Jaarverslag 2020.pdf

Uiteraard wil(d)en we, als werkgever, zelf het goede voorbeeld geven. Het tempo hierin en/of het trekk erschap hiervan zal minder zijn dan oorspronkelijk bedacht. Thema 18: Onderwijs en onderwijshuisvesting Kwalitatief goede en duurzame schoolgebouwen Wat wilden we bereiken in 2020? Norm 20 20 Wat is er bereikt in 20 20 ? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2020 te behalen? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend Het integraal huisvestingsplan onderwijs is vertaald in 4 fasen en fase 1 hiervan ( Tuk, Wanneperveen, de Gagels en Eekeringe ) is in uitvoering School PuzzelStuk en dorpshuis Tuk Voorbereiding / Aanbesteding 2020 - Uitwerken voorlopig ontwerp, definitief ontwerp en bestek t.b.v. aanbesteding. - Aanbesteding bouwkundig en installatietechnisch. - Omgevingsvergunning verleend. - Start voorbereiding voor het bouwen.



Scouting Tuk ( relatie met school en dorpshuis) Verplaatsing 2020 , locatie geschikt maken - Bestemmingsplan wijziging is in procedure gebracht. - Voorlopig ontwerp gereed. - Stukken t.b.v. aanvraag omgevingsvergunning gereed.



Samenlevingsschool De Lisdodde Wanneperveen Voorbereiding 2020 Realisatie 2022 - Visie en Programma van Eisen opgesteld. - Verdere gesprekken met schoolbestuur en Provincie gevoerd.

Emma - en Frisoschool, de Gagels Steenwijk Voorbereiding 2020 - Besluitvorming rondom sluiting Emmaschool, besluit schoolbestuur Op Kop. - Definitieve locatie met schoolbestuur bepaald. - Opstart noodzakelijke onderzoeken t.b.v. procedures vergunningen.



RSG/CSG Eekeringe Steenwijk Voorbereiding 2020 In verband met de discussie rondom een unilocatie voor het Voortgezet Onderwijs in Steenwijkerland, is de voorbereiding ten aanzien van de uitbreiding CSG Eekeringe, zoals opgenomen in het IHP en de begroting stil komen te liggen. X Nieuwbouw school Giethoorn ( geen IHP) Raadsbesluit - Extra krediet beschikbaar gesteld t.b.v. de bouw van de school. - Omgevingsvergunning aangevraagd door schoolbestuur (= bouwheer). - Voorbereiding én uitwerking van de openbare ruimte door gemeente. - Onderdelen openbare ruimte op de markt gebracht (aanbesteed).



71 ‘School verbindt het dorp’ ‘Ik ben ontzettend blij dat we in 2020 goede afspra ken hebben gemaakt met de schoolbesturen in Giethoo rn, over de komst van de fusieschool aan de Beulakerweg. Na een lange, moeiz ame aanloop is dit een hele mooie ontwikkeling voor de Noorderschool en de Zuiderbasisschool, als ook voor het hele dorp. De n ieuwe school versterkt en verbindt de lokale samenl eving.

Deze locatie aan de Beulakerweg ligt logisch ten opzichte van de bestaande bebouwing, de voorbereiding is nu in volle gang en in het tweede kwartaal van 2021 wordt er daadwerkelijk gebouwd. Maar het jaar 2020 was doorslaggevend in de besluitvorming over d e plek, de kosten (en bijdragen van het schoolbestuur), het bestemmingsplan en het draagvlak. Nog zo’n positief voorbeeld van goede samenwerking zie je in Tuk. In 2020 is het ontwerp voor een scho ol met dorpshuis uitgezet en de bouw aanbesteed. De wens om te komen tot een sch ool in Tuk was een van de afspraken in ons coalitie akkoord en werd breed gesteund door de gemeenteraad.’ Marcel Scheringa
Ontwikkeling doelstellingen Het integraal huisvestingsplan onderwijs is vertaald in een uitvoeringsplan en fase 1 hiervan (Tuk, Wanneperveen, De Gagels en Eekeringe) is in uitvoering. School 't PuzzelStuk & Dorpshuis Tuk In december 2019 heeft de architectenselectie plaat s gevonden. Het jaar 2020 is gebruikt voor het uitw erken van het ontwerp, de voorbereiding en aanbesteding van de school en het dorpshuis. Inmiddels zijn er een bouwkundig en inst allatietechnisch aannemer gecontracteerd. De start van de bouw staat gepland in maart 2021. In het najaar van 2021 zal de nieuwe school en het dorpshuis gereed zijn. Aansluitend wordt de openbare ruimte rondom het gebouw en het schoolplein gerealiseerd.

Tevens staat de verplaatsing van de scouting in 2020 op de planning om deze locatie geschikt te maken voor de school en het dorpshuis. Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure van de nieuwe locatie van de scouting, geeft zicht op een nieuwe school en dorpshuis in de zomer van 2021. Scouting Tuk Om de nieuwe school en het dorpshuis op de huidige locatie van de scouting mogelijk te maken, moet de scouting verplaatsen. In 2020 heeft het proces ten aanzien van de bestemmingsplan procedure plaats gevonden. Daarnaast zijn voorberei dingen getroffen om het ontwerp van de nieuwe accommodatie verder uit te we rken om spoedig na definitieve besluitvorming beste mmingsplanwijziging de omgevingsvergunning aan te kunnen vragen. Samenlevingsschool De Lisdodde Wanneperveen Het jaar 2020 is gebruikt voor de voorbereiding (vi sie en programma van eisen door schoolbestuur) van de nieuw te bouwen school. Ondertussen zijn er verschillende onderzoeken (bijv . flora/fauna en stikstofberekeningen) uitgevoerd. Dit alles om de nieuwe locatie geschikt te krijgen voor de bouw van de nieuwe school. Hier moet een uitgebreide bestemmingsplanprocedure voor doorlopen worden. Afstemming, participatie, nieuwe opdoemende vraagstukken én schoolbestuurlijke besluitvorming vergen soms net even wat meer tijd.

Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure voor de eventuele nieuwe l ocatie, geeft zicht starten van de bouw van de school in 2022. Emma- en Frisoschool, De Gagels Steenwijk In 2019 is een locatieonderzoek afgerond. Tevens zi jn er voorbereidende gesprekken met de schoolbestur en gevoerd om te onderzoeken op welke manier ‘samenwerking’ mogelijk is. Het jaar 2020 wordt gebruikt voor de voorbereiding van de nieuw te bouwen school. Het eerste half jaar van 2020 is gepland voor het opstellen van een programma van eisen. In de tussentijd wordt gewerkt aan het geschikt krijgen van de nieuwe locatie. Een voorzichtige planning, mede afhankelijk van de bestemmingsplanprocedure voor de eventuele nieuwe locatie, geeft zicht op starten van de bouw van de school in 2022. RSG/CSG Eekeringe Steenwijk In 2020 is de discussie rondom een unilocatie voor het Voortgezet Onderwijs in Steenwijkerland breed g evoerd. Dit heeft het oorspronkelijke plan, opgenomen in het integraal hu isvestingsplan (IHP) en de begroting (van drie naar twee locaties), in ieder geval tijdelijk in de ijskast doen zetten. De oorspronkelijke realisatie stond in 2022 gepland. Dat is niet meer realistisch.

Nieuwbouw school Giethoorn (geen onderdeel van het IHP) De kostenraming van het voorlopig ontwerp viel dermate veel hoger (dan het in 2016 beschikbaar gestelde krediet) uit, dat bestuurlijke overleggen met het schoolbestuur er toe hebben gele id dat het ontwerp is aangepast. Op basis van dit a angepaste ontwerp is in december 2020 extra krediet voor de bouw van de sch ool aan het schoolbestuur beschikbaar gesteld. Het schoolbestuur heeft, als bouwheer, eind 2020 de aanvraag omgevingsvergunning ingediend. In het tweede kwartaal van 2021 wordt g estart met de bouw van 72 de school. De nieuwe school zal in het voorjaar van 2022 gereed zijn, waarna de openbare ruimte én het schoolplein worden gerealiseerd. Wat voor effect / impact heeft corona voor het programma “Mijn Steenwijkerland“ in 2020 gehad Onderwerp Extra Uit- of afstel Algemeen Op bepaalde terreinen zijn de reguliere werkzaamheden onder druk komen te staan, zoals bij toezicht en handhaving. Algemeen effect bij veel projecten in de fysieke leefomgeving is vertraging doordat geen fysieke bijeenkomsten konden worden gehouden. Sport In de afgelopen maanden is veel tijd en energie gaan zitten in het informeren en ondersteunen van verenigingen bij het opstarten van hun reguliere activiteiten die door de corona helemaal stil waren komen te liggen. Veel vragen van sportaanbieders zijn beantwoord.

De regeling voor tegemoetkoming verhuur sportaccommodaties is aangevraagd. Onderhoud: een extra veld bij FC Oldemarkt is speelklaar gemaakt om ruimte te bieden tijdens de periode van groot onderhoud. De uitvoering van het Steenwijkerlands Sportakkoord is vertraagd, zowel voor de ondertekening als de uitvoering. De planning voor meerdere onderdelen schuift hierdoor op. In het 1 e kwartaal van 2021 wordt het beheerplan voor 2021 opgesteld. Mogelijk heeft het minder bespelen van de velden invloed op de noodzakelijke maatregelen. Cultuur en evenementen Toepassen en uitvoering maatregelen Museumproject vertraagd vanwege 1 e golf .. Onderhoud openbare ruimte Zowel wijzelf als onze aannemers hebben gewerkt volgens de coronaprotocollen. Extra inzet bij begraafteam uit groenteam. Bij regulier groenonderhoud is minder aandacht besteed aan regulier werk (bijv. snoeien) en zijn er geen acties voor zelfonderhoud inwoners in de openbare ruimte gehouden. Geen vrijwilligersdag voor onderhoud op de begraafplaats. Landschapsbeheer Uitvoering vervolgacties duurzaam landschapsbeheer, als vervolg op de pilot in Willemsoord. Fysieke bijeenkomsten en veldbezoeken zijn hierbij essentieel. Biodiversiteit Uitvoeren van initiatieven, acties en maatregelen zijn uitgesteld. Zo zijn de drie geplande workshops De Levende Tuin uitgesteld.

Het opstellen van een ecologisch beheerplan voor gemeentelijk beheerde houtwallen en het braambos is eveneens uitgesteld, omdat het plan in werkgroepverband (Landschap Overijssel, vrijwilligers en gemeente) wordt opgesteld. Ook is er een bewonersinitiatief in Vollenhove uitgesteld omdat er geen buurtbijenkomst kon worden georganiseerd. Woningbouw Projecten, zoals wijkvernieuwing in Steenwijk -west, het nieuwe woonwagenbeleid en de woonbehoefte- onderzoeken per kern zijn vertraagd omdat de participatie van inwoners door corona werd bemoeilijkt. Bij het opstellen van de visietrajecten voor Steenwijkerwold en de wijk de Gagels is tenminste een half jaar vertraging opgetreden. Voor Steenwijkerwold is in de eerste helft van 2020 een coronaproof traject ontwikkeld, dat na de zomer van 2020 is opgestart met een fysieke ‘optrommelactie’ voor alle inwoners en een digitaal participatietraject. Passend wonen Bijeenkomsten voor kennisuitwisseling, bijvoorbeeld in het kader van wonen en zorg, zijn op een lager pitje gezet. Activiteiten en nieuwe regelingen, zoals de besluitvorming over de blijverslening, zijn uitgesteld. Verkeer en vervoer / verkeersveiligheid Afsluiting cq invoe ring eenrichtingsverkeer fietspaden. Plaatsing “1,5 m coronaborden + stickers ” in verschillende kernen Informatiebijeenkomsten zijn niet doorgegaan en hebben tot vertraging geleid.

Geen voorlichting en educatie, zoals het verkeersexamen basisscholen. 73 On derwijshuisvesting Extra aandacht voor coronamaatregelen zoals ventilatie Met schoolbesturen in het OOGO van december 2020 afgesproken e.e.a. in bij de herijking van het IHP op te nemen. De herijking zal in 2021 plaats vinden. Outdoor beweegpark Steenwijkerwold De uitvoering van het beweegpark is gereed en er kan gebruik gemaakt worden van de toestellen. Door corona is de begeleiding door middel van een beweegprogramma voor ouderen uitgesteld en kan dit ter zijner tijd ingezet worden. Ook is de opening van het beweegpark door corona uitgesteld. Verbeteren toegankelijkheid openbare ruimte Door de beperkingen rond Covid19 is de geplande bijeenkomst om samen met ervaringsdeskundigen gebiedsgericht de woonomgeving te schouwen en aan te pakken niet doorgegaan. Opzet vitaliteitfonds De leefbaarheid komt, als gevolg van de coronacrisis onder druk te staan. Stichtingen, maatschappelijke partijen en instellingen als multifunctionele centra, (sport)verenigingen, zwembaden, theaters worden in hun voortbestaan bedreigd. Het college wil dit, met de inzet van een vitaliteitsfonds, tegengaan en de leefbaarheid in kernen en wijken op peil houden. Kader De gezamenlijke droom uit het coalitieakkoord 2018- 2022 ‘door verbinding naar resultaat’ staat door de coronacrisis in een heel ander daglicht.

In het hernieuwd perspectief zijn ambities heroverwogen. De resterende bestuursperiode kent compleet andere uitdagingen dan twee jaar geleden werd gedacht. Maar ondanks deze verandering blijft ‘de inwoner op 1’ het leidmotief. Om dit te borgen zijn in het hernieuwd perspectief drie kernthema’s benoemt, namelijk: 1. In stand houden vitale lokale samenleving; 2. Wie het nodig heeft ontvangt (basis) zorg; 3. Herstel economie en werkgelegenheid. Het vitaliteitsfonds is een uitwerking van kernthema 1. Doelstelling van het vitaliteitsfonds is het op peil houden van de leefbaarheid in kernen en wijken. Het vitaliteitsfonds is dan ook bedoeld voor stichtingen, maatschappelijke partijen en instellingen als multifunctionele centra, (sport)verenigingen, zwembaden, theaters die daar een bijdrage aan leveren. 74 Overzicht baten en lasten programma Mijn Steenwijkerland Waaraan is het geld besteed?

75 2.6 Financiën en bedrijfsvoering Waar gaan we voor? Programmabegroting 2020-2023 In het Coalitieakkoord ‘Door verbinding naar resultaat’ is voor wat betreft de financiën een aantal uitgangspunten meegegeven aan het college: 1. Wij willen een solide financieel beeld voortzetten met een reëel sluitende meerjarenbegroting; 2. De algemene reserve zit nu op voldoende omvang en wij willen dat zo houden als een veilige achtervang; 3. De lokale lasten worden jaarlijks trendmatig aangepast en stijgen niet meer; 4. Financiële ruimte voor prioriteiten moet gevonden worden door herschikking; 5. Voor de uitvoering van de bestuursprogramma’s wordt per programma een aanjaagbudget beschikbaar gesteld.
Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ont wikkelingen die positief dan wel negatief hebben bi jgedragen aan de beoogde resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.  Ondanks de meer dan trendmatige stijging van de lokale lasten In 2020 is dat nog niet zichtbaar in de Coelo Atlas. Hierin stijgt de gemeente Steenwijkerland van plek 31 naar 28 van gemeenten met de laagste woonlasten.  Ziekteverzuimpercentage onder landelijk gemiddelde.  Inhuurpercentage is in 2020 gedaald.

Forse tekorten in met name het sociaal domein waren aanleiding om tijdens het lopend jaar te bezuinigen (unicum).
Financiën van onze gemeente staan verder onder druk als gevolg van de coronacrisis (financiële gevolgen op termijn onzeker).
In 2020 waren we genoodzaakt de algemene reserve vaste buffer in te zetten voor incidentele, corona gerelateerde uitgaven. Dat was de eerste keer dat een beroep is gedaan op die reserve.
In 2020 bleek dat de financiële risico’s zijn toegenomen van in totaal € 7,3 miljoen naar € 9,4 miljoen.
Lokale lasten zijn in 2020 gestegen met 4,6% ( > dan trendmatig).
Onzekerheid over de financiële gevolgen van de herverdeling van het gemeentefonds en benodigde compensatie voor onder andere de in de Jeugdhulp. Beslist een volgend kabinet over. Thema 19: Verantwoorde gemeentelijke financiën Sluitende meerjarenbegroting Wat wilden we bereiken in 2020 ? Norm 20 20 Wat is er bereikt in 20 20 ? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2020 te behalen? Gehaald?



= gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend

76 Een materieel en reëel sluitende begroting voor alle jaren is het uitgangspunt Materieel sluitende begroting De programmabegroting 2020 -2023 was structureel en reëel in evenwicht. In het voorjaar van 2020 zijn wij geconfronteerd met forse tegenvallers in het sociaal domein van meer dan € 3,5 miljoen structureel. Dit heeft geleid tot een fors pakket aan bezuinigingen, ook in het lopend jaar 2020.



Gematigde ontwikkeling lokale lasten De OZB jaarlijks niet meer dan trendmatig verhogen Trendmatig In 20 20 is de OZB met 4,6 % gestegen. Dat percentage komt niet overeen met het inflatiepercentage van 1,6% dat is gehanteerd voor de inkomstenramingen vermeld in de PPN 2020-2023 van de gemeente Steenwijkerland. De werkelijke inflatie over 2020 ligt hoger, namelijk 1,5%1. X Voor de afvalstoffenheffing en de rioolrechten worden wijzigingen in de kosten verhaald door de tarieven dienovereenkomstig aan te passen ( gesloten huishouding) Kosten verhaald door tarieven De kostenstijgingen bij afval zijn doorberekend in de tarieven voor 2020 (= 8,2%). Bij riolering is het inflatiepercentage van 1,6% gehanteerd. Inmiddels is de overdracht van een deel van het stedelijk water aan het waterschap een feit. De eenmalige lasten zijn in de voorziening verwerkt.

Wat dit precies structureel gaat betekenen zal duidelijk worden in de Perspectiefnota 2022-2025, waarna dit kan worden gebruikt bij de opstelling van de tarieven voor de Programmabegroting 2022-2025.



In de Coelo Atlas 2019 zijn we gestegen van plek 40 naar 31 en in de Coelo Atlas 2020 van plek 31 naar 28 van gemeenten met de laagste lokale woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing). Voldoende weerstandsvermogen als veilige achtervang Op basis van een goede en betrouwbare risicocontrole komen tot een juiste analyse, beoordeling en beheersing van risico’s In de programmabegroting 20 20 zijn de belangrijkste financiële risico’s benoemd, inclusief mogelijke impact en getroffen beheersmaatregelen en de kans van optreden (‘risicokans’). Op basis van de programmabegroting 2021 bedraagt het totale risicobedrag afgerond € 9,4 miljoen (excl. de risico’s die niet konden worden gekwantificeerd). Het gewogen risico - rekening houdend met de ‘risicokans’ – bedraagt afgerond € 3,5 miljoen.



Voldoende weerstandscapaciteit om financiële tegenvallers op te kunnen vangen Weerstandsratio > 1,0 De weerstandscapaciteit van de gemeente Steenwijkerland wordt aan de vermogenskant gevormd door de Algemene reserve vaste buffer. Daarnaast bestaat financiële ruimte aan de exploitatiekant doordat de tarieven voor de OZB kunnen worden verhoogd (de onbenutte belastingcapaciteit).

In 2020 werd uitgegaan van een totale weerstandscapaciteit € 16,1 miljoen. Dit komt overeen met een weerstandsratio van 2,2, ruim boven de signaalwaarde van minimaal 1,0.




Ontwikkeling doelstellingen Op basis van de jaarrekening en de begroting zijn de resultaten over 2020 overwegend positief. Financieel staan we er goed vo or en we hebben nog steeds voldoende buffers om nieuwe fi nanciële tegenvallers op te kunnen vangen. Wel zien we dat de financiën onder druk staan. Niet alleen hebben we in het lopende jaar 2020 bezuinigd en is de Algemene Reserve vaste buffer voor het eerst aangewend, ook voor de jaren 2021 tot en met 2024 w aren forse aanvullende bezuinigingen noodzakelijk. Ondanks deze stevige ingrepen, zijn de lokale lasten in 2020 meer dan trendmatig verhoogd. In 2021 stijgen de lokale lasten wederom meer dan de inflatie: In 2021 stijgen de gemiddelde woonlasten met 5,9% (tegenover een berekende trendmatige ontwikkeling van 3,8%). We zien de financiële risico’s toenemen. De grootste onzekerheid is op dit moment hoe lang de coronacr isis aanhoudt en hoe snel we uit deze crisis komen. Tegelijkertijd zijn er ook positieve ontwikkelingen. Net als vele andere gemeenten hebben we in Den Haag aandacht gevraagd voor de structurele tekorten binnen het sociaal domein en dan met name voor de jeugdhulp.

Uit onderzoek blijkt 1 Bron: Kerngegevenstabel 2019-2022 uit het Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB, maart 2021. 77 dat er landelijk sprake is van forse tekorten waarvoor een oplossing moet worden gevonden. Het is aan een nieuw kabinet om hierover een besluit te nemen. Datzelfde geldt voor de nieuw e herverdeling van het gemeentefonds waarbij de laa tste cijfers een financieel gunstig beeld laten zien voor de gemeente Steenwijkerland. Het oordeel van de provincie Overijssel als financieel toezichthouder over de begroting 2021 is positief. Deze is structureel en reëel in evenwicht. Bij het oordeel constateert de provincie onder andere dat: - de forse ombuigingen voor een groot deel nog gereal iseerd moeten worden. Daar zijn risico's aan verbon den. De totstandkoming en onderbouwing van deze ombuigingen geeft de provincie vertrouwen dat de gemeente hierin zal slagen; - de gemeente op onderdelen minder behoudend is gaan ramen. Dit is vooral te zien bij de algemene uitker ing gemeentefonds en het niet uitkeren van loon- prijscompensatie; - de gemeente gebruik maakt van de mogelijkheid om vo or de jaren 2023 en 2024 een stelpost "Uitkomst ond erzoek jeugdzorg" op te nemen. De stelpost is opgenomen in het structurele beeld van de gemeente. Het opnemen van de stelpost brengt een risico met zich mee omdat de extra middelen niet structureel zijn opgenomen in het gemeentefonds.

‘Financieel positief’ ‘We hebben flinke tegenslagen gehad; de kosten in het sociaal domein stijgen sterk en in 2020 kregen we ook te maken met financiële regelingen om de gevolgen van de coronacrisis op te vangen. Het zijn dan ook onzekere tijden. Door als college actief in te grijpen lukte het gelukkig toch om 2020 financieel positief af te sluiten. We hebben actiever dan anders (bij)gestuurd op de gemeentelijke financiën, om de meerkosten de baas te blijven. Dat betekent ook keuzes maken: bepaalde dingen even uitstellen. Zo hebben we besloten om na de zomer van 2020, sommige vacante functies bij de gemeente tijdelijk niet in te vullen.’ Marcel Scheringa
Ontwikkeling doelstellingen Het ziekteverzuimpercentage is gestegen, maar bevindt zich onder het landelijk gemiddelde van 5,1%.

78 Ondanks dat het onder andere als gevolg van de coro namaatregelen op sommige plekken nodig was om in te huren om aan de dienstverlening te voldoen, is het inhuurpercentage gedaald naar 11,9%. Dit komt mede door de invulling van vacatures. Wat voor effect / impact heeft corona voor het programma “Financiën en overhead“ in 2020 gehad Onderwerp Extra Uit- of afstel Algemeen Veel inzet is en wordt gepleegd op de crisisorganisatie en het uitvoeren van de nieuwe opgelegde taken. Op het hoogtepunt van de crisis waren ca. 55 fte hierbij r echtstreeks betrokken. Veel van de werkzaamheden al s gemeentelijke organisatie moesten op een andere wij ze worden uitgevoerd, uitgesteld, geherprioriteerd of stopgezet. Dit ook gelet op het enorme beslag van de coronacrisis op de ambtelijke capaciteit. Het niet fysiek kunnen overleggen, intern maar zeker ook met onze inwoners en partners, heeft daarbij veelvuldig tot uitstel of afstel geleid. Veel overleggen, gesp rekken of huisbezoeken zijn we digitaal gaan voeren . Dit werkt lang niet altijd overal even effectief en efficiënt, maar op bepaalde terreinen ook juist wel. Daar zal deze werkwijze structureel kunnen worden ingezet. Communicatie Veel inzet op een via alle kanalen gecoördineerde en afgestemde communicatie over de (effecten van) de coronamaatregelen. Zowel extern (naar inwoners en ondernemers) als intern (naar de eigen organisatie).

Hiervoor is een breed pakket aan (extra) middelen ingezet van digitaal tot fysiek (o.a. sociale media, website, abri’s, digitale informatieborden, lokale media, huis-aan-huiskrant, videoboodschappen). Intern betrof dit specifiek onder meer de tientallen periodieke updates, themapagina’s in het personeelsblad (De Triangel) en de interne routekaart. Minder edities van het personeelsblad (De Triangel) Vertraging bij de uitvoering van de digitale ambitiekaart college (ook vanwege minder fysiek contact) ICT Aanschaf computerapparatuur voor thuiswerkplekken, incl. leveren van ondersteuning voor medewerkers die voor het eerst zijn gaan thuiswerken. Verder de inrichting van het digitaal vergaderen (organisatie en raad), inrichting vergaderkamers voor video vergaderen, extra uitgifte van mobiele telefoons en het extra scannen van stukken om thuis te kunnen werken. Het optimaliseren van werkprocessen heeft niet of beperkt plaatsgevonden Facilitair Extra schoonmaak en andere faciliteiten zoals routes en kuchschermen. Levering meubilair voor thuiswerken, inrichting vergaderkamers etc. Organisatieontwikkeling Vertraging is opgetreden in de implementatie omdat geen fysieke bijeenkomsten mogelijk zijn (bijv.

leiderschapsontwikkeling, communicatie organisatiedoelen, teambuilding) Personeel en organisatie Extra aandacht voor persoonlijk welzijn en bijbehorend instrumentarium (voorkoming uitval, beantwoording coronavragen) Klussenbank Woon-werk uitruil IKB-werkzaamheden Digitaliseren opleidingsaanbod Uitstel diverse opleidingen, herziening arbeidsmarkt- communicatie, nieuwe HR-visie en geen vitaliteitsweek Gepland onderzoek over tevredenheid medewerkers is uitgesteld en vervangen door een “werken-in-corona- tijden”-enquête Planning & control Opstelling HHP (Het Hernieu wd Perspectief) Treffen van interne beheersingsmaatregelen voor alle nieuwe regelingen (o.a. TOZO). Ingelaste bezuinigingsoperatie, mede door corona, voor het lopend jaar 2020 Geen Hoofdlijnenrapportage 2021 en Perspectiefnota 2021-2024 in 2020 Financiën Bijhouden financiële effecten corona, incl. de vergoeding van het Rijk en de communicatie daarover. Diverse nieuwe activiteiten, zoals advisering rondom Vitaliteitsfonds, afstemming en discussie met accountant, provincie e.d. Ook extra werkzaamheden op het geven van inzicht van Aanslagen voor ondernemers Vertraging in de invoering van de prestatieverklaring (4 ogen principe) en het opstellen subsidieregister incl. procesomschrijving. 79 coronaeffecten 2020 maar ook 2021 bij de controle van de jaarrekening.

Nog onduidelijkheid en discussie over controlekader van de verplichte uitvoeringsmaatregelen zoals TOZO, verleende subsidies etc. Juridisch Beantwoording corona gerelateerde vragen/vraagstukken. Door vertraging in implementatie organisatieontwikkeling nog geen omgekeerd mandaat gerealiseerd. Vertraging bij bezwaar en beroep door uitstel zittingen. Overzicht baten en lasten programma Financiën en bedrijfsvoering Waaraan is het geld besteed?

80 3. Integrale programma’s In de programmabegroting 2020-2023 is vanuit het co alitieakkoord “Door verbinding naar resultaat 3 int egrale programma’s geïntroduceerd. Voor het programma Duurzaam verwijzen we naar het bestuursprogramma Duurzaam. De voortgang en ontwikkelingen van de programma’s DBT en Omgevingswet zijn: Duurzaam en Be -Leefbaar Toerisme (DBT) Actie Visie recreatie & toerisme Weerribben -Wieden en dorpsvisie Giethoorn plus doorvertaling in beleid en projecten Behaald resultaat 1. De toekomstvisie Giethoorn is op 1 september 2020 vastgesteld door de raad. 2. De toeristisch-recreatieve visie ‘Perspectief Bestemming Weerribben-Wieden 2025’ is op 22 september 2020 vastgesteld door de raad. Zowel de Toekomstvisie Giethoorn als de toeristisch-recreatieve visie bevat een uitvoeringsplan. De onderwerpen als hier benoemd worden samen met onze partners opgepakt. Relatie met de bestuursprogramma’s Toelichting Bestuursprogramma De inwoner op 1 De inwoner staat in onze gemeente op 1. Het geluk van onze inwoners staat voorop. Naast de meest belangrijke zaken als gezondheid is het, nu en in de naaste toekomst, plezierig wonen, werken en recreëren bepalend voor de mate van geluk. Zeker bij de laatste twee zaken is er een verbinding tussen beide visies en dit bestuursprogramma. Beide visies zijn in nauwe samenwerking met onze inwoners opgesteld.

Bestuursprogramma Werk aan de Winkel: De toeristisch-recreatieve sector is belangrijk voor de lokale economie van Steenwijkerland. Circa 14% van de werkgelegenheid is gelieerd aan deze sector. Door het realiseren van projecten op basis van genoemde visies kan de werkgelegenheid in de sector nog verder toenemen. Bestuursprogramma Samen Redzaam: De recreatiemogelijkheden welke we in het kader van genoemde visies realiseren ten behoeve van onze gasten kunnen ook door onze eigen inwoners benut worden en daarmee een bijdrage leveren aan de gezondheid. Bestuursprogramma Mijn Steenwijkerland: De projecten uit visies dragen bij aan de kwaliteit van het woonklimaat en bereikbaarheid. Het spreiden van toeristen vraagt om een goed vervoersnetwerk. Dit combineren we met het versterken van de vervoersmogelijkheden voor onze eigen inwoners. Bestuursprogramma Duurzaam: Steenwijkerland wil komen tot een duurzame ontwikkeling van de woon-, leef- en werkomgeving. Met duurzaam toerisme, met als onderdeel het elektrisch varen, werken we hier al jaren aan met de toeristische sector. De investeringen in Smart mobility geven kansen de relatie tussen deze bestuursprogramma’s verder te versterken. Actie Het ve rleiden van de toerist om de regio te ontdekken doo r o.a.

realisering van de projecten uit het bidbook ‘Land van Weerribben e n Wieden’ en doorontwikkeling van het poortenconcept Behaald resultaat De projecten uit het bidbook ‘Land van Weerribben en Wieden zijn in gang gezet en de eerste resultaten zijn behaald (zoals de aanpak van de Steenwijkerweg te Willemsoord). Het uitwerken op basis van het poortenconcept geschiedt door de Stichting Weerribben- Wieden. In Blokzijl zijn in dit kader een spot en een baak gerealiseerd: twee herkenbare punten waar bezoekers informatie over de omgeving krijgen en waarmee de herkenbaarheid van Blokzijl wordt vergroot. Relatie met de bestuursprogramma’s Toelichting Bestuursprogramma De inwoner op 1 De inwoner staat in onze gemeente op 1. Het geluk van onze inwoners staat voorop. Naast de meest belangrijke zaken als gezondheid is het, nu en in de naaste toekomst, plezierig wonen, werken en recreëren bepalend voor de mate van geluk. Wanneer we er in slagen de toerist te verleiden de regio te ontdekken kan dit Giethoorn, waar het op bepaalde momenten en plekken te druk is, ontlasten. Voor veel inwoners in Giethoorn wordt het woonklimaat hierdoor 81 verbeterd. Aa n de andere kant is er ook veel ruimte in onze gemeente voor meer toerisme. Op deze locaties kan de leefbaarheid toenemen door meer toerisme (bijvoorbeeld door meer voorzieningen).

Bestuursprogramma Werk aan de Winkel: De toeristisch-recreatieve sector is belangrijk voor de lokale economie van Steenwijkerland. Wanneer we de toerist kunnen verleiden de regio te bezoeken betekent dit veelal dat de toerist langer verblijft en daardoor meer gaan besteden. Dit is goed voor onze lokale economie. Bestuursprogramma Samen Redzaam: De recreatievoorzieningen welke we op basis van het bidbook realiseren ten behoeve van onze gasten kunnen ook door onze eigen inwoners benut worden en daarmee een bijdrage leveren aan de gezondheid. Bestuursprogramma Mijn Steenwijkerland: De projecten uit het bidbook dragen bij aan de kwaliteit van het woonklimaat en bereikbaarheid. De fietspaden die we opknappen ten behoeve van onze gasten kunnen ook door onze eigen inwoners gebruikt worden. Bestuursprogramma Duurzaam: Steenwijkerland wil komen tot een duurzame ontwikkeling van de woon-, leef- en werkomgeving. Bij de projecten op basis van het bidbook maar ook bij het realiseren van het poortenconcept wordt zoveel mogelijk een verbinding gemaakt met Duurzaamheid, bijvoorbeeld door het plaatsen van elektrische laders bij de poorten. Actie Het realiseren van projecten op basis van de visie voor de binnenstad van Steenwijk om de toeristische potentie van Steenwijk te versterken.

Behaald resultaat Wat hebben we in 2020 in dit kader gedaan? Visie binnenstad Steenwijk: De kansen voor de binnenstad van Steenwijk liggen v ooral in het uitbouwen van het toeristisch potentieel en kwalite iten van de stad. De kwaliteiten van de binnenstad en de evenementen zullen dat ook goed ge promoot worden. Dit vraagt een uitgekiende marketingstrategie. Concreet wordt ingezet op het verbeteren van de toeristische verbinding met Rams Woerthe, het ontwikkelen van wa ndelroutes en brochures voor de binnenstad met diverse thema’s (culinair, architect onisch, geschiedenis, overzicht bezienswaardigheden en de geschiedenis enz.). Ook z al worden ingezet om de toeristische bebording te verbeteren, te actualiseren en te vernieuwen. Nagegaan wordt verder of er kansen zijn voor de ontwikkeling van evenementen passend b ij de identiteit van Steenwijk. Themagericht in diverse jaargetijden en inspelen op de diverse doelgroepen. Mooi initiatief hierbij zijn de plannen om het ontzet van Steenwijk onder de aandacht te brengen. Steenwijk ligt in het middelpunt van een groot toeristisch gebied omsloten door drie nationale parken. In de promotie en marketing van Steenwijk zal dan ook nadrukkelijk de koppeling met de omgeving en de gebiedspartners worden betrokken.] Relatie met de bestuursprogramma’s Toelichting Bestuursprogramma De inwoner op 1 De inwoner staat in onze gemeente op 1.

Het geluk van onze inwoners staat voorop. Naast de meest belangrijke zaken als gezondheid is het, nu en in de naaste toekomst, plezierig wonen, werken en recreëren bepalend voor de mate van geluk. Wanneer we er in slagen de toerist die onze gemeente bezoekt te verleiden Steenwijk te bez oeken geeft dit meer kansen voor de detailhandel. Dit kan de leegstand in het centrum verminderen. Het centrum van Steenwijk kan hierdoor aantrekkelijk blijven voor onze inwoners. Bestuursprogramma Werk aan de Winkel: De toeristisch-recreatieve sector is belangrijk voor de lokale economie van Steenwijkerland. In Steenwijk zijn de mogelijkheden om te besteden. Wan neer we de toerist kunnen verleiden Steenwijk te bezoeken zullen de bestedingen per toe rist verhoogd worden. Dit is goed voor onze lokale economie. Bestuursprogramma Samen Redzaam: De voorzieningen welke we op basis van de visie rea liseren ten behoeve van onze gasten kunnen ook door onze eigen inwoners benut worden (z oals bijvoorbeeld een aantrekkelijk museum in het centrum van Steenwijk). Bestuursprogramma Mijn Steenwijkerland: De projecten op basis van de visie dragen bij aan d e kwaliteit van het woonklimaat van Steenwijk. Bestuursprogramma Duurzaam: 82 Het combineren van de visie Steenwijk met het project Smart Mobility en Smart Hospitality geeft kansen voor duurzame vervoermiddelen.

Omgevingswet Actie Opstarten doorontwikkeling huidige omgevingsvisie naar de uiteindelijke omgevingsvisie (deadline 2024). Behaald resultaat Overzicht bouwstenen actualisatie omgevingsvisie Relatie met de bestuursprogramma’s Bestuursprogramma Werk aan de winkel: Naast Waardevast landschap kennen we in Steenwijkerland nog verschillende andere visies en beleidsdocumenten. Om bij een ruimtelijk initiatief een integrale belangenafweging te kunnen maken, moeten daarom in de huidige situatie verschillende documenten naast elkaar worden gelegd om te kunnen bepalen of een ruimtelijk initiatief binnen onze visie en beleidskaders past. Ook komt het voor dat er onderlinge tegenstrijdigheden zijn tussen de verschillende doc umenten. Een belangrijke doelstelling van de actualisatie van onze omgevingsvisie is het duid elijkheid bieden over de speelruimte waarbinnen initiatieven tot bloei kunnen komen; de omgevingsvisie is (straks) de paraplu voor alle andere beleidsdocumenten, programma’s en projecten in het ruimtelijk domein. Bestuursprogramma Samenredzaam (o.a.): De doorontwikkeling van Waardevast landschap biedt de mogelijkheid om aan te sluiten bij nieuwe opgaven en ambities voor en van de gemeente Steenwijkerland; denk bijvoorbeeld aan opgaven en ambities op een nieuw thema als (positieve) gezondheid.

Toelichting De eerste stap op weg naar actualisatie van onze om gevingsvisie (en het opstellen van het omgevingsplan) is de inventarisatie en analyse van het bestaande beleid dat invloed heeft op de fysieke leefomgeving in Steenwijkerland, of op h oe we deze fysieke leefomgeving in de toekomst kunnen gebruiken. Intussen is de inventari satie afgerond, weten we wat actueel is, wat om actualisatie vraagt en welke trends en ontwikkelingen daaraan ten grondslag liggen. De volgende stap is de verdieping op inhoud. Dit biedt straks inzicht in benodigde keuzes en vormt daarmee een belangrijke basis voor het (daaropvolge nde) gesprek met college en gemeenteraad. Actie Opstarten ontwikkeling omgevingsplan (deadline 2029). Behaald resultaat • Plan van aanpak is opgesteld en gedeeld; • Overzicht bouwstenen opstellen tijdelijk omgevingsplan; • Projectteam met interne en externe mensen is opgezet. Relatie met de bestuursprogramma’s Bestuursprogramma Inwoner op 1: - Met het opstellen van het omgevingsplan dragen we b ij aan het scheppen van duidelijkheid voor inwoners en een sneller proces voor het opzetten van initiatieven.

Toelichting De eerste stap op weg naar het opstellen van het tijdelijk Omgevingsplan (en het opstellen van de omgevingsvisie) is de inventarisatie en analyse van het bestaande beleid dat invloed heeft op de fysieke leefomgeving in Steenwijkerland, of op hoe we deze fysieke leefomgeving in de toekomst kunnen gebruiken. Intussen is de inventari satie afgerond, weten we wat actueel is, wat om actualisatie vraagt en welke trends en ontwikkelingen daaraan ten grondslag liggen. In het aangestelde projectteam wordt gewerkt aan de volgende stappen uit het plan van aanpak om zo voor 2022 te komen tot een tijdelijk omgevingsplan, dat in de periode vanaf 2022 tot 2029 wordt uitgebouwd tot een definitief omgevingsplan. Actie Inrichting van de vergunningsprocessen volgens (landelijke) serviceformules. Behaald resultaat De snel service - en ontwerpformules zijn vorm gegeven, ingericht en toegepast in het Omgevingsspel. Relatie met de bestuursprogramma’s Bestuursprogramma Inwoner op 1: Met de inrichting van de snelservice- en ontwerpfor mule wordt er voorgesorteerd op een duidelijk, transparant en snel vergunningsproces. De processen zijn zo ingericht dat er ruimte is om initiatieven te bespreken, participatie toe t e passen en goed benaderbaar te zijn als gemeente. Toelichting In de Omgevingsspelsessies is er geoefend met het n ieuwe vergunningsproces.

Vervolgens kan dit proces worden gefinetuned en hebben de spel len bijgedragen aan de opleidingsbehoefte van de collega’s die onderdeel uitmaken van het (vergunnings)proces. 83 Actie Aanschaf/aanbesteding software voor ons vergunningsproces, omgevingsdocumenten, aansluiting op het DSO en de implementatie van de bijbehorende processen. Behaald resultaat Aanschaf en aanbesteding is afgerond de implementatie van de bijbehorende processen staat gepland voor medio 2021. Relatie met de bestuursprogramma’s De aanschaf van de software is een landelijk vereis te en heeft geen relatie met de bestuursprogramma’s Toelichting De gemeente heeft een aanbestedingsprocedure gevolgd voor het v erwerven van software voor omgevingsdocumenten en toepasbare regels, inclusief aansluiting op het DSO. Voor de software voor het vergunningenproces wordt aangesloten bij de software die wordt gebruikt in de regio IJsselland. Actie Inrichten van het gebru ik van toepasbare regels en vragenbomen voor onze meest aangevraagde producten. Behaald resultaat Er zijn nog geen toepasbare regels opgesteld voor onze meest aangevraagde producten. Relatie met de bestuursprogramma’s Bestuursprogramma Inwoner op 1: ‘We maken het (online) makkelijker voor u’ is het i dee achter toepasbare regels.

Toepasbare regels worden ingezet voor de digitale vergunning check: een initiatiefnemer weet aan de hand van vragenbomen of een vergunning nodig is voor het initiatief of dat een melding volstaat. Toepasbare regels worden ook ingezet voor de indien ingsvereisten: een initiatiefnemer weet welke bijlagen bij zijn digitale aanvraag nodig zijn. Toelichting Er is een sterke relatie met wat de landelijke over heid op dit gebied doet: de toegankelijkheid van het digitale loket wordt grotendeels bepaald door het landelijke programma. Daarnaast worden veel toepasbare regels door de landelijke overheid geleverd (samen met de ‘bruidsschat’). Lang is niet duidelijk geweest wat de rijksoverheid aan toepasbare regels ging opleveren. Inmiddels is daar beter zicht op. De rij ksoverheid levert veel van de toepasbare regels, maar kan dat alleen doen voor zover het landelijke regelgeving betreft. Per 1 juli 2021 zal deze set naar verwachting definitief beschikbaa r komen op het DSO (digitaal stelsel omgevingswet). Voor lokale regelgeving ben je als g emeente zelf aan zet. Inmiddels is de software verworven en is de aansluiting op het DSO gerealiseerd. Overigens worden de regels zelf niet eenvoudiger do or ze toepasbaar te maken. Juridische regels toepasbaar maken, betekent dat je juridische regels ‘vertaalt’ naar vragenbomen.

Een aantal juridische regels is op dit moment zo complex dat er geen heldere vragenboom van te maken is. In die gevallen is het meer dienstverl enend om de initiatiefnemers contact op te laten nemen met de gemeente. Door het uitstel van de invoering van de Omgevingsw et hoefden de toepasbare regels niet af te zijn per 1 januari 2021. Die datum is verschoven naar 1 januari 2022. Actie Training van medewerkers om te kunnen werken volgens de Omgevingswet, om inwoners en ondernemers te kunnen ondersteunen. Behaald resultaat Eerste ervaring met (online) Omgevingsspel. Relatie met de bestuursprogramma’s Inwoner op 1 & Werk aan de winkel Vanuit beide programma’s is het van belang dat de i nitiatiefnemer zich welkom voelt, dat er integraal naar zijn/haar aanvraag gekeken wordt en gehandeld wordt vanuit de ja, mits-houding. Allemaal zaken die passen bij (de geest van) de Omgevingswet. Toelichting Door corona hebben we noodgedwongen het Omgevingssp el online met collega’s gedaan. Daarmee is een eerste stap gezet, maar meer training is nodig. We zullen 2021 gebruiken om de benodigde inhoudelijke kennis op peil te brengen (wet- en regelgeving), maar ook aandacht besteden aan het ‘hoe’. Natuurlijk hopen we dat we dat ook weer fysiek kunnen doen, want dat werkt voor het trainen van zulke ‘soft skills’ fijner. Actie Bijeenkomsten voor college en raad ter voorbereiding op de Omgevingswet.

Behaald resultaat In maart (voor corona) is er een sessie geweest met de raad, deze ging over dienstverlening. In september is er een Bot-overleg geweest met het college, het onderwerp was participatie. Relatie met de bestuursprogramma’s Inwoner op 1 en Werk aan de winkel: Niet alleen ingegeven door de Omgevingswet, maar oo k vanuit de bestuursprogramma’s hebben we ambities met de dienstverlening van onze gemeente. Toelichting Vanwege corona zijn in het afgelopen jaar drie van de vier bijeenkomsten die met de raa d stonden gepland niet door gegaan. Voor het komende jaar staan er weer vier in de planning. 84 4. Specifieke paragrafen 4.1 Lokale heffingen De lokale heffingen zijn ook in 2020 een belangrijke inkomstenbron voor onze gemeente geweest.. Bij het verkrijgen van deze inkomsten is de gemeente aan regels gebonden. De lokale heffingen zijn onder te verdelen in twee categorieën: - de belastingen en - de rechten. Belastingen zijn heffingen waar geen aanwijsbare tegenprestatie van de de gemeente tegenover staat. Beleidsuitgangspunt belastingen De belangrijkste functie van belastingen is de budg ettaire functie. Dit houdt in dat de opbrengst van de heffing bedoeld is voor het financieren van collectieve goederen en diensten waarvan de politiek bepaald dat zij algemeen toegankelijk moeten zijn. Te denken valt onder andere aan wegen, onderwijs, politie, etc..

De raad heeft een grote mate van vrijheid bij het vaststellen van de belastingtarieven. Op de bestaande opbrengsten van 2019 was een inflatiecorrectie van 1,6% toegepast. Voor de onroerende zaakbelasting en roerende woon- en bedrijfsruimten was een extra verhoging van de tarieven van 3% toegepast. Beleidsuitgangspunt rechten Door het karakter van de rechten als bestemmingshef fing bestaat er een duidelijke relatie tussen de op brengst van de rechten en de kosten van de door de gemeente geleverde prestatie. Uitgangspunt is daarom een reden voor kostendekken dheid van de betrokken tegenprestatie. De mate hiervan bepaalt in principe het in rekening brengen van het tarief aan de inwoner. Zowel voor de afvalstoffenheffing als de rioolheffing geldt dat de tarieven maximaal 100% kostendekkend mogen zijn. De overschotten en tekorten worden verrekend met de egalisatievoorz iening. Voor wat betreft de overhead wordt deze aan de afvalstoffenheffing niet geheel doorberekend. Voor wat betreft de BTW wordt deze niet doorberekend aan de afvalstoffenheffing en voor een klein gedeelte aan de rioolheffing. De middelen zijn niet toegevoegd aan algemene midde len, maar gestort in de voorziening riolering. Hier mee wordt invulling gegeven aan het uitgangspunt ( BBV artikel 44 lid 2 ) dat deze door derden verkregen middelen specifiek ingezet moeten worden.

De tarieven voor rioolrechten zijn in 2020 met 1,6% verhoogd en afvalstoffenheffing met 8,2% verhoogd. Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid is vastgelegd in de Leidr aad Invordering Gemeentelijke Belastingen. Kwijtsch elding wordt verleend over de onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Wat de afvalstoffenheffing in 2020 betreft was het mogelijk dat een inwoner maximaal € 169,70 kwijtschelding krijgt ove r het vaste tarief met GFT (zonder GFT € 142,38) en € 17,55 over het variabele deel. Voor de rioolheffing is kwijtschelding voor de gebruiker mogelijk van € 97,18.Daarnaast bestaat de mogelijkheid om kwijtschelding te verlenen voor eigenaren als de woning “onder water” staat. Verder hebben nog kwijtscheldingen plaatsgevonden over 2019 in verband met de afrekening van de afvalstoffenheffing voor maximaal € 15,08. In 2020 zijn ook voorlopige kwijtscheldingen verleend, daar de definitieve afrekening van de afvalstoffenheffing pas in februari 2021 zijn verzonden. In 2020 zijn 950 aanvragen binnengekomen, waarvan er 711 deels of volledig zijn gehonoreerd. 239 verzoeken zijn afgewezen.

85 Het totale beeld van belastingen en heffingen over 2020 ziet er als volgt uit: In onderstaande cirkeldiagram wordt het aandeel van de belastingsoorten en verschillende heffingen in het totaal van de gemeentelijke belastingen in beeld gebracht. Woonlasten 2020 In het collegeprogramma was afgesproken dat de tarieven van de gemeentelijke belastingen alleen maar trendmatig mochten worden verhoogd met het jaarlijks inflatiepercentage. Uitz ondering hierop zijn echter de rioolheffingen en de afvalstoffenheffingen. Deze zijn aangepast in verband met een aantal ontwikkelingen.

86 Ten aanzien van de OZB is uitgegaan van de tarieven zoals opgenomen in de Programmabegroting 2020-2023 met de daarbij behorende WOZ-waarden. De lokale belastingdruk was voor de eigenaar met € 27,98 toegenomen en voor de gebruiker met € 16,23. Verder wordt opgemerkt dat de gemeente Steenwijkerland met ingang van 1 januar i 2013 het begrip “rioolheffing” in plaats van “rio olrechten” hanteert. Nu worden ook onbebouwde percelen voor de rioolheffing aangeslagen. Er is immers sprake van waterbeheer in de ruimste zin van het woord en gaat het niet meer alleen om het afvoeren en verwerken van rioolwater. In 2020 zijn de gemiddelde woonlasten voor eigenare n en gebruikers met 4,6% gestegen. Dit werd voornam elijk veroorzaakt door de kostenstijgingen bij afval die zijn doorberekend in de tarieven. Het tarief steeg gemiddeld met 8,2%. De OZB steeg met 4,6%. Dit was 3% bovenop het percentage wat aan opbrengststijging stond vermeld in de PPN 2020-2023 voor het jaar 20 20. Bij de rioolheffingen werd de stijging van het tarief beperkt tot 1,6%, conform het percentage aan prijsstijging zoals stond vermeld in de PPN 2020-2023 voor het jaar 2020. Woonlastendruk COELO Jaarlijks wordt door het centrum voor Onderzoek van Economie voor Lagere Overheden (COELO) een uitgave verzorgd met hierin een vergelijking van de lasten voor de burger per gemee nte.

Ter vergelijking is een aantal omringende geme enten in beeld gebracht voor 2020 en 2019 respectievelijk de bijbehorende plaats in de COELO atlas. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de COELO atla s nog geen rekening houdt met door de gemeente Stee nwijkerland gewijzigde vorm van afvalverwijdering. Dit zal naar verwachting in de toekomst wanneer meer gemeente overgaan op omgekeerd inzamelen wel het geval zijn. Netto woonlastendruk De gemeente werkt voortdurend aan een goed leefklim aat voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers. D it heeft de nodige inspanningen van de gemeente gekost. Deze inspannin gen hebben veel geld gekost. Uiteindelijk bepaalt d e gemeenteraad welke bijdrage jaarlijks wordt gevraagd van de inwoners e n ondernemers van Steenwijkerland. De raad heeft d e nieuwe tarieven voor de lokale belastingen en heffingen medio januari 2020 vastgesteld. De gemeente is van de 31 e plaats in 2019 naar de 28 e plaats gestegen in de COELO Atlas, de jaarlijkse woonlasten monitor .

87 Wel wordt opgemerkt dat de lastendruk in onze gemeente negatief wordt beïnvloed doordat de tarieven van de leges voor begraafrechten niet 100% kostendekkend zijn. Verder zijn van invlo ed de kosten van het aanleggen van riolering op pla atsen waar een slechte bodemstructuur en natuurlijk ook extra kosten in verband met de uitgestrektheid van onze gemeente.

88 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de nota van aanbieding hebben we gemeld dat het noodzakelijk is dat er een goed inzicht bestaat in de risico’s die de gemeente loopt. Op basis hiervan kan een juiste analyse worden gemaakt voor de beoordeling en beheersing van de risico’s. De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de begroting is geweest van de gemeente Steenwijkerland. Opgemerkt wordt dat het proces van risico control nog de nodige aandacht verdient. Daarom heeft het college de volgende doelstellingen gehanteerd: - dat het optreden van risico’s geen effect mag hebbe n op de uitvoering van bestaand beleid en op de gem eentelijke voorzieningen; - dat er een koppeling bestaat tussen het risicoprofiel en de omvang van de weerstandscapaciteit; - dat de (project)risico’s worden beheerst; - dat het bewust denken in risico’s een onderdeel is van de beleidsprocessen. Risicomanagement Dit is het identificeren en kwantificeren van risic o’s, alsmede het vaststellen van beheersmaatregelen om risico’s zoveel mogelijk te voorkomen. Belangrijk is dat bewust nagedacht moet worden over mogelijke risico’s bij onze beleidsprocessen. Bij het opstellen van de begroting 2020 is getracht het risicomanagement verder te verbeteren.

Belangrijke aandachtpunten die hierbij een rol spelen zijn: - de processen binnen onze organisatie zodanig in te richten en op te zetten, zodat risico’s worden voor komen, c.q. worden weggenomen dan wel in een vroeg stadium worden onderkend en herkend; - de risico-inventarisatie zo goed mogelijk te voorzien van een plan van aanpak om deze risico’s te beheersen. Dit houdt in dat maatregelen worden genomen om risico’s weg te nemen. Overigens kan het ook voorkomen dat voor niet-beïnvloedbare risico’s, dus risico’s waar de gemeente niets aan kan doen, vooraf geen maatregelen getroffen kunnen worden. Bij de begroting is een inventarisatie gemaakt van de risico’s om te komen tot een risicoprofiel voor onze gemeente. Hieronder treft u de diverse beleidsterreinen aan waarbij risico wordt gelopen: - inkomsten bij kunststofverpakkingsmateriaal; - uitbreiding van de BTW sportvrijstelling; - dividenduitkering nutsbedrijven; - waardering Onroerende zaakbelastingen; - rentestijging; - rioolheffing; - minimabeleid; - Participatiewet (re-integratie en WSW); - Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO); - Jeugdzorg; - dividenduitkering N.V.

Rendo Holding; - BTW compensatiefonds (BCF); - vennootschapsbelasting; - onderhoud openbare ruimte; - Participatiewet (uitkeringen en rijksbijdrage); - ontwikkeling algemene uitkering uit het gemeentefonds; - omgevingswet; - verhoging van de afvalstoffenbelasting; - investeringsprojecten ruimtelijk domein; - programma Openbare ruimte en PAS (Programmatische Aanpas Stikstof) - prijsstijgingen gas en elektra; - aansprakelijkstelling. Dalende inkomsten bij kunststofverpakkingsmateriaal In het gehele jaar is meer PMD ingezameld. Dit wordt veroorzaakt doordat mensen meer thuis zijn door de coronacrisis. Op 1 april 2020 is een nieuw model in werking getreden voor het PMD . Dit betekent dat gemeenten vanaf deze datum finan cieel niet meer verantwoordelijk zijn voor het sorteren en vermarkten. Gemeenten ontvangen vanaf april alleen nog maar een inzamelvergoeding. We verwachten nog een afrekening uit deze periode. 89 Ook is de verwachting dat de komende jaren de inzam elvergoeding verder kan dalen en dat er extra koste n gaan ontstaan om de kwaliteit van het ingezamelde PMD te kunnen waarborgen. In 2020 hebben verschillende ontwikkelingen een effect op de kosten van de afvalinzameling. Enerzijds is er door de coronacrisis meer huishoudelijk afval ingezameld. Dit leidt tot hoger e inzamel- en verwerkingskosten.

Anderzijds zijn er voor papier en PMD nieuwe contracten en overeenkomsten afgesloten die invloed hebben op de kosten. Met name voor de stroom PMD is sprake van een gunstige ontwikkeling. Daarnaast zien we dat de kwaliteit va n de ingezamelde grondstoffen steeds meer een thema wordt en ook leidt tot financiële aanpassingen. Uitbreiding van de BTW sportvrijstelling (SPUK) Per 1 januari 2019 is de sportvrijstelling in de We t op de omzetbelasting verruimd. Door deze wetswijz iging vervalt het recht op aftrek van btw voor gemeenten en niet-winstbeogende exploitanten van sportaccommodaties. Ook de gemeente Steenwijker land heeft in 2020, net als in 2019 een SPUK-aanvraag ingediend. In totaal hebben de gemeenten aanvragen ingediend met een omvang van € 235 miljoen, terwijl er een uitkeringsbudget was van € 188 miljoen. Het uitkeringspercentage wordt naar r ato bepaald en komt voor 2020 neer op 79,97%. Inmiddels is een bedrag van plm. € 344.000 als voorschot ontvangen. Destijds was een b edrag van ruim € 430.000 gedeclareerd. De verantwoording vindt plaats op basis van de SISA-systematiek bij de jaarrekening 2020. Vervolgens zal het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) op bas is van de gerealiseerde kosten de aanvragen van de gemeente definitief vaststellen.

De begrote kosten van de gemeenten die wel een SPUK SPORT aanvraag in 2019 en 2020 hebben ingediend, b edroeg zo’n € 1.300 miljoen per jaar. Uit de aanvragen bleek dat gemeen ten het meeste geld hebben uitgegeven aan investeri ngen in onroerende zaken (nieuwbouw, onderhoud en renovatie) en an de categorie “overige kosten / mengpercentage Na toetsing van alle aanvragen, waarin is bekeken o f de kosten waarvoor SPUK SPORT was aangevraagd en voldeden aan de voorwaarden, bleek dat gemeenten in 2019 recht hadd en op een uitkering ter waarde van € 226 miljoen i n 2019 en € 188 miljoen in 2020. In 2020 was de omvang € 235 miljoen. Aangezien hiermee het uitkeringsbudget van de SPUK SPORT (€ 185 miljoen in 2019 en € 188 miljoen in 2020) in beide jaren ruim was overschreden, was de uitkering in eerste instantie naar rato (plm. 80%) verdeeld. Na verantwoording over 2019 bleek echter dat gemeenten de begrote kosten niet hebben gerealiseerd en dat zij slechts recht hebben op nog geen € 120 miljoen. Dit is € 65 miljoen lager dan het budget en het eerder na rato uitgekeerde bedrag aan gemeenten. Bij bijna 70% van de gemeenten zal een terugvordering plaatsvinden, ter waarde van ruim € 70 miljoen. Het uitkeringsbudget is bij lange na niet uitgeput.

Dit betekent echter wel dat alle gemeente n die in 2019 SPUK SPORT hebben aangevraagd volledi g BTW-gecompenseerd worden voor de kosten die wel voldoen aan de voorwa arden van de SPUK SPORT en die zijn gerealiseerd. D eze compensatie is evenwel nog niet door het ministerie berekend en uitgevoerd. Dividenduitkeringen nutsbedrijven Als gevolg van een verdere verlaging van de WACC van 3,4 naar 2,75% staan de dividenduitkeringen bij de nutsbedrijven onder druk. Genoemde bedrijven hebben te maken met beperkte win stmogelijkheden en in het slechtste geval moeten zi j teveel gemaakte winst terugbetalen via de tarieven. Verder zijn de mogeli jkheden om te investeren hierdoor beperkt, terwijl de vraag naar bijvoorbeeld drinkwater en stroom wel toeneemt. Inmiddels is dividenduitkering van Vitens al afgeraamd met € 52.397 in 2020, € 112.022 in 2021 en € 145.749 in 2022 en volgende jaren. Voor 2021 is d e dividenduitkering van Enexis Holding N.V. afgeraa md tot een bedrag van € 158.000. Verder wordt met ingang van 2020 bij de dividenduitkering van Rendo Holding N.V. rekening gehouden met een uitkering van € 1.298.686. Rentestijging De rente bevindt zich op een heel laag niveau. Bij een aantrekkende economie is een rentestijging niet ondenkbaar. Ook de spanningen in de wereld kunnen van invloed zijn op het rentepercentage.

Het zijn risico’s die niet te beïnvloeden zijn door ons als gemeente, maar die zich wel degelijk kunnen voordoen. Het eventuele overschrijdingsrisico werd voor 2020 ingeschat op 25%, in de categorie laag. Een rentest ijging van 1% werd gekwantificeerd op ongeveer € 100.000 in 2020 oplopend naar € 400.000 in 2024. Jaarlijks voor de begroting wordt op basis van de rentegegevens op 1 september een herberekening gemaakt van de rentecomponent. Bij de rapportages van de P&C cyclus wordt over de financiële gevolgen van de rente gerapporteerd. Rioolheffing De raad is de afgelopen jaren regelmatig geïnformeerd over het dossier inzake de aanslag rioolheffing woningbouwstichting. Het college heeft in het verleden dan ook gemeld dat er een procedure speelt van een woningstichting tegen de aanslag voor de rioolheffing. Op dit moment lopen de zaken tegen de aanslagen 2016 tot en met 2020 nog. Gezien de eerdere uitspraak van het Hof van 21 juni 2019 wordt verwacht dat het risico dat de gemeente loopt laag is. In het cassatieberoep zijn immers alle aangedragen punten door de woningstichting ongegrond verklaard. De verordeningen en de opgelegde aanslagen zijn in stand gebleven. Verwacht wordt dan ook dat de gemeente bij genoemde aanslagen geen risico meer loopt. 90 Minimabeleid Uitkeringen bijzondere bijstand en minimabeleid zij n zogenaamde open eind financieringen.

Afhankelijk van het aantal aanvragen en hoogte van de uitkeringen kunnen er onder- dan wel overschrijdingen plaatsvinden. In de primitieve begroting 2020 is voor minimabeleid een budget van € 1,79 miljoen opgenomen. Het definitieve budget met ook de schuldhulpverlening komt uit op iets meer dan 2,15 miljoen euro. In 2020 is er 1,88 miljoen euro uitgegeven. O p het beschikbare budget is een bedrag van € 270.00 0 (Minimabeleid € 181.000; Schuldhulpverlening € 89.000) overgebleven. Sociaal domein Participatiewet (re-integratie en WSW) De invoering van de Participatiewet per 1 januari 2 015 is gepaard gegaan met een forse korting op de d iverse rijksbijdragen. Ook de nieuwe regeling Beschut Werk is een verhoogd risico . Het in dienst nemen van mensen met een arbeidsbep erking wordt door veel werkgevers gezien als een te groot risico. In 2020 is door het Rijk via de Algemene uitkering uit het gemeentefonds een budget beschikbaar gestel d van € 6.615.000 welke is doorbetaald aan de Noordwestgroep (NWG). Hierin begrepen extra gelden tot een bedrag van € 105.000. De gemeente heeft ter compensatie van een eventueel begrotingstekort aanvullend een bedrag van € 1.180.000 betaald. In dit bedrag is € 296.000 begrepen inzake storting Voorziening groot onderhoud NWG. Inclusief de bijdrage aan de I Jsselmeergroep (€ 22.000) komt het tekort op de begroting WSW uit op € 175.000.

In verband met de coronacrisis heeft het Rijk een b udget van € 514.000 beschikbaar gesteld voor de WSW - bedrijven. De Noordwestgroep heeft hiervan een bedrag van € 294.000 ontvangen. Een overschot van € 220.000 resteert. Het budget voor re-integratie activiteiten is overs chreden met een bedrag van € 22.000, dit is ontstaa n door een nagekomen bijdrage 2019 voor het samenwerkingsverband Werkbedrijf Regio Zwolle. Voorzieningen Wmo Op 1 januari 2015 is de nieuwe Wmo in werking getreden. Met deze wetswijziging zijn er nieuwe taken naar de gemeente gekomen met de daarbij behorende (gekorte) budgetten. De taken binnen de Wmo, uitgevoerd door de gemeente zelf, bestaan uit: Begroting Jaarrekening Verschil Begeleiding en dagbesteding 5.501.000 5.096.000 + 4 05.000 Schoonmaakondersteuning 4.632.000 4.584.000 + 48.00 0 Voorzieningen in het kader van wonen, rollen en vervoer 1.420.000 1.673.000 - 253.000 Opvang en beschermd wonen - 548.000 - 1.518.000 + 970.000 Eigen bijdrage - 300.000 - 340.000 + 40.000 Totaal 10.705.000 9.495.000 + 1.210.000 De risico’s binnen de Wmo-voorzieningen bestaan uit stijgingen in het aantal voorzieningen of een toen ame in de zorgzwaarte. Deze zaken zijn van te voren slecht in te schatten. Blijvend zijn de effecten met betrekking tot de indexeringen op de tarieven voor de diverse zorgproducten.