Perspectiefnota 2021-2025.pdf

1 Perspectiefnota 2021-2025 Voortgangsinformatie 2021 en financiële kaders voor de Programmabegroting 2022-2025 2 Bestuurlijke inleiding Voor u ligt de Perspectiefnota (PPN) 2021–2025. Vorig jaar is de PPN door het uitbreken van Covid- 19 en de vele onzekerheden op dat moment niet opgesteld en vervangen door een informatienota. Dit jaar hebben we ervoor gekozen om geen afzonderlijke ‘Hoofdlijnenrapportage’ op te stellen met daarin de voortgang van de lopende begroting , maar deze te integreren met de PPN. Dat betekent dat naast financiële informatie, ook beleidsmatig is aangegeven hoe we er het lopende jaar voor staan. Wij verwachten dat we daarmee de informatiewaarde voor uw raad vergroten. Daarnaast geven we in de PPN zoals gebruikelijk de kaders voor de meerjarenbegroting 202 2-2025. Via een informatienota (16 maart 2021) bent u hierover geïnformeerd. Deze PPN richt zich vooral op het lopende en eerstvolgende jaar en minder op de periode 2023-2025 vanwege de gemeenteraadsverkiezingen van begin volgend jaar. De huidige bestuursperiode loopt ten einde en dan past het niet om nog grote nieuwe ambities te formuleren en nieuwe plannen aan u voor te leggen. Bovendien is het financieel meerjarenbeeld erg onzeker nu d e coronacrisis aanhoudt.

Wat zijn de beleidsmatige en financiële effecten van corona op de langere termijn ? Wat zijn de uitkomsten van de nieuwe herverdelingsmethode van het gemeentefonds voor onze gemeente? Ook is onzeker of een nieuw Kabinet extra geld b eschikbaar stelt voor de financiële tekorten van in het Sociaal Domein (onder andere voor de Jeugdzorg). Tegelijkertijd vraagt deze periode van ons dat we alles in het werk stellen om zo goed mogelijk uit de crisis te komen. Een goede ondersteuning voor onze inwoners, ondernemers en instellingen staat voorop. Dat willen we doen op basis een actuele visie waarbij de kernthema’s uit het Hernieuwd Perspectief (HHP) opnieuw zijn geformuleerd. Hierove r willen graag met u in gesprek tijdens de algemene beschouwingen bij de behandeling van deze PPN. Wat is naar uw mening van cruciaal belang om de samenleving in de gemeente er weer bovenop te krijgen? Hoe zorgen we voor Perspectief voor al onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties? Met uw input en inspiratie gaan wij dan aan de slag om een solide begroting 2022-2025 op te stellen die in alles een sterk en vitaal Steenwijkerland uitstraalt. Dit doen we dan tegen de achtergrond van het dan geldende budgettaire beeld (met name de verwerking van de m eicirculaire van het gemeentefonds).

We vertrouwen erop dat we met voorliggende PPN een financieel solide basis hebben gelegd voor de komende begroting. Burgemeester en wethouders van Steenwijkerland, de secretaris, de burgemeester, Judith de Groot Rob Bats 3 Inhoud Bestuurlijke inleiding ..................................................................................................................................... 2 1. Leeswijzer .................................................................................................................................................... 4 2. Hoe verder na corona: onze visie op herstel ........................................................................................... 5 3. Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2021) ........................................................................... 12 3.1. Bestuursprogramma ‘De inwoner op 1’ .......................................................................................... 13 3.2. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ .................................................................................................... 19 3.3. Bestuursprogramma ‘Werk aan de winkel’ .................................................................................... 23 3.4. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ ............................................................................................ 30 3.5.

Bestuursprogramma ‘Mijn Steenwijkerland’ ................................................................................. 42 3.6. Programma ‘Financiën en overhead’ .............................................................................................. 58 3.7. Programmatisch werken ................................................................................................................... 62 3.7.1. Programma Duurzaam en Be-Leefbaar Toerisme (DBT)........................................................... 62 3.7.3. Programma Omgevingswet ........................................................................................................... 66 3.7.3. Programma Duurzaam .................................................................................................................. 68 4. Financieel beeld ......................................................................................................................................... 69 4.1. Programmabegroting 2021-2024: Oordeel provincie .................................................................... 69 4.2. Stand van zaken bezuinigingen ....................................................................................................... 70 4.3. Actuele begrotingspositie ................................................................................................................. 71 4.4.

Financiële gevolgen van de coronacrisis......................................................................................... 76 4.5. Ontwikkeling reservepositie ............................................................................................................ 79 5. Kaders Programmabegroting 2022-2025 ................................................................................................ 80 5.1. Inleiding .............................................................................................................................................. 80 5.2. Kaders .................................................................................................................................................. 80 5.3. Loonkostenontwikkelingen .............................................................................................................. 80 5.4. Prijsinflatie exploitatiebudgetten en kostenplaatsen .................................................................... 81 5.5. Prijsinflatie grondexploitatie ............................................................................................................ 82 5.6. Rente .................................................................................................................................................... 83 5.7.

Loon– en prijsinflatie subsidies ........................................................................................................ 83 5.8. Prijsinflatie gemeentelijke belastingen en rechten ......................................................................... 83 5.9. Tarief 2022 voor het prestatiecontract ............................................................................................. 84 5.10. Groei aantal woningen .................................................................................................................... 84 5.11. Groei aantal inwoners ..................................................................................................................... 84 6. Te nemen besluiten ................................................................................................................................... 85 7. Bijlagen Perspectiefnota 2021-2025 ......................................................................................................... 86 7.1. Budgetafwijkingen ............................................................................................................................. 86 7.2. Bestedingsplan 2022-2025 ............................................................................................................... 125 4 1.

Leeswijzer Voor u ligt de PPN 2021-2025, een nota met voortgangsinformatie over het lopend jaar en de kaders voor de nog op te stellen Programmabegroting 2022 -2025. Het is al met al een ‘lijvig’ document geworden. Dat is niet zonder reden. Voorheen kenden we voor de voortgan gsinformatie in he t voorjaar de zogenaamde ‘Hoofdlijnenrapportage’ waarin aan de hand van het ‘stoplichten -model’ per bestuursprogramma werd gerapporteerd over de voortgang van de in de programmabegroting geformuleerde doelen en resultaten. In voorliggende PPN rapporteren w e op een vergelijkbare wijze. Nieuw is dat we u ook een toelichting geven als we op koers liggen voor 2021 en niet alleen als er problemen zijn . Als we op koers liggen, waar blijkt dat dan concreet uit? Welke acties zijn uitgevoerd of in gang gezet? Na deze leeswijzer, treft u in het volgende hoofdstuk onze visie aan om sterk(er) uit de crisis te komen. Dit is een vervolg op het Het Hernieuwd Perspectief (HHP) met enkele accentverschuivingen. De actuele visie hebben we als uitgangspunt genomen voor onze p lannen voor 2022 en latere jaren. Hoofdstuk 3 geeft u inzicht in de voortgang van de gestelde doelen en resultaten voor het begrotingsjaar 2021.

Liggen we op koers? Welke ontwikkelingen doen zich voor en wat is de invloed van de coronacrisis, zowel beleidsmatig als financieel? In hoofdstuk 4 schetsen we het financieel beeld voor de komende jaren, waarbij we onder andere aandacht besteden aan de wijze waarop de provinciaal toezichthouder naar onze financiën kijkt. Tevens geven we u inzicht in hoe het staat met het forse bezuinigingspakket waartoe uw raad vorig jaar heeft besloten met ook hier de vraag: Liggen we op koers? In paragraaf 4.3 is de tabel met de actuele, meerjarige begrotingspositie van onze gemeente opgenomen. Dit jaar is deze tabel een stuk minder gedetailleerd dan in vorige jaren. De details treft u aan in een aantal vervolgtabellen, bijvoorbeeld met (financiële) informatie over alle besluiten die uw raad de afgelopen maanden heeft genomen en de zogenaamde autonome ontwikkelingen. We hopen uw raad hiermee beter te bedienen. De kaders voor de komende programmabegroting treft u aan in hoofdstuk 5. U kunt dan denken aan bijvoorbeeld het prijsindexcijfer dat we gaan hanteren om onze budgetten en subsidies bij te stellen, evenals de trendmatige groei van onze lokale lasten. Hoofdstuk 6 somt alle gevraagde besluiten op met daarbij een onderscheid tussen zaken die ter kennisname zijn, bijvoorbeeld het bestedingsplan 2022 -2025, en zaken die voorliggen ter instemming.

Bij dat laatste kunt u bijvoorbeeld denken aan financiële mutaties of budgetafwijkingen voor het jaar 2021 en eventueel de bijbehorende kredieten. Tot slot kent deze PPN twee bijlagen die zijn opgenomen in hoofdstuk 7. Het betreft een overzicht met alle financiële mutaties (hoofdstuk 7.1) en het bestedingsplan vanaf 2022 (hoofdstuk 7.2). In deze bijlagen is gedetailleerd weergegeven wat de nieuwe plannen zijn (bestedingsplan) en waarom we voorstellen om de budgetten voor 2021 aan te passen (financiële mutaties). 5 2. Hoe verder na corona: onze visie op herstel Inleiding Toen vorig jaar de coronacrisis zijn intrede deed, hebben we alles in het werk gesteld om het virus het hoofd te bieden. Een goede ondersteuning voor onze inwoners, ondernemers en instellingen stond in alles wat we deden en doen voorop. Dat bet ekende: snel anticiperen op de gezondheidsgevolgen van de coronacrisis, het in goede banen leiden van de noodzakelijke maatregelen en het zoveel mogelijk beperken van de directe, negatieve effecten. De gevolgen van de coronacrisis zullen echter ook op de langere termijn doorwerken.

In welke mate? Gaan we, als de crisis (grotendeels) over is, weer over in ons oude leefpatroon? Hoe spelen andere lopende opgaves en crisissen zoals rondom het klimaat, stikstof en de woningmarkt hierin mee? Is het nieuwe normaal toch minder nieuw dan er soms gedacht wordt? Of is de wereld nu echt anders geworden en zijn er fundamentele veranderingen opgetreden, die een andere manier van leven vereisen? Ongeacht hoe het antwoord op deze vraag zal uitpakken, zeker is dat het nu wel tijd is om de fase van de acute crisis achter ons te laten. En te werken aan herstart en verbetering vanuit de kansen die zich aandienen, zowel voor de komende jaren als op de langere termijn. Graag gaan wij met u als raad het gesprek aan om die herst art vorm te geven, om zo in gezamenlijkheid te bepalen hoe Steenwijkerland sterker uit de crisis kan komen. Terugblik: Het Hernieuwd Perspectief Door de coronacrisis hebben we in het afgelopen jaar andere keuzes moeten maken. Minder focus op de realisat ie van onze doelen en de uitvoering van de plannen, zoals we die in onze ambitiekaarten hadden verwoord. Noodzakelijke keuzes voor een goede aanpak van de crisis, maar ook noodzakelijk om tot een sluitende begroting te komen. Voor de zomer van 2020 hebben we de basis voor die begroting, neergelegd in Het Hernieuwd Perspectief (HHP), met u besproken en afgestemd.

In dit HHP hebben wij verwoord welke kernthema’s voor ons bepalend zijn om de crisis voor onze inwoners goed aan te kunnen pakken: 1) In stand houden vitale lokale samenleving 2) Wie het nodig heeft ontvangt (basis) zorg 3) Herstel economie en werkgelegenheid Impact van de crisis De huidige impact van de crisis laat een diffuus beeld zien. De toename van het aantal faillissementen, de werkloosheid en het aantal bijstandsuitkeringen is tot op heden beperkt. Sommige economische sectoren floreren als nooit tevoren. Bouwmaterialen zijn niet aan te slepen en nauwelijks nog voorradig. De onderlinge solidariteit tussen mensen is nog altijd relatief groot. En de verwachting dat huiselijk geweld en kindermishandeling toenemen, is nog niet zichtbaar geworden in de officiële registraties. Anderzijds bestaat er serieuze vrees voor een ‘stilte voor de storm’. Het beroep op jeugdhulp is nog niet stijgende, maar we zien al wel dat de bijbehorende problematiek ernstiger lijkt te worden. De 6 gemiddelde leergroei in het basisonderwijs blijft achter bij andere jaren. Zorgen zijn er over de positie van jongeren, ZZP’ers en traditioneel kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Over de gevolgen die ontstaan door een gebrek aan onderling contact in de afgelopen tijd en de e ffecten van een toename in ongezonde leefstijl.

Zorgen hebben wij over de positie van de lokale middensta nd door de explosieve groei van de online concurrentie. En de voor onze gemeente zo belangrijke horecasector: hoe vindt men daar straks het broodnodige personeel? Hoe zal het onze wijkcentra en dorpshuizen straks vergaan? Wordt het gebruik minder doordat w e nu weten dat overleg ook heel goed digitaal kan? De coronacrisis heeft de verdeeldheid in de samenleving verder vergroot: kwetsbare groepen en groepen die sterk geraakt zijn door de crisis, hebben meer onvrede en minder vertrouwen in de overheid. Wij v erwachten dat ook in Steenwijkerland d oor de crisis sommige maatschappelijke kwetsbaarheden en opgaves die al voor de crisis bekend waren, worden uitvergroot. S cheidslijnen in de samenleving worden scherper (opleiding, inkomen, woonomgeving, gezondheid). B epaalde bevolkingsgroepen worden door deze opeenstapeling van risico´s extra geraakt. Bovenstaande toont het belang om ontwikkelingen goed te volgen. Waar zijn tekenen van veerkracht en eigenaarschap en waar is versterking nodig? Waar staan kansengelijkhe id en sociale samenhang onder druk? We moeten voorbereid zijn op de gevolgen van de crisis op langere termijn en, waar het kan, hierop inspelen. Hoe verder? De kernthema’s zoals wij die in het HHP verwoord hebben staan wat ons betreft nog overeind voor de aanpak van de huidige crisissituatie.

Ook bieden zij een prima invalshoek naar de toekomst toe, als antwoord op de vraag hoe wij als gemeente sterker uit de crisis gaan komen. Om die transformatie vorm te geven is het nodig de kernthema’s met enkele acce ntverschuivingen te herschrijven. Noem het “Het Hernieuwd Perspectief-2”. Uitgangspunten bij dit HHP-2 zijn:  Inwoner op 1. Als gemeente willen wij menselijk en dichtbij zijn. Daarbij maken we duidelijk wat er kan en wat niet. Wij zoeken in onze prioriteiten aansluiting bij onderwerpen die onze inwoners belangrijk vinden, zoals werkgelegenheid en betaalbaar wonen. Onze inwoners hebben ons in de coronaperiode thema’s meegegeven waar zij zich door de crisis extra zorgen om maken. Dat zijn zorg, economie, voorzieningen en milieu/klimaat.  Veerkracht. We bieden hulp waar het nodig is. Maar d e meeste mensen, en zeker ook de ondernemers, zijn niet graag afhankelijk van de overheid. Veel mensen kunnen op een eigen manier met de gevolgen van de crisis omgaan en wee r ‘terugveren’. De veerkracht die ook in positieve gezondheid zo centraal staat is hier onontbeerlijk.  Eigenaarschap. We benutten de kracht van onze inwoners, ondernemers en organisaties. De kennis, energie en ideeën van inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven zijn de leidraad voor ons “herstelplan”. We dagen de samenleving hierbij uit.

Van onze kant hoort daar ook bij dat we lef en slagkracht tonen en vertrouwen hebben in inwoners.  Duurzaamheid. De crisis heeft ons een spiegel voorgehouden. Laten zien dat er grenzen zijn aan groei en hoe belangrijk dit thema is. Veel inzet is er de afgelopen periode gepleegd om antwoord te geven op acute vragen. Het is nu tijd het (nog) beschikbare geld in te zetten voor duurzame oplossingen. Duurzaam materiaal gebruik, hergebruik, het vormgeven van een circulaire economie, klimaatbestendigheid, biodiversiteit: duurzaamheid is meer dan ooit een integraal thema door ons beleid heen. 7  Financieel verantwoord. Het einde van deze bestuursperiode is in zicht. Wij willen de gemeente financieel verantwoord achter laten en voldoende ruimte bieden voor een nieuw te vormen college, ook in financiële zin. Het zo fluctuerende financiële beeld is daarbij een extra reden voor behoedzaamheid en terughoudendheid. Sterk(er) uit de crisis: de kernthema’s Vanuit bovenstaande uitgangspunten zien wij de volgende drie kernthema’s als basis om sterk(er) uit de crisis te komen:  Vitale lokale samenleving  Zorg en aandacht voor wie het nodig heeft  (Circulaire) economie en werkgelegenheid Vitale lokale samenleving De coronacrisis heeft laten zien hoe belangrijk het ‘sociaal weefsel’ van een samenleving is.

Vooral in de eerste fase van de crisis was de maatschappelijke energie overal voel - en zichtbaar. Zowel inwoners als ondernemers keken meer dan ooit om naar elkaa r. Ook ontstonden prachtige gezamenlijke initiatieven door de ontstane contacten in de buurten. In ons beleid willen vooral die energie aanwenden, stimuleren, ondersteunen en soms ook doen terugkomen. Want wat hebben we het gemist: die evenementen, de sport- of muziekvereniging, het vrijwilligerswerk. Niet overal is de impact van corona even groot. Daar moeten we aandacht voor hebben. We zullen de crisis dan ook moeten gebruiken om goede keuzes te maken. Op de woningmarkt, voor wie bouwen we? Welke kernen en wijken zijn kwetsbaar? Vitale kernen en wijken vormen voor velen een belangrijke basis voor een aangenaam leven in onze gemeente. Goede en bereikbare voorzieningen in de gemeente, een gezonde, groene en verzorgde omgeving en een vitaal platteland. Veel mogelijkheden voor ontmoeting en ontspanning. Deze voorzieningen, of het nu gaat om dorpshuizen of een bloeiend verenigingsleven, zijn van wezenlijk belang voor de lokale gemeenschappen. Om kernen en wijken duurzaam vitaal te houden doemt zich wel de vra ag op of we al deze voorzieningen (afzonderlijk) in stand kunnen houden.

De crisis heeft geleerd hoe multifunctioneel accommodaties ingezet kunnen worden, maar ook dat een fysieke bijeenkomst niet altijd nodig is om te vergaderen of bijeen te komen. Accomm odaties als dorpshuizen kunnen hierdoor met een terugloop in inkomsten geconfronteerd worden of hebben andere faciliteiten nodig om aan te sluiten bij de vraag. Door de crisis is ruimte in een ander daglicht komen te staan, zeker vanuit sociaal perspectie f. Wandel- en fietsmogelijkheden, groene beweeg -, speel - en ontmoetingsplekken en parken zijn belangrijker geworden, net als een goede woning. Hoe aantrekkelijker de woonomgeving is ingericht, hoe meer dit uitnodigt om actief naar buiten te gaan, te bewege n en elkaar te ontmoeten. 8 Zorg en aandacht voor wie het nodig heeft Een grote, diverse groep zal door de coronacrisis te maken hebben met baanverlies, terugval in inkom(st)en, sluiting van onderneming, dreiging van faillissement en een toename van schulden. Wij verwachten dat het aantal vragen voor ondersteuning hoger wordt en dat ook nieuwe groepen ondersteuning nodig gaan hebben, zoals jongeren, ZZP’ers en ondernemers. Daar waar mogelijk moeten wij voorkomen dat de coronacrisis voor onze inwoners uitmondt in een armoede - of schuldencrisis. Daarnaast zijn de coronamaatregelen en weggevallen inkomsten een bron van stress; zij raakt daarmee tevens het gezondheidsvraagstuk.

Wij zetten erop in goed voorbereid te zijn op de verwachte stijging van de vragen. In dat licht is het belangrijk te werken met scenario’s, goede monitoring en extra inzet op vroegsignalering en preventie. Bij de inzet voor preventie kiezen we ervoor om juist te investeren in die wijken, waar de kansenongelijkheid het grootst is. Naast het voorkomen van armoede kan extra investeren in een snelle en adequate schuldhulpverlening veel ellende voorkomen. Naast focus op het armoedebeleid en schuldhulpverlening gaat het in dit kernthema om onderwijs, jongeren en gezondheid. Door corona hebben v eel leerlingen vertraging opgelopen door het uitvallen van fysiek onder wijs en de afwezigheid van stagemogelijkheden en praktijklessen. Er bestaan zorgen dat dit doorwerkt op kansengelijkheid op de langere termijn. Daarnaast zijn het vooral de jongeren, die de grootste effecten ervaren van het ontbreken van fysiek contact en onderlinge ontmoeting. Dit kan gevolgen hebben voor de mentale gezondheid van de jongere en gevoelens van eenzaamheid. Met corona zijn de gezondheidsverschillen levensgroot op de agenda gekomen. Alleen al de kans dat iemand met een beneden-modaal inkomen aan corona overlijdt, is groter dan bij iemand met een bovenmodaal inkomen. We wisten al dat onderliggende sociale factoren van invloed zijn, maar met de crisis is dit scherper op ieders netvlies komen te staan.

In het beleid willen we dan ook de focus leggen waar de meeste “gezondheidswinst” kan worden behaald: in de kwetsbare wijken. Een integrale benadering bij de aanpak van de sociale impact is belangrijk. Daarbij gaat het niet alleen om het verstrekken van geld of andere middelen. Aandacht, vooral o ok gericht op wat de Wat gaan we concreet meer of anders doen? Enkele voorbeelden: - Uitbreiding van het beschikbare budget voor inwonersinitiatieven. - Het vitaliteitsfonds. Dit fonds hebben we ingesteld met het oog op “instandhouding” van verenigingen, activiteiten etc. We willen nu graag de volgende fase ingaan: van instandhouding naar aanjagen. En de beschikbare gelden gaan inzetten om initiatieven die de gemeente sterker uit de crisis doen komen te ondersteunen. De beoogde doelgroep voor dit “aanjaagfonds” blijft in onze ogen daarbij gelijk. Wel willen we de onderliggende regelgeving ruim(er) opstellen, zodat er volop van het fonds gebruik gemaakt kan worden. - Realisatie van de geplande 12 fietspaden uit de regiodeal. - Zorgdragen voor aantrekkelijke en goed onderhouden havens, en hiervoor voldoende middelen voor beschikbaar stellen. - Zorgdragen voor veilige en goed onderhouden bruggen, en hiervoor voldoende middelen voor beschikbaar stellen. 9 inwoner zelf kan ( positieve gezondheid - veerkracht versterken) is vaak minstens zo belangrijk.

Goede voorzieningen en activiteiten in de buurt helpen hierbij. (Circulaire) economie en werkgelegenheid De lokale economie heeft op verschillende plekken een flinke klap gehad, zoals in de toeristische sector en de detailhandel. Veel bedrijven hebben hun laatste reserves moeten aanspreken om de gevolgen van de lockdown op te vangen. Het economisch herstel zal snel moeten plaatsvinden willen de verliezers van de crisis kunnen overleven. Maar de klap is meer dan alleen financieel. Denk aan horecazaken waarvan het personeel iets anders is gaan doen, of winkels waarvan de klanten inmiddels de online concurrent weten te vinden. De coronacrisis stelt ondernemers voor nieuwe uitdagingen. Hoewel de toeristische sector het nu uitermate zwaar heeft, zien wij voor deze sector op langere termijn voldoende potentieel om er weer bovenop te komen. De uitvoering van diverse projecten vanuit het programma DBT zijn hierbij behulpzaam. Een van de grootste opgaven zal naar verwachting het vinden van geschikt en voldoende personeel zijn; dit vormt dan ook een belangrijke prioriteit in ons arbeidsmarktbeleid. Voor de coronacrisis was er op die arbeidsmarkt volop sprake van krapte en mismatch. Door de crisis is dit alleen maar versterkt. Mocht blijken dat de werkloosheid gaat oplopen, kan dit een flinke opgave betekenen om mensen weer naar een baan te begeleiden.

Inzet hierop is meer dan ooit van belang. Het zijn ook dusdanige grote opgaven dat een sterke regionale aanpak en samenwerking gewenst is. De ruimtelijke effecten van deze crisis laten een (toenemende) leegstand in winkelgebieden zien, zo ook in de binnenstad van Steenwijk. Ondernemers daar worden hard geraakt. Willen we ook voor hen economisch herstel mogelijk maken dan is de noodzaak om te in vesteren in een vitale, aantrekkelijke stad Steenwijk alleen maar versterkt. Die vitaliteit en aantrekkelijkheid wordt sterker als we verbinding weten te realiseren, zowel in de stad (tussen binnenstad, R ams Woerthe, Steenwijkerdiep en het station) als naa r buiten toe ( Nationaal Park). Voor de binnenstad is het daarnaast belangrijk dat er wat te beleven is. Niet alleen via allerlei evenementen en activiteiten, maar bijvoorbeeld ook door het museumproject uit te voeren. Uit een crisis volgen echter ook innovatie en nieuwe investeringsmogelijkheden. Er ontstaan kansen voor nieuwe technieken, digitalisering en andere samenwerkingen. Kansen voor duurzame Wat gaan we concreet meer of anders doen? Enkele voorbeelden: - Extra inzet op schuldhulpverlening door uitbreiding capaciteit. - Inzet van beschikbare (rijks) middelen voor onder meer de bestrijding van eenzaamheid onder ouderen, extra begeleiding van kwetsbare groepen en het jeugd- en jongerenwerk.

- Binnen de projecten in Samen voor Ryan doen we diverse aanpassingen gelet op de effecten van de crisis, zoals met onze partners een extra inzet op vroeg signalering. - Uitwerken van het maatwerkbudget. - Extra prioriteit geven aan het project leven lang leren. - Uitvoering geven aan onze visie op participatie. 10 verdienmodellen en daarmee ook voor lokale werkgelegenheid. De nood om te verduurzamen is hoog. Er is een groot tekort aan grondstoffen. Het is nù het moment om de economie te vergroenen om een gezonde aarde door te kunnen geven aan een volgende generatie. Efficiënt en duurzaam omgaan met grondstoffen en het gebruik van alternatieve energiebronnen en materialen zijn dan ook de basis voor de nieuwe verdienmodellen in de economie. Volop willen wij dan ook inzetten om onze ondernemers te ondersteunen om deze circulaire economie vorm te geven en de kansen die zij biedt te pakken. Een uitdagende periode De noodzaak om te werken aan herstart en verbetering zien wij als een cruciale opgave voor de komende periode. Door hier tijdig op in te spelen kunnen wij als gemeente sterk, zo niet sterker, uit de crisis komen. Tegelijkertijd spelen er ook andere, al bestaande opgaven die ook zonder de coronacrisis, prominent op onze bestuurlijke agenda staan en blijven staan.

Denk alleen al aan de woningbouwopgave, de stikstofcrisis, de energietransitie en de transformatie in het sociaal domein. Ook de aanpak, al dan niet herbezien vanuit de coronaproblematiek, van die opgaven bepaalt hoe sterk wij in de toekomst als gemeente zijn. Tegelijkertijd moeten we ons beseffen dat de gemeente veel (extra) werk op zijn bord heeft liggen. Het reguliere werk gaat door, de crisis is nog gaande en we willen graag volop aan de slag met de herstart. We moeten ons daarbij wel bewust zijn van de druk die op de organisatie wordt gelegd. Grotendeels thuiswerken vraagt extra tijd en afstemming, wat invloed heeft op de productiviteit. Grote druk ligt er vooral bij de teams VTH, RO en het sociale domein. De beschikbaar gestelde middelen vanuit het rijk leiden niet d irect tot een oplossing, doordat benodigde expertise moeilijk vindbaar is. Al met al is het een uitdagende periode om alle ballen in de lucht te houden. Door samen de schouders eronder te blijven zetten, zoals we dat nu al een vol jaar doen, zullen we ook dit laatste stuk tot een goed einde brengen. We doen dat graag vanuit uw vertrouwen als raad. Inwoners, ondernemers, medewerkers, college en raad: de gemeente zijn wij met elkaar! Tot slot Bij de aanstaande bespreking(en) van deze Perspectiefnota zijn wij als college benieuwd naar uw Perspectief op de nabije toekomst.

Wat is naar uw mening van cruciaal belang om de samenleving in de gemeente er weer bovenop te krijgen? Vragen die er bij ons leven zijn in dat licht bijvoorbeeld: Wat gaan we concreet meer of anders doen? Enkele voorbeelden: - Inzet op een breed en regionaal actieprogramma crisis- en herstelaanpak, waarbij “werkgelegenheid” en “leven lang ontwikkelen” hand in hand gaan. Deze aanpak bevat 6 actielijnen, met onder meer het vergroten van het bereik van ondernemers, extra crisisdienstverlening voor medewerkers en een specifieke aanpak van de jeugdwerkloosheid. - Realisatie horeca-academie. - Aanvullend op het Vitaliteitsfonds willen we een budget reserveren voor een in te stellen aanjaagfonds voor ondernemers in de gehele gemeente. Met dit fonds willen wij een bijdrage leveren aan het economisch herstel voor de verliezers van de huidige crisis. - Opstellen plan aardgasvrij maken wijken Woldmeenthe, Oostermeenthe en De Nieuwe Gagels in Steenwijk.

11  Herkent u de genoemde kernthema’s om als gemeente sterker uit de crisis te komen?  Mist u één of meerdere thema’s danwel zijn er andere belangrijker?  Welke maatregelen en prioriteiten zijn naar uw mening essentieel bij een succesvolle aanpak van deze thema’s?  Hoe kijkt u aan tegen onze ideeën hierover, zoals de omzetting van het vitaliteitsfonds naar een aanjaagfonds en het instellen van een gemeente breed economisch herstelfonds? Wij nodigen u uit in de algemene beschouwingen bij de behandeling van deze PPN op deze vragen in te gaan. Met uw input en inspiratie gaan wij dan aan de slag om een solide begroting 2022 -2025 op te stellen die in alles een sterk en vitaal Steenwijkerland uitstraalt. 12 3. Voortgang lopende begroting (begrotingsjaar 2021) Vanaf 2016 wordt in het voorja ar naast de PPN een Hoofdlijnenrapportage uitgebracht over de voortgang van de lopende begroting. Zoals in de bestuurlijke inleiding al is aangeven, stellen we dit jaar geen afzonderlijke (voorjaars)rapportage op. De voortgang van de lopende begroting is onderdeel van voorliggende PPN, zowel beleidsmatig als financieel. Voorliggende rapportage heeft de volgende uitgangspunten en onderdelen: • periode januari tot april 2021; • voortgang per bestuursprogramma (speerpunten en doelstellingen); • voortgang per integraal programma (speerpunten).

De rapportage over de eerste drie maanden van 20 21 is bedoeld om u te informeren over de voortgang van het realiseren van de ambities uit de Programmabegroting 20 21-2024. Met andere woorden: Liggen we nog op koers o m onze doelen te halen? Dit doen we met behulp van het bekende ‘stoplichten-model’:  = op koers  = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen Over de hele linie zien we dat we goed op koers liggen. Wel zien we binnen de bestuursprogramma’s dat op onderdelen vertraging is ontstaan in de uitvoering van de plannen. De coronacrisis is van grote invloed op ons dagelijks handelen. Zo kunnen bijeenkomsten met inwoners niet plaatsvinden en moeten nieuwe participatieve processen opnieuw worden uitgedacht. Bij het positief beeld p ast wel de gebruikelijke kanttekening dat het slechts een rapportage over de eerste 3 maanden betreft en het veelal gaat om acties die in gang zijn gezet. Pas bij de Najaarsnota kunnen we u een beter beeld schetsen over de voortgang en de op dat moment behaalde resultaten. 13 3.1. Bestuursprogramma ‘De inwoner op 1’ De voortgang op de in de begroting opgenomen speerpunten is als volgt: Speerpunt 1 Initiatievenloket Resultaten De opzet van een initiatievenloket moet ervoor zorgen dat inwonersinitiatieven integraal worden afgewogen en niet meer tussen wal en schip vallen. Goed verwachtingsmanagement bij initiatiefnemers is daarbij cruciaal.

Dit was één van de doelen in de vorige programmabegroting. Bij nader inzien is goed verwachtingsmanagement een continu proces en daarom niet langer als afzonderlijk doel opgenomen in voorliggende programmabegroting. Het initiatievenloket past bij de dienstverlening voor initiatieven onder de Omgevingswet. Prognose  Toelichting Het initiatievenloket maakt onderdeel uit van de ontwikkeling van de website en omgevingswet. Hieraan wordt op dit moment gewerkt. Speerpunt 2 Gereedschapskist participatie Resultaten Het ontwikkelen van een gereedschapskist (Eerste Hulp Bij Initiatieven) voor het ondersteunen van initiatieven en zo bijdragen aan zelforganiserende en –redzame buurten. De inhoud van deze gereedschapskist stemmen we af op de behoefte van initiatiefnemers. Deze ontwikkeling s luit aan bij de beweging die door de Omgevingswet gestimuleerd wordt, namelijk meer zeggenschap over en verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van je eigen leefomgeving. Natuurlijk kijken we voor de vulling van deze ‘toolkit’ naar goede voorbeelden elders uit het land. Prognose  Toelichting De gereedschapskist maakt onderdeel uit van de ontwikkeling van de website. Hieraan wordt op dit moment gewerkt. Speerpunt 3 Duidelijke taal Resultaten Steenwijkerland sluit aan bij de Direct Duidelijk Taal Brigade (2020) om een extra impuls te geven aan helder communiceren.

Duidelijke taal (B1 -niveau) in brieven, op de website, in e-mails en formulieren, zodat inwoners en ondernemers begrijpen wat we bedoelen. De eerste acties zijn in 2020 ingezet. In 2021 geven we daar een vervolg aan. Prognose  Toelichting In 2020 zijn we aangesloten bij de Direct Duidelijk Brigade. Vanwege corona hebben we gedurende het jaar 2020 minder aandacht kunnen besteden aan dit thema. In 2021 geven we een vervolg aan de acties, maar ook voor dit jaar geldt dat we vanwege de inzet op corona minder hierop in kunnen zetten dan gehoopt. Hieronder rapporteren we over de voortgang op de doelen en beoogd resultaten uit de begroting. Deze doelen zijn onderverdeeld naar de 5 thema’s ui t het bestuursprog ramma ‘De inwoner op 1’: Dienstverlening, Participatie met Lef, Wij bewegen mee, Goede ideeën zijn goud waard en Laten zien doet verkopen. Dienstverlening: Doel Aansluiting op de wensen en behoeftes van haar inwoners Beoogd resultaat 2021  Inwonertevredenheid bij onderzoeken gemiddeld minimaal een 7;  Inwonertevredenheid over contacten via balie, telefoon, digitaal minimaal een 7;  Ten minste 3 onderzoeken per jaar via het inwonerspanel;  Introductie van servicenormen/serviceformules; 14  Maandelijks spreekuur voor wethouders, meer collegevergaderingen in de kernen.

Processtap/actie 2021  Uitvoering geven aan digitaliseringsagenda voor doorontwikkeling digitale dienstverlening. Prognose  inwonertevredenheid bij onderzoeken:   inwonertevredenheid bij klantcontacten:   inwonerpanel:   servicenormen/serviceformules:   spreekuur wethouders/collegevergadering in de kernen:  Toelichting  Op dit moment zijn er nog geen resultaten van onderzoeken over inwonertevredenheid. Later dit jaar worden de resultaten verwacht van de cliëntervaringsonderzoeken in het sociaal domein.  Op alle klantcontacten die we monitoren middels enquêtes scoren we minimaal een 7.  Begin dit jaar zijn de uitkomsten van het inwonerpanel inzake corona aangeboden aan uw raad. Momenteel loopt de peiling ‘schone buurt’.  Vanuit het programma Omgevingswet vullen we voor initiatieven onder de Omgevingswet de snelserviceformule en ontwerpformule in.  Het spreekuur voor wethouders is een vast onderdeel van de agenda’ s van de wethouders geworden. In coronatijden gaat het spreekuur telefonisch.  In samenwerking met onder andere team Ontvangst heeft team I&A een doorvertaling gemaakt van de gewenste online dienstverlening naar daarvoor benodigde zaken. Bijvoorbeeld de aa nbesteding van een nieuwe telefooncentrale, het uitbreiden van de e -diensten voor burgerzaken - aanvragen (o.a. aangifte geboorte en overlijden), de verandering van het zaaksysteem/CMS (o.a.

meldingen openbare ruimte, andere ‘look & feel’ website). Doel Persoonlijk contact heeft de voorkeur Beoogd resultaat 2021  Persoonlijk contact is de regel;  Ten minste 30% van het aantal bezwaren wordt via mediation opgelost;  Regelmatig locatiebezoek bij aanvragen subsidies en bezwaarschriften. Processtap/actie 2021 Prognose  Persoonlijk contact:   mediation:   locatiebezoek:  Toelichting  Ook in 2021 zullen we voor een groot deel te maken hebben met beperkingen voor locatiebezoek. We hopen dat we voor 2021 ook nog na corona maanden hebben en dat we veel van onze werkzaamheden op locatie weer kunnen oppakken.  Bij bezwaarschriften is er eerst persoonlijk contact en afhankelijk van de casus vindt een gesprek op locatie plaats. Meer dan 50% van de bezwaren wordt via mediation opgelost.  De coronamaatregelen/crisis heb ben niet tot minder persoonlijk contact geleid, maar wel tot minder fysieke ontmoetingen op het gemeentehuis of op locatie. Doel Heldere, begrijpelijke en toegankelijke communicatie, met aandacht voor laaggeletterdheid Beoogd resultaat 2021 Heldere, begrijpelijke en toegankelijke communicatie, met aandacht voor laaggeletterdheid. Processtap/actie 2021  Uitvoering motie ‘duidelijke taal’;  Inzet klantcontactmonitor. Dit is een continu onderzoek naar de tevredenheid van onze inwoners over het contact met de gemeente.

Prognose  Uitvoering motie:  (zie ook speerpunt)  Inzet klantcontactmonitor:  15 Toelichting Inwoners krijgen een uitnodiging om deel te nemen aan een enquête als ze contact met de gemeente hebben gehad (bijvoorbeeld telefonie, burgerzaken, vergunningaanvraag, onlinedienst). Via de klantcontactmonitor krijgen we signalen als de communicatie niet helder en toegankelijk is. Deze i nformatie gebruiken we onder andere om de informatie op de website aan te passen. Daarnaast geven we invulling aan de motie van uw raad over het gebruik van duidelijke taal (Direct Duidelijk Brigade). In 2020 hebben we daarin vert raging opgelopen door de c oronacrisis. Die zal ook in 2021 nog van invloed zijn op de beschikbare capaciteit. Participeren met lef: Doel We doen het samen. Bouwen aan leefbare en toekomstbestendige kernen Beoogd resultaat 2021 Optimale samenwerking met maatschappelijke partners om de leefbaarheid in de kernen en wijken te bevorderen. Processtap/actie 2021 De samenwerking doorontwikkelen en intensiveren. De professionele partijen weten elkaar te vinden als een integrale benadering van een leefbaarheidsvraagstuk dit vraagt. Dit vraagt goede en regelmatige afstemming.

Prognose  Toelichting Samen met de gebiedspartners (gebiedscoördinatoren, Sociaal Werk de Kop, politie en woningbouworganisaties) is er structureel overleg per gebied en worden vraagstukken integraal behandeld. Doel Stimuleren eigenaarschap Beoogd resultaat 2021 Gereedschapskist voor initiatiefnemers om van idee naar uitvoering te komen. Processtap/actie 2021 Inrichten van een website voor ideeën, inspiratie, workshops maar ook een leidraad om van een idee een initiatief te maken en vervolgens tot uitvoering te brengen. Prognose  Toelichting De gereedschapskist maakt onderdeel uit van de ontwikkeling van de website. Hieraan wordt op dit moment gewerkt. Wij bewegen mee: Doel Participatie zit in ons bloed Beoogd resultaat 2021 Inspiratietour en workshops voor medewerkers over buurtinitiatieven en hoe wij deze kunnen faciliteren. Processtap/actie 2021 Het organiseren van een (jaarlijkse) inspiratietour en workshops. Faciliteren/ondersteunen van inwonersinitiatieven Prognose  Toelichting Het organiseren van een inspiratietour en workshops is onderhevig aan de coronamaatregelen. We hopen dit jaar fysiek een en ander te kunnen organiseren. Mocht dit niet lukken dan organiseren we een webinar. Inwonersinitiatieven zijn vaak gebaat bij ondersteuning vanuit d e gemeente.

Deze ondersteuning bestaat veelal uit subsidie en/of ondersteuning in de vorm van advies en/of begeleiding vanuit de vakafdelingen. “Wij bewegen mee” bij onder andere inwonersinitiatieven. Dit noemen we overheidsparticipatie. Deze vorm van participatie komt steeds vaker onder druk te staan vanwege de hoge werkdruk binnen die vakafdelingen. Het faciliteren/ondersteunen van inwonersinitiatieven (vanuit Inwoner op 1) komt hierdoor op gespannen voet te staan met andere bestuurlijke ambities. De gebiedscoördinatoren en de vakspecialisten zoeken vaak wel een oplossing, maar de hoge werkdruk gaat wel ten koste van de snelheid van participatie die 16 een initiatiefnemer van ons vraagt. De verwachting is dat dit spanningsveld eerder zal toenemen dan afnemen. Doel De vraag staat centraal Beoogd resultaat 2021 Initiatievenloket voor buurtinitiatieven voor een snelle en integrale beoordeling. Processtap/actie 2021 Combineren met de website voor ideeën, inspiratie etc. De website kent straks ook het loket (‘webformulier’) voor initiatieven. Prognose  Toelichting Het initiatievenloket maakt onderdeel uit van de ontwikkeling van de website en omgevingswet. Hieraan wordt op dit moment gewerkt. Doel Gemeente is zichtbaar en goed benaderbaar Beoogd resultaat 2021 Elke kern kent zijn eigen gebiedscoördinator.

Processtap/actie 2021 Met de komst van een 3 e gebiedscoördinator is dit ‘team’ op sterkte. De gebiedscoördinator en zijn rol wordt gepromoot in alle kernen. Prognose  Toelichting De gebiedscoördinator is samen met de gebiedspartners meer in de kernen aanwezig. Ook via media, nieuwsbrieven etc. krijgt de gebiedscoördinator meer lokale bekendheid. Goede ideeën zijn goud waard: Doel Goede initiatieven zijn goud waard Beoogd resultaat 2021 Vernieuwde regeling voor inwonersinitiatieven (2020). Processtap/actie 2021 Uitvoeren van de regeling. Prognose  Toelichting De regeling is een groot succes. Door het samenvoegen van de regelingen ontstaat er eenheid en eenvoud in het faciliteren van inwonersinitiatieven. Doordat er in 2020 een aantal (grotere) initiatieven zijn gestart maar door een langere doorlooptijd, mede in verband met corona, de afronding is voorzien in 2021 zijn de geraamde èn beschikbare budgetten verdwenen in het jaarresultaat 2020. Hierdoor komt er extra druk op het budget 2021. Door deze initiatieven uit 2020 en de inmiddels in gang gezette initiatieven in 2021 is het budget voor inwonersinitiatieven voor 2021 ontoereikend en is er op dit moment geen budget meer voor een aantal in ontwikkeling zijnde en nieuwe initiatieven. De prognose is dat vanaf april 2021 geen initiatieven meer kunnen worden ondersteund, dan wel, deze moeten worden doorgeschoven naar 2022.

Door dit doorschuiven ontstaat er een sneeuwbaleffect voor de komende jaren. Om de initiatieven uit 2020 en de in gang gezette initiatieven in Q1 2021 te kunnen ondersteunen, vragen we via een financiële mutatie extra gelden aan. Daarnaast is een claim ingediend voor de jaren 2022 en verder (zie bestedingsplan in bijlage 7.2). Laten zien doet verkopen: Doel Delen is inspireren Beoogd resultaat 2021 Regelmatig aandacht voor inwonersinitiatieven en het aanjagen hiervan. Processtap/actie 2021 In de Steenwijker Courant huis-aan-huis een regelmatig bulletin rondom inwonersinitiatieven. 17 Prognose  Toelichting We besteden aandacht aan de mogelijkheden voor inwonersinitiatieven. Deze mogelijkheden zijn onder andere subsidie, maar ook het meedenken en ondersteuning door (gemeentelijke) professionals. Daarnaast laten we mooie inwonersinitiatieven zien die al gerealiseerd zijn. Om als initiatiefnemers trots op te zijn maar ook zeker ter inspiratie voor potentiele initiatiefnemers. De kansen en uitdagingen in relatie tot het bestuursprogramma ‘De inwoner op 1’ zijn als volgt: Privacy en informatiebeveiliging:  Privacy blijft een belangrijk onderwerp, doordat het vaak, meestal niet positief, in het nieuws is. Ook informatiebeveiliging of –veiligheid is regelmatig in het nieuws.

Denk aan de digitale gijzeling van de universiteit van Maastricht, de digitale aanval op de gemeente Hof van Twente of het (mogelijke) datalek bij de GGD’s. Mensen zijn daardoor bezorgd over hun (online) privacy en willen (meer) regie over hun gegevens. De AVG (alg emene verordening gegevensbescherming) speelt hierin een belangrijke rol. De AVG kan mogelijk op gespannen voet staan met andere uitgangspunten die wij geformuleerd hebben. Bijvoorbeeld onze wens om inwoners, vanuit het oogpunt van dienstverlening, op een proactieve manier te benaderen of om bijvoorbeeld vanuit het oogpunt van zorg signalen te kunnen delen om tijdig te kunnen handelen. Zelfregie, zelfredzaamheid, participatie:  Steeds meer mensen willen zelf de regie houden. Regie in de producten en diensten die inwoners van ons afnemen en regie over hun omgeving. Om die regie mogelijk te maken moeten wij zorgen voor dienstverlening op maat, in bereikbaarheid, taal en kanaal. Continue monitoring en aanpassing van onze dienstverlening is essentieel. Daar waar die regie het zelf ontplooien van initiatieven betreft, zullen wij meer faciliterend (moeten) optreden. Dat vraagt een andere houding van onze medewerkers.  Waar aan de ene kant een trend is naar meer zelfregie en zeggenschap, is er ook een keerzijde aan die trend. Niet iedereen is daartoe in staat.

De Ombudsman signaleert bijvoorbeeld dat “… het fundament van de Omgevingswet een veronderstelde zelfredzaamheid is: de burger krijgt meer verantwoordelijkheid en de overheid doet stappen terug. Dat terwijl lan g niet alle burgers kunnen meekomen. Zij geven aan dat de overheid voor hen steeds verder uit het zicht verdwijnt en zij zich zorgen maken hierover. Bij wie kunnen burgers straks terecht als ze vastlopen? Zelfredzaamheid is een illusie.” De Ombudsman roept de overheid op hier rekening mee te houden. “Dan krijgen burgers straks daadwerkelijk de kans om invloed te uitoefenen op hun directe leefomgeving en hun stem te laten horen.”  Wij willen steeds vaker onze inwoners en ondernemers betrekken bij het ontwikke len van beleid, visies, plannen en activiteiten. Belangrijk daarbij om te beseffen is dat, als je daarvoor dezelfde soort middelen inzet dezelfde groep mensen zich aangesproken voelt. Daardoor ontstaat het gevaar van ‘participatiemoeheid’. Ook voor het bet rekken van inwoners en ondernemers moeten wij aansluiten bij hun leefwereld: hoe willen en kunnen zij meedenken, meepraten, meedoen én hoe communiceren wij deze mogelijkheden. We kunnen hiervoor bijvoorbeeld putten uit onderzoek door Motivaction naar zogenaamde burgerschapsstijlen/leefstijlen (in Steenwijkerland).

Complexe vraagstukken (integraliteit):  Steeds meer hebben wij te maken met (complexe) vraagstukken van inwoners en ondernemers. Naast de enkelvoudige vragen van inwoners en ondernemers zijn er vraagstukken die een integrale aanpak vereisen, van verschillende disciplines binnen de gemeente, maar ook met andere (netwerk - en samenwerkings)partners. Dat kan leiden tot betere, meer gedragen oplossingen, maar vraagt een andere werkwijze. O.a. de Omgevingswet sluit aan op deze ontwikkeling. Technologische ontwikkelingen:  Afgelopen jaar is gebleken ho e we, als het moet, veel meer digitaal kunnen dan we vooraf dachten. Dat geldt voor ons als medewerkers, maar ook voor onze inwoners en voor onze dienstverlening en participatie. Denk aan beeldbellen, digitale informatieavonden, ‘windowshoppen’ voor de opb rengst van de ‘optrommelactie’ in Steenwijkerwold of online aangifte van geboorte en overlijden. 18  Met de informatie die wij als gemeente beschikbaar hebben, kunnen we dienstverlening verbeteren (gegevens die wij hebben hoef je niet uit te vragen; ‘big data ’ kan helpen bij beleidsontwikkeling; klantsignalen inzetten om dienstverlening gericht te verbeteren).  Toegankelijkheid; Websites lijken meer en meer doorontwikkelde apps, die bij ontwerp al geschikt zijn gemaakt voor mobiel gebruik (‘mobile first’) en wa arbij in het ontwerp toegankelijkheid o.a.

voor mensen met een (visuele) beperking al meegenomen is. Digitale toegankelijkheid is ook een wettelijke verplichting.  De digitaal beschikbare informatie neemt exponentieel toe. Veel mensen gebruiken zoekmachines om informatie makkelijker te kunnen vinden op internet. Digitale vindbaarheid is daarmee steeds belangrijker (SEO, Search Engine Optimization). We moeten continu monitoren of de vindbaarheid van digitale informatie voldoende is en zo nodig de website daa rop aanpassen.  Jongeren ontvangen hun informatie niet of nauwelijks via de traditionele kanalen (geen radio, tv of kranten). Daarmee samenhangend is de trend dat steeds meer mensen in een ‘informatiebubbel’ zitten. Dat wil zeggen dat zij alleen of voornamelijk informatie zien die past bij hun voorkeuren.  Bij onze communicatie zullen we daar rekening mee moeten houden en ook andere media inzetten. Bijkomend voordeel is dat we informatie heel gericht kunnen inzetten.  Mensen delen informatie en meningen snel en veel o.m. dankzij sociale media. Omdat (negatieve) informatie snel verspreid wordt, is het zaak snel en adequaat te reageren op klachten die via social media worden geuit.  In 2018 is beleid ontwikkeld hoe we Facebook, Twitter en WhatsApp inzetten. In 2019 zijn we begonnen met Facebook en Twitter als kanaal (‘webcare’).

Voor de inzet van WhatsApp als kanaal van de gemeente zijn we afhankelijk van de ontwikkelingen bij WhatsApp. Die zien er op dit moment gunstig uit.  Een groeiend gebruik van digitale toepassingen betekent niet automatisch dat daarmee ook de digitale vaardigheden toenemen. Dat geldt niet alleen voor laaggeletterden (in Steenwijkerland zijn dat relatief veel mensen), mensen die opgegroeid zijn met een andere taal of ouderen. Ook jongeren e n hoger opgeleiden zijn niet allemaal voldoende digitaal vaardig. We zullen daarom altijd oog moeten blijven houden voor hen en maatwerk leveren waar dat nodig is. Corona:  Hoezeer we met z’n allen ook positief proberen te blijven, corona heeft een groot effect op ons allen. Dat geldt niet alleen voor ons als medewerkers, maar ook voor onze inwoners; in onze contacten ervaren we dat de lontjes korter zijn. Ook zijn mensen mee r thuis en stellen daardoor hogere eisen aan hun nabije omgeving. En hiervoor wordt vaak naar de gemeente gekeken.  Afstel en soms uitstel van veel evenementen (sobere 4 mei herdenking, recepties, wereldlichtjesdag, schaatstochten).  Participatie-trajecten z ijn lastig te organiseren en levert vertraging op. Mogelijk uitstel inwerkingtreding van de Omgevingswet.  De pilots dienstverlening op locatie in 2020 zijn uitgesteld. Voorlopig kan er ook in 2021 nog steeds geen doorgang vinden.

De inbedding van de visie op dienstverlening heeft vertraging opgelopen, net als de introductie van servicenormen en de doorontwikkeling van klantcontactonderzoek en dashboards.  Diverse acties lopen vertraging op, zoals het herontwerpen van de website, het onderzoek MijnOverheid/ p ersoonlijke inlogpagina, social media 2.0 en de uitvoering van de motie direct duidelijk brigade (aansluiting bij de Brigade inmiddels wel gerealiseerd).  Inwonerpanel: Uitstel van peilingen die nu ongeschikt zijn om uit te vragen. Uitdagingen vanuit team Uitvoering openbare ruimte: De inwoner op 1  Door corona worden er geen evenementenvergunningen verleend. Door het niet verlenen van evenementenvergunningen zullen we de begrote inkomsten in 2021 niet halen. De kans is aanwezig dat in het tweede helft van h et jaar wel evenementenvergunningen worden verleend. Er zal echter door bijvoorbeeld capaciteitsvragen van politie en handhaving, slechts sprake kunnen zijn van een beperkte afgifte van vergunningen voor evenementen. Met de NJN 2021 komen we hierop terug. 19 3.2. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ De voortgang op de in de begroting opgenomen speerpunten is als volgt: Speerpunt 1 Onze inwoners zijn en blijven de beste ambassadeurs Resultaten Met de G1000 als basis zijn veel inwoners gemobiliseerd om in actie te komen.

Het ondersteunen van alle acties, ook van de energiecoöperaties, vergt continu aandacht en onderhoud. Prognose  Toelichting De in 2020 opgerichte stichting Duurzaam Steenwijkerland geeft verder uitvoer ing aan onze doestellingen met behulp van een uitvoeringsprogramma. De Energiekrant 2021 (coproductie stichting en gemeente) is in voorbereiding en verschijnt voor de zomer. Daarnaast ondersteunen we daar waar nodig onze energie coöperaties. Speerpunt 2 Energie die we niet gebruiken hoeft ook niet te worden opgewekt/uit de grond te worden gehaald Resultaten Het beperken van de warmtevraag in gebouwen draagt eraan bij dat het energieverbruik vermindert. Het mes snijdt aan 2 kanten: de gebouweigenaar bespaart direct door verminderde energiekosten en de energie hoeft niet meer (fossiel of hernieuwbaar) opgewekt te worden. Prognose  Toelichting In 2021 wordt de Transitievisie Warmte ter vaststelling aan u voorgelegd. Met de daarin geformuleerde uitgangspunten weet de gebouweigenaar welke strategie gevolgd kan worden om gebouwen van het aardgas af te krijgen. Sinds de start van het programma zijn door zowel de rij ksoverheid als door ons zelf diverse subsidies en leningen in het leven geroepen om ge bouwen te isoleren. De woningcorpo raties werken ook aan een gestage verduurzaming van hun vastgoed.

Speerpunt 3 Droogte en hittestress verdienen onze volle aandacht Resultaten Met het opstellen van het actieplan klimaatadaptatie geven we aan hoe om te gaan met deze actuele thema’s evenals de thema’s wateroverlast en waterveiligheid. Dit doen we samen met onze inwoners. Prognose  Toelichting In 2020 handelen we conform de principes van de regionale adaptatiestrategie (RAS). In 2021 wordt deze verder uitgewerkt in een lokale adaptatiestrategie (LAS) en de daaraan gekoppelde uitvoeringsstrategie. Hieronder rapporteren we over de voortgang op de doelen en beoogd r esultaten uit de begroting. Deze doelen zijn onderverdeeld naar de 3 thema’s uit het bestuursprog ramma ‘Duurzaam’: Energietransitie, Circulaire economie en Klimaatadaptatie & Biodiversiteit. Energietransitie: Doel Meer duurzame elektriciteit Beoogd resultaat 2021  Stijging van het percentage duurzaam opgewekte elektriciteit;  Realisatie eerste zonnepark(en);  Vaststellen definitief bod Regionale Energie Strategie West-Overijssel. Processtap/actie 2021  In procedure nemen van aanvragen zonneparken;  Deelname RES West-Overijssel;  Samen met energiecoöperaties en BCS1 stimuleren realisatie Zon op dak. Prognose  1 Business Club Steenwijkerland. 20 Toelichting De BCS heeft haar eerder onderzoek geactualiseerd 2 en hieruit blijkt dat er sprake is van afname.

Verklaring hiervoor is dat Steenergie een groot deel van het jaar geen warmte/elektriciteit heeft geleverd vanwege verbouwingen. Als dit wordt meegenomen is er met name een grote toename van de energieopbrengst door zonnepanelen op dak, maar ook het zonnepark Boterberg in Oldemarkt. De bijdrage van zonne -energie als duurzame energiebron is bijna verdubbeld. Het eerste zonnepark, passend binnen ons beleidskader zon is in 2020 vastgesteld. In 2021 worden meerder e plannen voorgelegd aan uw raad. Ons definitief bod voor de RES is vastgesteld en de RES West-Overijssel heeft haar totaal bod ingediend. Doel Woningen met een betere energetische kwaliteit Beoogd resultaat 2021 Toename isolatiewaarde bestaande woningvoorraad. Jaarlijks wordt van 2% van de bestaande woningvoorraad de isolatiewaarde verbeterd. Processtap/actie 2021 Met behulp van een isolatieproject worden inwoners geholpen bij het isoleren van hun woning. Prognose  Toelichting Er staan dit jaar weer diverse (fysieke) bijeenkomsten gepland waar we circa 500 inwoners direct mee bereiken. De energieadviseurs blijven ook a ctief. De succesvolle energiebespaartassen actie kunnen we dankzij een rijkssubsidie in 2021 doorzetten. Deze keer ook voor huurders. Doel Terugdringen van aardgasverbruik Beoogd resultaat 2021 Warmtetransitieplan wordt vastgesteld.

Processtap/actie 2021  In coproductie met Rendo verder werken aan toename groengasproductie;  Met de waterstofalliantie Eeserwold werken aan een waterstofproductielocatie. Prognose  Toelichting De transitievisie Warmte wordt medio 2021 voorgelegd aan de raad met daarin een voorstel waar we willen starten met het eerste wijkuitvoeringsplan. Doel Informeren en stimuleren van inwoners en ondernemers Beoogd resultaat 2021  5 wijk-/dorpaanpakken zijn gerealiseerd;  Energiecoaches zijn actief, ondermeer ook via Wetland Wonen en Woonconcept;  De energiewinkel wordt goed bezocht. Het verwachte bezoekersaantal is 150 per week. Processtap/actie 2021 Continu overleg met wijkraden/dorpsbelangen om nieuwe groepen te benaderen. Prognose  Toelichting Door structureel overleg met wijkraden/dorpsbelangen proberen we iedere keer nieuwe groepen te benaderen. Recent hebben gesprekken hierover plaatsgevonden met Giethoorn, Blokzijl en Vollenhove. Doel Schone mobiliteit Beoogd resultaat 2021  Realisatie 10 openbare oplaadpunten voor auto;  Ondernemers stimuleren om minimaal 10 oplaadpunten voor fiets te realiseren ten behoeve van een dekkend netwerk. Processtap/actie 2021 We organiseren minimaal 1 bijeenkomst met ondernemers om de meerwaarde van oplaadpunten toe te lichten. Prognose  2 https://www.bcsteenwijkerland.nl/nieuws/flyer-duurzaamheid/.

21 Toelichting De BCS start een campagne om dit jaar minimaal 15 openbare laadpalen op parkeerplaatsen van bedrijven te laten realiseren. Doel Gemeentelijke eigendommen zijn in 2050 energieneutraal Beoogd resultaat 2021 Verdere afbouw CO2 gebruik vastgoed en wagenpark. CO2 gebruik wordt met 40% verminderd. Processtap/actie 2021 Wagenpark buitendienst wordt vergaand verduurzaamd met behulp van overstap naar HVO3 brandstof en elektrificatie. Prognose  Toelichting Een tiental voertuigen worden in 2021 vervangen door elektrische varianten. Circulaire economie: Doel Gemeentelijke organisatie is in 2030 circulair Beoogd resultaat 2021 Minimaal 2 aanbestedingen zijn volledig circulair. Processtap/actie 2021 Alle afdelingen worden met behulp van het inkoopdocument ‘maatschappelijk verantwoord inkopen’ (MVI) ondersteund bij de verdere verduurzaming van onze aanbestedingen. Prognose  Toelichting Vanuit het programmateam ondersteunen we alle inkopers om de aanbestedingen te verduurzamen waardoor onze aanbestedingen meer circulair worden. Doel Minder restafval per inwoner Beoogd resultaat 2021  Het percentage hergebruik per inwoner neemt toe (2017 = 83%);  De hoeveelheid restafval per inwoner neemt verder af (2017 = 64 kg);  De hoeveelheid gestort gratis asbest is gestegen ten opzichte van vorig jaar.

Sinds februari 2019 kunnen inwoners, op vertoon van een sloopmelding, maximaal 35m2 gratis storten. In 2019 is meer dan 10.000 kilo asbest gratis gestort en hebben 21 inwoners een gratis pakket opgehaald met persoonlijke beschermingsmiddelen. Processtap/actie 2021 We geven uitvoering aan projecten uit grondstoffenplan. Prognose  Toelichting In 2021 zetten we extra in op communicatie en bewustwording met behulp van een (digitale en analoge) campagne om de laatste kilo’s eraf te halen. Doel Ondernemers zijn zich bewust van de circulaire mogelijkheden binnen hun bedrijf Beoogd resultaat 2021  Circulaire economie blijvend op de agenda van ondernemers;  Er worden meerdere regiobijeenkomsten circulair Steenwijkerland georganiseerd. Processtap/actie 2021 Aandacht circulaire economie binnen ‘week van de ondernemer’. Prognose  Toelichting ‘Week van de ondernemer’ met daarin aandacht voor circulariteit staat gepland voor het najaar. 3 HVO staat voor Hydrotreated Vegetable Oil. 22 Klimaatadaptatie & Biodiversiteit: Doel Klimaatbestendig handelen Beoogd resultaat 2021  Actieplan klimaatadaptatie is gerealiseerd;  Bewustwording rondom klimaatadaptatie en biodiversiteit neemt toe. Processtap/actie 2021  Opstellen actieplan klimaatadaptatie;  Uitvoering geven aan het Plan van Aanpak Biodiversiteit.