoeken hoe waterstof lokaal ingezet kan worden als energiedrager. • We voldoen aan de afspraken Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 en komen tot afspraken in het kader van de RES 2.0. 25 Prognose • Tien kernen en wijken zijn bezocht in het kader van energie-neutrale kernen: ◼ • Actieplan energiearmoede:  • Afspraken met woningbouwcoöperaties en particuliere eigenaren van huurwoningen over verminderen lagere energielabels:  • Opstellen en uitvoeren actieplan energiebesparing maatschappelijke instellingen:  • Nieuw beleid opwek via zonne-energie:  • Onderzoek waterstof als lokale energiedrager:  • RES-afspraken komen we na: ◼ Toelichting Gemeente Steenwijkerland loopt achter met het realiseren van het vastgestelde RES-bod van 171 GWh in 2030. Hiervan is tot nu toe 10,3 GWh gerealiseerd en zit er nog 45 GWh in de pijplijn. Daarnaast heeft Steenwijkerland een bod dat voor 100% bestaat uit opwek door zonnepanelen. De vastgestelde doelstelling van de RES -regio West Overijssel is een verdeling van 60% wind en 40% zon.

Deze verdeling is gekozen om te komen tot een stabiel stroomnet en om zogenaamde netcongestie tegen te gaan. Zon en wind vullen elkaar namelijk uitstekend aan. Op zowel zon - als windenergie lijkt Steenwijkerland de doelstelling niet te gaan halen. In Vollenhove en Blokzijl zijn we in gesprek over energieneutrale kernen. Beide kernen zijn bezig met de ontwikkeling van een stadsvisie. Binnen die stadsvisie is in ieder geval voor Vollenhove een pijler ‘duurzaamheid’ opgenomen. We zij n in gesprek met de inwoners van Vollenhove over de invulling van het begrip energie neutraliteit en de locaties waar de opwekking van duurzame energie (wind/zon) gerealiseerd zou kunnen worden. In Blokzijl vindt op dit moment een verkenning plaats van de voors en tegens van een aantal (zoek)locaties voor realisatie van een zonnepark. En in maart is het vernieuwde beleidskader ‘Ruimte voor zon op (Steenwijker)land’ ter inzage gelegd. Na de zomer wordt het beleids - kader ter vaststelling aangeboden aan de raad. In april wordt de raad om advies gevraagd over grootschalige opwek van energie door windenergie. Doel / ambitie De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid Beoogd resultaat Vanaf 2023 zetten we een zichtbare versnelling in zodat de gemeente een inspirerend voorbeeld wordt. Actie 2023 • In 2023 is de CO2-footprint van de gemeentelijke organisatie gereed.

Dit is de basis voor een actieplan om onze eigen CO2 -footprint te verlagen door in te zetten op circulariteit, aanpassing van gebouwen en gebruik van mobiliteit. Elk jaar neemt het energieverbruik van gemeentelijk vastgoed door verduurzamingsprojecten (zoals de plaatsing van zonnepanelen) af. 26 • We kijken breed naar de vergroeningsmaatregelen, bijv. door het afkoppelen van regenwater en benutten van mogelijkheden tot groene daken. • In 2025 is tenminste één zonnecarport ontwikkeld. Prognose • CO2-footprint is gereed in 2023:  • Vergroeningsmaatregelen eigen gebouwen: ◼ • Ontwikkeling zonnecarport:  Toelichting • Na de zomer hebben we onze CO2 -footprint in beeld en gaan we plannen maken om deze footprint de komende jaren te verlagen. • Bij nieuwbouw en verbouw wordt gekeken naar vergroeningsmaatregelen. Vanwege de veelheid aan projecten die zich momenteel rondom het maatschappelijk vastgoed afspelen lukt het niet om meer te doen dan dit. • We onderzoeken de mogelijkheid van de toevoeging van een zonnecarport in Steenwijkerland. Doel Vermindering van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en versterken biodiversiteit Beoogd resultaat Vermindering van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en profiteren van de kansen die een veranderend klimaat biedt. Actie 2023 • Vaststellen en uitvoeren lokale adaptatiestrategie.

• Vaststellen en promoten stimuleringsregeling klimaatadaptatie voor inwoners. • Klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte, zowel bij nieuwbouw als in de bestaande situatie, wordt integraal opgenomen in een herziening van de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). • Vaststellen van het beleidsplan groen en biodiversiteit. • Het in kaart brengen van het groen-blauwe netwerk, dit vertalen in de omgevingsvisie en onderzoeken waar kansen liggen voor verbetering van de onderlinge verbindingen. • Ontwikkelen van een systematiek voor natuurinclusieve (nieuw)bouw en ontwikkellocaties. • Ondersteunen van jaarlijks minimaal 2 buurtinitiatieven die als doel hebben de ecologie/natuur te verbeteren. Prognose • Lokale adaptatiestrategie:  • Stimuleringsregeling klimaatadaptatie voor inwoners:  • Klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte:  • Beleidsplan groen en biodiversiteit:  • Groen-blauwe netwerk:  • Ontwikkelen systematiek natuur -inclusieve (nieuw)bouw en ontwikkellocaties:  • Ondersteunen van jaarlijks minimaal 2 buurtinitiatieven:  Toelichting Het groenblauwe netwerk is voor alle kernen in Steenwijkerland in kaart gebracht, momenteel wordt er gewerkt aan het in kaart brengen van het groenblauwe netwerk in het buitengebied.

27 Bij de planvorming Steenwijk Zuidoost is er specifieke aandacht voor streekeigen plant- en diersoorten, zoals de sleedoornpage een bijzondere vlinder die leeft in Steenwijk. Ook voor de huiszwaluw, kleine dwergvleermuis, de egel, insecten en wilde bijen is er aandacht. Deze werkwijze gaan we vastleggen in de visie groen en b iodiversiteit (afronding eind 2023). Met als doel binnen alle nieuwe ontwikkelingen, ruimte te bieden aan streekeigen soorten. Door aan te sluiten op bestaande groenblauwe structuren en rekening te houden met de bodem en het natuurlijke watersysteem. Deze werkwijze zet in op het behouden en versterken van een robuust netwerk van groen en water. Binnen dit netwerk is er leefruimte voor vogels, egels, wilde bijen, vleermuizen, vlinders, libelle en andere steekeigen soorten. Jaarlijks zijn er in Steenwijkerl and initiatieven die bijdragen aan het verbeteren van de ecologische omstandigheden en verblijfskwaliteit in het openbaar groen. Het gaat dan om initiatieven van inwoners die met groen, bloemen, fruitbomen, insectenhotels, bankjes, pleintjes, picknickbanken en informeel spelen mooie ontmoetingsruimten maken voor jong en oud. Goede voorbeelden zijn het plan voor een ontmoetingsruimte op het grasveld tegenover het ‘t PuzzelsTuk en het ontmoetingspark bij Schutterswoerthe, beide op Tuk.

Sinds 1 maart 2023 kunnen inwoners en ondernemers van de gemeente Steenwijkerland subsidie aanvragen voor het verduurzamen van hun tuin. Met deze subsidie kunnen één of meerdere maatregelen worden genomen om de tuin beter voor te bereiden op droogte, hitte en hoosbuien. Doel Koploper zijn in de minste hoeveelheid restafval per inwoner Beoogd resultaat In 2025 is de hoeveelheid restafval minder dan 60 kg per inwoner per jaar (2021: 69 kg). Daarnaast is het afvalscheidingspercentage hoger dan 90%, waarmee we tot de koplopers horen in het ROVA-gebied. Actie 2023 • Inregelen laagfrequent restafval in het buitengebied. • Vervolg aan de campagne ‘Afval scheiden geen kunst aan’. • Opstellen nieuwe voorwaarden zwerfafval en onderbrengen zwerfafvalinitiatieven bij Stichting Duurzaam Steenwijkerland. • Actieplan verminderen aandeel gft in restafval. • Overloopcontainers PMD (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen (blik) en drankpakken) plaatsen. • Verminderen aandeel papier in restafval door invoeren blauwe container in delen van Steenwijkerland.

Prognose • Inregelen laagfrequent restafval in het buitengebied:  • Vervolg campagne ‘Afval scheiden, geen Kunst aan’:  • Aanpak zwerfafval onderbrengen bij Stichting Duurzaam Steenwijkerland:  • Actieplan minder gft in restafval:  • Overloopcontainers voor PMD:  28 • Invoeren blauwe mini-container voor papier in deel van Steenwijkerland:  Toelichting Ook voor 2023 staat een aantal projecten uit het Grondstoffenplan op de planning. De focus op meer grondstoffen en vooral goede kwaliteit van die grondstoffen bli jft belangrijk. Gft zit helaas nog te vaak in ons restafval. Analyses laten zien dat het vaak voedsel is dat over de datum is. Ook zitten er nog veel etensresten in. Daarom kiezen we voor het thema voedselverspilling. Werken met boodschappenlijstjes, bewuster koken (met restjes!) én daarna weggooien in de juiste bak is de basis voor minder gft in het restafval. Doel / ambitie Versterking van de schone mobiliteit Beoogd resultaat Meer inwoners verplaatsen zich CO2-neutraal. Actie 2023 • Uitbreiding van de pilot met e-bikes vanuit de Regiodeal. • Versterken van Steenwijkerland als fietsgemeente (zie leefbare steden en kernen, verbeteren van bereikbaarheid). • Stimuleren deelautoconcept: minimaal twee nieuwe initiatieven erbij. • Opstellen en vaststellen plan voor toekomst vaste laadinfrastructuur.

Prognose • Uitbreiden pilot met e-bikes vanuit de Regiodeal:  • Versterken Steenwijkerland als fietsgemeente:  • Stimuleren deelautoconcept:  • Opstellen plan toekomst vaste laadinfrastructuur:  Toelichting In juni wordt het ‘Fietsplan’ voorgelegd aan de raad. Het ‘Fietsplan’ bestaat uit drie kernopgaven die leiden tot een hoger fietsgebruik: een aantrekkelijk fietsnetwerk dat inspeelt op de groei van het fietsverkeer en uitdaagt tot meer fietsen; kwalitatief goede stallingsvoorzieningen en het stimuleren van fietsgebruik ter ug laten komen in de arbeids - voorwaarden en bedrijfscultuur. Bij de pilot voor de e -bikes sluiten steeds meer organisaties zich aan waardoor we dit jaar komen tot uitbreiding. Voor het deelautoconcept worden de mogelijkheden momenteel verder onderzocht waarbij dit jaar wordt gekeken welke locaties het meest kansrijk zijn. Doorlopend wordt gewerkt aan het verder uitbreiden van de laadinfrastructuur. Daarnaast wordt dit jaar het toekomst plan voor de laadinfrastructuur vastgesteld.

Projecten/ investeringen Programmabegroting 2023-2026 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2023-2026: 29 Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2023 -2026 Omschrijving project/investering Wordt de planning gehaald? Wordt project/ investering uitgevoerd volgens het laatst vastgestelde projectplan? Worden middelen ingezet overeenkomstig het laatst vastgestelde projectplan? Is de investering/ het project gereed? Bestedingsplan: 1. Uitbreiding formatie team duurzaamheid  Ja Ja Nee 2. Werkbudget  Ja Ja Nee Financiële mutaties Zie bijlage 6.1. Kansen en uitdagingen De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘Duurzaam’ zijn als volgt: Kansen:  Het klimaatplan gaat een duurzaam perspectief bieden voor de komende jaren.  Verschillende subsidies van het rijk bieden mogelijkheden om het verduurzamen van de woningvoorraad te versnellen.  Voor het onderzoek naar waterstof wordt samenwerking gezocht met lokale initiatieven. Uitdagingen:  Voldoen aan het RES-bod, inclusief de verhouding wind/zon.  De arbeidsmarkt op dit gebied is zeer uitdagend en alle gemeente zijn op hetzelfde moment voor duurzaamheid aan het werven. 30 2.6.