Jaarverslag 2021.pdf

Jaarverslag 2021 1 Inhoudsopgave 1. JAARVERSLAG OP HOOFDLIJNEN .....................................................................................................................3 1.1 Inleiding ..................................................................................................................................................... 3 1.2 Resultaat op hoofdlijnen............................................................................................................................. 5 1.3 Analyse resultaten ...................................................................................................................................... 6 2. PROGRAMMAVERANTWOORDING ..................................................................................................................

12 2.1 Inwoner op 1 .............................................................................................................................................12 2.2 Duurzaam ..................................................................................................................................................22 2.3 Werk aan de winkel ...................................................................................................................................30 2.4 Samenredzaam ..........................................................................................................................................40 2.5 Mijn Steenwijkerland ................................................................................................................................50 2.6 Financiën en Overhead ..............................................................................................................................65 3. INTEGRALE PROGRAMMA’S.............................................................................................................................. 70 4. SPECIFIEKE PARAGRAFEN .................................................................................................................................

74 4.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................................74 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................................78 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................................................................91 4.4 Financiering ..............................................................................................................................................96 4.5 Bedrijfsvoering........................................................................................................................................101 4.6 Verbonden partijen ..................................................................................................................................106 4.7 Uitvoering grondbeleid 2021 ..................................................................................................................119 5. VERKLARING ENSIA ........................................................................................................................................... 121 2 3 1. Jaarverslag op hoofdlijnen 1.1 Inleiding Met dit jaarverslag blikken we terug op het jaar 2021.

Het laatste jaar van de bestuursperiode van het vorige college. Het jaar waarin we nog geen afscheid hebben kunnen nemen van de wereldwijde pandemie, het coronavirus. Eind 2021 is Nederland zelfs in quarantaine gegaan vanwege de sterk toenemende coronabesmettingen en de stijgende ziekenhuisopnames. De gevolgen van deze pandemie zijn ook in 2021 verstrekkend gebleken. De maatregelen die zijn ingezet om het virus te bestrijden hebben grote invloed (gehad) op de samenleving. Inwoners, ondernemers, verenigingen en organisaties worden op allerlei manieren getroffen, zowel in sociaal als in economisch opzicht. Wij zijn in 2021 voortgegaan in het daar waar mogelijk te ondersteunen van onze inwoners en ondernemers en zoveel mogelijk geprobeerd een helpende hand te bieden. Ook voor onze organisatie zijn de gevolgen groot geweest. Allereerst omdat er ook in 2021 een grote inzet benodigd was (en nog is) voor de crisisorganisatie, maar in feite heeft de crisis voor zo ongeveer alles wat wij als organisatie doen effect gehad. Deze effecten varieerden in alle soorten en maten. Is het niet omdat er extra taken bijkwamen dan was het omdat bepaalde taken niet uitgevoerd konden worden. Of dat ze anders uitgevoerd moesten worden omdat er geen fysiek contact mogelijk was. Veel overleggen, gesprekken of huisbezoeken zijn we digitaal gaan voeren.

In dit document leggen we verantwoording af over het gevoerde beleid en de financiële resultaten van het afgelopen jaar op basis van de begroting 2021. Terugkijkend zien we dat we 75% (2020 71%) van onze doelstellingen hebben weten te behalen. In juli vorig jaar hebben wij u een prognose voor het financiële resultaat over 2021 afgegeven. In de perspectiefnota gingen wij uit van een negatief resultaat van bijna € 1 miljoen. Met het verschijnen van de meicirculaire bent u in juni geïnformeerd over de sterk verbeterde financiële positie omdat deze circulaire € 2,5 miljoen extra voor de gemeente betekende. Na verwerking in de Najaarsnota 2021 was de prognose van het financiële resultaat bijgesteld naar € 1,5 miljoen positief. Inmiddels kunnen we u nu melden dat het rekeningsaldo over 2021 zelfs uitkomt op bijna € 3,1 miljoen positief. Enkele grote financiële afwijkingen die zijn opgetreden na vaststelling van de Najaarsnota zijn:  € 537.000 op het taakveld bestuur. Deze wordt voor € 342.000 veroorzaakt door vrijval / niet storten van voorzieningen voor pensioenverplichtingen en wachtgelden in de toekomst omdat de rekenrente is gestegen.  € 896.000 hogere leges opbrengsten Omgevingswet.  Voordeel van € 226.000 ruimtelijke ordening veroorzaakt door exploitatiebijdragen Eeserwold door grondverkopen.  Lagere kosten van inkomensregelingen van € 247.000.

 Financieel nadeel op wegen van ruim € 1 miljoen door een storting in de voorziening wegen omdat de onderhoudstoestand op basis van de inspecties in 2021 dit noodzakelijk achten. In paragraaf 1.3 Analyse resultaten is een totaal beeld van de alle afwijkingen weergegeven. De in het afgelopen jaar opgestelde meerjarenbegroting 2022- 2025 is sluitend vastgesteld. Dat ging ten opzichte van het voorgaande jaar een stuk soepeler en zonder extra nieuwe bezuinigingen en forse maatregelen. De begroting is vastgesteld met:  Prijsinflatie en looninflatie van 1,7% en 1,2%  Geen OZB verhoging  Verlaging van de afvalstoffenheffing en rioolheffing met 4%  Afschaffen van de hondenbelasting In 2021 heeft de focus in navolging van 2020 met name gelegen op het voorkomen en bestrijden van de coronapandemie. Dit heeft de gehele organisatie veel inspanningen gekost en ook nu is dit nog niet ten einde. Dit heeft ook geleid tot vertraging in het realiseren van beoogde doelen in het afgelopen jaar.

Hierbij kunnen we noemen:  Initiatievenloket  Regio bijeenkomst circulair Steenwijkerland  Bestemmingsplan Steenwijkerdiep  Meer personen werkzaam in de toeristische sector / meer omzet in de toeristische sector  90% van de 2 en 3 jarigen gaat naar voorschoolse opvang  Evaluatie amateurkunst / Kunst in de openbare ruimte 4 Zoals aangegeven hebben wij desalniettemin 75% van onze doelstellingen weten te realiseren en zijn er mooie resultaten te benoemen. Zoals bijvoorbeeld:  Inwonerstevredenheid bij contacten scoort een 7,9  35% bezwaren via mediation opgelost  Vaststellen RES West Overijssel  64 oplaadpunten voor auto’s  Grote deelname cursussen lezen rekenen en digitale vaardigheden voor mensen die hier moeite mee hebben  Realisatie 24 beschutte werkplekken.  Versterking van biodiversiteit door een zestal fysieke maatregelen  Aanstellen cultuurmakelaar  Renovatie Bernhardschool Steenwijk Voor u ligt nu een uitgebreid document met veel verantwoordingsinformatie over het afgelopen jaar. Wij hopen u hiermee een goed inzicht te geven in de realisatie van de begroting 2021 en wensen u succes met het lezen en analyseren van deze informatie. Het college van burgemeester en wethouders van Steenwijkerland 5 1.2 Resultaat op hoofdlijnen Ingaande 2021 zijn per programma ook speerpunten opgenomen.

De voortgang hiervan zijn in de desbetreffende programma’s voor u gerapporteerd. Deze speerpunten hebben veelal ook een relatie met de geformuleerde doelstellingen. Om dubbeltellingen te voorkomen zijn deze resultaten dan ook niet opgenomen in onderstaande resultaten.  Totaal gerealiseerde doelstellingen Het totaal gerealiseerde doelstellingen in 2021 bedraagt afgerond 75% (2020 71%). Dit ligt iets hoger dan de prognose in de najaarsnota, waarin is gerapporteerd dat 69% van de doelstellingen zou worden gehaald. Alle behaalde en niet behaalde doelstellingen worden in hoofdstuk 2 nader voorzien van een toelichting. In totaal gaat het om meer dan 110 beoogde doelen. Deze zijn evenals in de begroting per bestuursprogramma gegroepeerd.

6 1.3 Analyse resultaten Het jaar 2021 sluit financieel met een positief rekeningsaldo van € 3,1 miljoen. Het totaaloverzicht van de onder- en overschrijdingen is opgenomen in onderstaande tabel:

7 In de jaarrekening wordt per programma een uitgebreide toelichting gegeven op de verschillen na vaststelling van de najaarsnota 2021.

8 Saldo van de rekening: De begroting en rekening van de gemeente Steenwijkerland bestaan uit 6 programma’s. De mutaties van en naar de reserves maken integraal onderdeel uit van de rekening 2021. Ook de investeringen die uitgevoerd zijn ten laste van reserves maken hier onderdeel van uit. Dit geeft het resultaat weer over het jaar. Het saldo van de baten en lasten (inclusief mutaties aan en van reserves) bedraagt bijna € 3,1 miljoen positief. In bovenvermelde tabel zijn de mutaties aan en van reserves meegenomen. Als we deze uitzonderen krijgen we een beeld van het effect op onze reservepositie. Onze reserves nemen af omdat we tal van investeringen uit reserves afdekken. Hier komt het positieve rekeningresultaat weer bij. Per saldo zijn de lasten in 2021 € 2,2 miljoen lager dan de baten. Dit komt overeen met de verhoging van de omvang van onze reservepositie eind 2021.

9 Aandeel van de lasten per programma: De begroting is opgebouwd uit 6 programma’s overeenkomstig het collegeprogramma 2018-2022 (Door verbinding naar resultaat). Om u een beeld te geven op welk gebied / programma de bestedingen in 2021 zijn gerealiseerd is een verdeling van de lasten per programma in onderstaande grafiek weergegeven. Aandeel van de baten per programma: Zoals u kunt zien wordt het overgrote deel van de inkomsten van de gemeente Steenwijkerland gerealiseerd in het programma Financiën en bedrijfsvoering. In dit programma zijn de lokale belastingen (OZB, toeristenbelasting, forensenbelasting en hondenbelasting ) en de Algemene uitkering van het rijk verantwoord. De lokale heffingen maken deel uit van programma “Financiën en bedrijfsvoering”. Het aandeel van deze heffingen in de inkomsten van het programma kunnen onderstaand als volgt worden weergegeven: De overige inkomsten omvatten de inkomsten uit het gemeentefonds. Duidelijk wordt hiermee dat de afhankelijkheid van de Algemene uitkering vele malen groter is dan van de lokale heffingen.

10 Kengetallen Het rijk hanteert een drietal categorieën voor de beoordeling van de financiële positie, categorie A (groen), B (oranje), C ( rood). Categorie C is daarbij het meest en categorie A het minst risicovol. Deze kengetallen hebben betrekking op: 1. Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 2. Solvabiliteit 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit Onze ( historische) kengetallen 2021: Met ingang van 2019 is met de vaststelling van de nota “Weerstandvermogen en risicomanagement 2019“ naast bovenstaande kengetallen een “eigen” kengetal opgenomen.

11 Deze weerstandsratio is een hulpmiddel waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s die wij lopen. Het zegt iets over het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te vangen. In de nota is vastgelegd dat de signaalwaarde minimaal 1,0 is. Bij een stabiele exploitatiebegroting zullen bovenvermelde kengetallen een “normale” ontwikkeling ondergaan. Omdat de gemeente in 2020 en 2021 extra taken heeft uitgevoerd (zoals de Tozo en Tonk , met als gevolg een sterke toename van de lasten) die op termijn weer zullen wegvallen worden de kengetallen netto schuldquote / netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen en het kengetal grondexploitatie op dit moment te positief weergegeven. Bij een “normale” exploitatie zouden deze kengetallen minder positief naar voren komen. De weerstandsratio is sterk afgenomen ten opzichte van de ratio in de programmabegroting 2021 - 2024. De risicoscan die is opgenomen in de begroting 2022-2025 is geactualiseerd. Door de coronacrisis en effecten op het gebied van rente / inflatie / toename instroom PW / kosten jeugdhulp en lagere dividenduitkeringen zijn de risico’s sterk toegenomen. Verder verwijzen we naar de databank van de provincie Overijssel voor informatie over de kengetallen van alle gemeenten in onze provincie.

De databank is te vinden op https://overijssel.databank.nl/jive/?cat_show=Gemeentefinanci%C3%ABn . Ook kunt u deze gegevens van de programmabegroting 2021 op de site van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bij de houdbaarheidstest gemeentefinanciën versie 2021 raadplegen. Dit jaarverslag blikt terug op 2021. Vele projecten worden en/of zijn afgesloten. In bijlage 6 van de jaarrekening is een totaaloverzicht weergegeven van de afgesloten projecten en in bijlage 7 worden de nog beschikbare kredieten per eind 2021 van € 25,1 miljoen, (eind 2020 € 27 miljoen) gepresenteerd. 12 2. Programmaverantwoording 2.1 Inwoner op 1 Waar gaan we voor? Programmabegroting 2021-2024 AMBITIE: BEREIKBAAR EN BENADERBAAR Benaderbaar bestuur Gemeenteloket en dienstverlening op locatie Behoeften inwoners centraal Centraal in ons collegebeleid staat dat wij een dienstbare en faciliterende gemeente voor inwoners en ondernemers zijn. Dienstverlening op locatie en op maat. AMBITIE: PARTICIPATIE We participeren met lef Ruim baan voor initiatieven Ideeën van inwoners halen we op en gebruiken we We werken integraal samen met maatschappelijke partners om vraagstukken in de kernen goed aan te vliegen. Dat doen we onder meer via het gebiedsoverleg (inwoners, Sociaal Werk, bewonersorganisaties en politie).

AMBITIE: COMMUNICATIE Helder taalgebruik Persoonlijk waar nodig/digitaal waar kan Wij willen een gemeente zijn die begrijpelijk communiceert. Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende acties/processtappen. Dit presenteren we volgens de 5 thema’s uit het programma ‘De inwoner op 1’: Dienstverlening, Participatie met lef, Wij bewegen mee, Goede ideeën zijn goud waard en Laten zien doet verkopen.

13  Trends en ontwikkelingen  Corona Als er een ontwikkeling is die een stempel heeft gedrukt en drukt op alle mogelijke terreinen, dan is het wel corona of COVID-19. Zo ook voor (inwoners)participatie en dienstverlening: voor het (ontbreken van) face-to-face contact en (toename van) online. Inwoners- bijeenkomsten werden uitgesteld of moesten online. Dit blijkt voor een aantal inwoners een hoge drempel te zijn en dat ging dan ten koste van een optimale inbreng.  Social media Social media spelen een belangrijke rol in het dagelijkse leven van veel inwoners. Dat zien we ook tijdens de coronacrisis: ook dan of juist dan gebruiken inwoners en ondernemers digitale manieren om hun vragen te stellen of zorgen te uiten. De vragen die via Twitter en Facebook binnenkomen zijn op een soortgelijke, structurele manier belegd als vragen via de telefoon: via het KCC. In 2022 voegen we WhatsApp toe: een makkelijke manier om contact te hebben met de gemeente.  Digitalisering Inwoners regelen steeds meer online en zijn gewend geraakt aan het hoge niveau van online dienstverlening door commerciële aanbieders. Dat vragen zij ook van de overheid. Daarin zijn we nog niet zo ver als commerciële organisaties.

Hoewel het proces voor aangifte van overlijden en geboorte nog niet volledig gedigitaliseerd is, hebben we tijdens de coronacrisis ervoor gezorgd dat inwoners voor de aangifte van overlijden en geboorte niet naar het gemeentehuis hoefden te komen. Ook het aanvragen van de financiële regelingen (corona) gebeurt allemaal digitaal. We werken eraan om steeds meer producten volledig digitaal aan te bieden. En de website toegankelijk te houden: duidelijke taal, opmaak die voor iedereen geschikt is en makkelijk vinden van wat (de meeste) mensen zoeken op de website. Daarnaast zorgen we ervoor dat mensen die niet digitaal zaken willen of kunnen doen een alternatief hebben. Niet alleen voor dienstverlening op het gemeentehuis, maar ook voor inwonersparticipatie is en wordt door coronamaatregelen gezocht naar digitale vormen.  Privacy Privacy blijft een actueel onderwerp doordat het vaak, meestal niet positief in het nieuws is. Ook tijdens de coronacrisis, denk aan apps voor digitaal vergaderen, verzamelen van telefoongegevens voor inzicht in aantallen mobiele telefoons op bepaalde plekken en datalekken. Of de zorgen die er zijn over de Coronamelder-app en Coronacheck-app. Mensen zijn daardoor bezorgd over hun (online) privacy. Wij moeten daar rekening mee houden en zorgen voor een goede beveiliging van persoonlijke gegevens, conform de AVG.

De beperkingen die de wet oplegt, kunnen haaks staan op het verbeteren van onze dienstverlening door het niet mogen delen van gegevens met andere (semi-) overheidsorganisaties of het gebruiken van bepaalde gegevens.  Persoonlijk Naast een trend van steeds meer digitaal, blijven een aantal zaken meer geschikt voor de persoonlijke aanpak. Denk aan vragen in het sociaal domein en ook burgerzaken. Dan wordt van de medewerker deskundigheid en vriendelijkheid verwacht. Ook voor inwoners die niet zo digitaal vaardig zijn, blijft het persoonlijke contact altijd mogelijk. Tijdens de coronacrisis was en is juist dat persoonlijke contact niet altijd mogelijk of althans niet in fysieke vorm. Er is en wordt gezocht naar oplossingen om daar mee om te gaan.  Complexere vragen We krijgen naast de reguliere vragen, steeds complexere vragen. Of het nu op het gebied van burgerzaken is (adresonderzoeken bijvoorbeeld), inwonersinitiatieven of vergunningaanvragen. Het gaat daarbij vaak om vraagstukken die meerdere disciplines binnen de gemeente betreffen, maar ook andere netwerk- en ketenpartners.  Verkiezingen Het organiseren van verkiezingen is elke keer een enorme klus, maar afgelopen jaar is het een monsterklus geweest door de corona- maatregelen, extra stemdagen en briefstemmen.

 Integrale toegang Naast de inzet op een integrale toegang voor het sociaal domein wordt er ook gewerkt aan een letterlijke centrale toegang, of beter gezegd ontvangst. De verbouwing is achter de rug en inwoners kunnen nu voor alle dienstverlening in het gemeentehuis terecht.  Omgevingswet (participatie, integrale afweging) De Omgevingswet sluit aan bij ontwikkelingen in de maatschappij, zoals inwoners meer en eerder betrekken bij plannen voor hun buurt/omgeving (participatie) en integrale afweging van aanvragen. Er moet nog veel gebeuren voordat het digitale stelsel en de overheden klaar zijn voor de Omgevingswet. Steenwijkerland is hierop geen uitzondering. Daar zijn we dan ook mee bezig in het programma Invoering Omgevingswet. 14  (Inwoners)participatie We zien dat inwoners betrokken willen worden bij de ontwikkelingen in hun omgeving. We zien dat aan de reacties die de (mogelijke) veranderingen in de omgeving oproepen. Zoals de (mogelijke) komst van een zonnepark, individuele bestemmingsplanwijzigingen of het uiterlijk van (nieuwe) gebouwen op een in het oog springende plek. We zien het ook in de uitkomsten van de peiling onder het Inwonerspanel. De bereidheid om mee te denken is groot. Een uitdaging daarbij is om de verwachtingen vooraf over en weer helder te krijgen en te hebben.

Over de ruimte voor invloed, het proces en de rollen en belangen van initiatiefnemers, belanghebbenden en overheden. Heldere en tijdige communicatie is daarbij essentieel. Deze elementen zijn verwerkt in de visie op (inwoners)participatie die richting geeft aan de invulling van (inwoners)participatie. Ook voor de verplichtingen die de Omgevingswet op dat gebied vraagt. Speerpunt 1: Initiatievenloket De opzet van een initiatievenloket moet ervoor zorgen dat inwonersinitiatieven integraal worden afgewogen en niet meer tussen wal en schip vallen. Goed verwachtingsmanagement bij initiatiefnemers is daarbij cruciaal. Dit was één van de doelen in de vorige programmabegroting. Bij nader inzien is goed verwachtingsmanagement een continu proces en daarom niet langer als afzonderlijk doel opgenomen in voorliggende programmabegroting. Het initiatievenloket past bij de dienstverlening voor initiatieven onder de Omgevingswet. Wat wilden we bereiken in 2021? Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om de speerpunten te realiseren? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Opzet initiatievenloket De website is nog niet gerealiseerd maar wel in opbouw. Dit is mede veroorzaakt door capaciteitsproblemen afgelopen jaren. In de praktijk werken de gebiedscoördinatoren overigens wel met het loketprincipe om een initiatief mogelijk verder te brengen.

x Speerpunt 2: Gereedschapskist participatie Het ontwikkelen van een gereedschapskist (Eerste Hulp Bij Initiatieven) voor het ondersteunen van initiatieven en zo bijdragen aan zelforganiserende en –redzame buurten. De inhoud van deze gereedschapskist stemmen we af op de behoefte van initiatiefnemers. Deze ontwikkeling sluit aan bij de beweging die door de Omgevingswet gestimuleerd wordt, namelijk meer zeggenschap over en verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van je eigen leefomgeving. Natuurlijk kijken we voor de vulling van deze ‘toolkit’ naar goede voorbeelden elders uit het land. Wat wilden we bereiken in 2021? Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om de speerpunten te realiseren? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Ontwikkelen gereedschapskist Zie ook speerpunt 1. De gereedschapskist en initiatievenloket zijn aan elkaar gelieerd. x We zien bij deze twee speerpunten en ook verderop bij de doelstellingen op de diverse thema’s dat er op 5 onderdelen gerapporteerd wordt dat de doelstelling niet behaald is. 4 Van deze 5 hangen met elkaar samen en hebben betrekking op de website van Kernen en Wijken die nog in ontwikkeling is.

15 Speerpunt 3: Duidelijke taal Steenwijkerland sluit aan bij de Duidelijk Taal Brigade (2020) om een extra impuls te geven aan helder communiceren. Duidelijke taal (B1-niveau) in brieven, op de website, in e-mails en formulieren, zodat inwoners en ondernemers begrijpen wat we bedoelen. De eerste acties zijn in 2020 ingezet. In 2021 geven we daar een vervolg aan. Wat wilden we bereiken in 2021? Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om de speerpunten te realiseren? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Duidelijke taalniveau ( B1- niveau) In 2020 hebben we vertraging opgelopen door de coronacrisis. Die is ook in 2021 nog van invloed op de beschikbare capaciteit. Wel zetten we dit jaar nog in op opleiding en bewustwording. Ook de hulpstructuren in de organisatie zetten we neer. In de tweede helft van dit jaar hebben we voorbereidingen getroffen voor het opzetten van een divers testpanel van inwoners die we vragen om brieven, e-formulieren en informatie op de website te testen. De informatie op de website en e-formulieren worden op basis van feedback uit de klantcontactmonitor continu verbeterd. Er was extra aandacht voor de leesbaarheid van brieven die naar veel inwoners gaan, zoals de brief ‘voormelding WOZ’. Alle medewerkers kregen een training aangeboden, gericht op het schrijven van collegevoorstellen.

Hierin was ook aandacht voor B1- taalniveau. De standaardbrieven voor vergunningen worden in de aanloop naar inwerkingtreding van de Omgevingswet vervangen door regionaal ontwikkelde sjablonen. Bij de ontwikkeling van deze sjablonen is ook de Duidelijke Taal Brigade betrokken. En tot slot zijn we bezig met de voorbereidingen voor de ondertekening van de Direct Duidelijk Deal (jan 2022)  Thema 1: Dienstverlening Aansluiting op de wensen en behoeften van haar inwoners Wat wilden we bereiken in 2021? Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Inwonerstevredenheid bij onderzoeken ≥ 7 De cijfers van de cliëntervaringsonderzoeken WMO (7,9) en Jeugd (7,5 ouders en 8,0 jongeren) in 2021 zijn ruim boven de 7.  Inwonerstevredenheid bij contacten ≥ 7 Via de klantcontactmonitor volgen we de tevredenheid van onze inwoners over hun contacten via balie (8,5), telefonie (7,7) en website (7,9). Deze zijn allemaal (ruim) boven de 7: de totaalscore is een 7,9.  Tenminste 3 onderzoeken per jaar via inwonerspanel ≥ 3 In 2021 hebben we via het inwonerpanel inwoners bevraagd over een schone buurt (zwerfafval), (inwoners)participatie en duurzame energie.

 Introductie van servicenormen/ serviceformules; Er is een aantal servicenormen (zoals binnen 2 werkdagen terugbellen, social media berichten binnen 6 uur verwerken, binnen 30 seconden de telefoon opnemen (140521), binnen 5 werkdagen meldingen verwerken), maar we ontwikkelen ook door op servicenormen, onder andere gerelateerd aan Omgevingswet. Vanuit het programma Omgevingswet vullen we voor initiatieven onder de Omgevingswet de  16 snelserviceformule en ontwerpformule in. De ingangsdatum van de Omgevingswet is wederom uitgesteld. Het verschil in (de behandeling van) spoedeisende en niet-spoedeisende meldingen openbare ruimte is een vorm van het werken met serviceformules. Maandelijks spreekuur voor wethouders / collegevergaderingen in de kernen spreekuur Het maandelijkse spreekuur is in 2021 doorgegaan, ondanks de coronamaatregelen, maar wel voor een deel telefonisch. Na het zomerreces zijn de spreekuren tweewekelijks ingepland.  Persoonlijk contact heeft de voorkeur Persoonlijk contact is regel We hebben als gemeente tijdens de pre-corona maanden veel op locatie/op maat aangeboden en ook door ons inge- schakelde partijen hebben veel op locatie en op maat aangeboden, van zorg & boodschappen, keukentafel- gesprekken voor WMO, energieloket tot inwoners- initiatieven.

De corona-maatregelen/crisis hebben niet tot minder persoonlijk contact geleid, maar wel tot minder fysieke ontmoetingen op het gemeentehuis of op locatie. Er zijn bijvoorbeeld digitale alternatieven geboden, zoals 1-op-1 beeldbellen en webinars o.a. van het energieloket. Daarnaast is onze dienstverlening aan de balies grotendeels ‘gewoon’ doorgegaan.  Tenminste 30% van het aantal bezwaren wordt via mediation opgelost 30% Bij bezwaarschriften is er eerst persoonlijk contact en afhankelijk van de casus (en de corona-maatregelen) vindt een gesprek op locatie plaats. 35% van de bezwaren wordt via mediation opgelost.  Regelmatig locatiebezoek bij aanvragen subsidies en bezwaren ( voor zover mogelijk en gewenst ( corona) De corona -maatregelen/crisis hebben geleid tot minder bezoek op locatie, maar niet tot minder persoonlijk contact.  Heldere begrijpelijke en toegankelijke communicatie, met aandacht voor laaggeletterdheid Uitvoering motie ‘ duidelijke taal ‘; Zie onder speerpunt  Inzet klantcontactmonitor. Dit een continu onderzoek naar de tevredenheid van onze inwoners over het contact met de gemeente De klantcontactmonitor (KCM) is een continu onderzoek naar de tevredenheid van onze inwoners over het contact met de gemeente.

Inwoners krijgen een uitnodiging om deel te nemen aan een enquête als ze contact met de gemeente hebben gehad (bijvoorbeeld telefonie, burgerzaken, vergunningaanvraag, onlinedienst). Via de KCM krijgen we signalen als de communicatie niet helder en toegankelijk is. Deze informatie gebruiken we onder andere om de informatie op de website aan te passen.   Ontwikkeling doelstellingen We vragen steeds meer en vaker aan onze inwoners en ondernemers wat zij vinden van een onderwerp, of ze mee willen denken of doen bij het ontwikkelen van visies, plannen en activiteiten. De afgelopen jaren hebben we veel bijeenkomsten georganiseerd om de inbreng van inwoners en ondernemers in plannen en visies te kunnen verwerken. Het afgelopen jaar hebben we noodgedwongen door de corona-maatregelen voor een deel ook andere middelen ingezet. Een van de manieren die wel door kon gaan, was de inzet van het online Inwonerspanel. De laatste peiling van 2020 ging over corona en een van de vragen ging over de mogelijke alternatieven voor fysieke bijeenkomsten. De online enquête wordt het meest als alternatief genoemd. We zullen dan ook als inwonersavonden niet door kunnen gaan vanwege coronamaatregelen, per onderwerp kijken of een online enquête een goed alternatief kan zijn. Afgelopen jaar zijn we vanwege de coronamaatregelen tijdelijk gestopt met de mogelijkheid om zonder afspraak langs te komen.

De evaluatie van deze ‘vrije inloop’ kon daardoor ook niet doorgaan. In de 2 e helft van 2021 konden inwoners wel weer terecht zonder afspraak. De geplande evaluatie van de ‘vrije inloop’ zal dan ook in 2022 plaatsvinden. 17 Ondanks de coronamaatregelen en –effecten (ziekteverzuim, coronaproof werken) én de verbouwing van de ontvangsthal hebben we de telefonische dienstverlening en dienstverlening aan de balies grotendeels ‘gewoon’ in de lucht gehouden. Gelukkig zien we daarvoor in de metingen van de tevredenheid van de inwoners voor onze dienstverlening ruime voldoendes. Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet van 2021 naar 2022 is de grote opgave in 2021 om te zorgen dat we klaar zijn voor de invoering van de Omgevingswet. Naast de juridische component, is er ‘werk aan de winkel’ op het gebied van digitale en persoonlijke dienstverlening. Na het coronajaar 2020 wilden we in 2021 volop aan de slag met de doorontwikkeling van de digitale dienstverlening, maar veel tijd van de betrokken collega’s is ook dit jaar weer gegaan naar taken vanuit de crisisorganisatie. We hebben gekeken naar waar nog wel tijd en ruimte voor was in 2021 (facelift website, eformulieren 2.0 en sjablonen), zaken die meer voorbereiding vragen of nog niet zover zijn nemen we op in de planning.

‘Persoonlijk contact blijft belangrijk’ ‘In coronatijd is onze digitale dienstverlening uitgebreid; bijvoorbeeld met de online aangifte van geboorte en overlijden. Het gemak dient de mens, al merk je toch dat persoonlijke contact ook belangrijk blijft. Dat je als bestuurder aanspreekbaar bent. Het gemeentehuis was tijdelijk alleen op afspraak geopend, maar de balies zijn nooit dicht geweest. Het live spreekuur van wethouders werd erg gemist. Daarom hebben we georganiseerd dat het telefonisch kon. Soms was het al genoeg dat mensen hun verhaal deden, hun zorg of klacht konden uiten. Een luisterend oor is al belangrijk.’ Tiny Bijl Het betreffen de bezwaren van de Algemene en Sociale kamer in 2021: 35%. Dit cijfer bestaat uit 2 delen; 1 deel voor de Algemene kamer en 1 deel voor de Sociale kamer. Het percentage bezwaren dat is afgehandeld via mediation verschilt sterk. Namelijk 21%, respectievelijk 63%. Met name het percentage voor de Algemene kamer is lager. Dit komt onder andere doordat er meerdere zaken waren waarbij meerdere partijen betrokken waren. Daardoor is het moeilijker om door middel van een informele aanpak dan wel mediation tot een oplossing te komen (bijvoorbeeld omgevingsvergunningen Eeserwold). Verder is de mediator enige tijd afwezig geweest.

18 Thema 2: Participeren met lef We doen het samen. Bouwen aan leefbare en toekomstbestendige kernen Wat wilden we bereiken in 2021? Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Optimale samenwerking met maatschappelijke partners om de leefbaarheid in de kernen en wijken te bevorderen. De samenwerking tussen de maatschappelijke partners (sociaal werk, woningcorporatie, politie) is inmiddels een werkwijze die steeds verder wordt geprofessionaliseerd.  Stimuleren eigenaarschap Gereedschapskist voor initiatiefnemers om van idee naar uitvoering te komen De website is nog niet gerealiseerd maar wel in opbouw. Dit is mede veroorzaakt door capaciteitsproblemen afgelopen jaren. In de praktijk werken de gebieds- coördinatoren overigens wel met het loketprincipe om een initiatief mogelijk verder te brengen. x  Ontwikkeling doelstellingen Vraagstukken die leven in de kernen en wijken vragen veelal een integrale benadering. Vele onderwerpen raken verschillende organisaties en zijn dus niet alleen voor een woningcorporatie, politie, sociaal werk of gemeente. Om te voorkomen dat de inwoner van de ene naar de andere organisatie wordt verwezen, worden deze onderwerpen (tenzij privacygevoelig) in het zogenaamde gebiedsoverleg besproken.

Dit stimuleert een integrale aanpak én de samenwerking tussen de professionele organisaties. Initiatiefnemers worden geholpen met tips en handreikingen om van een idee een initiatief te maken dat uiteindelijk uitmondt in realisatie. Deze tips en handreikingen, de zogenaamde gereedschapskist, stellen wij digitaal beschikbaar via onze website. Thema 3: Wij bewegen mee Participatie zit in ons bloed Wat wilden we bereiken in 2021? Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend We organiseren inspiratietours / workshops voor medewerkers over buurinitiatieven Inspiratietours / workshops Vanwege de coronamaatregelen zijn er geen inspiratietours en workshops georganiseerd. Vanwege de vele online besprekingen is er besloten om geen digitale workshops te organiseren. We pakken deze activiteiten weer op zodra het kan. x De vraag staat centraal Initiatievenloket voor buurinitiatieven voor snelle en integrale beoordeling. De website is nog niet gerealiseerd maar wel in opbouw. Dit is mede veroorzaakt door capaciteitsproblemen afgelopen jaren. In de praktijk werken de gebiedscoördinatoren overigens wel met het loketprincipe om een initiatief mogelijk verder te brengen.

x Gemeente is zichtbaar en goed benaderbaar De gemeente beschikt over meerdere gebiedsmanagers 3e gebieds- coördinator Inmiddels kent de gemeente een drietal gebieds - coördinatoren met elk een aandachtsgebied.  19  Ontwikkeling doelstellingen Steenwijkerland kent een drietal gebiedscoördinatoren met elk een aandachtsgebied. Veel gemeenten met een dergelijke omvang als Steenwijkerland kennen soortgelijke functies. Zij stimuleren de samenwerking tussen inwoners en de gemeente als het gaat om inwonersinitiatieven en gemeentelijke initiatieven. Inwonersinitiatieven zijn goud waard. Zij bevorderen de leefbaarheid en samenwerking in de buurt. Hierdoor hebben inwoners invloed op hun eigen leefomgeving. Voorwaarde is wel dat de initiatieven op de juiste plek bij de gemeente binnenkomen en dat het maatschappelijk belang wordt erkend. Gebiedscoördinatoren, een initiatievenloket, inspiratietour en workshops voor medewerkers over buurtinitiatieven helpen hierbij. Thema 4: Goede ideeën zijn goud waard Goede initiatieven zijn goud waard Wat wilden we bereiken in 2021? Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Vernieuwde regeling voor inwonersinitiatieven (2020) Regeling Een nieuwe regeling voor inwonersinitiatieven is in 2020 geformaliseerd.

In 2021 zijn 14 inwonersinitiatieven tot uitvoering gebracht dankzij deze regeling. Het gaat om een grote diversiteit aan initiatieven zoals het inrichten van buurttuinen waar jong en oud kunnen bewegen en elkaar kunnen ontmoeten zoals bijvoorbeeld in St Jansklooster en Vollenhove, het tot stand brengen van diverse kunstwerken zoals het corsokunstwerk in Vollenhove (oplevering in 2022), uitzichtpunt Kaap de Voorst in Vollenhove, het opknappen van het dorpshuis in Basse, AED-projecten bijvoorbeeld in Giethoorn, bloemrijk Belt- Schutsloot, en nog veel meer.  ‘Frisse start boost voor de buurt’ ‘We hebben het Vitaliteitsfonds in 2021 uitgebreid met de subsidieregeling “Frisse start na corona”. Het gaat hierbij echt om ondersteuning van activiteiten in een straat, buurt of dorp waarbij de ontmoeting centraal staat. Een boost voor de samenleving die een moeilijke tijd heeft doorgemaakt. Het blijkt in de praktijk soms lastig om de draad weer op te pakken met elkaar. De “frisse start” – een geldbedrag van maximaal duizend euro voor de organisatiekosten - versterkt die sociale samenhang en stimuleert mensen om elkaar weer te ontmoeten. Tijdens een buurtbarbecue, een bingoavond of eetclub voor alleenstaanden. Er zijn veel kleine initiatieven die de onderlinge binding en betrokkenheid vergroten.

Er zijn tot nu toe 19 aanvragen toegekend.’ Trijn Jongman  Ontwikkeling doelstellingen Inwonersinitiatieven in Steenwijkerland komen tot stand door een groot organisatievermogen van inwoners. Wij ondersteunen hen in de planvorming en het peilen/creëren van draagvlak in de buurt. De voorbereiding en met name de uitvoering kosten vaak geld. Naast de bestaande financiële middelen voor de plaatselijke belangen en wijkverenigingen is er een nieuwe laagdrempelige regeling voor inwonersinitiatieven. Hiervan wordt goed gebruik gemaakt. Een onafhankelijke commissie (van inwoners) beoordeelt de aanvragen. Deze commissie komt maandelijks bijeen om de ingekomen subsidieaanvragen te beoordelen. Na een positieve beoordeling wordt de subsidie zo spoedig mogelijk (veelal binnen 2 weken) beschikbaar gesteld. Thema 5: Laten zien doet verkopen Delen is inspireren Wat wilden we bereiken in 2021 Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021 Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald 20 NB = Niet bekend Regelmatig aandacht voor vernieuwde regeling en geslaagde inwonersinitiatieven. (Media) aandacht Er is via de gemeentelijke website, social media en de gemeentelijke pagina in de Steenwijker Courant (huis- aan-huis) aandacht besteed aan de regeling, de commissieleden en initiatieven.

 Wat voor effect / impact heeft corona voor het programma “Inwoner op 1 “ in 2021 gehad Onderwerp Extra Uit- of afstel Verkiezingen Het organiseren van de verkiezingen in 2021 was een monsterklus. Niet alleen konden inwoners dit jaar op 3 dagen hun stem uitbrengen, ook kon er via briefstemmen gestemd worden. Daarnaast werden er strenge eisen gesteld aan de inrichting van de stemlocaties. Veel extra werk wat het team verkiezingen van burgerzaken voor haar rekening nam. Representatie Diverse evenementen en bijeenkomsten zijn niet, of in een andere vorm doorgegaan. Zo bijvoorbeeld de naturalisatie bijeenkomst, de aubade, de veteranendag (niet doorge- gaan) en de 4 mei herdenking (andere vorm). Kernenbeleid / participatie Meerdere onlinevergaderingen hebben plaatsgevonden. Het merendeel met de besturen van plaatselijke belangen en de maatschappelijke partners. Meerdere initiatieven die in de startblokken stonden en nog een brede consultatie in de omgeving vroegen, zijn uitgesteld. Ook de activiteiten voor gemeentepersoneel, de inspiratietour en workshops, hebben geen doorgang gevonden. Dienstverlening Om onze inwoners ook in corona tijd goed te kunnen helpen hebben we van diverse diensten een online variant ontwikkeld. Zo bijvoorbeeld het online doen van aangifte van geboorte of overlijden. In de coronapiek hebben we ervoor gekozen te stoppen met de vrije inloop voor burgerzaken.

Zodra dat mogelijk was is deze service weer opgestart. Communicatie / pers Ook in 2021 is er veel inzet gestoken in de corona - communicatie; dit liep gewoon door. Daar kwam de inzet voor het in goede banen leiden van het schaatsen in coronatijd in Q1 van dit jaar nog bij. Diverse acties die in 2020/ 2021 opgepakt zouden worden hebben vertraging opgelopen. Zo bijvoorbeeld het herontwerpen van de website, het onderzoek MijnOverheid/ persoonlijke inlogpagina en social media 2.0. Daar waar er dit jaar ruimte was zijn we met deze onderwerpen aan de slag gegaan. Zo gaat de nieuwe website in Q1 2022 van start en zijn we bezig met de implementatie van Whatsapp als extra social media kanaal. Ook dit gaat begin 2022 van start. Overzicht baten en lasten programma: Inwoner op 1

21 Waaraan is het geld besteed?

22 2.2 Duurzaam Waar gaan we voor? AMBITIE: ENERGIENEUTRAAL Energieopwekking met lusten en lasten lokaal Maatschappelijk/gemeentelijk vastgoed energieneutraal Afhankelijkheid aardgas verminderen Ons streven is een energieneutraal Steenwijkerland in 2050. Samen met particulieren en bedrijven spannen we ons in het energieverbruik terug te dringen en meer energie op te wekken. AMBITIE: BEWUSTWORDING Actief informeren en communiceren Klimaatadaptatie Wij nemen onze verantwoordelijkheid om een duurzame woon-, leef-, en werkomgeving te ontwikkelen. Het actief benaderden van inwoners is hierin belangrijk. Bewustwording is ook nodig rondom klimaatadaptatie. AMBITIE: CIRCULAIRE ECONOMIE Minder restafval Gemeentelijke organisatie in 2030 circulair Bewustwording bij bedrijven Asbest eraf, zon erop Voor de circulaire economie willen we niet alleen inwoners thuis uitdagen om grondstoffen te scheiden maar juist ook buitenshuis: bij ondernemers, een evenement, op de camping, op school en tijdens het sporten. Alle grondstoffen die niet verbrand worden dragen bij aan de circulaire economie. Onze ambities uit het HHP zijn hieronder vertaald in doelen, beoogd resultaten in 2021 en bijbehorende acties/processtappen. Dit presenteren we volgens de 3 thema’s uit het programma ‘Duurzaam’: Energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie.

23  Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen weer, die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogde resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.  Meer en meer aandacht voor biodiversiteit en klimaatadaptatie  Stijgende grondstof- en energieprijzen zorgen ervoor dat steeds meer inwoners en ondernemers zich zorgen maken over het klimaat en zich bewust worden van en aan de slag gaan met verduurzaming.  Van de projecten en acties in Steenwijkerland op het gebied van energie en besparen is ons energieloket / duurzaam- bouwloket het meest bekend.  Driekwart van de inwoners van Steenwijkerland heeft al duurzaamheidsmaatregelen genomen. 55% geeft daarbij aan plannen te hebben om nog meer maatregelen te nemen voor duurzame energie.  Heel veel inwoners zijn voorstander van het plaatsen van zonnepanelen op eigen daken én op bedrijvenpanden.  Over zonneparken op land en windmolens zijn inwoners minder positief.  Huurders wonen vaker in een niet energiezuinig huis dan huiseigenaren. Speerpunt 1: Onze inwoners zijn en blijven de beste ambassadeurs Met de G1000 als basis zijn veel inwoners gemobiliseerd om in actie te komen. Het ondersteunen van alle acties, ook van de energiecoöperaties, vergt continu aandacht en onderhoud.

Wat wilden we bereiken in 2021? Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om de speerpunten te realiseren? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Ondersteuning van acties Stichting Duurzaam Steenwijkerland heeft in 2021, ondanks alle belemmeringen door corona, veel activiteiten ontplooid. Het Infopunt Duurzaam Doen – Groene Stappen in de Kop (de energiewinkel) in de Kerkstraat in Steenwijk heeft gedurende haar openingstijden al veel inloop van inwoners gezien en organiseert steeds meer activiteiten rond het thema duurzaamheid. De energiecoaches leggen veel huisbezoeken af, zowel digitaal als fysiek. Energiecoöperaties in Steenwijkerland zijn bijna dekkend voor de gehele gemeente en blijven zich inzetten door nieuwe zonnedaken te ontwikkelen.  Speerpunt 2: Energie die we niet gebruiken hoeft ook niet te worden opgewekt/uit de grond te worden gehaald Het beperken van de warmtevraag in gebouwen draagt er aan bij dat het energieverbruik vermindert. Het mes snijdt aan 2 kanten: de gebouweigenaar bespaart direct door verminderde energiekosten en de energie hoeft niet meer (fossiel of hernieuwbaar) opgewekt te worden. Wat wilden we bereiken in 2021? Wat is er bereikt in 2021? Gehaald?

24 Welke acties zijn uitgevoerd om de speerpunten te realiseren?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Beperking van de warmtevraag in gebouwen Eind 2021 is de tran sitievisie warmte van Steenwijkerland vastgesteld. Hiermee zijn ook de eerste wijkaanpakken van start gegaan. In de wijken Woldmeenthe, Oostermeenthe en Nieuwe Gagels wordt in 2022 met inwoners een project gestart om woningeigenaren actief te ondersteunen bij energiebesparende maatregelen. Ook in Belt-Schutsloot en De Gagels wordt gekeken naar een mogelijke wijkaanpak. Daarnaast wordt gemeentebreed ingezet op het ondersteunen van woningeigenaren die aan de slag willen, bijvoorbeeld door de subsidie voor doe-het-zelvers en de sociale duurzaamheidslening.  Speerpunt 3: Droogte en hittestress verdienen onze aandacht Met het opstellen van het actieplan klimaatadaptatie geven we aan hoe om te gaan met deze actuele thema’s evenals de thema’s wateroverlast en waterveiligheid. Dit doen we samen met onze inwoners. Wat wilden we bereiken in 2021? Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om de speerpunten te realiseren? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Actieplan klimaatadaptatie In de Klimaatatlas zijn de risico’s die klimaatveranderingen met zich mee brengen inzichtelijk gemaakt.

De lokale adaptatiestrategie en lokale uitvoeringsagenda (LAS/LUA 2022-2027) zijn eind 2021 in concept vastgesteld.  Thema 6: Energietransitie Meer duurzame elektriciteit Wat wilden we bereiken in 2021? Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Stijging van het percentage duurzaam opgewekte elektriciteit > 2019 De afgelopen jaren is een toenemende groei te zien van de absolute hoeveelheid opgewekte hernieuwbare elektriciteit in Steenwijkerland. Het percentage hernieuwbare elektriciteit neemt zelfs harder toe. De belangrijkste bronnen hiervoor zijn zon en biogas. Zon zorgt daarbij voor de grootste groei. Deze zonnestroom is met name afkomstig van zonnepanelen op daken, gezien het beperkte aantal zonneparken in 2019 (recentste cijfers).  Realisatie eerste zonnepark(en) De eerste grote zonneparken (Wanneperveen en Willems - oord) zijn in 2021 in procedure gegaan. De realisatie van de eerste grote zonneparken zal leiden tot een flinke toename van hernieuwbare elektriciteit.  Vaststellen definitief bod Regionale Strategie West-Overijssel. In juni 2021 is de RES 1.0 West -Overijssel door uw raad vastgesteld. Voorafgaand hieraan is ons bod voor deze RES 1.0 vastgesteld, gebaseerd op de doelstellingen uit ons beleidskader Ruimte voor zonnepanelen op (Steenwijker)land.

 Woningen met een betere energetische kwaliteit 25 Toename isolatiewaarde bestaande woningvoorraad Er worden verschillende trajecten ingezet om woningeigenaren te stimuleren hun woning te isoleren. Denk hierbij aan webinars, energieadviezen, energiebespaartassen en (informatie over) subsidies en leningen. Het is echter onduidelijk wat het effect is van deze trajecten op de toename van de isolatiewaarde. Het gemiddelde aardgas- en stroomgebruik in Steenwijkerland is tussen 2019 en 2020 nagenoeg gelijk gebleven.  Terugdringen van gasverbruik Transitievisie Warmte wordt vastgesteld Warmte- transitieplan In december 2021 is onze Transitievisie Warmte vastgesteld. De vervolgstap is nu enerzijds de wijkaanpakken, om inwoners in geselecteerde wijken te motiveren voor en ondersteunen bij het energiezuinig maken van hun woning en anderzijds het stimuleren van alternatieven voor aardgas. In Steenwijkerland gaat dat met name om groen gas. Onze netbeheerder Rendo benadert agrariërs om te kijken naar mogelijkheden voor aanvullende productie van groen gas.  Informeren en stimuleren van inwoners en ondernemers 5 wijk-/dorpaanpakken zijn gerealiseerd ≥ 2 In de eerste drie wijken wordt in de eerste helft van 2022 gestart met een wijkaanpak. Hierbij worden woningeigenaren proactief gestimuleerd tot het energiezuinig maken van hun woning.

Zij krijgen daarvoor energieadviezen aangeboden, waarmee het hen duidelijk wordt op welke aspecten zij hun woning het effectiefst kunnen verduurzamen. x Energiecoaches zijn actief onder meer ook via Wetland Wonen en Woonconcept De energiecoaches zijn in 2020 begonnen met de eerste huisbezoeken, vanwege corona digitaal. Begin december 2021 legden de energiecoaches hun 100e huisbezoek af. Inmiddels hebben de energiecoaches een volle agenda en zoeken we nieuwe coaches ter ondersteuning van het project.  De energiewinkel wordt goed bezocht Helaas heeft de energiewinkel een deel van het jaar haar deuren moeten sluiten. Gelukkig zien we dat de zichtbaarheid en bekendheid van de winkel toeneemt. x Schone mobiliteit Realisatie 10 openbare oplaadpunten voor auto ≥ 10 Momenteel zijn er 64 oplaadpunten voor de auto in de openbare ruimte. In 2021 zijn er 15 geplaatst. We zien dat dit aantal snel aan het groeien is.  Ondernemers stimuleren om minimaal 10 oplaadpunten voor fiets te realiseren ten behoeve van een dekkend netwerk ≥ 10 Momenteel zijn er 20 oplaadpunten voor de fiets gerealiseerd bij recreatieondernemers.  Gemeentelijke eigendommen zijn in 2050 energieneutraal Verdere afbouw CO2 gebruik vastgoed en wagenpark Verduurzamingsmaatregelen bij gemeentelijke vastgoed zijn zoveel mogelijk toegepast en gekoppeld aan planmatig onderhoud.

Het komend jaar zal projectmatig ingezet gaan worden op verduurzamen om het proces te versnellen. Op dit moment zijn 13 voertuigen volledig verduurzaamd waarvan 6 volledig emissie vrij zijn. In 2022 gaan we nog 11 voertuigen verduurzamen waarvan 7 elektrisch. Op de Stadswerf beschikken we over een vier dubbele laadpalen die gevoed worden door zonnepanelen op de remise. In 2021 zijn we gestart met het in beeld brengen van ons eigen CO2-footprint. We krijgen hiermee inzicht in onze directe en indirecte uitstoot. In 2022 hebben we onze footprint inzichtelijk.  26 ‘Honderd gesprekken met energiecoach’ ‘Je merkt dat duurzaamheid steeds meer tussen de oren gaat zitten. In 2021 hebben de energiecoaches van Steenwijkerland honderd gesprekken gevoerd met inwoners die energie willen besparen. Dat vind ik zeer positief! Het begint vaak met kleine dingen; je kunt thuis al eenvoudig besparen door bewuster om te gaan met isolatie, verlichting, verwarming, je waterverbruik, het gebruik van elektrische apparaten. Dat vinden mensen zeker nu, met de stijgende energieprijzen, heel belangrijk. De energiecoach voorziet duidelijk in een behoefte, helpt met praktische adviezen én het gesprek is gratis, dus laagdrempelig.

Mensen die zich aanmelden krijgen ook een energie-bespaartas met slimme producten mee.’ ‘Kleine stap naar duurzame winkel’ ‘De energiecoach is een van de initiatieven van de Stichting Duurzaam Steenwijkerland, die in 2021 een winkelpand opende in Steenwijk. Vrijwilligers bemensen het infopunt Duurzaam Doen en de respons is goed: de stap om hier aan te kloppen met vragen is kennelijk minder groot dan naar het gemeenteloket te komen. Het werkt beter als inwoners elkaar vertellen wat er mogelijk is op het gebied van duurzaamheid – zoals deelauto’s, zon op het dak, aardgasvrij wonen - dan dat de overheid dat doet.’ ‘Renteloze lening is een uitkomst’ ‘Woningeigenaren of huurders met een laag inkomen hikken vaak al aan tegen hun hoge energierekening en hebben geen geld “over” voor besparende maatregelen in huis of om duurzame energie op te wekken. Daarom is de sociale duurzaamheidslening van Steenwijkerland, de eerste van Nederland, ook zo’n uitkomst. Met deze renteloze lening maken we het wél aantrekkelijk om te investeren in duurzaamheid, terwijl je tegelijkertijd flink op je maandlasten bespaart. De gemeente heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid in het energieverhaal, hierin nemen we een voortrekkersrol.’ Tiny Bijl  Ontwikkeling doelstellingen Het jaar 2021 was een belangrijk jaar voor de energietransitie in Steenwijkerland.

Ons RES-bod is vastgesteld, net als de Transitievisie Warmte en het beleidskader voor kleine windmolens. Met deze documenten hebben we de basis vastgelegd voor het verduurzamen van warmte en elektriciteit, twee van de belangrijkste bronnen van broeikasgassen. Ook zijn in 2021 de eerste grote zonneparken vergund, naast vele kleinere initiatieven voor zon op dak. In 2022 scherpen we het beleidskader voor zon op land aan, zodat inwoners beter betrokken worden bij de aanleg van toekomstige zonneparken. Daarnaast verwachten we de eerste kleine windmolens en gaan we aan de slag met het aardgasvrij en/of –arm maken van woningen in de eerste wijkaanpakken. Thema 7: Circulaire economie Gemeentelijke organisatie is in 2030 circulair Wat wilden we bereiken in 2021? Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend

27 Minimaal 2 aanbestedingen zijn volledig circulair Meer en meer worden aanbestedingen op onderdelen circulair. Een volledig circulaire aanbesteding heeft niet plaatsgevonden. x Minder afval per inwoner Het percentage hergebruik afval per inwoner neemt jaarlijks toe > 2017: 83% In 2021 84% van ons afval hergebruikt. Dat is 375 kilo per jaar! Inwoners in Steenwijkerland zijn een kei in het gescheiden inzamelen van GFT en PMD. Belangrijk blijft dat we aandacht houden voor de kwaliteit van de grondstoffen.  Hoeveelheid restafval per inwoner neemt per jaar af > 2017: 64 kg In 2021 heeft een inwoner in onze gemeente zo’n 69 kilo aan restafval. ROVA breed zien we dat het cijfer, net als in 2020, wordt beïnvloed door corona. Inwoners zijn veel thuis geweest en hebben daardoor meer restafval. x Hoeveelheid gestort gratis asbest stijgt tov vorig jaar In november heeft plaatselijke belang Kuinre, samen met de gemeente een asbestactie georganiseerd. 15 adressen hebben hieraan mee gedaan. Vanuit de gemeente zijn hiervoor persoonlijke beschermingsmiddelen en een container voor het asbest beschikbaar gesteld.  Ondernemers zijn bewust van de circulaire mogelijkheden binnen hun bedrijf Circulaire economie blijvend op de agenda van ondernemers In 2021 zijn meerdere bedrijfsbezoeken gedaan om circulaire ondernemers te verbinden en te versterken.

Een ondernemer in Steenwijk heeft de wens en het plan om circulair een ‘nieuw’ bedrijfspand te bouwen. Daarnaast heeft onze partner de Businessclub de werkgroep Circulariteit in oprichting. Stichting Duurzaam Steenwijkerland, de Kringloopwinkel Steenwijk-Vollenhove en de gemeente zijn in overleg over het vormgeven van een circulair ambachtsnetwerk. In het netwerk streven naar we hoogwaardig product en materieel hergebruik binnen een sociale samenhang.  Jaarlijks een regiobijeenkomst circulair Steenwijkerland De (circulaire) Week van de ondernemer in november 2021 is helaas afgelast vanwege corona. Ook de jaarlijkse bijeenkomst is verplaatst naar 2022. x  Ontwikkeling doelstellingen In september 2021 heeft uw raad het grondstoffenplan vastgesteld. Samen met inwoners, ondernemers, scholen, sportverenigingen, evenementenorganisatoren en vele anderen werken we toe werken naar een afvalarm Steenwijkerland. Daarvoor zijn tien stappen geformuleerd. Communicatie is daarvan de belangrijkste stap: We gaan meer en op verschillende manier communiceren over het belang om grondstoffen en afval te scheiden. In maart 2022 starten we met een campagne. In 2021 hebben we ook mooie stappen gezet bij de twee corso’s in onze gemeente.

We hebben een pilot op het gebied van afvalinzameling uitgevoerd en gaan, aan de hand van de resultaten, voor 2022 aan de gang met een nieuwe werkwijze voor de corso’s en gondelvaarten. Thema 8: Klimaatadaptatie Klimaatbestendig handelen in 2021 Wat wilden we bereiken in 2021? Norm 2021 Wat is er bereikt in 2021? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2021 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend 28 Actieplan klimaatadaptatie In de Klimaatatlas zijn de r isico’s die klimaatveranderingen met zich mee brengen zijn inzichtelijk gemaakt. Aan mogelijke oplossingsrichtingen van klimaatkwetsbaarheden (hitte, wateroverlast, overstromingen, droogte) wordt gewerkt. De lokale adaptatiestrategie en lokale uitvoeringsagenda (LAS/LUA 2022-2027) zijn eind 2021 in concept vastgesteld. Bijbehorend participatieproces vindt plaats eerste helft 2022. En wordt daarna voorgelegd aan de raad ter vaststelling.  Bewustwording rondom klimaatadaptatie en biodiversiteit In 2021 zijn verschillende acties en activiteiten georganiseerd om de bewustwording rondom biodiversiteit te vergroten.

Zo zijn er diverse workshops ‘De levende Tuin’ georganiseerd, is er op verschillende scholen vlinder- onderwijs gegeven en is er met een groep vrijwilligers geplant en gesnoeid op verschillende locaties in de gemeente, ook is er specifiek aandacht geweest voor het ecologisch maaibeheer in de gemeente.  ‘Aardgasvrij: nog een grote opgave’ ‘In 2021 is de Transitievisie Warmte opgesteld. Een “coproductie” van plaatselijke belangen, energie- en woningbouwcoöperaties, ondernemers, inwoners en de gemeente. Hierin staat welke alternatieven er voor aardgas zijn in Steenwijkerland en op welke termijn huizen en andere gebouwen aardgasvrij kunnen zijn. Het komt nu op uitvoering aan, waarbij we als gemeente nauw samenwerken met woningbouwcorporaties, zodat we slim aansluiten op renovatieplannen en daar ook koopwoningen bij kunnen betrekken. Behalve groen gas zijn warmtepompen mogelijke opties, in andere buurten kijken we of een warmtenet mogelijk is. Welke oplossing het beste past bij de straat, wijk of kern wordt samen met bewoners onderzocht in het Wijkuitvoeringsplan. Dat vraagt om zorgvuldigheid: goed overleg en onderlinge afstemming. Tiny Bijl  Ontwikkeling doelstellingen De Bloemenbuurt in Steenwijk-West is opgeleverd en de eerste bewoners zijn ingetrokken.

Bij het ontwerpen van de Bloemenbuurt is nadrukkelijk aandacht gegeven aan klimaatadaptatie, biodiversiteit, leefbaarheid en duurzaamheid. Wij hebben het goede voorbeeld gegeven en de wijk voorzien van water-infiltrerende parkeerplaatsen, cementloze stenen en wijkgroen met bomen en struiken. Daarnaast zijn de voortuinen voorzien van een beukenhaag (goed voor de stadsvogels). Om betegelde (voor)tuinen te voorkomen, bewustwording te creëren en de “Bloemenbuurt” eer aan te doen, hebben we met maar liefst 36 bewoners een groene bloemrijke invulling gegeven aan hun voortuin! Al met al een mooi resultaat. Hier gaan we mee door. ‘Wijk voorbereid op ander klimaat’ ‘Onze ambitie is dat de nieuwe woonwijk Steenwijk-Zuidoost de meest klimaat-robuuste en natuur-inclusieve wijk van de gemeente wordt. Daarmee bedoel ik: minder hittestress, door méér groen en minder steen in de wijk te brengen. Door klimaatverandering krijgen we te maken met hogere temperaturen, drogere zomers, nattere winters, extreme regenval. Om voorbereid te zijn op wateroverlast of juist verdroging moeten we onze leefomgeving aanpassen. Dat noemen we klimaatadaptatie. Regionaal werken gemeenten, provincies en waterschappen al samen om die klimaateffecten aan te pakken, Steenwijkerland heeft ook een eigen “klimaatatlas” opgesteld.