Jaarrekening 2024 (1)

Het budget voor onderzoek sluit af met een voordeel van € 30.000, voornamelijk door besparingen op de kosten voor reinigen en inspectie, en de overstortloggers. Het voordeel op strategische planvorming bedraagt € 12.000, wat vooral te danken is aan de lagere kosten voor de verbrede rioolplannen. 32 De budgetten voor onderhoud riolering sluiten met een nadeel van € 59.000. Dit zit hem met name in nadelen op het onderhoud van gemalen en minigemalen en op de kosten voor aanpak wateroverlast . De kapitaallasten vallen € 107.000 lager uit dan begroot, doordat niet alle projecten in 2024 zijn gerealiseerd. Het resultaat op water sluit met een nadeel van € 45.000. Het onderhoudsbudget voor beschoeiingen vertoont een nadeel van € 41.000. Het budget voor baggeren sluit af met een voordeel van € 47.000. Er is een voordeel van € 41.000 op de kosten voor het maaien van stedelijk water. Het budget voor de verwerking van schouw- en slootafval vertoont een nadeel van € 92.000, voornamelijk door het natte weer. Dit heeft ervoor gezorgd dat het slootafval zwaarder is, waardoor er meer kosten per gewicht is betaald. Er was een onttrekking van € 460.000 begroot. Door het hiervoor toegelichte voordeel van € 268.000 is per saldo nog een onttrekking van € 191.000 nodig. Het resultaat 2024 riolering en rioolrechten:

33 Voor een volledig beeld geven wij de ontwikkelingen van de voorzieningen weer: In bovenstaande tabel zijn zowel de begrote onttrekkingen en dotaties 10 opgenomen alsmede het resultaat 2024. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat de “door derden verkregen middelen” benut kunnen worden voor het opvangen van nadele n en het dempen van het tarief met als gevolg dat de verkregen financiële voordelen weer “terugvloeien” naar de burger. Begraafplaatsen en crematoria Op dit taakveld is een voordeel ontstaan van € 124.000. Dit bestaat uit een voordeel op de inkomsten van € 88.000. Dit komt door een inhaalslag met het verlengen van grafrechten. Op de uitgaven zit een voordeel op onderhoud van € 36.000 , veroorzaakt door minder groenwerkzaamheden door de Noordwestgroep en minder kosten voor het verwijderen van grafmonumenten. Ruimte en leefomgeving Er is bij de najaarsnota een bedrag aangevraagd voor € 50.000 voor aanpassingen van de regiohub. Dit is in 2024 niet gerealiseerd en zal in 2025 alsnog worden uitgegeven. Wonen en bouwen Een voordeel van € 21.000 gerealiseerd. Dit voordeel zit uitsluitend in de lagere kapitaallasten. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelicht. Deze hebben betrekking op voorzienbare en onverwachte gebeurtenissen en besluiten.

In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploi tatie worden verantwoord (o.a. een malige kosten Integraal Huisvestingsplan (IHP) , opwaarderen openbare ruimte, verkeersveiligheid Tukseweg, museum Steenwijk, eenmalige lasten Dalzicht en de Burg ht, Vitaliteitsfonds, opwaardering begraafplaatsen etc.) tot een bedrag van per sal do € 2.083.000. o Een storting in de ‘voorziening Maatschappelijk vastgoed’ van € 5.152.000. o Een storting in de reserve Kernenbeleid en sport en bewegen in de algemene reserve van € 42.000 en € 36.000. o Vrijval va n de in de jaarrekening 2023 gevormde reserves speeltoestellen en maatschappelijk vastgoed van € 1.890.000 en € 4.933.000. o Congresvoorziening de Meenthe van € 73.000. 10 Conform primitieve begroting en bijstellingen in perspectiefnota en najaarsnota 2023.

34 2.7 Financiën en dienstverlening De lasten en baten van het programma Financiën en dienstverlening11: De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Bestuur Dit taakveld bestaat uit de onderdelen raad en commissies, burgemeester en wethouders, representatie, bestuurlijke samenwerking, bestuursondersteuning raad (griffie) en rekenkamer. Het financiële voordeel in de rekening omvat € 315.000 en bestaat uit 5 onderdelen: 1. Pensioenoverdracht bestuurders In december 2024 zijn wij geïnformeerd over de omvang van de voorziening pensioenoverdracht. Voor de berekeningen van de omvang van de voorziening wordt gebruikgemaakt van de meest recente overlevingstabel (GBM / GBV 201 7-2022 met leeftijdsterugstelling) van het Actuarieel Genootschap en de actuele renteontwikkelingen. De (in december gepubliceerde) rekenrente is evenals bij andere pensioen - instellingen gedaald naar 2,325% (2023: 3,16%). Op grond van de Algemene pensioenwet APPA-regeling hebben bestuurders de mogelijkheid om pensioenverplichtingen over te brengen naar een ander pensioenfonds. Doen z ij dit niet dan betaalt de gemeente het pensioen. 11 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves.

Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2023 in bijlage 7 zijn opgenomen en omdat het rekeningresultaat 2023 via dit programma is verwerkt.

35 Wanneer wordt overgestapt naar een ander pensioenfonds, dan is een afkoopsom verschuldigd. Deze afkoopsom wordt berekend op bovenvermelde rekenmethode. Omdat de rekenrente ten opzichte van 2023 is gedaald is ter dekking van de pensioenverplichtingen op termijn een hogere voorziening nodig. Dit financiële nadeel van € 200.000 komt ten laste van de jaarrekening. Over 2023 was door gestegen rente echter sprake van € 255.000 dat ten gunste van de jaarrekening 2023 kwam. 2. Voorziening wachtgeld voormalige bestuurders Door een loonstijging is er een extra storting in de voorziening van € 13.500 benodigd. 3. Betaling pensioenen voormalige bestuurders Voor pensioenbetalingen ontstaan na 1 januari 2015 geldt hetzelfde regime als bij pensioenoverdracht. In 2015 zijn hiervoor de BBV voorschriften aangepast. Ook hierbij wordt gebruikgemaakt van een extern opgemaakte berekening die is gebaseerd op de meest r ecente overlevingstabel van het Actuarieel Genootschap en de stand van bovenvermelde rekenrente. Evenals bij de pensioenoverdracht zorgt de rekenrente voor een eenmalig financieel nadeel van 173.000. 4. Personeelslasten / Fractievergoedingen De rekening presenteert een voordeel van € 30.000 Deze bestaat voor € 17.000 uit een voordeel personeelskosten burgemeesters en wethouders . De overige 13.000 be treft een voordelig saldo op fractievergoedingen.

Op de personeelslasten gemeenteraad is sprake van een negatief saldo van € 29.000 , waarvan € 9.000 door extra sfeer verbeterende maatregelen en € 20.000 vergoedingen raadsl eden en voorzitter algemeen. 5. Raad & commissies / Rekenkamer / Accountantskosten / Reiskosten /Overig Het positieve saldo bedraagt € 55.000. Dit bestaat uit € 34.000 voordeel op kosten over raad en commissies, € 18.000 op reis & verblijfskosten en verzekeringen burgemeesters en wethouder s, € 9.000 nadeel op accountantskosten, € 2.000 nadeel op de rekenkamer en € 14.000 overige kleine voordelen, waaronder verzekeringen Burgemeesters en Wethouders. Wet Normering Topinkomens (WNT) Per 1 januari 2013 is de Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen publieke- en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op de gemeente Steenwijkerland van toepassing zijnde regelgeving: het algemene WNT-maximum. Het bezoldigingsmaximum in 202 4 voor de gemeente Steenwijkerland is € 233.000 (2023 € 223.000). Het weergegeven individuele WNT -maximum is berekend naar rato van de omvang (en voor topfunctionarissen ook de duur) van het dienstverband, waarbij voor de berekening de omvang van het dienstverband nooit groter kan zijn dan 1 fte.

Bezoldiging topfunctionarissen Onder topfunctionarissen worden verstaan: “Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling en ook degenen die op grond van hun voormalige functi e nog 4 jaar als topfunctionaris worden aangemerkt.” 36 Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met een dienstbetrekking die in 2024 een bezoldiging boven het individuele WNT-maximum hebben ontvangen. Burgerzaken Het taakveld burgerzaken bedraagt € 46.000 positief. De lasten en inkomsten uit leges dragen hier per saldo € 38.000 aan bij. De kosten op het onderdeel kadaster vallen in totaal € 9.000 voordeliger uit dan begroot. De kosten over persoonsregister, verkiezingen zijn tot slot € 1.000 hoger dan begroot. Beheer overige gebouwen en gronden Op dit taakveld is sprake van € 38.000 nadeel. Dit komt door gemaakte kosten over de huisvesting apotheekhoudende huisartsen Giethoorn. Er moeten nog nadere afspraken worden gemaakt over het verrekenen van gemaakte kosten. Overhead De overhead bestaat uit een drietal onderdelen te weten externe communicatie, huisvesting en bedrijfsvoering.

37 Het saldo van de post overhead 2024 sluit met een positief saldo van € 636.000 en is als volgt te specificeren: Het voordeel van € 51.000 op externe communicatie komt voornamelijk door een voordelig uitgevallen contract voor externe publicatie. Het nadeel van € 25.000 op huisvesting wordt vooral veroorzaakt door hogere schoonmaakkosten. De bedrijfsvoering laat per saldo een voordeel van € 610.000 zien. Dit voordeel bestaat uit € 201.000 op loonkosten , inhuur en het prestatiecontract, een afwijking van 0,6% van de totale loonsom. Het voordeel van € 281.000 op diensten voor derden is als volgt opgebouwd: 1. Doorbelaste personele lasten van € 201.000 voor de brede spuk-regeling GALA. Dit is het subsidieproject Gezond Actief Leven Akkoord. 2. Doorberekende personele lasten van € 80.000 aan de Gemeente Zwolle in verband met werkzaamheden voor het Regionaal Meld- en Coördinatie (RMC). Op het gebied van opleiding en werving / selectie is er een nadeel van € 29.000, waarbij het nadeel van € 108.000 voortkomt uit opleiding en vorming, en het voordeel van € 79.000 uit werving en selectie. Er is een voordeel van € 80.000 op thuiswerken, Arbo en facilitaire zaken. De kapitaallasten voor tractie en facilitaire dienst verlening zijn in totaal € 27.000 voordelig .

De o verige afwijkingen bedragen € 50.000 en hebben betrekking op juridische zaken, intr anet, ondernemingsraad en onderzoekskosten klantsignaalmanagement. Treasury Het resultaat op het taakveld treasury bedraagt € 86.000 positief. Deze bestaat uit positief renteresultaat van € 107.000, overeenkomstig onderstaand renteschema. Hier t egenover staan negatieve saldo’s van in totaal € 21 .000. Deze bestaan uit hogere kosten betalingsverkeer van € 18.000 en dividendnadeel van € 3.000

38 Rente In het BBV is (sinds 2017) voorgeschreven dat het toe te rekenen rentepercentage wordt afgeleid van alle betaalde en ontvangen rente. Het percentage voor de grondexploitatie wordt vervolgens weer hiervan afgeleid op basis van de verhouding van het eigen en vreemd vermogen van de gem eente. Uitzondering op deze berekening is de toerekening van rente indien er sprake is van projectfinanciering. Ingaande 2025 zijn de rentepercentages van de grondexploitatie en overig gemeentelijke investeringen verplicht aan elkaar gelijkgesteld. In de rekening 2024 zijn de rentepercentages, zoals besloten naar aanleiding van de perspectiefnota 2024 - 2028, van respectievelijk 0,8% voor de grondexploitatie en 0,9% voor de algemene dienst gehanteerd. Onroerende zaakbelastingen woningen / niet woningen / overige belastingen Er is sprake van een afwijking op de OZB en overige belastingen van € 119.000. Op de OZB voor woningen zit per saldo een voordeel van € 29.000. Dit voordeel bestaat uit een voordeel op de inkomsten van € 64.000 en een nadeel op de lasten voor uitvoering van de wet WOZ van € 35.000, door uitbestede werkzaamheden en hogere proces- en gerechtskosten. Op de OZB voor niet woningen zit een voordeel van € 96.000. Op het gebruikersonderdeel zit een voordeel van € 10.000 en op het eigenaarsdeel € 86.000. Op overige belastingen zit nog een nadeel van € 6.000.

39 Algemene uitkering De algemene uitkering vertoont een positief saldo van € 1,782 miljoen. Na verwerking van de Najaarsnota 2024 heeft zich, naar aanleiding van de september - en decembercirculaire, een verhoging voorgedaan van € 1,545 miljoen. In de septembercirculaire is de verhoging € 1,098 miljoen, doordat het kabinet besloot de besparing op jeugdzorg te laten vervallen. In de decembercirculaire bedraagt de verhoging € 0,447 miljoen. Deze verhoging bestaat uit verschillende budgetten, waaronder jeugdzorg en de meerkosten van de situatie in Oekraïne. Door de ontwikkeling van de WOZ-waarden per 1 januari 2024 (peildatum 1 januari 2023) verwachten wij in 2024 een nog te ontvangen bedrag van € 102.000, welke in 2025 wordt uitbetaald. Over 2023 verwachten wij in 2025 nog € 251.000 af te rekenen. Overige baten en lasten (onvoorzien) Op dit taakveld is een positief saldo van € 336.000 gerealiseerd. Het voordeel bestaat voor € 292.000 uit de vrijval van de voorziening dubieuze debiteuren . Dit omdat een drietal grote vorderingen van een ondernemer in 2024 zijn betaald en er geen risico meer bestaat op nakoming van deze betaling. Tevens zijn oudere vorderingen uit voorgaande jaren afgenomen in omvang en het dubieuze karakter hiervan is afgenomen.

Over voorgaande jaren is een teruggave van BTW gerealiseerd van € 26.000, de afrekening van 2 afgesloten grondexploitaties laat een voordeel van € 14.000 zien. Het restant is een klein voordelig verschil van € 4.000. Economische promotie Dit taakveld bestaat uit forensen- en toeristenbelasting. Op dit taakveld is een positief saldo van € 40.000 gerealiseerd. In elke jaarrekening wordt een schatting opgenomen voor de te verwachten opbrengsten forensen - en toeristenbelasting over het afgelopen jaar 12. Dit is niet anders dan ander e jaren. De schatting over 202 4 hebben wij gebaseerd op het niveau van 2023. Op het onderdeel forensenbelasting is een voordeel ontstaan van € 165.000. Omdat de afrekening over 2023 hoger is uitgevallen dan verwacht zal er ook over 2024 naar verwachting een hogere opbrengst ontstaan. Het nadeel van € 124.000 op het onderdeel toeristenbelasting komt met name door een vermindering over voorgaande jaren voor € 94 .000. Vanwege deze bijstelling is ook de verw achte opbrengst over 2024 naar beneden bijgesteld en opgenomen in de jaarrekening. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelicht. Deze hebben betrekking op voorzienbare en onverwachte gebeurtenissen en besluiten.

In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. informatiebeveiliging, gestructureerde data, personele uitgaven kwartiermaker woningbouw, actieplan werkt, handhaving en schuldhulpverlening, corona , 12 De aanslagen over 2024 worden na opgave in 2025 opgelegd.

40 gedragsdeskundige, verwerking van de jaarstukken 202 3 en de nota reserves en voorzieningen vaste buffer etc.) tot een bedrag van per saldo € 1,164 miljoen. o Vrijval van de voorziening dubieuze debiteuren van € 292.000. o Dotatie van de voorziening overdracht pensioenen wethouders € 200.000 o Dotatie in de voorziening wachtgeld van € 14.000. o Storting in de algemene reserve vaste buffer van € 1.155.000. o Storting in de algemene reserve van € 2.000.000. o Verwerking van het jaarrekeningresultaat 2023 van € 8,9 miljoen en een onttrekking van € 580.000 uit de algemene reserve vaste buffer ten gunste van de algemene reserve vrij besteedbaar. 41 2.8 Grondexploitaties De grondexploitaties zijn formeel ondergebracht onder het programma “W oningbouw” en “Werk en Economie”. Evenals in de begroting wordt, gezien het belang en impact van de grondexploitaties, in deze paragraaf afzonderlijk verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid. In de jaarlijkse planning- & control cyclus van de gemeente Steenwijkerland worden de grondexploitaties twee keer per jaar herzien, bij de jaarrekening en de programmabegroting. Begin 2025 zijn alle lopende grondexploitaties (Bouwgrond In Exploitatie) herzien in het kader van de jaarrekening 2024.

2.8.1 Ontwikkelingen Grondexploitaties In deze paragraaf wordt ingegaan op de actuele markt - en beleidsontwikkelingen in relatie tot de grondexploitaties van de gemeente Steenwijkerland. Marktontwikkelingen In onderstaand tabel zijn de gerealiseerde grondverkopen in 2024 afgezet tegen de prognose uit de begroting. In 2024 zijn minder particuliere kavels verkocht (6) dan verwacht (10). Voor bedrijventerreinen geldt dat er meer is verkocht (8.609 m2) dan verwacht (7.000 m2). De prognose van de verwachte grondverkopen in de grondexploitaties is voor de lange termijn gebaseerd op de historische uitgifte en voor de korte termijn op opties. De verwachtingen voor 2025 en verder voor wat betreft de uitgifte van kavels worden niet zozeer getemperd door de verwachte vraag maar meer door het beperkte aanbod van kavels in de diverse grondexploitaties. Naar aanleiding van achterblijvende grondverkopen is een deel van het bedrijventerrein Boterberg Zuid verhuurd als zonnepark tot 1 januari 2034. Voor deze grondexploitatie is een langere looptijd vastgesteld dan de geldende richttermijn vanuit het BBV van maximaal 10 jaar. Bij de herziening van de grondexploitaties per 1 januari 2025 is dit deel van de grondexploitatie ingerekend in de jaren 2034 tot en met 2038. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde grondverkopen in 2024 in een historisch perspectief geplaatst.

42 Woningbouw In 2024 is voor € 757.160, - aan opbrengsten gerealiseerd door verkoop van de grond onder 6 te realiseren woningen. In 2023 was dat € 840.000,- (5). De particuliere uitgifte loopt achter bij de prognose voor 2024. De verwachting was dat in 2024 in totaal 10 particuliere kavels zouden worden uitgegeven, die prognose blijkt achteraf te ambitieus te zijn. Dit heeft te maken dat de meeste verkopen vanuit complex Noordermaten pas in 2025 passeren bij de notaris. De totale particuliere uitgifte van 6 kavels komen voort uit de complexen Kornputkwartier/Oldemarkt en Scheerwolde. Bedrijventerreinen In 2024 is voor € 576.063 aan grondopbrengsten gerealiseerd door de verkoop van 8.609 m2 bedrijventerrein. Dit zijn meer m2 ten opzichte van de prognosticeerde 7.000 m2 (zie tabel grondverkopen). Er is weliswaar een indicatieve vraag van gemiddeld 2,3 hectare per jaar in de periode 2019 -2029 (Afspraken Regionale Bedrijventerreinen Programmering West Overijssel 2019 -2022), maar deze vraag blijkt in de praktijk lager als we kijken naar de historische verkopen in de afgelopen jaren. Een positieve ontwikkeling is dat er vanuit de markt meer behoefte lijkt te zijn naar (middel grote) bedrijfskavels. Op dit moment zijn de eerste stappen gezet voor de realisatie van een nieuw bedrijventerrein in Vollenhove .

(Beleids)ontwikkelingen Er zijn een aantal (beleids)ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de financiële positie van het gemeentelijke grondbedrijf. Grondprijzenbrief 2025 De nieuwe Grondprijzenbrief 2025 is in december 2024 vastgesteld door het college en ter kennisname verstuurd naar de raad. De grondprijzen opgenomen in de grondprijzenbrief 2025 zijn verwerkt bij de herziening van de grondexploitaties per 1-1-2025. De grondprijzen van de kavels voor de reeds lopende grondexploitaties woningbouw en bedrijventerrein zijn in 2025 verhoogd met 1,5% ten opzichte van 2024. In 2024 zijn de bouwkosten naar verhouding meer gestegen dan de verkoopprijzen. De indexatie van 1,5% is mogelijk doordat afgelopen jaar een terughoudend grondprijzenbeleid is gevoerd. Dit is gelijk aan de jaarlijkse opbrengstenstijging waarmee we rekening hebben gehouden in de meerjarenbegroting 2025 -2028. De verhoging van de grondprijzen heeft hiermee dus geen effect op de reeds lopende grondexploitatieresultaten. De grondprijzen voor woningbouw zijn door de STEC Groep getoetst op marktconformiteit in 2024. De afgelopen jaren is markt voor woningbouw enorm onder druk komen te staan door de schaarste aan bouwmaterialen, arbeidskrachten en vooral de schaarste aan besc hikbare (nieuwbouw) woningen. Hierdoor is het speelveld landelijk en ook lokaal enorm.

Om beter inzicht te krijgen in actuele grondprijzen en de verschillen tussen de kernen binnen onze gemeente voor toekomstige grondexploitaties en faciliterende woningbouw projecten, is een marktanalyse uitgevoerd door de STEC Groep Grondwaardes Wonen Gemeente Steenwijkerland. De vertaling hiervan vindt u terug in de nieuwe Grondprijzenbrief 2025. waarbij wij nu werken met kernen en bandbreedtes om beter te kunnen inspelen op de marktbehoeftes en locatie-specifieke kenmerken voor alle nieuwe projecten. Ook de grondprijzen voor bedrijventerreinen zijn door de STEC Groep getoetst op marktconformiteit in 2024. Uit het Grondprijsadvies bedrijventerreinen van de STEC Groep blijkt dat de gehanteerde 43 grondprijzen voor bedrijventerreinen in de gemeente Steenwijkerland marktconform zijn in vergelijking met het aanbod van grondprijzen zowel binnen onze gemeente, als in buurgemeenten. De laatste jaren is sprake van afname in het aanbod van bedrijventerrein binnen onze gemeente. Om ruimte te bieden voor marktconforme prijzen die afgestemd kunnen worden op locatie -specifieke kernmerken voor nieuwe bedrijventerreinen is gekozen om te werken met minimum grondprijzen en is een verdeling gemaakt op bedrijvigheid in de nieuwe “Grondprijzenbrief 2025”.

Kostenindexering In de perspectiefnota was op basis van een langjarig gemiddelde de parameter kostenstijging voor de meerjarenbegroting 2024-2028 vastgesteld op 3%. In de loop van 2024 werd echter duidelijk dat er sprake is van zeer forse kostenstijgingen in alle sectoren, maar zeker ook in de grond-, weg- en waterbouw (GWW). De hoge kostenstijgingen dit jaar zijn vooral het gevolg van de gestegen energieprijzen en de schaarste van materialen. Ook de gestegen arbeidskosten werken door in de prijzen. Rekening houdend met genoemde ontwikkelingen is de kostenstijging ingerekend volgens onderstaande tabel: Bij de herziening van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2024 verandert de prijspeildatum van 1 januari 2024 in 1 januari 2025 en zijn de resterende kosten verhoogd met 3,5%. Vervolgens zijn de nog te realiseren kosten verhoogd met een (gewogen gemiddelde) index van 3,0% (20 25) en 2,0% (2026) en 2% 2027 en verder). Projectenportefeuille Bij de jaarrekening 2024 tellen we in totaal 14 grondexploitaties. Nota Grondbeleid 2024-2028 December 2024 is de ‘Nota Grondbeleid 2024 -2028’ vastgesteld. Voor de visie op het grondbeleid en de wijze waarop het grondbeleid wordt gevoerd wordt verwezen naar deze nota. 2.8.2 Realisatie 2024 In deze sub paragraaf wordt ingegaan op de boekwaarde -ontwikkelingen en de gerealiseerde kosten en opbrengsten in 2024.

Boekwaardeontwikkeling Het geïnvesteerd vermogen (de boekwaarde) van de bouwgronden in exploitatie is in 2024 toegenomen met ongeveer € 0,95 miljoen van € 3,83 miljoen naar € 4,78 miljoen. De verschillende onderdelen worden verderop toegelicht. In onderstaande tabel treft u de berekening van de boekwaarde aan:

44 Kosten Binnen de verschillende grondexploitaties worden jaarlijks kosten gemaakt. Projecten worden bouwrijp gemaakt door het aanleggen van riolering en (bouw)wegen. Na de verkoop van kavels worden de projecten woonrijp gemaakt door het aanleggen van wegen, trotto irs en groenvoorzieningen. Daarnaast zijn er kosten voor de planontwikkeling (ambtelijke uren, onderzoeken, etc.) en beheers - en administratiekosten (doorbelasting van interne uren op het grootboek bouwgrondexploitaties algemeen). Ook wordt er rente toegerekend aan grondexploitaties op basis van het geïnvesteerd vermogen (=totale boekwaarde grondbedrijf). Hieronder worden de kosten weergegeven die in 2024 zijn gemaakt en toegelicht: Verwerving In 2024 zijn er geen gronden verworven, maar wel voor € 145.000 aan gronden ingebracht van de NIEG (Niet in exploitatie genomen gronden) voor het complex. Sloopkosten In 2024 zijn geen sloopkosten gemaakt. Sanering In 2024 zijn er saneringskosten van € 35.000 gemaakt, voornamelijk voor het complex Noordermaten. Bouw- en woonrijp maken/ Planontwikkelingskosten In de diverse projecten is in 202 4 in totaal voor ongeveer € 1.189.000 aan kosten gemaakt voor bouw - en woonrijp maken en planontwikkeling.

Dit heeft zowel betrekking op interne - als externe plankosten van alle plangebieden en bestaan onder meer uit kosten op het gebied van projectleiding, stedenbouw, bodemonderzoek, archeologie, engineering en planeconomie. Rente Over de boekwaarde per 1 januari van het betreffende verantwoordingsjaar wordt rente toegerekend aan de grondexploitaties. De gehanteerde rekenrente is vastgesteld op 0, 80%. De totale boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie (BIE) per 1 januari 2024 bedraagt ongeveer € 3,837 miljoen. De toegerekende rente bedraagt in totaal over het verantwoordingsjaar 2024 € 31.000. Beheers -en administratiekosten Jaarlijks worden er overheadkosten gemaakt voor het beheren en administreren van het totale grondbedrijf. Deze kosten bedroegen in 2024 ongeveer € 48.000. Deze kosten worden op basis van een verdelingssystematiek doorbelast naar de verschillende grondexploitaties. De kosten worden doorbelast volgens een principe waarbij de grondexploitaties met de grootste draagkracht de meeste kosten krijgen doorbelast. De verwachting is dat de doorbelasting van uren aan de grondexploitaties in de toekomst zal afnemen door de afbouw van het prestatiecontract.

45 Opbrengsten In 2024 zijn binnen de verschillende grondexploitaties opbrengsten gegenereerd. Deze bestaan hoofdzakelijk uit de verkoop van gronden. In de tabel worden de opbrengsten weergegeven die in 2024 zijn gegenereerd: Grondverkopen woningbouw De opbrengsten uit verkoop van grond voor woningbouw bedroegen in 2024 in totaal € 757.160. Er is in totaal circa 4.227 m2 grond verkocht aan particulieren en projectontwikkelaars. In onderstaande tabel staat waar deze opbrengsten zijn gerealiseerd. In de tabel is tevens aangegeven voor welk type woningen de verkochte grond bestemd is. Grondverkopen bedrijventerrein Op de verschillende bedrijventerreinen is in 2024 in totaal 8.609 m2 grond verkocht. De opbrengsten van deze verkopen bedroegen € 576.063. In onderstaande tabel staat waar deze opbrengsten zijn gerealiseerd. Overige opbrengsten De gerealiseerde overige opbrengst van € 13.000 is een bijdrage van een woningbouwcoöperatie ter sanering van garages.

46 2.8.3 Analyse grondexploitaties Resultaten grondexploitaties In deze paragraaf zijn de resultaten van de grondexploitaties jaarrekening 2024 gepresenteerd en ter vergelijking afgezet tegen de grondexploitaties jaarrekening 2023. In tabel 4 zijn de winst - en verliesnemingen toegelicht. De negatieve winsten betreft het terugnemen van eerder genomen winsten volgens de “Methode van Percentage Of Completion”, POC-methode. Winst- en verliesnemingen Het BBV schrijft in de Notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken 2019 een methode van winstnemen voor, namelijk de POC-methode (Percentage of Completion). Dit betekent in het kort dat de winst genomen moet worden op basis van de financiële voortgang van het project (% gerealiseerde kosten * % gerealiseerde opbrengsten * geraamde winst). Hierbij zijn reeds genomen winsten en verliezen uit de calculatie geh aald en in mindering gebracht op de berekende winst voor het verantwoordingsjaar. Tot slot zijn de projectgebonden risico’s vanuit het weerstandsvermogen in mindering gebracht, wat resulteert in de te nemen winst.

47 Een geprognosticeerd verlies wordt direct genomen ter grootte van het verliesgevende resultaat op eindwaarde. In de jaarrekening is een verliesneming van € 28.000 verwerkt en ten laste van het resultaat gebracht. Dit verlies heeft te maken met de voorbereidingskosten die zijn ingebracht in complex 70 Wanneperveen. De totale winstneming bij woningbouw complexen is € 471.000. Hierdoor is per saldo sprake van een positief saldo van € 443.000 en bij industrieterreinen enkel door winstneming per saldo € 405.000. De totale winstneming voor alle complexen bedraagt per saldo € 847.000, welke volledig is toegevoegd aan de algemene reserve vrij besteedbaar. De winstnemingen van de volgende 2 grondexploitaties hebben te maken met het feit dat deze complexen per 31 december 2024 worden afgesloten: - 41 Scheepsdiep/kanaalweg Blokzijl - 44 Oosterbroek Oldemarkt Risicomanagement Jaarlijks wordt de omvang van het risico van alle grondexploitaties bepaald en gemonitord, op basis van de RISMAN-methode. Het risicoprofiel van alle grondexploitaties is bij de jaarrekening 2024 circa € 1 ,29 miljoen. Het risicoprofiel van het grondbedrijf is daarmee hoger dan het risicoprofiel bij de jaarrekening 2023 toen het risicoprofiel circa € 1,11 miljoen bedroeg.

De belangrijkste verklaring voor het hogere risicoprofiel, ondanks de twee afgesloten complexen, is dat er rekening is gehouden met de sti kstof ontwikkelingen. Het risicoprofiel van het grondbedrijf wordt tezamen met overige risico’s afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit in de Algemene reserve vaste buffer.

48 Toelichting verschillen woningbouw in exploitatie Onderstaand wordt het ‘vergelijkbaar resultaat’ van de grondexploitaties eind 2024 vergeleken met het resultaat van de grondexploitaties van eind 2023. Indien het verschil in het ‘vergelijkbaar resultaat’ groter is dan € 100.000 wordt dit nader toegelicht. Hierbij worden de belangrijkste verklaringen voor het verschil gegeven. Kornputkwartier - Steenwijk De grondexploitatie eind 2024 is op eindwaarde € 120.000 voordeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2023. De voorbereidingen voor het bouwrijp maken voor de laatste fase zijn inmiddels gestart en ook zijn de restkavels die nog te koop stonden in de vorige fase inmiddels verkocht. Alles bij elkaar opgeteld geeft dit een klein voordeel in de totale grondexploitatie van het Kornputkwartier. Oosterbroek - Oldemarkt De grondexploitatie eind 2024 is op eindwaarde € 133.000 nadeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2023. Het nadelig resultaat heeft te maken met het feit dat de grondexploitatie afgesloten wordt en alle winst genomen wordt in de jaarrekening 2024. Overhavendijk Kuinre De grondexploitatie eind 2024 is op eindwaarde € 271.000 voordeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2023. De nog te ontvangen opbrengsten van de toekomstige uitgifte is nu opgenomen in de actualisatie, welke een positief effect geeft.

Daarin tegen zijn de te maken kosten nog beduidend lager geraamd. Wanneperveen De grondexploitatie eind 2024 is op eindwaarde € 195.000 nadeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2023. Het nadelig resultaat heeft te maken met het feit dat de grondexploitatie eind 2024 pas is vastgesteld, alle voorbereidingskosten zijn opgenomen en opbrengsten pas in 2026 zijn geraamd . Kanaalweg Blokzijl De grondexploitatie eind 2024 is op eindwaarde € 228.000 nadeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2023. Het nadelig resultaat heeft te maken met het feit dat de grondexploitatie afgesloten wordt en alle winst genomen wordt in de jaarrekening 2024. Boterberg-Zuid Oldemarkt De grondexploitatie eind 2024 is op eindwaarde € 315.000 voordeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2023. Het voordelig resultaat heeft te maken met het feit dat in de grondexploitatie weinig kosten zijn gemaakt en de laatste kavels zijn verkocht. 49 2.9 Overzicht algemene dekkingsmiddelen, dividend, overhead, beleggingen en onvoorzien Op grond van het BBV moet in zowel de begroting als de jaarrekening een overzicht worden weergegeven van: • Algemene dekkingsmiddelen • Dividend en beleggingen • Onvoorzien

50 Onvoorzien / saldo begroting 2024 Het beeld voor onvoorzien en saldo begroting over 2024 ziet er als volgt uit: Overhead Jaarlijks wordt er in de begroting en rekening inzicht gegeven in het percentage overhead. Overhead zijn de lasten, na aftrek van de direct toe te rekenen lasten, die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. In de begroting 2024 was een percentage van 13% vermeld. In de rekening 2024 is het percentage uitgekomen op 11%. Het percentage is met name lager door de sterke toename van de lasten in de rekening 2024 ten opzichte van de begroting 2024. Deze lastenstijging wordt veroorzaakt door uitvoering van restantkredieten en uitvoering van extra taken. Een voorbeeld hiervan zijn de lasten voor opvang Oekraïne.

51 3. Toelichting op de balans 3.1 Toelichting op de vaste activa ACTIVA VASTE ACTIVA Immateriële activa In 202 4 zijn kosten van onderzoek met € 170.000 toegenomen. Deze hebben betrekking op de voorbereidingskosten van ontwikkelingen in Belt-Schutsloot, Vollenhove, Blokzijl, Tuk en Schaarkampen- Zuid. Deze kosten met een totaal van € 268.000 moeten binnen 5 jaar afgeboekt of ingebracht worden in een grondexploitatie. Het is aan de gemeenteraad om hier een besluit over te nemen. In 2024 heeft de raad ingestemd met het in exploitatie nemen van het complex Wanneperveen.

52 Materiële vaste activa Maatschappelijk nut Bedrijfsgebouwen De vermeerdering en vermindering van € 609.000 heeft betrekking op de kosten voor het stationsgebouw Hiertegenover staat een gelijke bijdrage van de provincie Overijssel. Grond-, weg- & waterbouwkundige werken met maatschappelijk nut De vermeerderingen van € 5,865 miljoen hebben betrekking op investeringen in de openbare ruimte zoals in wegen, fietspaden, bruggen, herinrichting, oeververbindingen en verlichting. De verminderingen bestaan uit diverse bijdrages. De investeringen bestaan uit: • Openbare verlichting armaturen € 690.000 • Wijkvisie Steenwijk West € 608.000 • Kop Steenwijkerdiep en Balkengat € 600.000 • Noodbrug + verlengen brug Belt Schutsloot € 547.000 • Versterken bermen € 504.000 • Kwaliteitsimpuls routenetwerk € 466.000 • Fietspad Meentheweg / Hoogeweg € 283.000 • Noordermatenbrug Noordematenbrug € 248.000 • Twee bruggen Wetering € 247.000 • Versterken bermen onveilige plattelandswegen € 235.000 • Openbare verlichting 2021-2023 € 219.000

53 • Keermuur Vollenhove € 118.000 • Beschoeiingen 2023 € 162.000 • Herinrichting Molenstraat St. Jansklooster € 139.000 • Ombouwen voetpad Bentepad-laan € 132.000 • Oeververbindingen 2022 € 128.000 • Bruggen 2024 € 113.000 • Wijkvisie Steenwijk-West € 89.000 • Levensduur verlengende maatregelen € 86.000 • Levensverlengende maatregelen Gasthuisdijk € 71.000 • Bereikbaarheid Van der Gootplantsoen € 42.000 • Oeververbindingen 2023 € 42.000 • Realisatie Steenwijkerdiep € 25.000 • Openbare verlichting armaturen 2025 € 23.000 • Sportvelden € 19.000 • Aanleg weg en parkeerplaats Blankenham € 15.000 • Grond parkeren kerkweg € 9.000 • Parkeren bewoners Giethoorn € 9.000 • Atletiekbaan Start ‘78 € 4.000 • Herinrichting Oldemarkseweg Thij 2024 € 4.000 • Brug Kuinre € 1.000 • Verkeersveiligheid Tukseweg € -13.000 Totaal € 5.865.000 De inkomsten van € 947.000 bestaan uit : • Provincie Overijssel: Steenwijkerdiep € 525.000 • Woningbouwcoöperatie: Steenwijk-West € 285.000 • Beschoeiingen 2023: Aandeel riolering € 108.000 • Provincie Overijssel: Fietspad Meentheweg € 21.000 • Ministerie van VWS: Atletiekbaan Start ‘78 € 5.000 • Ministerie van VWS: Sportvelden € 3.000 Totaal € 947.000 Machines, apparaten en installaties met maatschappelijk nut De investering van € 5.000 betreft het vervangen van stroompunten op standplaatsen.

Overige vaste activa met maatschappelijk nut De vermeerderingen van € 235.000 bestaan uit diverse investeringen die niet aan bovenstaande categorieën zijn toe te rekenen. De investeringen bestaan uit: • Meubilair raadzaal € 169.000 • Fietsknooppunt/wandelnetwerk € 66.000 Totaal € 235.000 54 Economisch nut Dit betreft activa dat economisch verhandelbaar is en opbrengsten kan genereren. Bedrijfsgebouwen De vermeerderingen bedragen in totaal € 269.000. De investeringen bestaan uit: • Plaatsen units bij ’t Ravelijn € 195.000 • Huisvesting huisartsen Giethoorn € 52.000 • Routekaart energieneutraal bouwen € 12.000 • Bouw fusieschool Giethoorn € 5.000 • Uitrukhal brandweer Kuinre € 5.000 Totaal € 269.000 Grond-, weg- & waterbouwkundige werken met economisch nut De vermeerderingen van € 142.000 hebben voor € 89.000 betrekking op de jachthavens en voor € 53.000 op Aanleg parkeerruimte Blankenham. Gronden en terreinen De vermeerderingen van € 1.047.000 zien voor € 950.000 toe op aankoop grond/pand Welkoop en € 88.000 op verplaatsen paardenbak in Blankenham . Tot slot is voor € 9.000 geïnvesteerd in grond Betap Crilux. Hier is een subsidie voor ontvangen van de Provincie Overijssel. Gronden en terreinen in erfpacht met economisch nut De vermindering van € 20.000 betreft verkoop van grond aan de Schuit 31 te Vollenhove.

Machines, apparaten en installaties economisch nut De vermeerderingen bedragen in totaal € 892.000. De investeringen bestaan uit: • Zonnecarport de Waterwyck € 229.000 • Audio visueel raadszaal € 215.000 • Warmtepomp raadzaal € 140.000 • Telefonie € 129.000 • Investeringen ICT € 111.000 • Vervangen stroomkasten markt € 52.000 • Verlichting raadzaal € 16.000 Totaal € 892.000 De vermindering betreft een specifieke uitkering van € 41.000 ter compensatie btw-sport van het Ministerie van VWS. Vervoersmiddelen De vermeerderingen bedragen in totaal € 262.000. De investeringen bestaan uit: • Volkswagen Buzz (water en verkeer) € 62.000 • Volkswagen Buzz (groen) € 62.000 • Volkswagen Buzz (bomen) € 62.000 • Volkswagen Buzz (sport) € 76.000 Totaal € 262.000 55 De vermindering betreft een specifieke uitkering van € 14.000 ter compensatie btw-sport van het Ministerie van VWS op de Volkswagen Buzz (sport).

Overige materiele vaste activa economisch nut De vermeerderingen bedragen in totaal € 625.000 De investeringen bestaan uit: • Technische routekaart energieneutraal 2021 € 241.000 • Speelvoorzieningen 2023 € 183.000 • Technische routekaart energieneutraal 2023 € 62.000 • Speelvoorzieningen 2024 € 54.000 • ANWB bewegwijzering € 53.000 • Presentatiemiddelen € 21.000 • Voedingsconcept € 11.000 Totaal € 625.000 De verminderingen betreft een bedrag van € 3.000 bijdrage van scholen in speelvoorzieningen. Overige materiële vaste activa grondexploitatie De strategische gronden van de grondexploitaties worden op grond van de BBV voorschriften onder de materiële vaste activa opgenomen. Dit zijn gronden, die mogelijk in de toekomst in exploitatie komen, maar waarover nog geen raadsbesluit is genomen en/of daar waar nog geen plannen voor zijn. De totale boekwaarde van de strategische gronden bedraagt € 4.960.000. De toename van de boekwaarde wordt veroorzaakt door de aankoop van grond nabij de Bergweg te Tuk . Door het in exploitatie nemen van complex Wanneperveen is deze € 145.000 toegevoegd aan de boekwaarde van de grondexploitaties. Op grond van de herziene voorschriften moeten deze gronden (behalve de Schans, die is in 2017 getaxeerd. Schaarkampen is gewaardeerd voor de aankoopwaarde) uiterlijk eind 2019 voorzien worden van een taxatie. Deze taxatie heeft in 2018 plaatsgevonden.

De opbrengstwaarde van de percelen is: • Giethoorn Noord € 429.000 76.551 m2 • Oosterbroek € 683.000 113.823 m2 • Vollenhove (Wouters) € 558.000 101.477 m2 • Belt-Schutsloot Zandbelt € 15.000 18.625 m2 • Molenkampen III € 350.000 56.400 m2 • Schaarkampen € 1.377.000 72.094 m2 • De Schans € 1.074.000 244.101 m2 • Tuk Herwijnen € 1.254.000 17.704 m2 Afronding € - 1.000 € 5.739.000

56 Op basis van de actuele waardering kan worden geconcludeerd dat er eind 2024 een stille reserve en een potentiële toekomstige boekwinst van € 779.000 bij verkoop kunnen ontstaan. Conform de voorschriften mogen er op deze gronden geen rente en kosten meer worden bijgeschreven, aangezien deze gronden geen deel uit maken van een actieve grondexploitatie , maar onderdeel zijn van NIEG ( Niet In Exploitatie Genomen) gronden. Economisch nut waarvoor een heffing kan worden geheven Alle investeringen met economisch nut , waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven, moeten separaat in de balans tot uitdrukking gebracht worden. Dit geldt voor alle investeringen op het gebied van afval, rioleringen en begraven. Grond-, weg - & waterbouwkundige werken met economisch nut , waarvoor een heffing kan worden geheven De verhoging van € 1.447.000 heeft betrekking op investeringen op het gebied van rioleringen en bestaa t hoofdzakelijk uit: • Vervangen gemalen € 572.000 • Riolering J. v.

Riebeekstraat 2023 € 395.000 • Riolering Wetering ZO en NO 2020-2022 € 352.000 • Afkoppelen Oostwijken 2023 € 319.000 • Riolering aan oeververbinding 2023 € 108.000 • Riolering Klooster – en Schaarweg 2024 € 71.000 • Vervangen gemalen 2023 € 52.000 • Herinrichting Stationsplein € 12.000 • Riolering Blokzijl – oude kern € 6.000 • Riolering Bergweg 2019 € 4.000 • Riolering Dolderkanaal 2021 € 3.000 • Vervangen riolering Binnenpad Giethoorn 2019 € 1.000 Vervoermiddelen met economisch nut, waarvoor een heffing kan worden geheven De vermeerdering van € 75.000 betreft een investering in een Volkswagen Buzz, die wordt gebruikt in het kader van begraven. Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen De omvang van de kapitaalverstrekking a an deelnemingen is niet gewijzigd en bedraagt € 1.246.000. Deze hebben betrekking op verstrekkingen van aandelenkapitaal aan de NV NoordW estGroep, Enexis, de Bank voor Nederlandse Gemeenten , de ROVA en een aantal kleine deelnemingen van respectievelijk € 545.000, € 408.000, € 182.000, € 66.000 en € 45.000. Leningen aan woningbouwcorporaties De omvang van de leningen aan Wetland Wonen is in 2024 met € 321.000 afgenomen tot € 3.462.000.

57 Leningen aan deelnemingen De saldi van de uitstaande leningen per 31 december bestaan uit: • Achtergestelde lening ROVA € 1.011.000 • Enexis € 1.016.000 Totaal € 2.027.000 Overige langlopende leningen De overige leningen zijn leningen aan ambtenaren, de roeivereniging e n Startersleningen, die via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) worden verstrekt. De totale omvang bedraagt eind 2024 € 4.540.000 (2023: € 3.469.000), waarvan het aandeel van de Starterslening € 4.345.000 (2023: € 3.243.000) bedraagt. Door de raad is in 202 4 € 1,05 miljoen beschikbaar gesteld omdat het beschikbare middelen bij de SVn sterk afnamen. Daadwerkelijk is een bedrag van € 1.050.000 gestort om continuering mogelijk te maken. En met ingang van 2020 is het mogelijk om een duurzaamheidslening af te sluiten. In 2024 is € 23.000 afgelost. Eind 2024 bedraagt de omvang van deze leningen € 195.000, (2023: € 218.000). De overige leningen betreffen leningen aan ambtenaren en zijn in 2024 volledig afgelost. Tot en met 2024 is het totaalbedrag van € 4.345.000 (2023: € 3.469.000) aan verstrekte Startersleningen overeenkomstig voorschriften geactiveerd. Dit bedrag bestaat uit € 3.955.000 overdrachten aan de SVn en € 338.000 rentebijschrijvingen door rente ontvangsten tot en met 20 24 (t/m 2023 € 299.000) en bedroeg de rentebijschrijving minus kosten € 52.000 (2023: € 39.000).

Bij de stichting is per eind 2024 nog een bedrag van € 724.000 (eind 2023 € 785.000) beschikbaar om Startersleningen te verstrekken. 3.2 Toelichting op de vlottende activa VLOTTENDE ACTIVA Voorraden

58 Bouwgronden in exploitatie De ontwikkeling van de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden is als volgt: De nog te maken kosten en opbrengsten van alle complexen zijn gebaseerd op de nog uit te voeren werkzaamheden en de te verkopen gronden. De grondslag voor de lasten zijn gebaseerd op het in de programmabegroting gehanteerde kostenniveau inclusief een bijstelling zoals vermeld in paragraaf 2. 8.1. De winsten zijn berekend op basis van eindwaarde. Eind 2019 is een vaststellingsovereenkomst gesloten met de belastingdienst ten behoeve van de openingsbalans over de waarde van de grondvoorraad ter berekening van de vennootschapsbelasting plicht die van toepassing kan zijn op de grondexploitatie. Tot en met 2023 zijn de aangiftes definitief vastgesteld op nihil. Over 2024 verwachten wij geen vennootschapsbelasting behoeven te betalen.

59 Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar De in de balans opgenomen uitzettingen met rentetypische looptijd van < 1 jaar bedragen: De vorderingen op openbare lichamen van € 12,7 mln. hebben hoofdzakelijk betrekking op: • Een nog te ontvangen bedrag van de belastingdienst van € 9,2 miljoen (btw compensatiefonds per 1 juli 2025 over het jaar 2024). • Een nabetaling algemene uitkering 2022 van € 317.000. • Nog te ontvangen bedragen van de Provincie over de leefbaar Giethoorn en de sanering van de Pfas Kornputkwartier van tezamen € 2,5 miljoen. De omvang van de openstaande posten van debiteuren belastingen eind 2024 is ten opzichte van eind 2023 met € 1,6 m iljoen gelijk gebleven . Het aandeel vermakelijkheidsretributie (VMR) bedraagt ultimo 2024 € 96.000 (2023: € 240.000). De afname is met name het gevolg van de uitspraak van de rechter dat de VMR- heffing rechtmatig is. De vorderingen van sociale aard zijn afgenomen met € 166.000. Als gevolg hiervan is de omvang van de voorziening van dubieuze debiteuren van sociale aard gedaald met een bedrag van € 95.000 naar een bedrag van € 1.175.000 (2023 € 1.270.000). Overige vorderingen:

60 Liquide middelen Dit betreft het creditsaldo van een aantal bankrekeningen en de liquide middelen bij burgerzaken. Op een specifieke bankrekening zijn waarborgsommen gestort om definitieve inrichting van het openbaar gebied in Eeserwold af te kunnen dwingen. Deze bankrekening heeft per eind 2024, de maximale omvang van de garantstelling van € 1 miljoen bereikt. Overlopende activa De nog te ontvangen bedragen moeten afzonderlijk worden gepresenteerd in de balans, zodat duidelijk is welk deel van de vorderingen betrekking heeft op betalingen van de EU, het Rijk en andere overheden.

61 De nog te ontvangen bedragen van overige overheden bestaan uit: De nog te ontvangen rente van € 22.000 (2023: € 22.000) heeft betrekking op de rente over verstrekte geldleningen, die per 31 december 2024 nog ontvangen dient te worden. Dit betreft de rente van de periode tussen de vervaldatum en het einde van het jaar, ook wel de transitorische rente genoemd. Vooruitbetaalde bedragen In de rekening is een bedrag van € 2.028.000 als vooruitbetaalde bedragen opgenomen. Deze bestaan voornamelijk uit de volgende onderdelen: • Voorschot Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) € 593.000 • Verzekeringspremie 2025 € 449.000 • Omgevingsdienst 2025 € 445.000 • Meerjarige IT contracten € 383.000 • Abonnementen € 45.000 • Telecommunicatie € 35.000 • Overig vooruitbetaalde bedragen € 78.000 Totaal € 2.028.000 Nog op te leggen aanslagen De nog op te leggen aanslagen over 2024 voor de forensenbelasting, toeristenbelasting, riool grootverbruik, de afrekening van de gescheiden inzameling en de vermakelijkheidsretributie, met een totaalbedrag van € 2.974.000 (2023: € 2.891.000), zijn onder de overlopende activa opgenomen. De specifieke bedragen per belastingsoort zijn respectievelijk € 960.000, € 879.000, € 205.000, € 515.000 en € 415.000.

3.3 Toelichting op de vaste passiva PASSIVA VASTE PASSIVA Eigen Vermogen & Voorzieningen De omvang van de reserves is per 31 december 2024 € 51,0 miljoen (31 december 2023: € 57,8 miljoen). Dit is exclusief de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten ter grootte van € 10,3 miljoen13 13 Conform bijlage 7

62 (2023: € 14,1 miljoen) die nog niet (volledi g) tot uitvoering zijn gekomen evenals de aanvulling van de reserve vaste buffer. In bijlage 8 wordt per reserve de mutatie weergegeven, inclusief de aard, reden en omvang . Bij verschillende bestemmingsreserves ontbreekt echter een bestedingsplan , waardoor deze in theorie niet voldoen aan het criterium van een bestemmingsreserve. In bijlage 3 wordt het totaal van de voorzieningen per voorziening weergegeven. De totale omvang per 31 december 2024 van € 15,4 miljoen kan worden opgesplitst in acht onderdelen: 1. Voorzieningen voor egalisatie van tarieven voor afvalstoffenheffing en rioolheffing. Deze he bben een omvang van € 4.460.000 (2023: € 4.722.000) Een toelichting is gegeven in de programma’s duurzaam en leefbare steden kernen. 2. De voorziening Buddenbaum ter grootte van € 10.000. Dit is een voorziening gevormd vanuit een legaat voor de gemeente. Bestedingen worden op initiatief van de vereniging voor Paasloër belang ten laste van de voorziening gebracht. 3. Voorzieningen voor de betaling van wachtgelden, overdrachten van pensioenen en te betalen pensioenen (vanaf 1-1-2015) van voormalige bestuurders met een totale omvang van € 3.119.000 (2023: € 2.667.000). Ultimo 2024 bedraagt de totale omvang van de voorziening overdracht wethouderpensioen € 1.707.000. Dit is inclusief € 232.000 nabestaandenpensioen. 4.

De v oorziening die is ingesteld door de raad om meerjarig onderhoud van maatschappelijk vastgoed te kunnen bekostigen. Deze voorziening heeft eind 2024 een omvang van € 5.152.000 (2023: € 4.933.000). 5. De voorzieningen gevormd voor onderhoud speeltoestellen heeft eind 2023 een omvang ter grootte van € 1.890.000 en is volledig in de reserve gestort. 6. In 2018 is een voorziening gevormd voor onderhoud wegen. Eind 2024 heeft deze voorziening een omvang van € 1.245.000 (2023: € 734.000). 7. Door de uitspraak van de commissie BBV zijn we verplicht o m spaarverlof en bovenwettelijk verlof, voor zover deze niet bijdraagt aan een verplichting van gelijke omvang, in een voorziening te storten. Eind 2024 heeft deze een omvang van € 1.296.000 (2023: € 1.167.000). 8. In 2024 is een voorziening gevormd der dekking van de Regeling voor Vervroegd Uittreden (RVU) en heeft eind 2024 een omvang van € 145.000. In bijlage 8 worden per voorziening de mutaties naar aard, reden en omvang weergegeven. Vaste schulden met een rentetypische looptijd van > 1 jaar In 2024 is er € 15.000.000 geleend van de Bank van Nederlandsche Gemeenten (BNG) om ervoor te zorgen dat er genoeg geld beschikbaar is. In 2024 is er geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de rente te herzien. De aflossingen op geldleningen bedragen € 3.985.000.

Hiervan heeft € 3,7 miljoen betrekking op reguliere aflossingen en € 321.000 op de door de gemeente doorgeleende leningen aan Wetland Wonen.

63 Het totaalbedrag aan verschuldigde rente14 in 2024 bedroeg € 926.000 (2023: € 1.111.000). De totale omvang van de leningen bedraagt eind 2024 € 67.272.000 (2023: € 57.267.000). Ingaande 2016 worden waarborgsommen op grond van artikel 46 van het B BV onder vaste schulden met een rente typische looptijd van > 1 jaar opgenomen. Eind 2023 is de hoogte van het bedrag aan waar - borgsommen € 1.010.000 (2023: € 1.010.000). De waarborgsommen voor Eeserwold zijn volledig voldaan en omvatten het maximum van € 1 miljoen. 3.4 Toelichting op de vlottende passiva VLOTTENDE PASSIVA Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd van < 1 jaar Per 31 december 2024 hebben we geen kasgeldlening bij de bank afgesloten. Daarnaast staan we per eind 2024 € 1.300 in het rood op de rekening voor belastingen. Het openstaande bedrag van ruim € 2,9 miljoen betreft schulden voor zorg in natura, uitkeringen aan zorginstellingen en de Participatiewet over 2024. 14 Rente langlopende geldleningen, inclusief transitorische rente

64 Overlopende passiva Ontvangen voorschotten van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel

65 Ontvangen voorschotten overige Nederlandse overheid met een specifiek bestedingsdoel

66 Nog te betalen bedragen De nog te betalen rente van ruim € 586.000 (2023: € 271.000) heeft betrekking op de per 31 december 2024 verschuldigde rente van aangetrokken geldleningen over de periode van de vervaldatum tot eind van het jaar, de zogenaamde transitorische rente. Het verloop van de vooruit ontvangen bedragen in het jaar 2024:

67 3.5 Schatkistbankieren Met de invoering van het schatkistbankieren worden gemeenten verplicht om overtollige middelen aan te houden in ’s r ijksschatkist. In de praktijk houdt dit in dat saldi van bankrekeningen boven een drempelbedrag dagelijks worden overgeboekt op een bankrekening bij het Rijk. Het drempelbedrag is afhankelijk van het begrotingstotaal van de gemeente. Zodra het tegoed van de rekeningcourantrekeningen bij met name de BNG hoger is dan het drempelbedrag, wordt dit automatisch doorgesluisd naar de schatkistrekening bij het rijk. Eind 2024 is er sprake van schatkistbankieren. 3.6 Garanties Waarborgen en garanties Het in de balans opgenomen bedrag van verstrekte waarborgen aan natuurlijke - en rechtspersonen is gebaseerd op de door de gemeente ontvangen saldoverklaringen. Ten aanzien van de niet verkregen opgaven is een schatting gemaakt. Dit omdat niet alle financiële instellingen, ondanks meerdere aanmaningen, voldoen aan hun verplichting om voor 1 maart 20 25 saldoverklaringen te verstrekken.

68 Overzicht gegarandeerde leningen Niet uit de balans blijkende verplichtingen De gemeente is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende niet uit de balans blijkende verplichtingen. Hieronder zijn alleen de leasecontracten opgenomen. Dit omdat er geen vaste richtlijnen zijn waaraan de niet uit de balans blijkende v erplichtingen moeten voldoen. De leasecontracten zijn opgenomen omdat wij voor een periode ons contractueel hebben verplicht, waarbij wij verplicht zijn tot afname en betaling van de termijnen. Er bestaat onduidelijkheid aangezien wij veel raamovereenkomst en hebben, zonder volumeverplichtingen en het Nederlands recht geen onderscheid kent tussen raamovereenkomsten en raamcontracten terwijl Europese aanbestedingsregels dit onderscheid wel maken. In het algemeen zijn er voor verschillende lopende investeringsprojecten ( zonder hier een limitatieve opsomming op te nemen) overeenkomsten aangegaan. Voorbeelden hiervan zijn opdrachten in de grondexploitatie, investeringen in rioleringen, wegen, reconstructies en onderwijshuisvesting. Leasecontracten Afdrukapparatuur repro - en kantooromgeving: In december 2024 is een nieuwe mantelovereenkomst afgesloten met Canon Nederland N.V. voor een periode van 5 jaren, met een mogelijkheid tot verlenging van twee keer 12 maanden. De waarde in 2024 bedroeg circa € 33.000 per jaar.

Aangegane verplichte contracten - Ingaande 31 december 2024 is een nieuwe brandverzekering afgesloten voor de komende 12 maanden afgesloten. (Betaald voorschot 2025 € 449.000). - WA verzekering: Ingaande 1 januari 2022 is een 3 -jarige overeenkomst afgesloten met een optie voor verlenging met 2 termijnen van 1 jaar. De premie 2025 bedraagt € 64.300.

69 - Verzekering van werk en niet werk gerelateerde ongevallen: Deze verzekering is ingaande 1 -1-2022 afgesloten voor een periode van 2 jaar met een optie voor verlenging van 3 termijnen van 1 jaar. De jaarpremie 2025 bedraagt € 17.600. - Vrijwilligerspolis: De vrijwilligerspolis heeft een contractperiode tot en met 31 december 202 5 met een automatische verlenging van 3 jaren. De premie voor 2025 bedraagt € 6.100. - Transportpolis: De transportpolis heeft een contractperiode tot en met 31 december 2025 met een automatische verlenging van 1 jaar. De premie voor 2025 bedraagt € 1.050. - Fraude en beroving : De polis heeft een contractperiode tot en met 31 december 202 5 met een automatische verlenging van 1 jaar. De premie voor 2025 bedraagt € 2.900. - Bouw en montage verzekering: De polis heeft een contractperiode tot en met 31 december 2025 met een automatische verlenging van 1 jaar. De premie voor 2025 bedraagt € 37.500. - Rechtsbijstandsverzekeringen: De polis sen hebben een contractperiode tot en met 31 december 202 5 met een automatische verlenging van 3 jaren. De premie voor 2025 bedraagt € 4.600. - Werkmateriaalverzekering : De polis sen hebben een contractperiode tot en met 31 december 202 5 met een automatische verlenging van 1 jaar. De premie voor 2025 bedraagt € 16.000.

- Mobiliteitsverzekering: De polis heeft een contractperiode tot en met 31 december 202 5 met een automatische verlenging van 1 jaar. De premie voor 2025 bedraagt € 50.200. Kredietfaciliteiten Bij de BNG heeft de gemeente de mogelijkheid om maximaal € 12 miljoen debet te staan. De kredietlimiet is gesplitst in € 5 miljoen en een intradaglimiet van € 7 miljoen. Dit betekent dat bij een bedrag van € 5 miljoen of meer een extra rentevergoeding verschuldigd is aan de BNG. De kasgeldlimiet voor 2024 bedraagt € 13,403 miljoen (2023: € 12,535 miljoen). Deze limiet is vastgesteld op basis van de Wet Fido, waarbij de limiet voor kortlopende schulden 8,5% van het begrotingstotaal bedraagt. Arbeidsrechtelijke verplichtingen Door de mogelijkheid van verlofsparen heeft de commissie BBV een verplichte uitspraak gedaan, waarin is gesteld dat verlof dat niet bijdraagt aan de evenredige verdeling van het opgebouwde verlof in een voorziening moet worden opgenomen. De omvang van deze voorziening is berekend op € 1.296.000 (in 2023: € 1.167.000). De overige verplichtingen van evenredige omvang, ter grootte van € 700.000, zijn conform de uitspraak van de BBV niet verwerkt in de rekening. Grondexploitatie Renteverplichtingen als gevolg van negatieve liquiditeit van de contracten aan een bouwcombinatie op het complex Kornputkwartier.

Niet uit de balans blijkende rechten Voorlopige verliescompensatie Vennootschapsbelasting (VPB) De verwachting is dat de gemeente de komende jaren winsten voor de Vennootschapsbelasting zal behalen. Echter deze winsten zullen eerst het opgebouwde verrekenbare verlies opsnoepen voordat de gemeente tot betaling van aangiften vennootschapsbelasting over zal gaan. Omdat de aangifte VPB 202 3 definitief is opgesteld kan de gemeente nog tot een bedrag van € 3,0 miljoen toekomstige winsten compenseren. 70 Bijlagen Bijlage 1: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Gemeenteraad van gemeente Steenwijkerland Verklaring betreffende de jaarrekening De verklaring w ordt rechtstreeks verzonden naar de gemeenteraad en wordt na vaststelling van de jaarstukken 2024 door B&W opgenomen en maakt onderdeel uit van de CBS bestanden. 71 Bijlage 2: Beleidsindicatoren Met ingang van de begroting en rekening 2018 moeten gemeenten op grond van het BBV een vaste set van beleidsindicatoren opnemen. De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl. In de tabel zijn de meest actuele cijfers opgenomen. Bij elk van deze indicatoren is een omschrijving en een nadere toelichting vermeld. Voor een vijftal indicatoren is geen landelijke bron beschikbaar en zijn er dus geen vergelijkingen mogelijk. Dit betreffen de volgende indicatoren: 1. Formatie 2. Bezetting 3.

Apparaatskosten 4. Externe inhuur 5. Overheadkosten Deze vijf indicatoren worden samengesteld uit eigen gegevens van de gemeente.

72 Bovenvermelde indicatoren worden continu bijgewerkt en hierdoor zijn er wijzigingen ten opzichte van de meest actuele resultaten op de site www.waarstaatjegemeente.nl mogelijk. De gepresenteerde uitkomsten zijn van 10 maart 2025. Door de raad is aandacht gevraagd voor vergelijkende cijfers ten opzichte van voorgaand jaar. Wij hebben dit inzichtelijk gemaakt voor de 5 indicatoren die door de gemeente moeten worden weergegeven. Voor de overige indicatoren is de vergelijking met de landelijke cijfers in stand gelaten omdat deze per jaar een andere periode kunnen omvatten en soms zelf per eenheid wijzigen.

73 Bijlage 3: Verloop reserves en Voorzieningen

74 Bijlage 4: Mutaties reserves per programma

75

76

77 Bijlage 5: Incidentele baten en lasten / Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan en van reserves Gemeenten zijn verplicht om in de rekening een opgave te verstrekken van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan en van de reserves. Op basis van deze informatie kan de provincie Overijssel een beter inzicht krijgen of de jaarrekening mat erieel in evenwicht is. Materieel evenwicht houdt in dat structurele uitgaven door structurele inkomsten gedekt worden. Behoudens de geprognosticeerde winstverwachtingen van de grondexploitaties is er geen sprake van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan en van reserves. Incidentele baten en lasten per programma