Nota Reserves en Voorzieningen 2023

Nota Reserves en Voorzieningen 2023 2 Samenvatting In de door de raad vastgestelde financiële verordening 1 staat vermeld dat het college eens in de 4 jaar een nota Reserves en Voorzieningen ter vaststelli ng aan de raad aanbiedt. De ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2017’ is op 19 december 2017 door de raad vas tgesteld en deze nota dient dan ook te worden geactualiseerd. In de nota schetsen w ij het wettelijk k ader waaraan de vo rming en het gebruik van reser ves en voorzieningen moet v oldoen. Teven s gaan wi j specifiek in op het beleid met betrekking tot reserves en voorzieningen zoals dat in d e gemeente Steenwijkerland is geformuleerd. Dat doen we door alle bestaande reserves en voorzieningen apart te belichten (zie bijlage). Wij zijn terughoudend met het instellen van reserves, omdat: 1. Een veelheid aan reserves een helder inzicht in de financiële situatie bemoeilijkt en; 2. het de vrije integrale begrotingsafweging door uw raad bemoeilijkt, omdat financiële middelen zijn ‘gelabeld’. Op 8 november 2022 heeft u w raad met het vaststellen van de Programmabegroting 202 3-2026 onder andere besloten de bedrijfsreserve vanaf 2023 af te schaffen. Deze reserve komt daa rom niet meer terug in voorliggende ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2023’. Bij het opstellen v an deze nota zijn de bestaande reserves en voorzieningen beoordee ld op grond van: 1.

Indeling va n reserves en voorzieningen conform de criteria van he t B esluit Begr oting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV); 2. De noodzaak tot handhaving (risico en/of doel); 3. Het meerjarig uitvoeringsplan (hoe en wanneer worden de gelden besteed?); 4. De toereikendheid (omvang inclusief eventuele jaarlijkse toevoeging/onttrekking). Op basis van deze exercitie leggen wij de volgende besluiten aan u voor: 1. Twee reserves en een voorziening op te heffen, omdat er geen bestedingsplan/ uitvoeringsplan meer is voor het resterend saldo: a) Reserve corona gerelateerde uitgaven Sociaal Domein (per 31-12-2024); b) Reserve te bestemmen rekeningsaldo; c) Reorganisatievoorziening. 2. a) De hoogte van de ‘Algemene reserve - vaste buffer’ te bepalen op 10% van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds plus de inkomsten uit de onroerende-zaakbelastingen met een marge naar boven en naar beneden van 5%; b) Het overschot te storten in de ‘Algemene reserve - vrij besteedbaar’. 3. De titel van de reserve ‘Fonds Leader plus (20 14-2020)’ te wijzigen in ‘Reserve Fonds Leader ’ zonder verwijzing naar de looptijd van het Europees subsidieprogramma. 4. Vier criteria te hanteren om in aanmerking te komen voor een financiële bijdrage uit de ‘Reserve volkshuisvesting’. 1 Financiële verordening gemeente Steenwijkerland 2018, artikel 11 (p. 6). 3 5.

De bestaande norm voor het solvabiliteitsperce ntage (eigen vermogen/ totale vermogen * 10 0) van minimaal 20% in de nieuwe periode opnieuw te hanteren. 6. De ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2023’ vast te stellen. Als bijlage is een spec ificatie opgenomen van alle r eserves en voorzieningen. Bij ieder e reserve of voorziening is een voorstel geda an voor han dhaving dan wel opheff ing van de reserve/ voorziening. De weergave in financiële z in van de reserves en voorzieningen in deze not a is overeenkomstig de bedragen die zijn vermeld in de Jaarrekening 2022 die op 4 juli 2023 door uw raad is vastgesteld. 4 Inhoudsopgave 1. Inleiding ....................................................................................................................................................... 5 2. Functies en wettelijk kader van reserves en voorzieningen ................................................................. 6 2.1 Functies van reserves en voorzieningen ................................................................................................ 6 2.2 Wettelijk kader reserves en voorzieningen ........................................................................................... 6 3. Beleid gemeente Steenwijkerland ...........................................................................................................

10 3.1 Beleid ten aanzien van reserves ............................................................................................................ 10 3.2 Beleid ten aanzien van voorzieningen ................................................................................................. 11 3.3 Normeringen reserves en voorzieningen ............................................................................................ 12 3.4 Omvang reserves .................................................................................................................................... 14 4. Evaluatie reserves en voorzieningen ...................................................................................................... 16 5. Aanbevelingen........................................................................................................................................... 17 Bijlage 1: Specificatie reserves en voorzieningen ...................................................................................... 18 Bijlage 2: Relevante artikelen BBV .............................................................................................................. 49 5 1. Inleiding Artikel 11 van de ‘Financiële verordening gemeente Steenwijkerland 2018’ vermeldt dat het college eens in de 4 jaar een nota reserves en voorzieningen ter vaststelling aan de raad aanbiedt.

De ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2017’ dient dan ook te worden geactualis eerd. In deze nota stelt de raad de richtlijne n vast voor het instellen, het opheffe n en de omvang van de reserves. Kaders stellen voor voorzieningen is veelal niet aan de orde, omdat voorz ieningen een verplicht karakter kennen. Vanwege de inzichtelijkheid wordt in de nota wel ingegaan op de voorzieningen. Doel van de nota De ‘Nota reserves en voorzieningen 2023’ heeft als doel: 1. Inzicht te geven in het wettelijk kader rond reserves en voorzieningen; 2. Het vastleggen van beleidsuitgangspunten en handelswijze rond reserves en voorzieningen; 3. Het geven van een actueel en transparant overzic ht van de gemeentelijke reserve s en voorzieningen. Daarnaast wordt in de nota het verloop en de verwachte omvang van de reserves en voorzieningen weergegeven voor de periode 2023 tot en met 2026. Elk jaar worden bij de programm abegroting en de ja arstukken de reserv es en v oorzieningen in beeld gebracht. De wijze waarop en de voorwaarden waaronder reserves en voorzien ingen worden gevormd zijn wettelijk verankerd in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In bijlage 2 zijn de artikelen 41 tot en met 45 van het BBV opgenomen d ie betrekking hebben op reserves en voorzieningen.

Reserves en v oorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermog enspositie van de gemeente Steenwijkerland. Het periodiek actualiseren van het aantal e n de o mvang v an de reserves en voorzi eningen i s z owel vanuit bestuurlijk als bedrijfsecono misch oogpunt noodzakelijk. Vanuit best uurlijk oogpunt dient optimaal invulling te worden geg even aan het budgetrecht van de gemeenteraad. Aanpassingen en wijzigingen worden ter b esluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Voorzieningen moeten worden afgezet tegen de risico ’s van de ge meente. Om t e voorkomen dat grote (onverwachte) ingrepen in de begroting nodig zijn op het mome nt dat de risico’s zich voordoen, is nauwkeurig wet telijk vastgelegd wannee r en op welke wijze voorzienin gen moeten worden gevormd. 6 2. Functies en wettelijk kader van reserves en voorzieningen Het wettelijk kader voor de vorming van reserves en voorzieningen wordt gevormd door het BBV. In pa ragraaf 2.1. schetsen we de functies van reserves en voorzieningen. Paragraaf 2.2. geeft het wettelijk kader, waarbinnen de vorming van reserves en voorzieningen moet plaatsvinden. 2.1 Functies van reserves en voorzieningen Voor een verantwoord en flexibel financieel beleid verd ient het aanbeveling, daar waar het nodig of wenselijk is, over te gaan tot het vormen en in stand houden van reserves en voorzieningen.

Dit kan en moet mede worden bezien in relatie tot een aantal functies die de reserves en voorzieningen hebben. De volgende functies zijn te onderscheiden: Verschillende functies van reserves en voorzieningen 1. Financieringsfunctie (investeringen) Reserves en voorzieningen kunnen worden gebruikt als eigen financ ieringsmiddel voor investeringen. De aanwezigheid van rese rves en voorzieningen beperkt het be roep op de geld - en kapitaalmarkt, zodat wordt bespaard op h et beta len van rente voor aangetrokken leningen. De gemeente ‘leent’ in dit geval als het ware van zichzelf in plaats van deze middelen te lenen van derden 2. Bufferfunctie De reserves vormen een buffer voor het opvangen van onvoorziene toekomstige tegenvallers. De reserves maken het mogelijk noodzakelijke aanpassingen niet schoksgewijs te laten verlopen. 3. Bestedingsfunctie Reserves die zijn gevormd voor een bepa ald doel hebben een bestedingsfunctie. De aanwending hiervan heeft veelal een incidenteel karakter. 4. Inkomensfunctie (exploitatie) Het beschikken over reserves en voorzieningen heeft tot gevolg dat de noodzaak tot financiering met rentedragend vreemd vermogen wordt beperkt. Hierdoor wordt rente bespa ard, die anders verschuldigd zou zijn. 5. Egalisatiefunctie Voorzieningen kunnen worden gevormd om baten en lasten over de jaren heen gelijkmatig te verdelen.

Ongewenste schommelingen i n de ta rieven die aan derden in rekening worden gebracht, kunnen middels een egalisatievoorziening worden opgevangen. Tussen de genoemde functies bestaat een onlosmakelijke relatie in de zin dat allen een financieringsfunctie hebben en daarna ast nog ee n van d e overige f uncties. Hier bij geldt dat aanwending voor de ene functie automatisch de andere uitsluit. 2.2 Wettelijk kader reserves en voorzieningen Het wettelijk kader voor de vorming van reserves en voorzieningen wordt gevormd door het BBV. 7 2.2.1 Onderscheid tussen reserves en voorzieningen Een duidelijk onderscheid tussen reserves en voorzien ingen is van bel ang, omd at voorzieningen tot het vreemd vermogen worden gerekend (er kleeft een verplichting aan) en (bestemmings)reserves tot het eigen ver mogen. Het BBV leg t het ondersche id b ij de mogelijkheid dat de raad de bestemming kan wijzigen. Zola ng d e bestemming veranderd kan worden, is er sprake van een (bestemmings)reserve. Als dit niet meer kan, is er sprake van een voorziening. Reserves Reserves worden omschreven als vermogensbestanddelen die als eigen vermogen zijn aan te merken en die vrij te besteden zijn. Het BBV maakt onderscheid in (artikel 43 BBV): 1. de algemene reserve (het vormen van een buffer om onvoorziene negatieve resultaten af te dekken); 2.

de bestemmingsreserves (raad heeft aan de reserve een bepaalde bestemming gegeven). Voorzieningen Voorzieningen kun nen wo rden gedefinieerd als vermogensbestanddelen die als vreemd vermogen zijn aan te merken en die (bedrijfseconomisch gezien) niet vrij te besteden zijn. 1. Voorzieningen worden gevormd wegens (artikel 44 BBV): a) verplichtingen en v erliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is in te schatten; b) op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaald e te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; c) kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong m ede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening s trekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. d) bijdragen aan toe komstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35 BBV, eerste lid onder b2. 2. Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moete n wor den, me t uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel 49 BBV, onderdeel b3. 3. Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume.

Het gaat bi j voo rzieningen om, min of meer onzek ere verplichtingen, die te zijner tijd schulden kunnen worden, zoals garantieverplichtingen en dergelijke (ad 1a). Ook kunnen voorzieningen een schatting bet reffen van l asten voortvloeiend uit risico’s die samenhangen m et be drijfsvoering, zoals r echtsgedingen, reorganisaties en dergelijke (ad 1b). Tot slot kunnen voorzieningen betrekking hebben op verplichtingen die same nhangen met he t in de tijd onre gelmatig gespreid zijn van bepaalde kosten, zoals bijvoorbeeld groot onderhoud (ad 1c). Voor gevolgen van toek omstige gebeurtenissen, die niet in causale relatie staan tot het bedrijfsgebeuren in de periode voorafgaande aan de bala nsdatum, kunnen geen voo rzieningen worden gevormd. Posten als schulden en transitoria (overlope nde posten, zoals vooruit ontvangen baten, nog te betalen sociale premies, nog te betalen salarissen, etc.) vall en niet onder het begrip voorzieningen, om dat daa rbij gee n onzekerheid be staat ove r de omvang en het tijdstip van opeisbaar worden van de schuld respectievelijk last. 2 Artikel 35, lid 1 b BBV: investeringen met een e conomisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven.

3 Artikel 49, lid b BBV: de van de Europese en Nederlandse o verheidslichamen ontvangen voors chotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. 8 Verkregen midde len van derden die specifiek moeten worden besteed worden ook tot de voorzieningen gerekend (artikel 44 BBV, lid 2). Rentetoevoegingen aan voorz ieningen zijn niet toegest aan (artikel 45 BBV) . De omvang van een voorziening dient gelijk te zijn aan het noodzakeli jke niveau. Van groot belang hierbij is dat voor het bepalen van de omvang van dergelijke voorzieningen (gea ctualiseerde) meerjar ige uitvoeringsplannen beschikbaar zijn . Mutaties in voorzieningen vanwege toevoe gingen of vr ijval vloeien uitsluitend voort ui t het aanpassen aan een nieuw noodzakelijk niveau. De overige mutaties bes taan alleen uit verminderingen weg ens aan wending voor h et doel wa arvoor d e voorziening is ingesteld. Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn in beginsel dan ook niet nodig en gewenst, tenzij de voorziening tegen contante waarde is gewaardeerd. In dit laatste geval wordt wel rente toegevoegd en is de rentecomponent essentieel om de geprognosticeerde omvang van de voorziening, de benodigde eindwaarde, te bereiken.

Jaarlijks wordt bij het opstellen van de jaa rrekening de omvang van een voo rziening bepaald met een onderhoudshorizon van 10 jaar en met inachtneming van het prijsniveau van eind van het rekeningjaar. Hierbij is het verplicht dat de voorziening niet negat ief mag komen te staan gedurende deze periode en ges chiedt op basis bestaand beleid. Het is niet verplicht om een onderhoudsvoorziening te hebben. De raad heeft hiervoor geko zen om grote jaarlijkse fluctuaties op te vangen. 2.2.2 Voorzieningen in relatie tot arbeidskosten Op grond van artikel 44, lid 3, van het BBV wordt geen voorzie ning gevormd voor jaarlijks terugkerende arbei dskosten gerelateerde verp lichtingen van vergel ijkbaar volume. Dergelijke verplichtingen dienen in de meerjarenbegroting als lasten te worden opgenomen. Voor verplichtingen waarvan h et volume niet gelijk blijft, moet dus wel een voorziening w orden gevormd. Hierbij kan worden gedacht aan: - Bovenwettelijk verlof en spaarverlof voor zover niet van een vergelijkbaar volume ; - Wachtgeldverplichtingen bij uitdiensttreding bestuurders; - Pensioenverplichtingen voor bestuurders die vanaf 1-1-2015 pensioen krijgen van de gemeente; - Overdracht van bij de gemeente opgebouwd pensioen naar een ander pensioenfonds door (voormalige) bestuurders.

2.2.3 Verschillen tussen reserves en voorzieningen Hieronder zijn de belangrijkste verschillen tussen reserve s en voorzie ningen nog een keer samengevat: Belangrijkste verschillen Reserve Voorziening Categorisering vermogenspositie Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Karakter Tijdelijk Permanent Financiële functie Intern financieringsmiddel Schuld t.o.v. derde (n) Storting en onttrekking Na resultaatbepaling in de Jaarrekening en tussentijds bij het opstellen van de begroting (stortingen of onttrekkingen in enig jaar op basis van raadsbesluiten) Toevoeging en onttrekking aan de voorziening loopt via de exploitatie 9 Bestemming Vrij, de raad kan bestemming wijzigen Niet vrij besteedbaar, slechts inzetbaar voor het betreffende doel Financiële onderbouwing Niet verplicht, maar aangeraden Verplicht Rente Rentetoevoeging is toegestaan (dient via exploitatie plaats te vinden)4 Rentetoevoeging is niet toegestaan, tenzij er sprake is van een contante waardeberekening 4 Alhoewel in het BBV de mogelijkheid vooralsnog blijft bestaan om een rente vergoeding (of een ve rgoeding voor de inflatie) over het eigen vermogen en de voorzieningen te berekenen en deze door te belasten aan de taakvelden, adviseert de Commissie BBV vanwege het verlangde inzicht, de eenvoud en transparantie deze systematiek niet (meer) toe te passen. 10 3.

Beleid gemeente Steenwijkerland In dit hoofdstuk is het beleid van d e gemeente Steenwijkerland geformuleerd over hoe om te g aan met reserves en voorzieninge n. In paragraaf 3.1 en 3.2 beschrijven we het belei d ten aanzien van reserves en voorzieningen. In paragraaf 3.3 komen de zoge naamde ‘genormeerde reserves ’ aan bod. In paragraaf 3.4 lichten we de wijze waarop de rente over de reserves wordt toegerekend. Dit hoofdstuk eindigt in paragraaf 3.5 met enkele conclusies. 3.1 Beleid ten aanzien van reserves 3.1.1 Bevoegdheden De raad is vanuit haar kaderstellende rol bevoeg d tot het inste llen, wijzigen, opheffen, voeden en onttrekken van reserves (budgetrecht). 3.1.2 Het instellen van reserves Wij zijn terughoudend met het instellen van reserves, omdat: 1. Een veelheid aan reserves een helder inzicht in de financiële situatie bemoeilijkt en; 2. het de vrije integrale begrotingsafweging door uw raad bemoeilijkt, omdat financiële middelen zijn ‘gelabeld’. Het instellen, w ijzigen, opheffen, voeden en onttrekke n van reserves dient bij afzonderlijk raadsbesluit plaats te vind en. In dit ra adsbesluit zal voor zover van toepassing het volgend e moeten worden aangegeven: 1. de omschrijving van het doel; 2. de voeding; 3. de maximale hoogte; 4. de maximale looptijd.

3.1.3 Wijzigen en opheffen Indien het doel, de lo optijd of de omvang van een r eserve gewijz igd moe t worde n, moet deze wijziging via een afzonde rlijk voorstel ter besl uitvorming aan de raad worden vo orgelegd. Wanneer h et doel waarvo or e en reserve is gevormd op enig mome nt is gerealiseerd/ vervalt, behoort de reserve opgeheven te worde n. De mogelijk vrijvallende middelen worden toegevoegd aan de Algemene reserve vrij besteedbaar. 3.1.4 Administratieve verwerking Afhankelijk van de a ard van de reserve vinden sto rtingen ten gunste van een reserve plaats en ten laste van het resultaat . Onttrekkingen v inden plaats ten laste van de reserve met daartegeno ver aan de inkomstenzijde van de exploitatie een beschikking over de onderhavige reserve. Bij de bepal ing van de omvang van ee n reserve ka n het college afwijken van d e norm voor zove r dez e is opgenomen in voorliggende ‘Nota Reserves e n V oorzieningen 2023’. Dit zal da n moeten worden beargumenteerd aan de raad. 11 3.2 Beleid ten aanzien van voorzieningen 3.2.1 Bevoegdheden De raad is bevoegd tot het instellen, wijzigen en opheffen van voorzieningen. 3.2.2 Het instellen van voorzieningen De raad is conform het BBV5 verplicht om voorzieningen te treffen om risico’s en verplichtingen af te dekken. Het instellen, wijzigen of ophe ffen van voorzieningen dient bij afzonde rlijk raadsbesluit plaats te vinden.

Dit raadsbesluit zal uitsluitsel moeten geven over: 1. de aard van het risico of de verplichting; 2. de maximale omvang; 3. de noodzaak van een meerjarig onderhoudsplan. 3.2.3 Storting en onttrekking voorzieningen Stortingen in en onttrekkingen aan voorzieningen vinden alleen plaats aan de hand van de door de raad vastgestelde meerjarige (onderhouds)plannen. Het is een collegebevoegdheid om middelen te onttrekken aan een voorziening als da t op basi s van de door de raad vastgestelde plannen noodzakelijk is. Als er afwijkende bedragen onttrokken moeten worden, kan d at alleen via een afzonderlijk door de raad te nemen besluit. 3.2.4 Wijzigen en opheffen Indien het doel o f de omvang van een vo orziening gewijzigd moet worden, dient deze wijziging via een afzonderlijk voorstel ter besluitvorming aan de raad te worden aa ngeboden. Wanneer het doel w aarvoor e en voo rziening is gevormd op enig mom ent ver valt, behoort de voorzieni ng opgeheven te worden via de rekening van baten en las ten. De vrijgekomen middelen worden via het resultaat toegevoegd aan de Algemene reserve vrij besteedbaar. 3.2.5 Administratieve verwerking Overeenkomstig de administ ratieve verwerking van de reserve s worden toevoegingen/ onttrekkingen aan een voorziening ten laste/ten gunste gebracht van het resultaat respectievelijk de exploitatie van de betreffende ‘gesloten huishouding’.

Een ‘gesloten huishouding ’ is een in tegraal onderdeel van de begroting dat behandeld wordt als ware het een zelfstandig bedr ijf, echter z onder spe cifieke begroting, rekening en accountantscontrole. Bi nnen e en ‘gesloten huishouding’ moeten bat en e n lasten – in m eerjarig perspectief – om bestu urlijke c.q. bedrijfseconomische redenen in evenwicht zijn. E en ‘gesloten huishouding’ heeft om die reden een eigen egalisatievoorziening. Met een egalisatievoorziening kunnen we ongewenste schommelingen in d e tarieve n die aan derden in rekening worden g ebracht, opvangen. Mocht er binnen de ‘gesloten huishouding ’ geld overblijven, bijvoorbeeld doordat investeringen niet of vertraagd worden u itgevoerd, dan zien we dat terug i n de voo rziening. Het geld blij ft beschikbaar binnen de egalisatievoorziening voor toekomstige exploitatie-/kapitaallasten en/of verlaging van de tarieven voor onze inw oners en ondernemers. De gemeente Steenwijkerland kent de volgende ‘gesloten huishoudingen’: afval en riolering. 5 Voor zover de Commissie BBV dit verplicht voorschrijft. We hoeven du s niet voor alle risico ’s e n verplichtingen een voorziening te vormen. 12 Producten met eigen (leges) inkom sten, zoals rechten burgerzaken e n omgevings- en milieuvergunningen lijken op een ‘gesloten huishouding’, omdat in beginsel gestreefd wordt naar 100% kostendekking, maar de bestuur lijke c.q.

bedrijfsecono mische v ereisten zijn niet z odanig zwaar dat voor deze producten een eigen reserve/voorziening zou moeten worden ingesteld. 3.3 Normeringen reserves en voorzieningen Algemene reserve - vaste buffer De ‘Algemene reser ve - vaste bu ffer’ is bedoeld v oor het op vangen van risico’s 6 die o p de balansdatum qua aar d en omvang niet zijn te voorzien. De gewenste hoogte hangt onder me er samen met het weerstandsvermogen en de risico’s di e worden gelopen. H et weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust een begroting is. Een exact sluitende begroting zonder weerstandsvermogen betekent d at iedere te genvaller een financieel probleem gaat oplev eren. In dat geval staan de bestuursprogramma’s en da armee het beleid va n de gemeente St eenwijkerland ond er dr uk. E en buffer – een weerstandscapaciteit – is daarom noodzakelijk. Het BBV maakt onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaci teit, waarbij onder de incidentel e weerstandscapacite it wordt verstaan h et vermogen om o nverwachte incide ntele tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. De ‘incidentele weerstandscapaciteit’ wordt gevormd door de ‘Algemene reserve - vaste buffer ’. Deze r eserve bedraagt ultimo 2023 € 15,3 miljoen (inclusief een stortin g van € 1,4 miljoen in 2023)7.

De structurele weer standscapaciteit heeft b etrekking op het vermogen om onverwachte tegenvallers structureel in de lopende begroting op te vangen, zonder dat dit ten koste gaa t van de uitvoering van bestaande taken. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de zogenaam de onbenutte belastingca paciteit. De onbenutte belastingcapaciteit k an wo rden ge definieerd als het bedrag dat nog aan extra inkomsten kan worden gegenereerd voor het geval z ich tegenvallers voordoen. Daarbij wordt uitsluitend rekening gehouden met de onroe rendezaakbelastingen, aangezien de meeste andere belastingen en heff ingen kostendekkend of substantie el van geringe betekenis zijn. Voor de berekening van d e omvang van de o nbenutte belastingcapaciteit wordt de ruimte in aanmerking genomen tus sen de eigen tarieven (volgens deze b egroting) en het normtarief voor de z ogenaamde artikel 1 2-gemeenten. Jaarlijks laten we in de programmabegroting zien over hoeveel potentiële financiële ruimte we beschikken. Zo bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit € 5,6 miljoen in 20238. In de ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2017 ’ is de ‘Algemene reserve Grondbedrijf ’ komen te vervallen en opgegaan in de ‘Algemene Reserve - vaste buffer’.

Tegelijkertijd is toen de normering van de ‘Algemene Reserve – vaste buffer’ aangepast en verhoog d tot : 15% van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds plus de inkomsten uit de OZB met een marge naar boven e n beneden van 5%9. Dat betekent dat de ‘Algemene reserve - vaste buffer’ mag worden afgeroo md voor incidentele uitgaven, zodra deze reserve g roter is dan 20% van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de inkomsten u it de OZB. Omgekeerd i s een verplichte storting nodig als de ‘Algemene reserve - vaste buffer’ de 10% norm onderschrijdt. 6 Voor de bedrijfsvoering is met dezelfde doelstelling de Bedrijfsreserve beschikbaar. 7 Programmabegroting 2023-2026, p. 75. 8 Programmabegroting 2023-2026, p. 74. 9 De omvang van de Algemene reserve (vaste buffer) be draagt op dit moment 10 % van d e alg emene uitkering uit het Gemeentefonds plus de inkomsten uit de OZB met een marge van 1% naar boven en naar beneden. 13 Bij het weerstandsvermogen gaat het om het verband tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie (art. 11 BBV). Door middel van onderstaand schema is dit in beeld gebracht: Weerstandsvermogen Weerstandsratio Op 21 mei 2019 heeft uw raad de ‘Nota Weerstandsvermogen en risicomanag ement 2019 ’ vastgesteld.

I n de nota is het begrip weerstandsratio geïntroduceerd. Met weerstandsratio bedoelen we de verhouding tussen de weerstandscapac iteit en de totale omvan g van de gewogen risico’s. U w raad hee ft be sloten de hoogte van de weerstandsratio voortaan te presenteren in de jaarlijkse programmabegroting en de jaarstukken van de gemeente Steenwijkerlan d. Er is toen tevens afgesproken om een signaleringswaarde (of ondergrens) van 1,0 te hanteren. Ter illustratie: de hoogte van de weerstandsratio voor 2023 bedraagt 5,310. Solvabiliteit Met het vaststellen van d e ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2017’ heeft de raad besloten d e omvang van de reserves te koppelen aan het solvabiliteitspercentage (eigen vermogen/ totale vermogen * 100) en bepaald dat deze minimaal 20% bedraagt. Wij stellen voor deze norm ook in de nieuwe periode weer te hanteren. De gezamenlijke provinciaal toezichthouders en het Rijk hebben voor verschillende financiële kengetallen, waaronder het solva biliteitspercentage, signaleringswaarden opgesteld. Daar rapporteren we jaarlijks over in de begroting en het jaarverslag. Het betreft de volgende verplichte kengetallen: netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en gemeentelijke belastingcapaciteit. Voor het solvabiliteitspercentage is de si gnaleringswaarde 20%.

Wij gaan daarin dus een stap verder en hanteren dit percentage als norm. Bestemmingsreserve kapitaallasten Uw raad kan besluiten een bestemmingsres erve te vormen voo r kapitaallasten. Deze reserve is gekoppeld aan een concrete investering met een uitgewerkt plan. Voorbeeld is het bouwen van een schoolgebouw op een specifieke locatie of het aanleggen van een weg. Om de volledige kapitaallasten aan de 'b estemmingsreserve kapitaallasten' te kunnen o nttrekken, moet het saldo van de bestemmingsreserve gelijk zijn aan de boekwaarde van het desbetreffende activum. De 'bestemmingsreserve kapitaallasten' wordt gevormd door een bedrag over te hevelen van de Algem ene reserve vri j besteedbaar naar de bestemmingsreserve. Rond het verstrijken van de afschrijvingstermijn moet weer een nieuwe bestemmingsreserve zijn gevormd voor de vervangingsinvestering. De provincie zal in het kader van het financieel toezicht een onttrekking aan een reserve normaliter beoordelen als incidentele dekking. De enige uitzondering is een onttrekking aan een bestemmingsreserve kapitaalla sten. Deze mag worden beschouwd als een s tructureel dekkingsmiddel. 10 Programmabegroting 2023-2026, p. 94.

Relatie Risico’s Weerstandscapaciteit 14 Een dergelijke bestemmingsreserve ka n interessant z ijn als een gemeente wel beschikt over de benodigde financiële middelen via de reservepositie, maar niet beschikt over voldoende structurele ruimte binnen de meerjarenbegroting. Op dit moment kennen we nog geen dergelijke bestemmingsreserv e, omdat het een aantal nadelen kent: 1. Het voorziet niet in vervangingsinvesteringen (geen structurele dekking); 2. Het doorkruist de integrale afweging door de raad (creëren van potjes); 3. Het is weinig flexibel. Geld dat bijvoorbeeld is beste md voor het bouwen van een school kan niet worden aangewend voor een andere school. Voorzieningen In het BBV (artikel 44 , lid 1b) st aat vermeld dat voorzieningen worde n gev ormd wegen s op de balansdatum bestaande risico's ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten . In Steenwijkerland hanteren kijken we steeds 10 jaar vooruit. Dat betekent dat we jaarl ijks bi j het opstellen van jaarstukken in beeld brengen hoe hoog de te toekomstige investeringen zijn en of de hoogte van de voorzieningen toereikend zijn of niet. Indien nodig stellen we uw raa d vo or een extra bedrag te storten.

In de praktijk gaat het da arbij voornamelijk om de ‘voorziening wegen ’, de ‘voorziening onderhoud speelvoorzieningen’ en de voorziening Algemeen Maatschappelijk Vastgoed’. Mocht bij de Programmabegroting blijk en dat de hoogte v an een voorziening ontoereikend is dan stellen we uw ra ad voor een tussentijdse storting te doen. Een voorbeeld daarvan is een structurele storting van € 257.000 in de voorziening Wegen bij de Najaarsnota 2022 om het onderhoudsniveau op het niveau ‘basis’ te houden11. 3.4 Omvang reserves Over de minimale en max imale omvang van de reserves is wettelijk niets bepaald. Gemeenten zijn daarin volledig autonoom met dien verstande dat deze in principe niet negatief mogen zijn. Er kan echter wel een duidelijke relatie worden gelegd tussen het eigen vermogen, het vreemde vermogen (schulden) en het totale vermogen. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de (balans)reserves en het saldo van de rekening. De omvang ervan geeft weer in hoeverre het bezit van een gemeente niet is belast met schuld, maar in het verleden is betaald met positieve exploitatieresultaten. Het kengetal solvabiliteitspercentage brengt de solvabiliteit van e en gemeente in beeld. De uitkomst ervan wordt berekend door de omvang van het eigen vermogen uit te drukken als een procentueel aandeel van het balanstotaal.

Hoe hoger het solvabiliteitspercentage is, hoe meer bezitting en zijn afbetaald. Dit betekent g elijktijdig dat er minder vreemd vermogen is aangetrokken en er dus ook minder sch ulden zijn. Uiteraard geldt ook het omgekeerde. Om een beeld te geven van de financiële positie van de gemeenten hante ren de gezamenlijke pro vinciaal toezicht houders en het rijk de volgende indeling voor het eigen vermogen: 11 Najaarsnota 2022, p. 58. 15 Financieel kengetal Categorie A Categorie B Categorie C Solvabiliteitspercentage > 50% Van 20% t/m 50% < 20% Categorie A is het minst risicovol . Met het vaststellen van de ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2017’ heeft de raad destijds besloten om als absolute onderg rens een solvabilit eitspercentage te hanteren van 20 % (categorie B ). Dit betekent dat het eigen vermogen niet beneden 20% van het totale vermogen mag dalen. Zodra dat dreigt te g ebeuren zal de vermogenspositie moeten worden versterkt vanuit een dotatie uit de exploitatie. Waar staat de gemeente Steenwijkerland? In de Programmabegroting 20 23-2026 wordt voor het jaar 20 23 met een solvabili teitspercentage van 21% rekening gehouden en blij ft daarmee dus binnen de voorgestelde normering. Voor de jaren daarna verwachten we dat he t solvabiliteitspercentage zal stijgen tot 28% in 2026 . Voor de komende jaren is het on zeker waar we op uit gaan komen.

Het hoogte van he t solvabiliteitspercentage is sterk afhankelijk van bestuurlijke keuzes over een aantal grote projecten. 16 4. Evaluatie reserves en voorzieningen In artikel 11 van de door de raad vastgestelde ‘Financiële verordening gemeente Steenwijkerlan d 2018 staat vermeld dat het c ollege eens in de 4 jaar e en nota Reserves e n Voorzieningen ter vaststelling aan de raad aanbiedt. De in 2017 door de raad vastgestelde ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2017’ dient dan ook te worden geactualiseerd. Voor het beoordelen van de reserves en voorzieningen hebben we een aantal criteria toegepast: 1. De noodzaak tot handhaving (risico en/of doel); 2. Het meerjarig uitvoeringsplan (hoe en wanneer worden de gelden besteed?); 3. De toereikendheid (omvang): een eventueel surplus dient vrij te vallen. 4. Een eventuele wettelijke noodzaak. Het beoordelen van de reserves en voorzieningen is gebeurd aan de hand van de ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2017’, de Programmabegroting 2023-2026 en de Jaarrekening 2022. 17 5.

Aanbevelingen Bij het opstellen v an dez e nota zijn de best aande reserves en voorzieningen beoordeeld op grond van: a) Indeling van reserves en voorzieningen conform de criteria van het BBV; b) De noodzaak tot handhaving (risico en/of doel); c) Het meerjarig uitvoeringsplan (hoe en wanneer worden de gelden besteed?); d) De toereikendheid (omvang inclusief eventuele jaarlijkse toevoeging/onttrekking). Op basis van deze exercitie stellen wij voor een aantal wijzigingen door te voeren: 1. Twee reserves en een voorziening op te heffen , omdat er geen best edingsplan/ uitvoeringsplan meer is voor het resterend saldo: a) Reserve corona gerelateerde uitgaven Sociaal Domein (per 31-12-2024); b) Reserve te bestemmen rekeningsaldo; c) Reorganisatievoorziening. 2. a) De hoogte van de ‘Algemene reserve - vaste buffer’ te bepalen op 10% van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds plus de inkomsten uit de onroerende-zaakbelastingen met een marge naar boven en naar beneden van 5%; b) Het overschot te storten in de ‘Algemene reserve - vrij besteedbaar’. 3. De titel van de reserve ‘Fonds Leader plus (2014-2020)’ te wijzigen in ‘Reserve Fonds Leader’ zonder verwijzing naar de looptijd van het Europees subsidieprogramma. 4. Vier criteria te hanteren om in aanmerking te komen voor een financiële bijdrage uit de ‘Reserve volkshuisvesting’. 5.

De bestaande norm voor het solvabiliteitsperce ntage (eigen vermogen/ totale vermogen * 100) van minimaal 20% in de nieuwe periode opnieuw te hanteren. 6. De ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2023’ vast te stellen. 18 Bijlage 1: Specificatie reserves en voorzieningen Behorende bij de ‘Nota Reserves en Voorzieningen 2023’ De gemeente Steenwijkerland kent de volgende reserves en voorzieningen: Reserves (algemene reserves en bestemmingsreserves) 1. Algemene reserve – vaste buffer; 2. Algemene reserve – vrij besteedbaar; 3. Reserve Fonds Leader; 4. Reserve corona gerelateerde uitgaven Sociaal Domein; 5. Reserve energiecompensatie - maatschappelijke instellingen; 6. Reserve koppengeld; 7. Reserve startersleningen; 8. Reserve te bestemmen rekeningsaldo; 9. Reserve volkshuisvesting Voorzieningen 1. Egalisatievoorziening reiniging; 2. Reorganisatievoorziening; 3. Voorziening groot onderhoud wegen; 4. Egalisatievoorziening riolering (exploitatie); 5. Voorziening Algemeen Maatschappelijk Vastgoed; 6. Voorziening Buddenbaum; 7. Voorziening onderhoud speelvoorzieningen; 8. Voorziening overdracht wethouderspensioenen; 9. Voorziening betaalde pensioenen wethouders; 10. Voorziening wachtgelden collegeleden; 11. Voorziening spaarverlof.

Per reserve of voorzieni ng beschrijven we steeds het doel ervan , h oe de bedragen zi jn bepaald (‘voeding’) en sluiten we af met een voorstel (handhaven, opheffen of wijzigen). 19 RESERVES Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Doel Weerstandsvermogen om onverwachte tegenvallers op te vangen (ijzeren voorraad voor het opvangen van calamiteiten) Maatschappelijk Geen directie relatie effect/ resultaat Grootboeknummer 89100924 Nummer reserve 194 Portefeuillehouder Wethouder Marcel Scheringa Jaar van realisatie Permanent Opheffen reserve Nee Voeding De reserve is/ wordt incidenteel gevoed t en laste dan wel afgeroomd ten gunste van de exploitatie. Indien de exploitatie onvoldoende financiële ruimte biedt, kunnen de b enodigde middelen worden overgeheveld vanuit de ‘Algemene Reserve-vrij besteedbaar’. Daarvoor is een raadsbesluit noodzakelijk. De hoog te van de Algemene reserve- vaste b uffer i s genormeerd op 15% van de algemene ui tkering uit het Gemeent efonds plus de inkomsten uit de onroerende -zaakbelastingen met een marge naar boven en naar beneden van 5% ten opzichte van de hoogte van het genormeerde bedrag. Voorstel is om de norme ring aan t e passen (zie verderop). Onderbouwing De omvang van de res erve moet voldo ende zij n om onverwachte tegenvallers op te vangen, waardoor de continuïteit van de uitvoering van het beleid niet in gevaar komt.

Jaarlijks wordt in de paragraaf ‘ Weerstandsvermogen en risicobeheer sing’ van de programmabegroting ingegaan op de risico’s die bek end zijn, inclusief getroffen beheersmaatregelen en kwantificering. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 14.178 15.293 15.293 15.293 Toevoeging 1.398 - - - Onttrekking -28312 - - - Stand per 31-12 15.293 15.293 15.293 15.293 12 Deze onttrekking betreft de nog te realiseren uitgaven in het kader van het Vitaliteitsfonds. Algemene reserve - vaste buffer Algemene reserve 20 Toelichting In de nota ‘Reserves en voorzieningen 2017’ is aangegeven dat de Algemene reserve vaste buffer uitsl uitend kan worden ingezet voor uitzonderlijke s ituaties (soort ijzeren voorraad voor het opvangen van calamiteiten). In 2020 is dat vo or het eerst gebeurd door onder andere een Vitaliteitsfonds voor € 500.000 in h et leven te roep en. Daarmee kon ondersteuni ng worden geboden aan maatschappelijke organisaties die door de corona crisis in de problemen zijn gekomen. Ten opzichte van de vorige nota is de omvang van de reserve fors toegenomen. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaa kt door de koppeling aan de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor een goede beoorde ling o ver de benodigde omvang van de reserve moeten we de ee n relatie leggen met h et r isicoprofiel van onze gemeente.

De score op financiële kengetal ‘weerstandsratio’ maakt dat in zichtelijk. Het ge eft de verhouding weer tussen de weerstandscapaciteit en de totale omvang van de ge wogen risico’s. Deze weerstandscapa citeit wordt gevormd d oor de Algemene reserve – vaste buffer en de onbenutte belastingcapaciteit (voor een nadere toelichting, zie paragraaf 3.3). Vanaf het begrotingsjaar 2020 hanteren we kengetal weerstandsratio. De uitkomsten op basis van de laatste Jaarrekeningen zijn als volgt: Jaarrekening 2020: 1,5 Jaarrekening 2021: 3,2 Jaarrekening 2022: 2,8 De raad heeft in 20 19 b ij het vast stellen van de ‘Nota weerstandsvermogen en risicomanagemen t 2019’ bepaald dat de signaleringswaarde van de weerstandsratio 1,0 bedraagt 13. Deze waarde heeft alleen betrekking op de risico ’s voor zover deze zijn te kwantificeren. We zien de afgelopen jaren dat de feitelijke weerstandsratio boven de si gnaleringswaarde van 1,0 ligt. Anders gezegd: De weerstandscapaciteit, w aarvan de Algemene Rese rve-vaste buffer het belangrijks te onderdeel vormt, is van vo ldoende omvang in relatie tot de financiële risic o’s. Gezien de uitkomsten, is het verantwoord om op een lager niveau te gaan zitten.

Voorstel Voorstel i s om de hoog te van de reserve met inga ng van de Programmabegroting 2024 -2027 te bepalen op 10% van de algemene uitkering ui t het Gemeentefonds plus de inkomst en uit de onroerende-zaakbelastingen met een marge naar boven en naar beneden van 5% ten opzichte van de hoogte van het genormeerde bedrag. Het overschot st orten we in de ‘Algemene reserve – vrij besteedbaar’. 13 Zie ‘Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2019, p. 21. 21 Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Doel Een buffer hebben om veelal eenmalige projecten/activiteiten uit te voeren zonder dat hiervoo r het structur ele p erspectief moet worden gewijzigd Maatschappelijk Moet passen binnen de ambities en doelstellingen zoals effect/ resultaat opgenomen in de bestuursprogramma’s. Grootboeknummer 89100901 Nummer reserve 59 Portefeuillehouder Wethouder Marcel Scheringa Jaar van realisatie Permanent Opheffen reserve Nee Voeding Incidenteel. Er is geen sprake van een minimale o f maximale omvang van de reserve. Onderbouwing Er ligt geen meerjarig uitvoeringsplan aan de besteding van de reserve ten grondslag.

Jaarrekening 2022 (bijlage 3) Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 19.689 5.188 3.768 3.024 Mutaties -14.501 -1.420 -744 -129 Stand per 31-12 5.188 3.768 3.024 2.896 Toelichting De mutaties in bovenstaande tabel hebben betrekking op de door de raad genomen besluiten . Het gaat dan om eenmalige uitgaven (maximaal voor 3 jaar) die ten laste worden gebracht van deze reserve. Ook kan er sprake zijn van toevoegingen door positieve resultaten in d e jaarrekeni ng of winstprognoses van de grondexploitaties. Voorstel De reserve handhaven. Algemene reserve - vrij besteedbaar Algemene reserve 22 Bestuursprogramma Vitaal Platteland Doel Doel van de Reserve Fonds Leader is het reserveren van middelen voor cofinanciering van het Europees subsidieprogramma Leader. Leader maakt onderdeel uit van het Plattelandsontwikkelings- programma. In de Lokale Ontwikkeli ngs Strategie (2023-2027) is beschreven hoe in de komende jaren initiatieven kunnen worden aangejaagd, die vernieuwende bottom -up o ntwikkelingen tot stand brengen. De volgende drie thema’s vormen de bouwstenen voor de nieuwe strategie: 1. Beleefbaar platteland versterken. 2. Toekomstbestendige agrarische sector versterken. 3. Vooruitstrevende vrijetijdseconomie versterken. Daarnaast gelden er twee randvoorwaarden: 1. Ruimte voor creativiteit, vernieuwing en experiment. 2. Faciliteren van lokale samenhang.

Maatschappelijk Via een bottom-up aanpak worden stimulansen gegeven aan effect/ resultaat sociale en economische vitaliteit van het landelijk gebied. Grootboeknummer 89100306 Nummer reserve/ voorziening 12 Portefeuillehouder Wethouder Bram Harmsma Jaar van realisatie Tot uiterlijk 2027 Opheffen reserve Nee Voeding Bijdrage fonds Leader. De reserve kende bij aanvang een omvang van € 243.900. Onderbouwing Aan de reserve ligt een meerjarenprogramma ten gro ndslag zoals verwoord in het raadsbesluit van 10 mei 2016. De raad heeft besloten om de bestemmingsreserve Leader in het leven te roepen tot een bedrag van € 243.900 (2016). Het budget is bestemd voor cofinanciering van het Leaderprogramma Noord Overijssel. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 173 - - - Mutaties -173 - - - Stand per 31-12 - - - - Toelichting De reserve is bestemd voor cofinanci ering van het Leader - Reserve Fonds Leader Bestemmingsreserve 23 programma voor het gebied Noord Overijsse l. Hi ervoor is een bedrag aan Europese subsidie beschikbaar van € 1.728.750. De provincie Overijssel verstrekt een bijdrage van € 864.375. Daarnaast wordt van de overig deelnemende g emeenten en het Waterschap een mi nimale bijdrage verwacht ter hoogte van de provinciale vergoeding. De besteding van de subsidie moet aan het eind van het traject verantwoord worden.

Ons aandeel in de gemeentelijke cofinanciering betreft € 160.025. Voorstel De reserve handhaven en de titel van de reserve te veranderen in ‘Reserve Fonds Leader’ zonder verwijzing naar de looptijd van het Europees subsidieprogramma. 24 Bestuursprogramma Samenredzaam Doel Opvangen van de ne gatieve financiële effecten van de coronacrisis voor onze inwoners. Deze reserve is bedoeld voor eenmalige extra uitgaven, voor zover deze corona gerelateerd zijn en waarvan we verwachten dat de financiële effecten zich de komende jaren zul len voordoen. Deze reserve is in de plaats gekomen van de ‘Reserve opvangen tekorten Sociaal Domein’. Maatschappelijk Inwoners ondersteunen tijdens de coronacrisis. effect/ resultaat Grootboeknummer 89100925 Nummer reserve 8 Portefeuillehouder Wethouder Trijn Jongman Jaar van realisatie 31 december 2024 Opheffen reserve Ja (per 31-12-2024) Voeding De raad heeft met he t v aststellen van de Programmabegroting 2022-2025 besloten om een bedrag van € 409 .187 over te hevelen van de ‘reserve tekorten Sociaal Domein ’ naar de ‘Algemene reserve-vrij besteedbaar ’. Tegelijkertijd heeft de raad besloten om de t itel van de bestemmingsreserve ‘Reserve opvangen tekorten Sociaal Domein ’ te vera nderen in ‘bestemmingsr eserve corona gerelateerde uitgaven Sociaal Domein’. Onderbouwing Deze bestemmingsreserve is in het leven gero epen tijdens de coronacrisis.

Toen de coronacrisis in een andere fase kwam is besloten om een deel van d e financiële midd elen v rij te laten vallen. Huidige omvang Tot en met 2024 zijn er nog middelen beschikbaar. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 632 150 - - Mutaties 482 -150 - - Stand per 31-12 150 - - - Toelichting In het ka der van d e ‘Beweging van nul ’ start in 2023 en 2024 een spreekuur van jeugdconsulenten bij meerdere huisartsenpraktijken en hebben alle bovenschoolse koepels 1 o f meer jeugd consulenten Reserve corona gerelateerde uitgaven Sociaal Domein Bestemmingsreserve (Raadsbesluit 09-11-2021, Programmabegroting 2022-2025) 25 ter beschikking14. Het geld dat hiervoor nodig is wordt onttr okken aan de ‘reserve corona gerelateerde uitgaven Sociaal Domein ’. Na deze onttrekkingen is geen geld meer beschikbaar. Voorstel Opheffen van de ‘Reserve corona gerelateerde uitgaven Sociaal Domein’ (per 31-12-2024). 14 Zie p. 23 en 24 van de Programmabegroting 2023-2026. 26 Bestuursprogramma Duurzaam Doel Doel van de reserve is het compenseren van maatschappelijke instellingen voor de negatieve ge volgen van de hoge energieprijzen. Daarnaast draagt het bij aan de doelstelling en van het klimaatplan. Maatschappelijk Het in stand houden van maatscha ppelijke instellingen om de leefbaarheid in de verschillende kernen van Steenwijkerland te behouden.

Grootboeknummer 89100711 Nummer reserve 22 Portefeuillehouder Wethouder Marcel Scheringa Jaar van realisatie Geen einddatum Opheffen reserve Nee Voeding Eenmalige storting van € 3,3 miljoen (Najaarsnota 2023) Onderbouwing In 2022 werden veel inwoners en organisaties gecon fronteerd met een p lotselinge sterk e stijging van de energieprijzen. Wij willen maatschappelijke organisaties ondersteu nen die vanwege de stijging van de energieprijzen in hun voort bestaan bedreigd (kunnen) worden. We vinden het belangrijk dat deze organisaties blijven bestaan en hun activiteiten ku nnen blijven organiseren. Hiervoor heeft uw raad in november 2022 een budget gereserveerd van € 3,3 miljoen. Om het ge wenste resultaat te berei ken hanteren we een aanpak met twee onderdelen: 1) Een Noodfonds energie; 2) Een Duurzaamheidsfonds voor verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Door niet alleen in te zetten op een Nood fonds voor de korte termijn, maar o ok op een Duurzaamheidsfonds helpen we maatschappelijke organisaties bij het struc tureel verlagen van het energieverbruik voor de lange termijn. H iermee helpen we niet alleen de maatschappelijke organisaties die in nood verkeren, maar alle maatschappelijke organisaties.

Reserve energiecompensatie – maatschappelijke instellingen Bestemmingsreserve (Raadsbesluit 25-10-2022, Najaarsnota 2022) 27 Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 3.243 - - - Mutaties -3.243 - - - Stand per 31-12 - - - - Toelichting De fi nanciële impact van de gestegen energieprijzen voor maatschappelijke inst ellingen is aanzie nlijk. Dit heeft negatieve consequenties voor de co ntinuïteit van deze i nstellingen. Bij de Najaarsnota 2023 heeft de raad beslot en om een reserve in het leven te ro epen om maatschappelijke instellingen te compenseren voor de gestegen uitgaven. Voorstel De reserve handhaven. 28 Bestuursprogramma Leefbare steden en kernen Doel Besteding van de gespaarde middelen voor diverse projecten binnen een kern of wijk conform de subsidieverorden ing k ernen en wijken. Maatschappelijk Bevorderen leefbaarheid in kernen van Steenwijkerland door effect/resultaat bewoners te ondersteunen in het nemen van eigen initiatief. Zelforganiserende en zelfredzame kernen en wijken. Grootboeknummer 89100612 Nummer reserve/ voorziening 148 Portefeuillehouder Wethouder Melvin Smit Jaar van realisatie Permanent Opheffen reserve Nee Voeding Alle plaatselijk e belangen ontvangen per inwone r een bedrag per jaar aan koppengeld. De niet bestede bedragen op de exploitatie worden toegevoegd aan de bestemmingsreserve Koppengeld.

Onderbouwing Plaatselijke be langen kunn en een aanvraag ind ienen c onform de subsidieverordening kernen en wijken. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 380 379 379 379 Mutaties -1 - - - Stand per 31-12 379 379 379 379 Toelichting Overgebleven incidentele middelen blijven beschikbaar voor initiatieven van diverse plaatselijke belangen. Voorstel De reserve handhaven. Reserve koppengeld Bestemmingsreserve 29 Bestuursprogramma Woningbouw Doel Het stimuleren van het eigen woningbezit voor starters op de woningmarkt in de gemeente Steenwijkerland. Maatschappelijk effect/ resultaat Starters de gelegenheid te bieden om door middel van een starterslening een woning te verkrijgen. Dit omdat starters niet kunnen voldoen aan alle eisen die gesteld worden bij de aanschaf van een eigen woning. Grootboeknummer 89100825 Nummer reserve 15 Portefeuillehouder Wethouder Melvin Smit Jaar van realisatie Er is geen jaar van realisatie afgesproken voor deze reserve. Opheffen reserve De opheffing/vrijval van de reserve is afhanke lijk van de door de raad genomen besluiten. Vrijval kan alleen als de r aad heeft besloten om het inst rument starter sleningen af te schaffen. Deze vrijval zal dan fasegewijs geschieden. Opheffen is pas mogelijk nadat alle startersleningen bij het Stimuleringsfonds zijn afgelost. Voorlopig is nog geen sprake van opheffen.

In de raadsvergadering v an 9 oktob er 20 18 is de ‘Verordening starterslening 20 18 geme ente Steenwi jkerland’ vastgesteld . De verordening biedt de mogelijkheid een aanvraag in te dienen totdat het budget is uitgeput. Voeding De reserve is ingesteld bij het opmaken van de jaarreken ing van 2015. Reden was dat de startersleningen als lening m oeten worden geadministreerd en als een ‘revolving fund’ worden ingezet. Onderbouwing Starters kunnen onder voorwaarden een aanvraag indienen bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemee nten (SVn). De lening is een aanvulling op de hypotheek bij een bank. Er ligt geen meerjarenplan aan de ‘geblokkeerde’ reserve ten grondslag. Met een ‘geblokkeerde’ reserve bedoelen we dat de reserve is geblokkeerd tot het moment dat de raad besluit om het instrument starterslening af te schaffen. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 2.405 2.405 2.405 2.405 Mutaties - - - - Stand per 31-12 2.405 2.405 2.405 2.405 Reserve startersleningen Bestemmingsreserve 30 Toelichting De hoogte van de reserve is gelijk aan de verrichte betalingen aan SVn. Tot en met 2026 zijn deze bijdragen € 2.405.000. Bij de SVn is voor onze gemeente nog € 123.000 beschikbaar15 om startersleningen te verstrekken (stand juni 2023). Voorstel De reserve in stand houden.

Indien uw raad op enig moment ervoor kiest om geen starterleningen meer te v erstrekken dan kan afhankelijk van de daadwerkelijke aflossingen van de leningen het saldo van de uitstaande leningen < € 2.405.000 terug vloeien naar de Algemene reserve - vrij besteedbaar (en niet naar de reserve Volkshuisvesting om de integrale afweging te bevorderen). 15 Per 1 januari 2023 was nog een bedrag van € 935.000 beschikbaar. 31 Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Doel De gemeente in staat te stelle n om, met instemming van de raad, niet uitgevoerde projecten (van eenmalige middelen) in het eerstvolgende jaar uit te voeren. Dit besluit wordt in maart/april van het jaar specifiek door de raad genomen en niet pas bij het vaststellen van de rekening. Hiermee wordt voorkomen dat de bestuurders hoofdeli jk a ansprakelijk worden voo r voortgang van de projecten (in de periode januari - juli). Maatschappelijk N.v.t. effect/ resultaat Grootboeknummer 89100998 Nummer reserve/ voorziening 161 Portefeuillehouder Wethouder Marcel Scheringa Jaar van realisatie Jaarlijks wordt de reserve gevormd en ook jaarlijks tot hetzelf de bedrag weer beschikbaar gesteld. Opheffen reserve Nee Voeding De omvang van de reserve wordt jaar lijks door de raad bepaald op basis van een separaat besluit in maart/april van jaar t+1.

Onderbouwing Jaarlijks wordt door de raad een besluit genomen om eenmalig e budgetten, die niet tot besteding zijn gek omen in het volgende jaar alsnog uit te geven. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 - - - - Mutaties - - - - Stand per 31-12 - - - - Toelichting Indien de raad besluit om mid delen over te hevelen naar een volgend begrotingsjaar ( ‘te bestemmen ’) dan zijn we verplicht o p basis van de voorsc hriften om gebruik te make n va n een reserve. Dit zou in een incidenteel geval ook kunnen verlopen via de Algemene reserve – vrij besteedbaar. Voorstel De raad heeft met het vast stellen van de Najaarsnota 202 0 besloten om niet langer ‘te bestemmen ’. Wij s tellen daarom voor om deze reserve op te heffen. Reserve te bestemmen rekeningsaldo Bestemmingsreserve 32 Bestuursprogramma Woningbouw Doel Herstructurering oude wijken, stedelijke- en plattelandsvernieuwing, verbouw van panden, aanpak leegstand binnenstad en het verstrekken van startersleningen overeenkomstig bestedingsdoelen woonvisie. Maatschappelijk effect/ resultaat Zie doelstelling Grootboeknummer 89100813 Nummer reserve/ voorziening 159 Portefeuillehouder Wethouder Melvin Smit Jaar van realisatie Permanent Opheffen reserve Nee Voeding De reserve is in 2006 en 2008 onder meer gevoed met resp. een dotatie van het woningbedrij f en de op brengst i.v.m.

de verkoop van genoemd bedrijf. De reserve kent geen minimale en maximale omvang. Onderbouwing Aan de reserve lig t g een meerjarenprogramma te n grondslag. De reserve vloeit voort uit de verkoop van het gemeentelijk woningbedrijf, hetgeen voor de gemeente de verplichting met zich meebrengt de middelen in te zetten op het geb ied van woningbouw in de kernen. De kernen in de voormalige gemeente IJsselham verdienen extra aandacht. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 7.188 6.752 6.752 6.752 Mutaties -437 - - - Stand per 31-12 6.752 6.752 6.752 6.752 Toelichting Tijdens de raadsvergadering van 29 april 200 8 heeft de toenmalige raad een aantal criteria vastgesteld voor he t onttrekken van middelen aan de Reserve Volkshuisvesting . In de pr aktijk zien we dat er nog weinig gebruik is gem aakt van de beschikba re middelen. De ont trekking van € 437.000 in 2023 heeft be trekking op door eerder door de raad verstrekte kredieten. Voorstel De reserve handhaven en voor onttrekkingen voortaan de Reserve volkshuisvesting Bestemmingsreserve 33 volgende criteria te hanteren: 1. Een krediet wordt bij voo rkeur beschikbaar ges teld indien een besteding ten g oede komt aan het beleid van de gemeente m.b.t.

woningbouw in algemene zin en specifieke doelgroepen zoals genoemd in de ‘Woonagenda Steenwijkerland 2022-2026’ en de ‘Prestatieafspraken Steenwi jkerland 2023 -2027’ in het bijzonder. De nadruk ligt op fysieke ingrepen ger icht op wonen met een sociale invalshoek; 2. voorstellen kunnen zijn, grondaankopen, subsidieregelingen, stimuleringsbijdragen, herstructureringsprojecten en gemeentelijke projecten; 3. de reserve heeft een aanjaagfunctie om investeringen te stimuleren van corporaties en eventueel marktpartijen. Ook groepen inwoners die samenwe rken aan het realiseren van woningen vanuit collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) komen in aanmerking. 4. de raad neemt het besluit om een kredi et vanuit de Reserve Volkshuisvesting ter beschikkin g te ste llen op basis van een goed onderbouwd voorstel. Motivatie Bij deze bestemmingsreserve ontbreekt een bestedingsplan en deze voldoet hierdoor in theorie niet aan het criterium zoals in het BBV is geformuleerd. Toch stellen wij voor om de Reserve te handhaven, omdat wij grote ambities hebben in relat ie tot woningbouw. 34 VOORZIENINGEN Bestuursprogramma Duurzaam Doel Het dempen van tariefschommelingen met betrekking tot de afvalstofheffing. Maatschappelijk Duurzaamheid, hergebruik/recycling van grondstoffen, circulaire effect/ resultaat economie, tegen zo laag mogelijke kosten.

Grootboeknummer 89100701 Nummer voorziening 85 Portefeuillehouder Wethouder Marcel Scheringa Jaar van realisatie Permanent Opheffen voorziening Nee Voeding De voorziening wordt gevoed met het eventuele batige saldo op het product reiniging. Onderbouwing Jaarlijks bij de bepaling van de tarieven wordt beoordeeld of de voorziening van voldoende omvang is. Huidige omvang De egalisatievoorziening reiniging is gen ormeerd op een bovengrens van 1 0% van de inkomsten, wa arbij wel w ordt gekeken naar de komende 4 jaar. Op grond van het BBV mag de voorziening niet negatief staan. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 1.930 1.690 1.368 1.046 Mutaties -240 -321 -321 -321 Stand per 31-12 1.690 1.368 1.046 725 Toelichting De mutaties in bovenstaande tabel zijn de geplande onttrekkingen zoals toegel icht in de p aragraaf Lokale heffingen in de laatste begroting en het positief resultaat van de jaarrekening. Jaarlijks bepalen we de meer jarige onttrekk ingen als de t arieven voor de afvalstoffenheffing worden bepaald. Op dat moment doen we voorstellen om hoogte van de voorzienin g binnen de 4-jaren termijn van de beg roting weer bin nen de afgesproken genormeerde bovengrens van 10% van de inkomsten uit te komen.

Egalisatievoorziening reiniging Voorziening 35 Bij de jaarrekening verrekenen we het s aldo van de (exploitatie)lasten voor afval met d eze voorziening. Houden we geld over, dan storten we die middelen in de voorziening reiniging (en omgekeerd). Voorstel Voorziening handhaven. 36 Bestuursprogramma Financiën en dienstverlening Doel Met d e vasts telling van de jaarrekening 2019 van de gemeente Steenwijkerland is een voorzienin g getroffen voor financiële verplichtingen die vanuit de reorganisatie zouden kunnen optreden. Maatschappelijk N.v.t. effect/ resultaat Grootboeknummer 89100004 Nummer voorziening 21 Portefeuillehouder Wethouder Trijn Jongman Jaar van realisatie 2022 Opheffen voorziening Ja Voeding Eenmalig bedrag van in totaal € 286.000. Onderbouwing Er vinden jaarlijks geen stortingen plaats. Jaarrekening 2022 Bedragen x € 1.000 2023 2024 2025 2026 Stand per 01-01 - - - - Mutaties - - - - Stand per 31-12 - - - - Toelichting Gedurende de peri ode 2020 tot en met 2022 z ijn de volgen de bedragen ont trokken aan de voorziening: € 9.000, € 154.000, 123.000. Hierdoor zijn er geen middelen meer beschikbaar. Voorstel Voorziening opheffen.