Jaarrekening 2020.pdf

In 2020 is het aantal PGB ’s gedaald en is de ondersteuning vanuit Zin (gecontracteerde aanbieders) gestegen. Op het budget van ruim € 4,6 miljoen resteert een bedrag van € 48.000. Eigen bijdragen Wmo Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huish ouding of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo ee n bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De verwachting was dat er een bedrag van € 300.000 aan eigen bijdragen Wmo ontvangen zouden worden. Dit is afhankelijk van het aantal aanvragers van vo orzieningen. Het ontvangen bedrag is € 40.000 hoger uitgevallen. Begeleiding 33 Het aantal inwoners dat in 2020 een voorziening had voor begeleiding is gedaald t.o.v. 2019. Dit is deels te verklaren door een uitgestelde vraag als gevolg va n de coronacrisis. Daarnaast is een eerste effect t e zien van bewustwording op basis van de financiële taakst elling en Transformatie 2.0. Medewerkers van de integrale toegang zijn kritischer op realisatie van doelen en sturen meer op basiszorg en ‘goed is goe d genoeg’. Op het budget van € 5,5 miljoen is een bedrag overgebleven ter hoogte van € 404.000. Vervoer Het aantal inwoners dat in 2020 een voorziening had voor vervoer is gedaald t.o.v. 2019.

Dit is deels te verklaren door een uitgestelde vraag als gevolg van de coronacrisis. Daarnaast is een eerste effect te zien van bewustwording op basis van de financiële taakst elling en Transformatie 2.0. Medewerkers van de integrale toegang zijn kritischer op de realisatie van doelen en sturen meer op basiszorg en ‘goed is goed genoeg’. Er resteert een bedrag van € 63.000 (begrotingsbudget € 862.000). Schuldhulpverlening (shv) Vanaf april 2015 heeft het team schuldhulpverlening de regie ten aanzien van alle aanmeldingen voor schuldhulpverlening en fungeert het daarnaast als poort voor de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Indien nodig wordt doorverwezen naar de GKB. De com plexiteit van de aanvragen neemt steeds verder toe, daarnaast is het in 2020 moeilijk geweest om v eelal op afstand (corona), dossiers compleet te kri jgen. Dit heeft veel tijd en energie gekost. In totaal is er een bedrag van € 89.000 minder ingezet ten opzichte van de begroting. • Shv Instroom Het aantal nieuwe aanmeldingen bedroeg in 2020 133 en is in vergelijking met 2019 (152 meldingen) gedaald. De verwachte forse toename van aanmeldingen heeft zich niet doorgezet ondanks corona. De instroom over heel 2020 bestaat voor 36% uit klanten met inkomsten uit arbeid.

Daarna volgt de groep mensen met een uitkering op grond van de Participat iewet met 22% en heeft 20% van de mensen een uitkering van het UWV en 12% is overig (pensioen, PGB, zelfstandigheid, geen inkomen e.d.). • Shv GKB Er sprake van een uitvoeringsovereenkomst tussen de gemeente Steenwijkerland en de GKB Drenthe. Van januari tot en met december 2020 zijn er in totaal 50 nieuwe aanmeldingen gedaan bij de GKB. Dat is ee n afname van 23 aanmeldingen ten opzichte van 2019. In totaal is er in het jaar 2020 € 272.000 uitgegeven aan de dienstverlening bij de GKB. Vanuit eerdergenoemde regie is in 2020 kritisch gekeken naar de inzet van producten bij de GKB, en waar mogelijk zijn zaken zelf opgepakt of voorbereid of is een “lichter” product ingezet, waardoor er relat ief minder/goedkoper is ingekocht. Daarnaast zijn alle lopende trajecten gescreend en waar mogelijk beëindigd, met als gevolg bijna 50% minder inkoop b udgetbeheer. Bij de start waren er 47 dossiers en b ij afsluiting van het jaar 2020 nog 24. De desbetreffende inwoners kunnen nu zelf hun financiën weer beheren, of de kosten van budgetbeheer zelf dragen. Maatwerkdienstverlening 18- PGB Jeugd en Individuele voorzieningen Natura Jeugd Het aantal jongeren dat gebruik maakt van een voorz iening is in 2020 gedaald.

Wel zien we dat de heftigheid van de problematiek - mede door corona - bij de betreffende jongeren en gezinnen is toege- nomen. In de 1 e helft van 2020 is onderzoek gedaan naar dure en/of intensieve jeugdtrajecten. Op basis van de uitkomsten is vervolgens voor een aantal jongeren met een intensieve zorgvraag een WLZ (Wet langdurige zorg)-indicatie aangevraagd en toegekend. Daarnaast zijn de jeugdconsulenten kritischer geworden op de effectiviteit van de geleverde zorg en is mede naar aanleiding van de financiële taakstelling ook meer bewustwording met betrekking tot basiszorg en ‘goed is goed genoeg’. 34 Qua jeugdzorg zien we een daling in het aantal afge geven voorzieningen. Dit is te verklaren doordat gestuurd wordt op minder dubbele voorzieningen. Ver der zien we een afname van het aantal ‘profielen’, een toename in de specialistische GGZ en een versch uiving van Intensieve groepsbegeleiding (neemt af) naar Intensieve individuele begeleiding (neemt toe). Deze ontwikkelingen worden kort toegelicht: • Conform regionale afspraken stoppen we met het toew ijzen van het middensegment, de zogenaamde ‘profielen’. Vandaar dat hier een duidelijke afname zichtbaar is. Deze afspraak is een praktische uitwerking van de constatering (regionaa l), dat in de praktijk na het toewijzen van middensegment deze vervolgens alsnog omgezet moest worden naar topsegment.

Dit omzetten vraagt wederzijds (zowel bij zorgaanbieders als bij de gemeentelijke toegang) veel administratieve handelingen. Met het vooruitzicht op het nieuwe ink oopmodel is er afgesproken het middensegment versneld uit te faseren. We lopen daa rmee dus vooruit op het nieuwe inkoopmodel dat in 2022 zal gaan gelden. • De toename in specialistische GGZ laat zich verklaren door het feit dat er momenteel veel complexe casuïstiek is, met veel GGZ vraagstukken waarvoor b ijvoorbeeld inzet van het FACT-team noodzakelijk is. Dit beeld zien we ook regionaal en landelijk terug. Het FACT-team werkt actief samen met alle betrokken partijen (bijvoorbeeld gem eente, RIBW, politie en sociaal netwerk) om de zorg te optimaliseren. Desondanks is het na een sterk dalende trend in 2019 een opvallende en ongewenste trendbreuk. We zijn bijna terug op het n iveau van eind 2018. Het is te vroeg om uit deze toename te concluderen dat de inzet van prakti jkondersteunende hulp bij de huisarts onvoldoende zou werken. Daarom zal verder onderzoch t worden waar deze verwijzingen vandaan komen; van de eigen toegang, van huisartsen of van andere verwijzers. Daarnaast is besloten om de huidige manier van werken met Poh-ers, jeugdconsulenten en beleid te bespreken en te evalueren aan de hand van de oorspronkelijke doelen.

Het vervolg komt terug in de verdere uitwerking van Spoor 3 – Plan van aanpak Jeugd (Transformatie 2.0). • De daling van groepsbegeleiding is voor een belangr ijk deel te verklaren door het feit dat Auti- start dit niet meer biedt. Een aantal cliënten is d aardoor overgegaan naar individuele begeleiding in de thuissituatie. Inhoudelijk sluit dat aan bij de visie van systeemgericht werken en het kind zoveel mogelijk in de thuissituatie te behandelen (i.p.v. naar een locatie). Daarnaast zal ook corona van invloed zijn, omdat groepswerk (tijdelijk) is gestopt en er vaak wel een alternatief (individueel) werd geboden. We sturen vanuit de visie ‘ieder kind groeit thuis op’. Dit betekent dat gestreefd wordt de problematiek op te lossen in de thuissitua tie en de jeugdige dáár te behandelen, dus minder buitenshuis, respijt, dagbehandeling en/of u it huis plaatsing. Ook daardoor dus stijgt het aantal individuele voorzieningen. Het budget van ruim € 12 miljoen laat een overschot zien van € 761.000. Geëscaleerde zorg 18+ Er is een bedrag overgebleven ter hoogte van € 970. 000. Het overschot is vooral te danken aan het feit dat niet uitgegeven budgetten bij centrumgemeente Zwolle in het kader van Beschermd wonen zijn uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten, waaronder Steenwijkerland.

Geëscaleerde zorg 18- Door de invoering van de vernieuwde meldcode Huisel ijk Geweld en Kindermishandeling per 2019 was er een forse toename van werkzaamheden bij Veilig T huis in alle gemeenten. Zo moest er begin 2020 nog een achterstand weggewerkt worden. De financiële im pact hiervan heeft ertoe geleid dat elke gemeente een hoger budget beschikbaar heeft gesteld voor 2020 en 2021. In Steenwijkerland is hiervoor voor 2020 en 2021 de begroting aangepast met € 47.500. 35 Uiteindelijk heeft het Rijk de centrumgemeenten eind 2020 hulp geboden met extra budget en is de bijdrage van de deelnemende gemeenten aan Veilig Thuis lager dan begroot. Er resteert een bedrag van € 153.000. Volksgezondheid Wij ontvangen sinds kort via de Algemene uitkering structurele middelen om de gevolgen van de ambulantisering van de Ggz op te vangen. Een plan v oor de invulling hiervan is op regionaal niveau geïnitieerd door een onderzoek onder cliënten. De r esultaten hiervan waren pas eind 2020 beschikbaar, omdat het onderzoek vanwege corona is vertraagd. Di t betekent dat we nog niet met de invulling aan de slag konden. Hopelijk gaat het dit jaar wel van sta rt. Daarnaast ontvangen we via de Algemene uitkerin g ook middelen voor de uitvoering van de Wet verplich te Ggz.

De kosten van het automatiseringssysteem Khonraad vallen dankzij stevige onderhandelingen vanuit de regio mee door een verlaagde kostprijs. Ook de kosten voor het ontruimen van woningen in verband met hoarding (verzamelstoornis) vallen lager uit. Deze kosten zijn afhankelijk van het aantal aanmeldingen. In totaal resteert een bedrag op het taakveld Volksgezondheid ter hoogte van € 90.000. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelic ht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. frictiekosten IGSD/NWG, opheffing IGSD etc.). o In de rekening 2020 zijn extra corona gerelateerde kosten gemaakt op het gebied van leerlingenvervoer, jeugdhulp en kinderopvang ter grootte van € 481.000. o De NoordWestGroep is gecompenseerd voor coronagerelateerde kosten tot een bedrag ter hoogte van € 295.000. o De kosten van verstrekking van mondkapjes voor minima bedragen € 8.000. o De afrekening 2019 van de NoordWestGroep tot een be drag van € 114.000 is verwerkt in de rekening 2020. o De uitgaven van de Tozo regeling en de hiervoor ontvangen rijksbijdrage. o De vrijval van € 1,3 miljoen voor de Maatschappelij ke opvang en Beschermd wonen ontvangen van de gemeente Zwolle.

o De opname van de debiteuren en de dotatie in de Voo rziening dubieuze debiteuren van sociale aard van respectievelijk € 2,8 miljoen en € 1,8 miljoen. 36 2.5 Mijn Steenwijkerland De lasten en baten van het programma Mijn Steenwijkerland 11 : De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Verkeer en vervoer Binnen het taakveld verkeer en vervoer is in totaal een voordeel ontstaan van € 119.000. Voordelen zijn er binnen de volgende budgetten: Binnen het budget voor wegen is een totaalvoordeel ontstaan van € 86.000. De belangrijkste oorzaak is een voordeel op de kapitaallasten van € 116.000. De oor zaak hiervan is dat de investeringen in fietspaden, bermen en de bewegwijzering in Giethoorn nog niet z ijn afgerond en de ANWB bewegwijzering is uitgesteld naar 2021. Het dagelijks beheer van de wegen kent een nadelig saldo van € 25.000. Dit komt deels door het aanleggen van een aantal parkeerplaatsen a an het Dieptol en deels door een bijdrage voor de herinrichting van de parkeerplaatsen bij de ingang van het gemeentehuis. Daarnaast zijn er nog enkele kleine nadelen, waarmee het totale voordeel op wegen uitkomt op € 86.000. Binnen het budget voor gladheidsbestrijding resteer t een bedrag van € 43.000. Dit is uiteraard een weersafhankelijk budget. Door het zachte weer waren er weinig of geen strooiacties.

Dit betekent een voordeel op de inhuur van externe partijen en een voordeel op de inkoop van zout. Binnen het budget voor verkeersplannen resteert een bedrag van € 20.000. Dit is met name coronagerelateerd, omdat niet alle acties die op de planning stonden in het kader van verkeersveilighe id en scholen konden worden uitgevoerd. 11 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2019 in bijlage 7 zijn opgenomen.

37 Binnen het budget voor verkeersmaatregelen resteert een bedrag van € 40.000. Dit komt voor de ene helf t doordat projecten in dit kader niet allemaal konden worden afgerond en de andere helft komt doordat er een voordeel is ontstaan op de jaarlijkse kosten voor verkeersmaatregelen. Nadelen zijn er binnen de volgende budgetten: Binnen het budget voor openbare verlichting is een nadeel ontstaan van € 53.000. De belangrijkste oorzaak is een nadeel van € 39.000 op de energiekosten. Met name een afrekening over 2019 en extra kosten voor analyse, begeleiding en verbetering van de informat ie waren hier debet aan. Het overige nadeel is een nadelig resultaat op onderhoud van de openbare verl ichting. Dit werd veroorzaakt door vandalisme aan lichtmasten. Binnen het budget voor oeververbindingen is een nadeel ontstaan van € 17.000. Recreatieve havens Het taakveld recreatieve havens sluit met een tekor t van € 20.000. Dit komt enerzijds doordat er groot onderhoud noodzakelijk was. Binnen de budgetten is hier geen rekening mee gehouden. Daarnaast zijn ook de inkomsten lager uitgevallen dan begroot. Openbaar vervoer Het nadeel van € 26.000 op openbaar vervoer wordt d eels veroorzaakt door schades bij pontje Jonen die niet geheel werden vergoed en deels doordat er een afspraak is met de gemeente Weststellingwerf over het fietspontje de Linde.

Dit jaar was er onderhoud noodzakelijk en dit is in gezamenlijkheid opgelost. Onderwijshuisvesting Binnen het taakveld onderwijshuisvesting is een nadeel ontstaan van € 32.000. De belangrijkste oorzaak is het onderzoek naar de huisvesting van het voortgeze t onderwijs. Daarnaast zijn er nog enkele kleinere nadelen. Sportbeleid en activering Vanwege corona heeft de uitvoering van het Steenwij kerlands Sport & Beweegakkoord vertraging opgelopen en zijn activiteiten uitgesteld. Hierdoor is een bedrag van € 70.000 niet besteed. Ook door de focus op de werkzaamheden binnen het noodloket voor maatschappelijke organisaties heeft het langer geduurd om het inkooptraject te doorlopen voor uitv oering van de opdracht Jong leren bewegen en Clubkadercoaching. Sportaccommodaties Binnen het taakveld sportaccommodaties is een voordeel van € 142.000. De binnensportaccommodaties sluiten met een oversch ot van € 5.000. De buitensportaccommodaties sluiten met een tekort van € 55.000. De belangrijks te oorzaak is een overeenkomst met een voetbalvereniging waardoor de huur over de afgelopen jaren is verrekend en er over 2020 geen huur meer in rekening is gebracht. Het onderhoud van de zwembaden sluit met een voorde el van € 162.000. De uitgaven voor Vollenhove vallen € 35.000 hoger uit dan begroot, en de zwembaden Tolhekke en de Waterwijck € 100.000 en € 97.000 lager.

Tolhekke heeft een deel van de onderhoudssubsidie van vorig jaar terugbetaald, omdat deze niet is uitgegeven. Bij de Waterwijck zijn de onderhoudsuitgaven lager uitgevallen dan begroot. Het budget voor de sporthal sluit met een overschot van € 33.000. Daarnaast zijn er nog kleinere verschillen met een nadeel van € 3.000. Cultuurpresentatie Beeldende kunst Er zijn dit jaar geen kunstwerken aangeschaft, waardoor hierop een budget resteert van € 20.000. 38 Vanwege het coronavirus is er verder ook weinig gel d besteed uit dit budget, vandaar een overschot van € 11.000. Er komt in totaal een bedrag van € 31.000 ten gunste van de jaarrekening. Evenementen cultuur Als gevolg van Covid-19 zijn er veel evenementen ni et doorgegaan. Voor deze afgelaste evenementen is dan ook geen subsidie verstrekt. Er is een bedrag van € 10.000 overgebleven. Cultureel erfgoed Werelderfgoed Koloniën van Weldadigheid Op dit moment is het wachten op een besluit van het Werelderfgoedcomité. Bestuurlijk is er afgesproken dat de 7 koloniën ook in de toekomst in ieder geval blijven samenwerken op het gebied van marketing. De marketingkosten zijn op dit moment nog niet duideli jk. Daarnaast zijn in 2020 een aantal zaken niet doorgegaan door de Covid-19 pandemie. Beide zaken zorgen ervoor dat er een bedrag over is gebleven ter hoogte van € 13.000.

Gemeentelijke monumenten Vorig jaar is er een nieuwe regio archeoloog aangesteld. Daar zijn in 2020 minder adviezen aan gevraagd. Verder zijn er afgelopen jaar minder subsidies uitg ekeerd en zijn er ook minder vergunningen voor gemeentelijke monumenten afgegeven. Er resteert een bedrag van € 49.000. Kerkenvisie Voor het opstellen van een Kerkenvisie is een bedra g van € 75.000 beschikbaar gesteld door de rijksoverheid via de Algemene uitkering van het gem eentefonds. Dit bedrag is specifiek aangevraagd en beschikbaar gesteld voor het opstellen van een Kerk envisie. Als gevolg van andere werkzaamheden en inzet van personeel, o.a. in verband met de coronacrisis, is er nog geen tijd geweest en capaciteit aanwezig om het project op te pakken. Het beschikbare bedrag is niet besteed. Wonen en bouwen Woonbeleid In 2020 is er sprake van onderbesteding op woonbeleid tot een bedrag van € 19.000. Dit komt vooral omdat het gemeentelijk woningmarktonderzoek niet in 2020 heeft plaatsgevonden, maar is doorgeschoven naar de 1 e helft van het jaar 2021. Dit omdat in de 2 e helft van 2020 eerst de woonagenda West-Overijssel is opgesteld die het kader vormt voor het uit te voeren woningmarktonderzoek op lokaal niveau. Wijkvisie Steenwijk-West Het project Steenwijk West is een langlopend project waarvoor jaarlijks een bedrag beschikbaar is.

Vanuit dit budget worden de activiteiten in het kader van de Wijkvisie Steenwijk-West, die in ieder geval nog tot en met 2025 doorlopen, betaald. Omdat de kosten afh ankelijk zijn van de verschillende activiteiten die in het kader van de wijkvisie worden uitgevoerd en daa rom per jaar verschillen, is er het ene jaar een overschot terwijl in een volgend jaar sprake kan zi jn van een tekort. Dit jaar resteert een bedrag van € 32.000. Mede ook veroorzaakt door een vergoeding van Woonconcept ter hoogte van € 39.000 over het jaar 2019 voor de wijkkracht waar geen rekening mee was gehouden binnen de begroting. Begin 2020 zijn wij overigens gestopt met de wijkkracht. Realisatie sociale huurwoningen In Scheerwolde zijn een drietal woningen aangekocht die in 2021 zullen worden gesloopt om plaats te maken voor sociale huurwoningen. Deze woningen zijn aangekocht voor een totaalprijs van € 296.000. In het raadsvoorstel van 18 december 2018 wordt een be drag van € 245.000 afgeschreven ten laste van de Reserve Volkshuisvesting en de grond wordt medio 20 21 voor € 30.000 overgedragen aan de 39 woningcorporatie. De totale dekking is hierdoor € 2 75.000. Omdat deze woningen onder de voorraden in verkoop staan is de boekwaarde van € 296.000 met € 21.000 verlaagd door een niet begrote afschrijving door te voeren.

Op de ander onderdelen is nog een klein positief sa ldo van € 2.000 ontstaan, waardoor het algeheel tot aal op € 32.000 positief uitkomt. Riolen en rioolgemalen Het resultaat bestaat uit een resultaat op het gebied van riolering en een resultaat op het gebied van water. Het resultaat op riolering bedraagt € 270.000 posit ief. Aan belastinginkomsten is € 156.000 meer binnengekomen dan begroot. Dit zit met name bij de woningen waar sprake is van hogere aantallen dan begroot. Bij de begroting 2021 is inmiddels ook uitgegaan van hogere aantallen. De budgetten voor riolering algemeen (€ 28.000) strategische planvorming (€ 87.000), kapitaallasten (€ 43.000) en onderzoek (€ 2.000) sluiten met een o verschot. Het voordeel bij riolering algemeen wordt veroorzaakt door lagere kosten door kwijtschelding. Het voordeel op de kapitaallasten wordt veroorzaakt doordat met een aantal projecten in 2020 niet kon worden gestart in verband met de stikstofproblematiek. Voor wat betreft strategische planvorming zit het v oordeel zowel in de verbrede rioolplannen, het operationaliseren van het waterplan als ook het operationaliseren van het programma riolering. De budgetten voor energielasten (€ 39.000) en onder houd (€ 7.000) sluiten met een tekort.

De hogere energielasten worden niet veroorzaakt door een hoge r verbruik, maar komen met name door bijdragen aan groene energie, netwerkkosten en energiebelasting. Het resultaat op water bedraagt € 56.000 positief. Op het onderhoudsbudget voor beschoeiingen zit een nadeel van € 164.000. Dit komt deels doordat er nog een afrekening is betaald aan het waterschap over 2018 en 2019 (nadeel € 55.000 was ook aangekondigd in jaarrekening 2019) en deels door hogere kosten voor het herstel van beschoeiingen. Hierop was in 2019 nog e en restant dat in de voorziening is gestort, maar d e uitgaven zijn hoger uitgevallen dan begroot. Op het budget voor baggeren zit een voordeel van € 191.000. Dit komt doordat er weinig wordt gebagge rd in afwachting van de definitieve overeenkomst met het waterschap in het kader van de overdracht v an een deel van het stedelijk water. Deze overeenkomst is er inmiddels. Daarnaast is er nog een voordeel op het schouwafval van sloten van € 23.000 doordat er minder schouwafval hoefde te worden afgevoerd. Het maaien van stedelijk water sluit met een voordeel van € 6.000. In zijn totaliteit ontstaat er een voordeel voor de voorziening van € 112.000 door een voordeel op riolering van € 270.000 en een voordeel op water van € 56.000 . Hier tegenover staat de begrote onttrekking op begrotingsbasis van € 215.000.

40 Het resultaat 2020 riolering en rioolrechten: Voor een volledig beeld geven wij de ontwikkelingen van de voorzieningen weer: In bovenstaande tabel zijn zowel de begrote onttrekkingen en dotaties 12 opgenomen alsmede het resultaat 2020. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat de “door de rden verkregen middelen” benut kunnen worden voor het opvangen van nadelen en de demping in het tarief met als gevolg dat de verkregen financiële voordelen weer terugvloeien naar de burger. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelic ht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. eenmalige kosten IHP, wijk visie Steenwijk-West, groene en blauwe diensten etc.) o Coronagerelateerde kosten ten behoeve van verkeersmaatregelen tot een bedrag van € 66.000. o Afvoer van teerhoudend asfalt van € 155.000. o Ontvangen degeneratievergoedingen van € 200.000. 12 Conform primitieve begroting en bijstellingen in perspectiefnota en najaarsnota 2019.

41 2.6 Financiën en bedrijfsvoering De lasten en baten van het programma Financiën en bedrijfsvoering 13 : De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Overhead ( resultaat bedrijfsvoering) Het bedrijfsresultaat 2020 bedraagt € 62.000 positi ef. Dit is het resultaat ten opzichte van de Najaar snota. En met in achtneming van het bij de Najaarsnota ge presenteerd positief saldo van € 425.000 ( incl. taakstelling van € 250.000 ) en de bijdrage vanuit de bedrijfsreserve van € 270.000. Over geheel 2020 resulteert dit in een positief resultaat van € 217. 000 zonder de inzet van de bedrijfsreserve. Met inachtneming van deze bijdrage bedraagt het resultaat € 487.000. 13 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2019 in bijlage 7 zijn opgenomen en omdat het rekeningresultaat 2019 via dit programma is verwerkt.

42 Het saldo is op hoofdlijnen als volgt te specificeren: Treasury In de rekening is een financieel nadeel verwerkt van € 15.000, bestaande uit een nadelig renteresultaat van € 31.000 en met name een positief dividendresultaat. Rente Met ingang van 2017 zijn de BBV voorschriften voor toerekening van rentekosten gewijzigd en is voorgeschreven dat het toe te rekenen rentepercenta ge wordt afgeleid van alle betaalde en ontvangen

43 rente. Het percentage voor de grondexploitatie word t vervolgens weer hiervan afgeleid op basis van de verhouding van het eigen en vreemd vermogen van de gemeente. Uitzondering op deze berekening is de toerekening van rente indien er sprake is van projectfinanciering. In de rekening 2020 zijn de rentepercentages van respectievelijk 1,25% voor de grondexploitatie en 1% voor de algemene dienst gehanteerd. Het rentenadeel is met name ontstaan door een niet verwachte renteverplichting aan de Belastingdienst in combinatie met hogere rentebaten uit kasgeldleningen. Onroerende zaakbelastingen woningen / niet woningen / overige belastingen Er is sprake van een marginale afwijking op de OZB van € 21.000 . Algemene uitkering De Algemene uitkering laat na verwerking van de septembercirculaire in totaliteit een nadeel van € 127.000 zien. Het nadeel van € 127.000 bestaat voornamelijk uit de hoeveelheidsverschillen ter grootte van € 32.000 en bijstellingen over 2017, 2018 en 2019 met een vo ordeel van € 22.000. Als gevolg van de stijging van de WOZ waarden en de daaraan gekoppelde negatieve bijs telling van de Algemene uitkering is een terug te betalen bedrag van € 181.000 opgenomen. Het jaar 2017 is definitief vastgesteld.

44 Op grond van een uitspraak van de commissie BBV is het niet toegestaan om de decembercirculaire, wat normaal gesproken wel het geval is, met een positief effect van € 195.000 te verwerken in 2020. Overige baten en lasten ( saldo begroting 2020) De ‘tussenstand’ na vaststelling van de Najaarsnota bedroeg € 2.227.000 negatief. Na vaststelling van de Najaarsnota is zowel de sept embercirculaire financieel (€ 1.656.000) en het BUI G- budget (€ 456.000 in het programma Samenredzaam), a lsmede de budgetten voor de verkiezingen en de Wsw van respectievelijk € 102.000 en € 306.000 budgettair verwerkt. 14 . Per saldo is de begroting als gevolg hiervan met € 1.248.000 en € 456.000 bijgesteld. Daarnaast zijn er overige lasten en baten verwerkt met een positief saldo van € 48.000. Dit voordeel i s grotendeels toe te schrijven aan teruggave van btw van re-integratietrajecten en loonheffing sociale dienst. Economische promotie Met ingang van 2017 worden op dit taakveld de opbre ngsten van de toeristen- en forensenbelasting verantwoord. In 2020 is de gemeente gecompenseerd voor de verwac hte lagere opbrengst toeristenbelasting en is de raming voor de opbrengsten uit toeristenbelasting met € 125.000 verlaagd. In elke jaarrekening wordt een schatting opgenomen voor de te verwachten opbrengsten forensen- en toeristenbelasting over het afgelopen jaar 15 . Dit is niet anders dan andere jaren.

Het jaar 202 0 is vanwege corona wel een bijzonder jaar. Een schatting over 2 020 gebaseerd op het vorige jaar is dan ook niet r eëel. Daarom is niet het volume 2019 als basis gekozen, m aar hebben wij ons gebaseerd op de geraamde opbrengst 2020 na wijziging. Het nadeel van € 12.00 0 is veroorzaakt door vermindering van aanslagen 2019. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelic ht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. doorontwikkeling E dienstv erlening, bijdrage van de reserve vaste buffer in de coronakosten, bijdrage bedrijfsreserve voor bestuursadviseur en flexibele capaciteit etc.). o Kosten voor kwaliteitsverbetering WOZ, kosten voor no cure no pay WOZ en onvoorziene lasten. o Storting voorziening dubieuze debiteuren. o Bedrijfsresultaat bedrijfsvoering / overhead 2020 en onttrekking en storting in de bedrijfsreserve. o 1e en 2 e coronacompensatie van € 775.000 en € 1.010.000. 14 Zie voor een specificatie de voorgeschreven tabel onvoorzien paragraaf 2.7 15 De aanslagen over 2020 worden na opgave in 2021 opgelegd.

45 2.7 Grondexploitaties De grondexploitaties zijn formeel ondergebracht ond er het programma Werk aan de winkel, maar raakt ook het programma Mijn Steenwijkerland. Evenals in de begroting wordt, gezien het belang en de impact van de grondexploitaties, in deze paragraaf separaat verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid. In de jaarlijkse planning- & control cyclus van de gemeente Steenwijkerland worden de grondexploitaties twee keer per jaar herzien; bij de jaarrekening en de programmabegroting. Begin 2021 zijn alle lopende grondexploitaties (Bouwgrond In Exploitatie, afk. BIE) herzien in het kader van de jaarrekening 2020. Het betreft in totaal 20 projecten in uitvoering. 2.7.1 Beleidsontwikkelingen Grondexploitaties In deze subparagraaf wordt ingegaan op de actuele m arkt- en beleidsontwikkelingen in relatie tot de grondexploitaties van de gemeente Steenwijkerland. Marktontwikkelingen In onderstaande tabel worden de gerealiseerde grondverkopen in 2020 afgezet tegen de prognose. In 2020 zijn meer particuliere kavels verkocht (11) dan verwacht (41). De bouw van sociale huurwoningen door de woningcorporaties heeft vertraging opgelopen waardoor er in 2020 geen enkele kavel is verkocht. Ook voor bedrijventerreinen geldt dat er minder is verkocht (7.145 m2) dan verwacht (18.785 m2).

De prognose van de verwachte grondverkopen in de grondexploitaties is voor de lange termijn gebaseerd op de historische uitgifte en voor de korte termijn op opties. De opties bieden een concrete basis voo r de prognose van de grondverkopen in het eerstvolgende begrotingsjaar. Voor 2020 zien we echter dat lang niet alle opties zijn geëffectueerd. Tegelijkertijd is een kanttekening hierbij dat grondverkopen zich niet altijd laten vangen in een verantwoordingsjaar. De verwachting is dat in 2021 diverse grondverkopen zullen plaatsvinden vanuit de verkoopinspanningen en al opgestarte verkoopprocessen in 2020. Naar aanleiding van achterblijvende grondverkopen en aangepaste verkoopprognoses is voor een tweetal grondexploitaties een langere looptijd vastgesteld dan de geldende richttermijn vanuit het BBV van maximaal 10 jaar. Dit betreffen de grondexploitatie voor bedrijventerrein Boterberg Zuid (Oldemarkt) e n de particuliere uitgifte in de grondexploitatie Kor nputkwartier (Steenwijk). Bij de herziening van de grondexploitaties per 1-1-2021 is hier rekening mee gehouden, door het uitgiftetempo voor 2021 en verder te temporiseren. In onderstaande tabel worden de gerealiseerde grond verkopen in 2020 in een historisch perspectief geplaatst.

46 Woningbouw In 2020 is circa € 4 mln. aan opbrengsten gerealise erd door verkoop van de grond voor 52 te realiseren woningen. In 2019 en 2018 was dat respectievelijk € 3,3 mln. (47) en € 4,9 mln. (75). In 2020 heeft een projectontwikkelaar de laatste co ntractueel verplichte percelen (14) in het Kornputkwartier versneld afgenomen. In 2018 en 2019 was dit ook al het geval. De gretigheid van de marktpartijen om gronden af te nemen om tot ontwikkeling van woningen over te gaan geeft een indicatie voor de markt voor de te ontwikkelen woningtypen (hoofdzakelijk rij- en twee-onder-één-kapwoningen). De particuliere uitgifte loopt voor bij de prognose voor 2020. De verwachting was dat in 2020 in totaa l 27 particuliere kavels zouden worden uitgegeven, die p rognose blijkt achteraf te voorzichtig. De totale particuliere uitgifte van 38 kavels is verdeeld ove r de projecten Heetveld, Noordwal West, Kornputkwartier, Oosterbroek, Willemsoord, Giethoor n Noord, Noordermaten, Molenkampen III en Scheerwolde. De woningbouwafspraken met de woningcorporaties over de afname van kavels voor de bouw van sociale huurwoningen in 2020 bleken niet haalbaar en zijn nu gefaseerd in de jaren 2021 tot en met 2023. Bedrijventerreinenmarkt In 2020 is circa € 921.000 aan grondopbrengsten ger ealiseerd door de verkoop van 11.640m2 bedrijventerrein.

Dit is minder dan de prognose van 18.785 m2, maar hiermee is wel de hoogste uitgifte in 5 jaar gerealiseerd (zie tabel grondverkopen 2016-2020). Er is weliswaar een indicatieve vraag van gemiddeld 2,3 hectare per jaar in de periode 2019-2029 (Afspraken Regionale Bedrijventerreinen Programmeri ng West Overijssel 2019-2022), maar deze vraag blijkt in de praktijk lager als we kijken naar de historische verkopen in de afgelopen jaren. Aandachtspunt blijft dat de vraag naar bedrijventerreinen zich ho ofdzakelijk manifesteert in de kern Steenwijk en Vollenhove, terwijl het merendeel van het aanbod in de overige kernen binnen de gemeente Steenwijkerland is gelegen. Er is dus een mismatch tussen vraag en aanbod. De totale gemeentelijke voorraad bedrijventerrein bedraagt circa 7,5 hectare. De afzet is geprognosticeerd voor 2021 en verder. Het uitgiftetempo is gebaseerd op de historische uitgifte en de actuele mate van belangstelling. (Beleids)ontwikkelingen Er zijn een aantal (beleids)ontwikkelingen die gevo lgen hebben voor de financiële positie van het gemeentelijke grondbedrijf. Grondprijzenbrief 2021 De grondprijzenbrief 2021 is op 15 december 2020 vastgesteld door het college en ter kennisname verstuurd naar de raad. De grondprijzen opgenomen in de grondprijzenbrief 2021 zijn verwerkt bij de herziening van de grondexploitaties per 1 januari 2021.

De grondprijzen van de kavels voor woningbouw zijn in 2021 verhoogd met 1,5% ten opzichte van 2020. In 2020 zijn de verkoopprijzen van koopwoningen aanzienlijk gestegen tegenover een geringe stijging van de bouwkosten. De toename van deze marge biedt ruim te voor een stijging van de grondprijzen. Voor de grondprijzen van de kavels voor bedrijfsterreinen h anteren wij in 2021 dezelfde grondprijzen als in 20 20. Belangrijkste argument hiervoor is de geringe belan gstelling en vraag naar kavels voor bedrijfsterrein en. De afgelopen jaren is er weinig verkocht. Dit beslu it heeft wel een negatief effect op de 47 grondexploitatieresultaten, aangezien we rekening houden met een jaarlijkse opbrengstenstijging van 1,5% voor zowel de kavels voor woningbouw als bedrijfsterreinen. Perspectiefnota 2021-2024 Jaarlijks worden de parameters kosten- en opbrengst enstijging in de perspectiefnota vastgesteld en vertaald in de grondprijzenbrief. De vastgestelde parameters zijn ook van toepassing bij de herziening van de grondexploitaties per 1 januari 2021:  Opbrengstenstijging: 1,5%  Kostenstijging: 2,0%  Rente: 0,75% Bij de herziening van de grondexploitaties bij de j aarrekening 2020 verandert de prijspeildatum van 1 januari 2020 in 1 januari 2021. Op basis van de gen oemde parameters is ook een prijspeilcorrectie doorgevoerd.

Verder worden de grondprijzen aangehouden uit de Grondprijzenbrief 2021. Projectenportefeuille Bij de jaarrekening 2020 tellen we in totaal 20 grondexploitaties. Nota Grondbeleid 2020-2024 Op 17 december 2019 is de Nota Grondbeleid 2020-202 4 vastgesteld. Voor de visie op het grondbeleid en de wijze waarop het grondbeleid wordt gevoerd wordt verwezen naar de Nota Grondbeleid 2020-2024. 2.7.2 Realisatie 2020 In deze subparagraaf wordt ingegaan op de boekwaard e-ontwikkelingen en de gerealiseerde kosten en opbrengsten in 2020. Boekwaardeontwikkeling Het geïnvesteerd vermogen (de boekwaarde) van de bouwgronden in exploitatie is in 2020 afgenomen met circa € 3,33 miljoen van € 14,85 miljoen naar € 11,52 miljoen. De totale gemaakte kosten bedroegen in 2020 € 1,01 miljoen. De opbrengsten uit grondverkopen en overige opbrengsten bedroegen circa € 4,95 miljoen. In tota al wordt er circa € 0,62 miljoen aan winst genomen en circa € 0,01 miljoen aan verlies genomen. Kosten Binnen de verschillende grondexploitaties worden ja arlijks kosten gemaakt. Projecten worden bouwrijp gemaakt door het aanleggen van riolering en (bouw)wegen. Na de verkoop van kavels worden de projecten woonrijp gemaakt door het aanleggen van de definiti eve wegen, trottoirs en groenvoorzieningen. Daarnaast zijn er kosten voor de planontwikkeling ( ambtelijke uren, onderzoeken, etc.) en beheers- en

48 administratiekosten (doorbelasting van interne uren op het grootboek bouwgrondexploitaties algemeen). Ook wordt er rente toegerekend aan grondexploitaties op basis van het geïnvesteerd vermogen (=totale boekwaarde grondbedrijf). Hieronder worden de kosten weergegeven die in 2020 zijn gemaakt en toegelicht. Verwerving In 2020 zijn er geen gronden verworven. Sloopkosten In 2020 zijn er geen kosten gemaakt voor sloop. Sanering In 2020 zijn er geen saneringskosten gemaakt. Bouw- en woonrijp maken In de diverse projecten is in 2020 in totaal voor circa € 474.000 aan kosten gemaakt voor bouw- en woonrijp maken, waarvan circa € 418.000 in het project Kornputkwartier in Steenwijk. De overige kosten in het kader van bouw- en woonrijp maken zijn hoofdzakelijk gemaakt in de projecten Noordwal West te Vollenhove, Oosterbroek in Oldemarkt, Molenkampen III in Sint Jansklooster, Noordermaten in Blokzijl. Planontwikkelingskosten Voor de planontwikkeling van de diverse projecten i s in totaal voor circa € 210.000 aan kosten gemaakt . Dit bedrag heeft zowel betrekking op interne als externe plankosten van alle plangebieden en bestaat onder meer uit kosten op het gebied van o.a. projectleidi ng, stedenbouw, bodemonderzoek, archeologie, engineering en planeconomie. De meeste plankosten zijn gemaakt in de projecten Kornputkwartier (€ 56.000) en Scheerwolde (€ 36.000).

Rente Over de boekwaarde per 1 januari van het desbetreff ende verantwoordingsjaar wordt rente toegerekend aan de grondexploitaties. De gehanteerde rekenrente is vastgesteld op 1%. Op grond van de notitie rente van de commissie BBV wordt het percentage berekend over alle betaalde en ontvangen rente, waarbij het percentage voor de grondexploitatie naar verhouding Eigen Vermogen / V reemd Vermogen in ogenschouw moet worden genomen.

49 De totale boekwaarde van de bouwgronden in exploita tie (BIE) per 1 januari 2020 bedraagt circa € 14,85 miljoen. De toegerekende rente bedraagt in totaal in het verantwoordingsjaar 2020 circa € 148.500. Aan de gronden niet zijnde bouwgrond in exploitatie onder de materiële vaste activa mag op basis van de BBV-voorschriften geen rente worden toegerekend. Beheers- en administratiekosten Jaarlijks worden er overheadkosten gemaakt voor het beheren en administreren van het totale grondbedrijf. Deze kosten bedroegen in 2020 circa € 173.000. Deze kosten worden op basis van een verdelingssystematiek doorbelast naar de verschille nde grondexploitaties. De kosten worden doorbelast volgens een principe waarbij de grondexploitaties m et de grootste draagkracht de meeste kosten krijgen doorbelast. De verwachting is dat de doorbelasting van uren aan de grondexploitaties in de toekomst za l afnemen door de afbouw van het prestatiecontract. Opbrengsten In 2020 zijn binnen de verschillende grondexploitat ies opbrengsten gegenereerd. Deze bestaan hoofdzakelijk uit de verkoop van gronden. In de tabel worden de opbrengsten weergegeven die in 2020 zijn gegenereerd. Grondverkopen woningbouw De opbrengsten uit verkoop van grond voor woningbou w bedroegen in 2020 in totaal circa € 4,02 mln. Er is in totaal circa 24.000 m2 grond verkocht aan particulieren en projectontwikkelaars.

In onderstaande tabel staat waar deze opbrengsten zijn gerealiseerd. In de tabel is ook aangegeven voor welk type woningen de verkochte grond bestemd is. Grondverkopen industrieterreinen Op de verschillende industrie- en bedrijventerreine n is in 2020 in totaal 11.640m2 grond verkocht. De opbrengsten van deze verkopen bedroegen circa € 921 .000. In onderstaande tabel staat waar deze opbrengsten zijn gerealiseerd.

50 Huren en pachten In het project Mr. Z. ter Steghestraat (locatie Con crelit) ontvangt de gemeente een vergoeding voor he t gebruik van een pand in eigendom van de gemeente. De opbrengst in 2020 bedraagt € 4.000.

51 2.7.3 Analyse grondexploitaties Resultaten grondexploitaties In deze paragraaf worden de resultaten van de grond exploitaties jaarrekening 2020 gepresenteerd en ter vergelijking afgezet tegen de grondexploitaties jaa rrekening 2019. In tabel 4 worden de winst- en verliesnemingen toegelicht. Winst- en verliesnemingen De BBV (Besluit, Begroting en Verantwoording) schri jft in de Notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken 2019 een methode van winstnemen voor, namelijk de POC-methode ( Percentage of Completion ). Dit betekent in het kort dat de winst genomen moet worden op bas is van de financiële voortgang van het project (%

52 gerealiseerde kosten * % gerealiseerde opbrengsten * geraamde winst). Hierbij zijn reeds genomen winsten en verliezen uit de calculatie gehaald en in minder ing gebracht op de berekende winst voor het verantwoordingsjaar. Tot slot zijn de projectgebond en risico’s vanuit het weerstandsvermogen in mindering gebracht, wat resulteert in de te nemen winst. Een geprognosticeerd verlies wordt direct genomen t er hoogte van het verliesgevende resultaat op eindwaarde. In de begroting was een bij de jaarrekening 2020 te nemen winst begroot van € 1.024.000. In de najaarsnota 2020 is de begrote winst met € 450.000 naar beneden bijgesteld in verband met de opgelopen vertraging bij realisatie van de uitgifte van de kavels voor socia le huurwoningen. Hiermee komt de begrote winst voor 2020 uit op € 574.000. De werkelijke winstneming bi j de jaarrekening 2020 is in totaal € 614.000 en li gt hiermee in lijn met de totale begrote winst. Hierbi j wel de kanttekening dat het minder presteren dan begroot van met name de grondexploitaties voor bouw terreinen wordt gecompenseerd door het beter presteren dan begroot van de grondexploitaties voor woningbouw. Ook is van invloed het bijstellen van de geprognotiseerde resultaten en wijzigen van het risicoprofiel. Daarnaast is bij de jaarrekening 2020 voor een aant al projecten een verlies genomen.

Dat geldt voor de grondexploitaties waarbij de herziening per 1 januari 2021 heeft geleid tot een verliesgevend resultaat. Risicomanagement Jaarlijks wordt de omvang van het risico van alle g rondexploitaties bepaald. Dit gebeurt op basis van de RISMAN-methode. Het risicoprofiel van alle grondexp loitaties is bij de jaarrekening 2020 circa € 2,65 miljoen. Het risicoprofiel van het grondbedrijf is daarmee aanzienlijk lager dan het risicoprofiel bij de jaarrekening 2019 toen het risicoprofiel circa € 3,5 miljoen bedroeg.

53 Het risicoprofiel van het grondbedrijf wordt tezame n met overige risico’s afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit in de Algemene reserve vaste b uffer. De totale omvang van de reserve bedraagt ultimo 2020 ruim € 11 miljoen. Toelichting verschillen woningbouw in exploitatie Onderstaand wordt het ‘vergelijkbaar resultaat’ van de grondexploitaties ultimo 2020 vergeleken met he t resultaat van de grondexploitaties van ultimo 2019. Het betreft de vergelijking van het resultaat excl usief de bij de jaarrekeningen 2020 genomen winsten en ve rliezen. Door de resultaten ultimo 2020 en ultimo 2019 op deze manier te vergelijken wordt het versch il inzichtelijk dat direct het gevolg is van de inhoudelijke herziening van de grondexploitatie. Indien het verschil in het ‘vergelijkbaar resultaat’ groter is dan € 100.000 wordt dit nader toegelicht. Hierbij worden de belangrijkste verklaringen voor het verschil gegeven. Kornputkwartier De grondexploitatie ultimo 2020 is op eindwaarde € 294.000 voordeliger in vergelijking met de grondexploitatie ultimo 2019. Op basis van de gerealiseerde verkoop van particuli ere kavels in 2019 is het uitgiftetempo in de grondexploitatie ultimo 2019 bijgesteld naar gemiddeld circa 6-7 particuliere kavels in de periode 2020 t/m 2034. De verwachte einddatum van de grondexploitati e is verzet naar 31-12-2034.

De looptijdverlenging had door invloeden van rente en inflatie een negatief effect op het grondexploitatieresultaat. Bij herziening 2020 is de einddatum gehandhaafd en is dus de resterende looptijd 14 jaar. Er is een tekort op de woningmarkt en wij zien een toename van de belangstelling. Ook wordt de programmering in 2021 aangepast op de actuele woonb ehoefte. Deze ontwikkelingen hebben een positief effect op de prijsontwikkeling van de bouwgrond. Da arnaast zijn per balansdatum het merendeel van de kosten gemaakt waardoor de grondexploitatie een pos itieve boekwaarde van 11,3 miljoen heeft. De verlaging van de rekenrente van 1% naar 0,75% heeft een positief effect van ruim € 220.000 op de rendementsberekening van de grondexploitatie. Woldmeenthe De grondexploitatie ultimo 2020 is op eindwaarde € 744.000 voordeliger in vergelijking met de grondexploitatie ultimo 2019. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van een programmati sche omzetting van 8 sociale huurwoningen naar 2 woon-werk kavels aan Het Bolwerk. Naar aanleiding v an het raadsbesluit d.d. 18 december 2018 over de sociale investeringsopgave zijn deze sociale huurwoningen ingerekend. Woningbouw op deze locatie blijkt echter niet mogelijk omdat de percelen zich te dich t bij een pompstation bevinden.

De sociale huurwoningen hadden een begrote opbrengst van € 100 .000 (8 * € 12.500) terwijl nu voor de woon-werk kavels een opbrengst wordt begroot van € 760.000 (ca. 4.300 m2 * € 177). Hierbij moet wel de kanttekening gemaakt worden dat het risico van niet verkopen hoo g wordt ingeschat waardoor de winst niet wordt genomen. Dit is mede ingegeven door de geringe bela ngstelling voor de al te koop staande woon-werk kavels aan Het Ravelijn in de Woldmeenthe. 54 2.8 Overzicht algemene dekkingsmiddelen, dividend, overhead, beleggingen en onvoorzien Op grond van het BBV moet in zowel de begroting als de jaarrekening een overzicht worden weergegeven van : • Algemene dekkingsmiddelen • Dividend en beleggingen • Onvoorzien

55 Onvoorzien / Saldo begroting 2020 Het beeld voor onvoorzien en de stelposten algemene uitkering over 2020 ziet er als volgt uit: Overhead Met ingang van 2018 is het taakveld overhead ingevoerd. Dit taakveld bestaat voor 99% uit de kosten van de bedrijfsvoering, waarbij de direct toe te rekene n kosten ten laste van de taakveld moeten worden gebracht. Op grond van de gewijzigde BBV wordt het percentage overhead zowel in de begroting als in de rekening opgenomen.

56 3. Toelichting op de balans 3.1 Toelichting op de vaste activa ACTIVA VASTE ACTIVA Materiële vaste activa

57 Maatschappelijk nut Met ingang van 2017 moeten investeringen met maatsc happelijk nut (wegen, bruggen etc.) geactiveerd worden. Grond-, weg- & waterbouwkundige werken met maatschappelijk nut De vermeerderingen van € 4,1 miljoen hebben betrekking op investeringen in de openbare ruimte zoals in wegen, oeververbindingen en verlichting. De grootste investeringen zijn: • Molenstraat Sint Jansklooster € 125.000 • Versterken bermen € 536.000 • Gierwal € 241.000 • Fietspaden ( bidbook ) € 1.989.000 • Paden Binnenpad / Kerkweg € 100.000 • Vervanging bruggen BS38/39 € 195.000 • Openbare verlichting € 384.000 • Herstel damwand Blokzijl € 160.000 De inkomsten van bijna € 1,8 miljoen bestaan voor € 1,7 miljoen uit de subsidie van de provincie Overijssel in de realisatie van deze fietspaden. Overige vaste activa met maatschappelijk nut De investering van € 69.000 wordt voor € 46.000 ve roorzaakt door de bewegwijzering in Giethoorn. De overige € 22.000 zijn de kosten van het geluidscherm spoor (gelijk aan de bijdrage van het Rijk). Bedrijfsgebouwen maatschappelijk nut In de jaarrekening zijn de beoogde bijdragen van de provincie Overijssel van respectievelijk € 655.000 en € 643.000 voor aankoop van de molen in Giethoorn en het stationsgebouw in Steenwijk verwerkt .

Economisch nut Bedrijfsgebouwen De investering van € 329.000 is voor € 233.000 toe te schrijven aan de kosten voor de scholen in Giethoorn en Tuk. De overige € 96.000 hebben betrekking op investeringen van de routekaart energie neutraal. Grond-, weg- & waterbouwkundige werken met economisch nut De investering van € 471.000 heeft voor € 466.000 b etrekking op kosten voor Steenwijkerdiep en wijkvis ie Steenwijk West. Gronden en terreinen economisch nut De grond aan de M. Kiersstraat is in 2020 verkocht.

58 Erfpacht In 2020 is er 2x gebruik gemaakt van de mogelijkhei d om grond in erfpacht uit te geven. Hier staat tegenover dat 1x van de mogelijkheid gebruik is ge maakt om de in erfpacht gegeven grond in eigendom te verkrijgen. Machines, apparaten en installaties economisch nut De totale investering in 2020 is € 1.137.000. Dit zijn: • Thuiswerkplekken € 145.000 • Duurzaamheid Waterwyck € 100.000 • Zonnepark Boterberg € 214.000 • Mobile telefonie / servers € 416.000 • Zwembad Vollenhove € 82.000 • Zwembad Waterwyck € 180.000 Overige materiele vaste activa economisch nut De investering bedraagt € 367.000 en heeft betrekking op abri’s, technische componenten uit de routekaart energieneutraal, firewall en software, meubilair verbouwing gemeentehuis en speelvoorzieningen. Vervoersmiddelen Deze heeft betrekking op de investering in het pontje Jonen. Woonruimten Deze investering is negatief omdat de woning Onderd uikersweg is overgebracht naar voorraden in verkoop. Dit is verplicht op het moment dat een gebouw ultimo van enig jaar in de verkoop staat. Overige materiële vaste activa grondexploitatie De strategische gronden van de grondexploitaties worden onder de materiële vaste activa opgenomen. Dit vanwege voorschriften van het BBV.

Deze schrijven v oor dat complexen waarover nog geen raadsbesluit is genomen of daar waar geen plannen op de korte te rmijn voorliggen, de boekwaarde onder materiële vaste activa moet worden gebracht. De totale boekwaarde van de strategische gronden be draagt € 2.635.000. Op grond van de herziene voorschriften moeten deze gronden ( behalve De Scha ns, die is in 2017 getaxeerd ) uiterlijk ultimo 201 9 voorzien worden van een taxatie. Deze taxatie heeft in 2018 plaatsgevonden. De taxatie van de percelen is: • Giethoorn Noord € 429.000 76.551 m2 • Oosterbroek € 683.000 113.823 m2 • Vollenhove (Wouters) € 558.000 101.477 m2 • Haagje west € 209.000 40.190 m2

59 • Belt-Schutsloot Zandbelt € 15.000 18.625 m 2 • Molenkampen III € 350.000 56.400 m2 • Noordermaten € 178.000 44.500 m2 • De Schans € 1.074.000 244.101 m2 Afronding € - 1.000 € 3.495.000 Op basis deze actuele waardering kan worden geconcl udeerd dat er ultimo 2019 een stille reserve en een potentiele toekomstige “winst” van € 860.000 bij ve rkoop zal kunnen ontstaan. Op deze gronden mogen op basis van de voorschriften geen rente en kosten meer worden bijgeschreven. Dit omdat de gronden geen deel uitmaken van een actieve grondexploitatie maar onderdeel zijn van NIEG (Niet In Exploitatie Genomen) gronden. Economisch nut waarvoor een heffing kan worden geheven Alle investeringen met economisch nut (vanaf 2014), waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven, moeten separaat in de balans to t uitdrukking gebracht worden. Dit geldt voor alle investeringen op het gebied van afval, rioleringen en begraven. De verhoging van € 505.000 hebben betrekking op inv esteringen op het gebied van rioleringen, onder andere vervanging van (mini) gemalen, bijdragen in investeringen oeverbescherming, aandeel riolering in andere investeringen. Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen De omvang van de kapitaalverstrekking aan deelnemin gen is in 2020 niet gewijzigd en bedraagt € 1.246.000.

Deze hebben betrekking op verstrekkingen van aandelenkapitaal aan de NV NoordWestGroep, Enexis, de Bank voor Nederlandse Gemeenten, de ROVA en een aantal kleine deelnemingen van respectievelijk € 545.000, € 408.000, € 182.000, € 66.000 en € 45.000 (totaal € 1.246.000). Leningen aan woningbouwcorporaties De omvang van de leningen aan Wetland Wonen is in 2020 met € 463.000 afgenomen tot € 5.029.000. Leningen aan deelnemingen In 2020 is € 264.000 afgelost op een verstrekte len ing aan Vitens. In de raadsvergadering van 20 okto ber 2020 heeft de raad van de gemeente Steenwijkerland besloten om een hybride lening van ruim € 1 miljoen te verstrekken aan Enexis. De saldi van de uitstaande leningen per 31 december bestaan uit: • Achtergestelde lening ROVA € 1.011.000 • Lening Vitens € 264.000 aflossingen van € 26 4.000 per jaar • Enexis € 1.016.000

60 Overige langlopende leningen De overige leningen zijn de leningen aan ambtenaren, de roeivereniging en de Startersleningen, die via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) worden verstrekt. De totale omvang bedraagt ultimo 2020 € 2.752.000 (2019 € 2.683.000) waarvan het aandeel van de Starterslening € 2.652.000 (201 9 € 2.625.000) bedraagt. En met ingang van 2020 is het mogelijk om een duurz aamheidslening af te sluiten. In 2020 is een bedrag van € 54.000 uitgeleend. Ultimo 2020 bedraagt de omvang van deze leningen € 53.000. Tot en met 2020 is het totaalbedrag van € 2.652.000 (2019: € 2.625.000) aan verstrekte Startersleninge n overeenkomstig voorschriften geactiveerd. Dit bedrag bestaat uit € 2.405.000 overdrachten aan de SVn e n € 247.000 rentebijschrijvingen door renteontvangsten tot en met 2020 (t/m 2019 € 220.000). In het jaar 2020 bedroeg de rentebijschrijving minus kosten € 27.000 (2019 : € 23.000) Bij de stichtin g is per ultimo 2020 nog een bedrag van € 683.000 (ultimo 20 19 € 366.000) beschikbaar om Startersleningen te verstrekken. 3.2 Toelichting op de vlottende activa VLOTTENDE ACTIVA Voorraden

61 Bouwgronden in exploitatie: De ontwikkeling van de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden is als volgt: De nog te maken kosten en opbrengsten van alle comp lexen zijn gebaseerd op de nog uit te voeren werkzaamheden en te verkopen gronden. De grondslag voor de lasten is het bij de programmabegroting 2020 - 2023 gehanteerde kostenniveau en de faseringen. De winsten zijn berekend op basis van eindwaarde. Eind 2019 een vaststellingsovereenkomst gesloten me t de Belastingdienst ten behoeve van de openingsbalans over de waarde van de grondvoorraad ter berekening van de Vpb plicht die van toepassing kan zijn op de grondexploitatie. Tot en met 2017 zijn de aangiftes vastgesteld en over 2018 zijn ingediend. Over 2019 en 2020 verwachten wij geen Vpb te behoeven te betalen. Gereed product en handelsgoederen Dit zijn de onroerende goederen met een maatschappelijk of economisch nut die in de verkoop staan. De boekwaarde van deze activa zijn als volgt opgebouwd:

62 Woningen aan de Brink in Scheerwolde met een boekwaarde van € 325.000. Deze worden in het kader van de realisatie van sociale huurwoningen in 2021 verkocht voor € 80.000. De woning aan de Onderduikersweg 2 ( aangekocht ten behoeve van de realisatie van de scouting ) heeft een boekwaarde van € 429.000. Totale boekwaarde € 754.000. Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar De in de balans opgenomen uitzettingen met rentetypische looptijd van < 1 jaar bedragen: De vorderingen op openbare lichamen van € 6,6 miljoen heeft betrekking op een nog te ontvangen bedrag van btw compensatiefonds per 1 juli 2021 over het jaar 2020 (2019: € 6,7 miljoen). De omvang van de openstaande posten van debiteuren belastingen ultimo 2020 is ten opzichte van ultimo 2019 met bijna 1 miljoen gestegen. In 2020 zijn de aanslagen gemeentelijke belastingen 1 maand later dan in 2019 opgelegd. Met ingang van 1 januari 2020 is de IGSD Steenwijke rland / Westerveld opgeheven. Als gevolg van deze beleidskeuze worden ultimo 2020 de vorderingen en v oorzieningen van sociale aard in de rekening wederom verwerkt. Eind 2020 is de omvang van de voorziening van dubie uze debiteuren van sociale aard berekend op € 1.786.000 (per 1-1-2020 0) De voorziening dubieuze debiteuren is met € 4.000 bijgesteld tot € 747.000 ( 2019 € 743.000).

63 Overige vorderingen: Liquide middelen Dit betreft het creditsaldo van twee bankrekeningen en de liquide middelen bij burgerzaken. Op 1 bankrekening worden waarborgsommen gestort om defin itieve inrichting van het openbaar gebied in Eeserwold af te kunnen dwingen. Deze bankrekening h eeft per ultimo 2020 een saldo van € 471.000 (2019 € 267.000). Overlopende activa

64 Door wijziging in de voorschriften moeten nog te on tvangen bedragen van de EU, het Rijk en overige Nederlandse overheden separaat in de balans worden toegelicht. • Rijksvergoeding in geluidsanering spoorweglawaai van € 28.000 ( 2019 € 11.000 ). De nog te ontvangen bedragen van overige overheden bestaan uit: • Provinciale bijdrage van € 30.500 voor actie verkeerveiligheid 2019 (uitgestelde vaststelling) • Provinciale bijdrage van € 106.000 Nog te ontvangen bijdrage Nationaal Park • Provinciale bijdrage van € 1.462.00 Bidbook Weerribben en Wieden • Van de gemeente Zwolle een bijdrage van ruim € 1,3 miljoen voor vrijval van de verplichtingen voor Maatschappelijke opvang en Beschermd wonen • Provinciale bijdrage van € 78.000 in de kosten van handhaving corona De nog te ontvangen rente van € 28.000 heeft betrekking op de per 31 december 2020 (2019 € 32.000) nog te ontvangen rente van verstrekte geldleningen over de periode van de vervaldatum tot ultimo van het jaar , de zogenaamde transitorische rente. Vooruitbetaalde bedragen In de rekening is een bedrag van € 906.000 als voor uitbetaalde bedragen opgenomen. Dit bedrag bestaat uit € 316.000 aangegane en betaalde contracten als gevolg van de gewijzigde bekostigingsmethodiek bij zorg in natura. Hierbij wordt 70% bij aanvang van h et traject betaald en 30% volgt bij positieve afron ding van zorgtraject (2019 € 452.000).

De overige betalingen zijn vanwege btw facturering en aangifte btw in 2020 gedaan, maar hebben betrekking op 2021 - 2025 . Deze omvatten een totaalbedrag van € 590.000 (2021 € 543.000 en 2022 t/m 2025 € 47.000). Voorbeelden hiervan zijn de contributie van de VNG, voorschotten ProRail inzake de aanleg van geluidsschermen (onderhouds)abonnementen 2021 etc.. Nog op te leggen aanslagen De nog op te leggen aanslagen over 2020 van forensenbelasting, toeristenbelasting, riool grootverbruik en de afrekening van de gescheiden inzameling van respectievelijk € 825.000, € 507.000, € 226.000 en € 575.000 (totaal € 2.133.000, 2019 totaal 2.123.000) worden met ingang van 2015 onder de overlopende activa opgenomen.

65 3.3 Toelichting op de vaste passiva PASSIVA VASTE PASSIVA Eigen Vermogen & Voorzieningen De omvang van de reserves is per 31 december 2020 € 44,1 miljoen (31 december 2019 € 45,8 miljoen). Di t is exclusief de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten ter grootte van € 8,892 miljo en 16 ( 2019 € 8.038 miljoen) die nog niet (volledig) tot u itvoering zijn gekomen evenals de aanvulling van de reserve vaste buffer. In bijlage 8 wordt per reserve de mutatie naar aard , reden en omvang weergegeven. Bij verschillende bestemmingsreserves ontbreekt een bestedingsplan en deze voldoen hierdoor in theorie niet aan het criterium van bestemmingsreserve. In bijlage 3 wordt het totaal van de voorzieningen per voorziening weergegeven. De totale omvang van € 11.789.000 kan worden opgesplitst in zes onderdelen: 1. Voorzieningen voor egalisatie van tarieven voor afv alstoffenheffing en rioolheffing. Deze hebben een omvang van € 4.314.000 (2019: € 3.937.000) en w ordt ook in het Programma duurzaam nader toegelicht. 2. De voorziening Buddenbaum ter grootte van bijna € 14.000. Dit is een voorziening gevormd vanuit een legaat voor de gemeente. Bestedingen worden op initiatief van de vereniging voor Paasloër belang ten laste van de voorziening gebracht. 3.

Voorzieningen voor de betaling van wachtgelden, ove rdrachten van pensioenen en te betalen pensioenen (vanaf 1-1-2015) van voormalige bestuurd ers met een totale omvang van € 3.350.000 (2019: € 3.213.000). 4. Voorzieningen ingesteld door de raad om meerjarig o nderhoud van vastgoed / speeltoestellen te kunnen bekostigen. Deze voorzieningen hebben ultimo 2020 een omvang van € 1.707..000 (2019: € 1.329.000). 5. In 2018 is een voorziening gevormd voor onderhoud wegen. Ultimo 2020 heeft deze voorziening een omvang van € 2.128.000 (2019: € 2.951.000). 16 Conform bijlage 7