Jaarrekening 2020.pdf

Jaarrekening 2020

1 Jaarrekening 2020 1. INLEIDING ............................................................................................ ................................................... .......... 3 1.1 Resultaat rekening 2020 ................................................... ................................................... ..................... 3 1.1.1 Beleidsrekening 2020 .................................................. ................................................... .......................... 4 1.1.2 Bedrijfsvoering 2020 (overhead) ..................................................................................................... ........ 4 1.2 Rechtmatigheid ..................................................................................................... .................................... 5 1.3 Coronacrisis ..................................................................................................... ......................................... 5 1.4 Voorstel tot bestemming van het resultaat 2020 .................................................................................... 6 1.6 Het overzicht van baten en lasten ..................................................................................................... ...... 8 1.7 De balans .....................................................................................................

.............................................10 1.8 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................................12 2. TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ..................................................... .. 16 2.1 Inwoner op 1 ..................................................................................................... .......................................16 2.2 Duurzaam ..................................................................................................... ...........................................21 2.3 Werk aan de winkel .................................................. ................................................... ...........................24 2.4 Samenredzaam ..................................................................................................... ...................................27 2.5 Mijn Steenwijkerland .................................................. ................................................... ........................36 2.6 Financiën en bedrijfsvoering ..................................................................................................... .............41 2.7 Grondexploitaties .....................................................................................................

...............................45 2.8 Overzicht algemene dekkingsmiddelen, dividend, overhead, beleggingen en onvoorzien ................54 3. TOELICHTING OP DE BALANS ............................................................................. ..................................... 56 3.1 Toelichting op de vaste activa ................................................... ................................................... ...........56 3.2 Toelichting op de vlottende activa ................................................... ................................................... ....60 3.3 Toelichting op de vaste passiva ..................................................................................................... .........65 3.4 Toelichting op de vlottende passiva ..................................................................................................... ..66 3.5 Schatkistbankieren ..................................................................................................... .............................69 3.6 Garanties ..................................................................................................... .............................................70 BIJLAGEN ............................................................................................. ................................................... ................

72 Bijlage 1: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .........................................................................72 Bijlage 2: Beleidsindicatoren ..................................................................................................... ...............................73 Bijlage 3: Verloop reserves en Voorzieningen ..................................................................................................... ....75 Bijlage 4: Mutaties reserves per programma ..................................................................................................... .....76 Bijlage 5: Incidentele baten en lasten / Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan en van reserves ..........78 Bijlage 7: Restantkredieten: Ten laste van reserves / Geactiveerde investeringen .............................................86 Bijlage 8: Mutaties in de reserves en voorzieningen ...............................................................................................90 Bijlage 9: Bijlage Taakvelden ..................................................................................................... .............................94 Bijlage 10: SISA, verantwoording specifieke uitkeringen ......................................................................................97 2 3 1.

Inleiding Aan de leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de jaarrekening 2020 van de gemeente Steenwijkerland aan. In deze jaarrekening vindt u het totale financiële beeld over het afgelopen jaar van onze activiteiten. Aan u de vraag deze jaarrekening in uw raadsvergadering van 29 juni aanstaande vast te stellen. Het hoeft geen betoog, maar het was een bijzonder j aar. Een jaar zoals we dat nog niet eerder hebben meegemaakt. De coronacrisis heeft op nagenoeg al on ze activiteiten wel effect gehad. Het woord corona zal u, bij het lezen en doornemen van deze jaarrekening, dan ook vele malen terug zien komen. De crisis bracht op allerlei vlak en voor iedereen onzekerheid. Het bracht ook onzekerheid in onze gemeentelijke financiën, zowel aan de inkomsten- als uitgavenkant. Het was mede hierdoor extra lastig om gedurende het jaar goed in te voorspellen hoe het f inancieel zou aflopen. Uiteindelijk is een negatief financieel beeld gedurende het jaar in de laatste maanden omgeslagen in een behoorlijk positief saldo. Alle onderliggende resultaten, behorende bij dit po sitieve eindresultaat vindt u uitgebreid terug in d eze jaarrekening 2020. Als college wensen wij u veel su cces met het doornemen van deze resultaten en het voorbereiden van de besprekingen van dit document t ijdens de politieke markt en raadsvergadering.

Die vermoedelijk door het coronavirus wederom digitaal zullen plaatsvinden. 1.1 Resultaat rekening 2020 De jaarrekening van de gemeente Steenwijkerland geeft over het jaar 2020 na bestemming een positief saldo van bijna € 4,4 miljoen, 3% van de lasten van de ex ploitatierekening. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat in de Najaarsnota een bedrag van € 1.089.000 als dekking is ingezet voor de lasten die vanwege corona zijn opgetreden. Tabel 1.1 Resultaat rekening 2020: Door het positieve rekeningsaldo stijgt de reservep ositie (inclusief rekeningresultaat) naar € 44,1 mi ljoen (2019: € 45,8 miljoen). Deze reservepositie zal op basis van de door de raad beschikbaar gestelde en n og beschikbare kredieten in 2021 afnemen naar bijna € 35,2 miljoen. 1 1 Op basis van de ultimo 2020 nog beschikbare en door de raad beschikbaar gestelde kredieten van € 8,892 miljoen, exclusief raadsbesluiten 2021 en meerjarenbegroting.

4 1.1.1 Beleidsrekening 2020 De financiële resultaten 2020 per programma 2 geven het volgende beeld te zien: Tabel 1.2 Resultaten per programma 2020 : In hoofdstuk 2 staat per programma een analyse. Bij de vaststelling van de Najaarsnota 2020 heeft d e gemeenteraad besloten om vanaf 2020 geen exploitatiebudgetten meer over te hevelen van het ene naar het andere jaar. 1.1.2 Bedrijfsvoering 2020 (overhead) Het saldo van de post overhead (bedrijfsvoering) 20 20 sluit met een positief saldo van € 62.000. Onderstaand overzicht geeft u inzicht in de saldi 2020. Tabel 1.3 Saldi bedrijfsvoering 2020 per team: 2 Inclusief grondexploitatie

5 Het jaar 2020 kan niet worden gekenschetst als een jaar dat als normaal kan worden aangemerkt. In maart zijn we vanwege de pandemie overgestapt naar thuisw erken en gelijktijdig zijn de eerste stappen gezet naar een toekomstgerichte organisatie die wendbaar en flexibel is. Deze flexibiliteit werd in 2020 direct gevraagd bij de stroom van werkzaamheden, informatievoorziening en begeleiding van aanvragen voor de Tozo regeling, kinderopvang, handhaving en andere noodzakelijke taken die aan de gemeente werden opgelegd. In het v oorjaar is voor een bedrag van € 270.000 een beroep gedaan op de bedrijfsreserve om de organisatie door te laten draaien. Gelijktijdig werd medio 2020 duidelijk dat er financiële tekorten zouden ontstaa n. Ondanks de hoge druk op de organisatie is in de najaarsnota een taakstellende bezuiniging voor de b edrijfsvoering opgenomen. Deze is uiteindelijk gerealiseerd. Mede vanwege de compensatie in de septembercirculai re en de definitieve BUIG bijdrage en de onverwachte onderbesteding in het sociale domein zijn de verwachte tekorten niet opgetreden. De analyse hiervan wordt in deze jaarrekening nader voor u toegelicht. 1.2 Rechtmatigheid De rechtmatigheid wordt getoetst aan de hand van het door de raad vastgestelde normenkader. Bij een aantal programma’s is sprake van een oversc hrijding van het budget.

Deze overschrijdingen zijn toegelicht en passen binnen het bestaande beleid va n de gemeente Steenwijkerland. Dat houdt in dat er geen sprake is van begrotingsonrechtmatigheid. Op 1 januari 2015 zijn taken in het kader van de decentralisaties naar gemeenten overgedragen. Vanaf 2015 heeft de SVB geen goedkeurende verklaring gekregen. Voor onze gemeente heeft dit mogelijk consequenties. Controleverklaringen van de zorginstellingen, SVB en overige partijen werken door in he t oordeel van onze controleverklaring. De problematie k vanaf 2015 tot op heden, het uitblijven van duidelijke afspraken en de uitloop van declaraties tot en met 15 maart 2021 hebben gevolgen voor de inhoud van onze verklaring. Vanuit de organisatie is op deze ontwikkelingen geanticipeerd door zelf actief de prestatielevering van de PGB volledig te monitoren. Vanaf 2018 werkt de gemeente bij zorg in natura met een gewijzigde bekostigingsmethodiek. Bij deze resultaatgerichte methode wordt bij aanvang van de behandeling 70% van de bekostiging voldaan. Na afronding van de behandeling met een positief resultaat volgt het resterende bedrag van 30%. Omdat deze behandelingen verschillende doorlooptijden hebben, de behandeling in 2019 / 2020 wel is aangevangen maar ook in 2021 verder zal voortduren is een bedra g van € 316.000 (2019 € 452.000) als vooruitbetaald opgenomen in de rekening 2020.

Deze kosten komen ten laste van het jaar 2021. 1.3 Coronacrisis Na 31 december 2020 is er geen einde gekomen aan de coronacrisis. In Nederland heeft de crisis in januari 2021 geleid tot een lockdown en een avondklok. Ook in 2021 zal dit leiden tot ongekende aanpassingen voor het dagelijkse leven. De financiële impact is sterk afhankelijk van het einde van de crisis, de vaccinatiegraad en nadere besluiten die vanuit het kabinet en lokaal zullen worden genomen en/of opgelegd. Naar verwachting kunnen zich in 2021 wederom de volgende effecten voordoen: o Toegenomen uitgaven voor inkomensondersteuning; 6 o Onzekerheden op het gebied van uitgaven voor onderwijs; o Lagere /wegvallende inkomsten (bijv. havengelden, toeristenbelasting, forensenbelasting, dividenden); o Onderuitputting op investeringen; o Stagnatie van mogelijke uitgifte van gronden van de grondexploitaties; o Extra lasten voor noodzakelijke kindercrisisopvang, laptops en licenties voor thuiswerk- systemen; o Nadelige effecten op de kengetallen van de gemeente (solvabiliteit, netto schuldpositie en grondexploitatie; o Rechtmatigheidsproblemen bij het blijven doorbetalen van jeugdzorg conform de oproep van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten. Samenvattend betekent dit dat de financiële consequenties voor de gemeente niet goed zijn in te schatten.

Processen en sturing worden zo goed mogelijk ingeri cht om met alle onzekerheden om te gaan, waar mogelijk duidelijkheid te krijgen over de impact op de financiële situatie en een deugdelijke administratie te blijven voeren, waardoor de rechtmatigheid van u itgaven en inkomsten mogelijk blijft. Dit is evenwe l niet bij voorbaat te garanderen. De gemeente heeft vanwege de coronapandemie in 2020 extra werkzaamheden moeten uitvoeren. Ambtelijk liggen deze werkzaamheden voor een groot deel in de uitvoering en verantwoording van de Tozo 3 regeling, de kinderopvang voor essentiële beroepen , handhaving, huurcompensatie van sport- instellingen etc. Door de Tozo regeling bijna geheel in eigen beheer uit te voeren is de hiervoor beschikbaar gestelde bijdrage van € 587.000 maar voor € 127.000 besteed. De Tozo en andere taken zijn in 2020 uitgevoerd. Di t heeft evenwel tot gevolg gehad dat er in 2020 een sterke toename van verlofuren is ontstaan. Deze toe name is becijferd op € 440.000. 4 Op grond van de wettelijke voorschriften moet deze omvang in de rek ening worden opgenomen indien de toename substantieel is. 1.4 Voorstel tot bestemming van het resultaat 202 0 Voorstel tot bestemming van het resultaat 2020: - Geen middelen toevoegen aan de reserve vaste buffer - Het positieve resultaat 2020 van afgerond € 4.397.0 00 ten gunste brengen van de Algemene reserve vrij besteedbaar 1.

Norm vaste Buffer De gemeente Steenwijkerland hanteert een norm van 1 5% voor het opvangen van risico’s. Ultimo 2020 bedraagt deze norm op grond van de nota reserves en voorzieningen: 3 Tozo: Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers 4 De toename van het verlof ten opzichte van ultimo 2019 is 35%. Hierin is ook opgenomen het verlof van het per 1-1-2020 in dienst genomen personeel van de voormalige IGSD. 7 Ultimo 2020 is de omvang van de reserve € 11,8 miljoen. Met inachtneming van de dotatie in de begroting 2021-2024 zal deze toenemen tot € 12,8 miljoen. Op 19 december 2017 heeft de raad de nota Reserves en voorzieningen vastgesteld. Hierin is een norm vastg esteld van 15% waarbij een bandbreedte van 5% gedurende maximaal 3 jaren is toegestaan. Op grond van de nota Reserves en voorzieningen is geen aanvulling tot de norm vereist. 2. Algemene reserve vrij besteedbaar Voorgesteld wordt om het voordelige saldo 2020 van afgerond € 4.397.000 ten gunste van de Algemene reserve vrij besteedbaar te brengen. Resumé : Voorstel tot bestemming 3. Compensatie Reserve Volkshuisvesting In 2020 is duidelijk geworden dat de locatie Bolwerk in het complex Woldmeenthe niet geschikt is voor de realisatie van 8 sociale huurwoningen.

De reserve V olkshuisvesting heeft echter wel een bijdrage gedaa n voor de realisatie hiervan en de negatieve gevolgen hiervan in het complex Woldmeenthe. De invulling van deze locatie is dan ook weer omgezet in woon-we rk locatie. Het financiële gevolg is dat er een ste rk verbeterde winstprognose ontstaat die te zijner tijd terugvloeit naar de Algemene reserve vrij besteedbaar. Voorgesteld wordt om de reserve Volkshuisvesting vo or een bedrag van € 412.500 te compenseren in de bijdrage opgenomen in het raadsbesluit van 18 december 2018 voor de realisatie van sociale huurwoningen in de noordelijke kernen van Steenwijkerland en dit bedrag ten laste te brengen van de Algemene reserve vrij besteedbaar. Dit omdat dit onderdeel van het plan niet kan worden gerealiseerd.

8 1.6 Het overzicht van baten en lasten 5 5 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2019 in bijlage 7 zijn opgenomen.

9 10 1.7 De balans

11

12 1.8 Grondslagen voor waardering en resultaatbepali ng 1.8.1 Inleiding De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van d e voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording ( BBV) provincies en gemeenten daarvoor geeft. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepali ng van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende b alanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op de balansd atum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsj aar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn. Dividendop brengsten van deelnemingen worden als baten genomen op het moment waarop het dividend betaalbaa r gesteld wordt, tenzij garantstellingen zijn afgegeven. Voor verplichtingen die gerelateerd zijn aan arbeidskosten en die jaarlijks een vergelijkbaar volume hebben arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een j aarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorzienin g getroffen of op andere wijze een verplichting opgen omen.

De referentieperiode is dezelfde als die van de meerjarenraming; te weten vier jaar. Indien sprake is van (eenmalige) schokeffecten (bijv. reorganisat ies) moet wel een verplichting gevormd worden. 1.8.2 Balans Vaste activa Artikel 59 BBV schrijft voor dat alle investeringen moeten worden geactiveerd. Kunstvoorwerpen met een cultuurhistorische waarde zijn hiervan uitgesloten. Tot en met 2016 was het toegestaan om investeringe n met maatschappelijk nut ten laste van reserves te brengen en dus niet te activeren. Met ingang van 2017 is dit niet meer mogelijk. Immateriële vaste activa De immateriële vaste activa worden overeenkomstig a rtikel 9 van en de bijlage bij de ‘Financiële verordening gemeente Steenwijkerland’ niet geactive erd. Met ingang van 2016 worden bijdragen aan activa van derden onder de immateriële vaste activa geadministreerd. Materiële vaste activa met economisch nut. De in erfpacht uitgegeven percelen zijn gewaardeerd tegen de eerste uitgifteprijs (i.c. de waarde die bij eerste uitgifte als basis voor de canonberekening in aanmerking is genomen). De overige investeringen met economisch nut zijn ge waardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven.

Slijtende investeringen worden vanaf het moment van ingebruikneming lineair afgeschreven op basis van de verwachte gebruiksduur. Op grondbezit met econom isch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven. Bij de waardering wordt in voorkomend e gevallen rekening gehouden met een bijzondere 13 vermindering van de waarde, indien deze naar verwac hting duurzaam is. In het rekeningjaar heeft een dergelijke vermindering overigens niet plaatsgevonden. Volledigheidshalve vermelden wij dat op investering en die vóór 2004 gedaan zijn, in het desbetreffende verslagjaar, soms extra is afgeschreven zonder econ omische noodzaak (ter verlichting van toekomstige lasten). Ook zijn in voorkomende gevallen reserves op dergelijke investeringen afgeboekt. Op grond van artikel 65 van het BBV wordt bij de waardering van de vaste activa rekening gehouden met een vermindering van hun waarde, indien deze vermin dering naar verwachting duurzaam is. Op de waarde van activa met economisch nut mogen vanaf 1- 1-2004 reserves niet meer in mindering worden gebracht. Investeringssubsidies en andere bijdragen van derden mogen wel in mindering worden gebracht. Compensabele BTW wordt niet geactiveerd. Materiële vaste activa met maatschappelijk nut Met ingang van 2017 zijn de voorschriften voor investeringen met maatschappelijk nut ( wegen, bruggen) aangepast.

Tot en met 2016 was het toegestaan deze investeringen ten laste van een reserve te brengen ter voorkoming van toekomstige lasten. Vanaf 2017 moete n investeringen met maatschappelijk nut evenals investeringen met economisch nut geactiveerd te worden. Financiële verordening Op 18 december 2018 heeft de raad een nieuwe Financ iële verordening vastgesteld. In deze verordening zijn in een bijlage de te hanteren afschrijvingster mijnen vanaf 2018 opgenomen. De gehanteerde afschrijvingstermijnen zijn overeenkomstig deze ver ordening, tenzij het college met instemming van de gemeenteraad bewust is afgeweken van de in deze verordening opgenomen afschrijvingstabel. Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regel ingen en leningen u/g zijn opgenomen tegen nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht. Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en B V’s (‘kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen’ in d e zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijg ingsprijs van de aandelen. Indien de waarde van de

14 aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs vindt afwaardering plaats. Tot dusver is een dergelijke afwaardering niet noodzakelijk gebleken. Vlottende activa Voorraden Toekomstige aankopen voor bouwgrondontwikkeling zul len in eerste instantie onder de materiële vaste activa (MVA) worden opgenomen. Nadat de raad een besluit heeft genomen om de gronden in exploitatie te nemen worden deze onder de voorraden in de balans gepresenteerd. De als ‘onderhanden werken’ (bouwgrond in exploitatie, BIE) opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kun nen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijpmaken). Ook de rentekos ten en de administratie- en beheerskosten minus de verkregen verkoopopbrengsten vallen hieronder. Winsten uit de grondexploitatie worden slechts geno men indien en voor zover die met voldoende mate van betrouwbaarheid als gerealiseerd aangemerkt kun nen worden. Deze winst werd tot en met 2016 berekend met inachtneming van de kaders van de door de raad op 8 december 2015 vastgestelde nota grond- en ontwikkelbeleid.

Door een verplicht voorg eschreven wijziging in de verantwoordings- voorschriften moet met ingang van 2017 de POC (Percentage of Completion) methode worden toegepast. Deze methode houdt in dat naar gelang de voortgang van een complex zowel in de kosten als de opbrengsten, eindresultaten in een veel eerder stadium als resultaat verwerkt moeten worden. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale wa arde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening i s bepaald op basis van de geschatte inningskansen, met inachtneming van de ouderdom van de vorderingen. Toelichting onzekerheid eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huish ouding of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO ee n bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatievoorziening van het CAK naar de gemeente is om privacyredenen beperkt. Hierdoor kan de gemeente niet de juistheid en volledigheid op perso onsniveau en op totaalniveau van de eigen bijdragen vaststellen.

In de kadernota rechtmatigheid 2016 va n de commissie BBV geeft deze commissie aan dat de wetgever in feite bepaald heeft dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdrage geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is . Dit betekent dat de gemeente geen zekerheid over omtrent de omvang en de hoogte van de eigen bijdrag e kan krijgen. In de jaarrekening is dus sprake van een onzekerheid ten aanzien van deze eigen bijdrage, ook al ligt de oorzaak hiervan niet bij de gemeente. Liquide middelen en overlopende posten Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen. Vaste passiva Reserves De reserves worden tegen nominale waarde opgenomen. 15 Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale be drag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. Onder de voorzieningen zijn o ok opgenomen de voorziening riolering en afvalverwijdering omdat dit door derden verkregen m iddelen zijn. De waardering van de voorziening pensioenverplichtingen en pensioenbetalingen van vo ormalige bestuurders tegen actuariële waarde is gebaseerd op de meest recente overlevingstabel van het Actuarieel Genootschap ( de GBM/GBV 2013/2018 met leeftijdsterugstelling) en de circulaire van het ministerie van BZK.

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Vennootschapsbelasting Ondanks de afgesloten Vaststellingsovereenkomst met de belastingdienst bestaat er nog geen volledige zekerheid van de schuldpositie over de nog niet afg erekende jaren (2018 en 2019). In de rekening is ge en schuldpositie opgenomen. Borg- en garantstellingen Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zi jn, is buiten telling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenom en. Overigens is in de toelichting op de balans nadere informatie opgenomen. Gebeurtenissen na balansdatum In 2020 is de wereld er veel anders uit gaan zien d oor de in februari / maart 2020 wereldwijd uitgebro ken coronacrisis. Deze situatie duurt ook nog voort in 2021. In 2020 is de financiële impact aanzienlijk geweest . Het Rijk heeft evenwel met 3 coronacompensatie- regelingen via de Algemene uitkering en meerdere co mpensatieregelingen via de departementen voor eveneens een aanzienlijke compensatie gezorgd.

Ulti mo 2020 zijn er nog tal van onzekerheden, maar met het vaccinatieprogramma is de verwachting dat de fi nanciële gevolgen voor 2021 minder omvangrijk zullen zijn. In de decembercirculaire is een 3 e coronapakket aangekondigd, waarvan voor bijna € 6 00.000 compensatie in 2021. Daarnaast komen er via de afzo nderlijke departementen ook nog bijdragen voor verschillende beleidsterreinen beschikbaar. Het fin anciële effect van de decembercirculaire van € 195. 000 is op grond van de stellige uitspraak van de commissie BBV niet in 2020 verwerkt. Dit gebeurt in 2021. Hoe groot de financiële impact voor 2021 zal zijn i s nu onmogelijk te bepalen. We monitoren onze risico’s en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt geen risico voor de continuïteit. We bewaken onze liquiditeitspositie goed en nemen zo nodig maatregelen om onze taken gedurende deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren. Deze onzekerheid gold vorig jaar voor het afgelopen jaar 2020. Vanwege de compensatie en lagere budgetuitzettingen is deze onzekerheid ondanks eerdere verwachtingen niet uitgekomen. 16 2. Toelichting op het overzicht van baten en lasten De presentatie van de rekening geschiedt overeenkom stig de aan ons opgelegde voorschriften, het zogenaamde Besluit Begroting en Verantwoording 2004 en is per programma opgebouwd.

In de toelichtingen zijn alle afwijkingen van minimaal € 20.000 of 10% van het taakveld vermeld. Met ingang van 2017 zijn de BBV voorschriften aangepast en zijn de begroting en de rekening opgebouwd uit taakvelden. Tot en met 2016 waren de begroting en rekening nog gebaseerd op producten. In de rekening hebben wij voor de herkenning, indien nodi g, de omschrijving van de producten nogmaals weergegeven. 2.1 Inwoner op 1 De lasten en baten van het programma Inwoner op 1 6: De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Bestuur Dit taakveld bestaat uit de voormalige producten ra ad en commissies, burgemeester en wethouders, representatie, bestuurlijke samenwerking, bestuursondersteuning raad en rekenkamer. Het financiële nadeel in de rekening omvat € 36.000 en bestaat uit 6 onderdelen: 6 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2019 in bijlage 7 zijn opgenomen.

17 1. Pensioenoverdracht bestuurders In december 2020 zijn wij geïnformeerd over de omvang van de voorziening pensioenoverdracht. Voor de berekeningen van de omvang van de voorziening wordt gebruikgemaakt van de meest recente overlevingstabel (GBM / GBV 2013-2018 met leeftijdsterugstelling ) van het Actuarieel Genootschap en de actuele renteontwikkelingen. De (in december gepubl iceerde) rekenrente is evenals bij andere pensioeninstellingen gedaald naar 0,082% (2019: 0,29%). Op grond van de APPA-regeling hebben bestuurders de mogelijkheid om pensioenverplichtingen over te brengen naar een ander pensioenfonds. Doen ze dit niet dan betaalt de gemeente het pensioen. Indien wel wordt overgestapt naar een ander pensioenfonds, dan is een afkoopsom verschuldigd. Deze afkoopsom wordt berekend op bovenvermelde rekenmethode. Aange vuld met de salarisontwikkelingen is voor de (voormalige) leden van het college van B&W een bedrag van € 61.000 extra toegevoegd aan de voorziening pensioenoverdrachten. 2. Voorziening wachtgeld voormalige bestuurders De lasten van wachtgeldverplichtingen moeten voor d e gehele resterende periode in een voorziening gestort worden. Door de bovenvermelde rekenmethode en de neveninkomsten in 2020 kan er in de rekening een bedrag van € 7.000 uit de voorziening vrijvallen ten gunste van het resultaat. 3.

Betaling pensioenen voormalige bestuurders Voor pensioenbetalingen ontstaan na 1 januari 2015 geldt hetzelfde regime als bij pensioenoverdracht. In 2015 zijn hiervoor de BBV 7 voorschriften aangepast. Ook hierbij wordt gebruik gemaakt van een extern opgemaakte berekening die is gebaseerd op de meest recente overlevingstabel van het Actuarieel Genootschap en de stand van bovenvermelde rekenrente. Een bedrag van € 35.000 is extra toegevoegd aan de voorziening om toekomstige verplichtingen te kunnen bekostigen. 4. Gemeenteraad / B&W In de rekening 2020 is een financieel voordelig sal do van € 57.000 zichtbaar, voornamelijk het gevolg van niet bestede budgetten voor reis- en verblijfkosten en opleidingen. 5. Rekenkamer / Ombudsfunctie Een positief saldo van € 30.000 vanwege niet bested e kosten voor ombudsfunctie en een vergoeding door regiogemeenten omdat de gemeente Steenwijkerland de regiewerkzaamheden heeft uitgevoerd. 6. Overig De overige voordelen omvatten een bedrag van € 38.0 00 en hebben voornamelijk betrekking op onder- besteding op de onderdelen loonkosten griffie, representatie, kindergemeenteraad en verzekeringen en een hogere post op de accountantskosten. Wet Normering Topinkomens ( WNT) Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke- en semipublieke sector (WNT) ingegaan.

Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op de gemeente Steenwijkerland van toepassing zijnde regelgeving: het algemene WNT maximum. Het bezoldigingsmaximum in 2020 voor de gemeente St eenwijkerland is € 201.000 (2019 € 194.000). Het weergegeven individuele WNT-maximum is berekend naa r rato van de omvang (en voor 7 Besluit Begroting en Verantwoording 18 topfunctionarissen tevens de duur) van het dienstverband, waarbij voor de berekening de omvang van het dienstverband nooit groter kan zijn dan 1 fte. Bezoldiging topfunctionarissen Onder topfunctionarissen worden verstaan: “Leidinggevende topfunctionarissen met dienstbetrekking en leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling alsmede degenen die op grond van hun voormalige fun ctie nog 4 jaar als topfunctionaris worden aangemerkt.” Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met dienstbetrekking die in 2020 een bezoldiging boven het individuele WNT-maximum hebben ontvangen . Overhead Drie onderdelen worden op grond van de voorschriften onder het taakveld overhead weergeven. Dit zijn voorlichting en communicatie, bezwaar en beroep, kabinet en bestuursondersteuning.

19 Het resultaat in de rekening bedraagt € 39.000 negatief waarvan € 31.000 is veroorzaakt door hogere corona gerelateerde lasten op het gebied van voorlichting en communicatie. Openbare orde en veiligheid Het taakveld openbare orde en veiligheid sluit af m et een tekort van € 89.000. Op het budget voor politiezaken is een tekort ontstaan van € 24.000. Het budget voor de controleurs openbare ruimte sluit met een overschot van € 15.000, met name door lagere kosten voor lease. Het budget voor stevig aanwezig sluit met een tekort van € 66.000. Dit kan vooral worden toegeschreven aan extra kosten in het kader van corona. De inkomsten vanuit APV vallen € 17.000 lager uit dan begroot. Dit heeft ook te maken met corona doordat er minder vergunningen zijn verstrekt. Er zijn nog kleinere verschillen met een voordeel van € 3.000. Kernenbeleid Het taakveld kernenbeleid heeft per saldo een voordeel van € 71.000. Dit is het gevolg van een langere doorlooptijd in d e uitvoer van onder andere het project Kaap de Voor st Vollenhove, het verfraaien van de tunnel bij Vollenhove en de ontwikkeling van een buurttuin de Wieken Sint Jansklooster. Al deze projecten zijn in 2020 gestart. Ruimtelijke ordening In 2020 zijn de uitgaven voor planschade € 21.000 lager uitgevallen.

Wonen en bouwen Omgevingsvergunningen Er is een bedrag van € 791.000 meer aan legesinkomsten ontvangen dan begroot (ruim € 1,1 miljoen). Er is een aantal redenen dat de hogere inkomsten kunnen verklaren: • Allereerst is er per 1 januari 2021 een nieuwe wet BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) van start gegaan. Deze heeft betrekking op het bouwen van nie uwe woningen. Het brengt ook veel extra kosten met zich mee, oplopend tot € 10.000. Om dit te voorkomen zijn er in december 2020 nog snel een aantal aanvragen ingediend (40 meer dan normaal). • Verder zijn er zes aanvragen geweest die per stuk hoge leges opleveren. Hieronder een overzicht van aanvragen met een leges opbrengst boven de € 40.000, dit betreft vier nieuwbouwprojecten, een zonnepark en het renoveren van een gemaal.
Woonconcept € 145.792
VOF Scheerwolde € 51.485
Woonconcept € 65.601
VOF Scheerwolde € 139.626
Kantoor Grafhorst € 49.275
Zonnepark Ronde Blesse € 245.223
Totaal € 697.002 • Een derde verklaring is dat er dit jaar meer aanvragen zijn ingediend. Dit is waarschijnlijk een gevolg van de coronacrisis. Mensen waren over het algemeen meer thuis zijn thuis en besloten deze tijd te besteden aan verbeteringen in en rondom de woning. o In 2020 zijn er 43 conceptaanvragen meer ingediend t.o.v. 2019. o In 2020 zijn er 51 omgevingsaanvragen meer ingediend t.o.v. 2019.

Overig De kapitaallasten van de inrichting en de levensduu r verlengende investeringen zijn in 2020 niet gerealiseerd. De kapitaallasten zijn hierdoor € 17.500 lager. In totaal een voordelig saldo voor de rekening 2020 van € 819.000. 20 Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelic ht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die op g rond van de regelgeving via de exploitatie worden verantwoord (ombudsfunctie sociaal domein, i nvesteringen kernenbeleid, omgevings- plan etc.). o Dotatie in de voorziening pensioenoverdracht van € 61.000 en € 35.000 in de voorziening betaalde pensioenen bestuurders vanwege de bijstelling van de rekenrente. o Onttrekking / vrijval van de voorziening wachtgelden voormalige bestuurders van € 7.000. o Coronagerelateerde kosten op het gebied van openbar e orde en veiligheid, verkiezingen en voorlichting en communicatie / accountant van respectievelijk € 142.000, € 42.000 en € 44.000. o Een van de provincie Overijssel toegezegde bijdrage van € 78.000 in de kosten van openbare orde en veiligheid.

21 2.2 Duurzaam De lasten en baten van het programma Duurzaam 8: De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Maatschappelijk Vastgoed Er is een nadeel ontstaan op de budgetten voor maat schappelijk vastgoed van € 98.000. De belangrijkste oorzaak is een nadeel op de Meenthe van € 87.000. D it komt met name door lagere huuropbrengsten van De Meenthe zelf en van overige huurders. Een deel v an de lagere huur van De Meenthe is verrekend met het Vitaliteitsfonds, maar het tweede deel komt ten laste van de jaarrekening. Daarnaast zit er een na deel op de OZB en zijn kosten voor energie niet verreken d. Een nadeel van € 52.000 wordt veroorzaakt door overige gebouwen. Dit komt deels door hogere lasten voor OZB dan geraamd en deels door het niet geheel kunnen invullen van een taakstelling. Op de budgetten voor energieverbruik van de gebouwen zit een voordeel van € 41.000. Afval (en afvalstoffenheffing) Voor de inzameling van oud papier die door de ROVA wordt ingezameld, krijgen verenigingen een vergoeding. Deze kosten vallen € 20.000 lager uit d an begroot. Dit is een positief resultaat voor de jaarrekening. De opbrengsten afvalstoffenheffing zijn € 114.000 h oger dan begroot. Dit komt deels doordat er meer aanbiedingen zijn geweest en deels door een hoger aantal aansluitingen ten opzichte van de begroting.

Dit voordeel is in de voorziening gestort. 8 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2019 in bijlage 7 zijn opgenomen.

22 De kosten voor ROVA sluiten met een voordeel van € 190.000. De belangrijkste voordelen zijn voordelen op de uitgaven voor kunststof verpakkingsmaterialen, lagere uitgaven aan de Kringloop doordat er minder wordt aangeboden, de oud papier prijs die hoger lag dan waar bij de begroting van is uitgegaan en een vergoeding die we hebben gekregen vanwege een bijst elling van de aantallen aansluitingen van voorgaande jaren. De belangrijkste nadelen zijn de kosten voor de inzameling van oud papier, hogere kosten afvoer GFT, meer restafval, meer tuinafval en coronagerelateerde kosten. De kosten voor de aanpak van zwerfvuil vallen € 25. 000 lager uit dan begroot. De vergoeding voor de inzameling van Nedvang valt € 18.000 hoger uit dan begroot. De kosten voor kwijtschelding vallen € 16.000 lager uit dan begroot. Daarnaast zijn er nog kleinere voordelen voor in totaal € 15.000. In zijn totaliteit is er dus een voordeel op de kosten van € 264.000 en een voordeel op de inkomsten van € 114.000. Voor een volledig beeld geven wij de ontwikkelingen van de voorziening weer: Milieubeheer Binnen milieubeheer onderscheiden we twee uitgavenp osten, te weten milieubeheertaken en de transitietaken voor de energietransitie en circulaire economie. Binnen de milieubeheertaken hebben we een voordeel van in totaal € 52.000.

23 Er is een voordeel op de kosten voor milieubeheer a lgemeen van € 19.000, op de kosten voor milieu- communicatie van € 11.000, op de kosten voor aanpak woningen van € 9.000, op de kosten voor bodemonderzoeken van € 6.000 en op de kosten voor handhaving milieuvergunningen van € 7.000. Op de transitietaken voor de energietransitie en circulaire economie resteert een bedrag van € 58.000. Hiervan is € 33.000 toe te schrijven aan een oversc hot op het budget voor de uitvoering van het warmte transitieplan. Enerzijds door lagere uitgaven en anderzijds door een subsidie die werd ontvangen. Op het budget voor energieloket particulieren resteert een bedrag van € 9.000. De kosten voor de realisatie van een living lab vallen € 7.000 lager uit dan begroot. Daarnaast zijn er nog overige verschillen voor in totaal € 8.000. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelic ht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a.

zon op het dak , warmtetransitie etc.); o Voor de periode september 2020 - december 2020 is er een huurcompensatie voor De Meenthe van € 30.000 in de rekening verwerkt (de eerste compensatie van € 45.000 is ten laste van het Vitaliteits- fonds gebracht). 24 2.3 Werk aan de winkel De lasten en baten van het programma Werk aan de winkel 9: De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Beheer overige gebouwen en grondzaken De rekening vertoont een financieel voordeel van € 143.000 en bestaat uit een drietal onderdelen. Uit verkoop van onroerende zaken is een opbrengst behaald van € 124.000. Hiervan heeft een bedrag ter hoogte van € 29.000 betrekking op een vergoeding als gevol g van verkoop van percelen grond op Eeserwold (bedrijven). Er zijn geen kosten betaald voor OZB en rioolrechten voor in totaal € 36.000. Hier staan nadelen tegenover van € 17.000 veroorzaakt door onder meer kosten advisering stikstofdepositie. Economische ontwikkeling Loswal Giethoorn De overschrijding ter hoogte van € 23.000 is het ge volg van de noodzaak tot het uitvoeren van allerlei aanvullende onderzoeken in het kader van de Wet nat uurbescherming (stikstofproblematiek) en het uitvoeren van second opinions in verband met de Raa d van State procedure (voorlopige voorziening is geweest, bodemprocedure loopt nog).

Economische promotie Eén van de projecten uit het Actieplan Werk(t) was de oprichting van een horeca-opleiding voor het gebied. Dit in nauwe samenwerking met een aantal horecaonde rnemers en het onderwijs (Drenthe College en 9 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2019 in bijlage 7 zijn opgenomen.

25 Deltion). Hiervoor was een businessplan opgesteld. In de begroting waren middelen gereserveerd om te starten met de werving (ontwikkeling folders, websi te enz.). Als gevolg van de coronacrisis is het pro ject opgeschort. Tevens zijn als gevolg van corona geen verdere acti es, activiteiten ontplooid m.b.t. acquisitie. Zo is bijvoorbeeld voor Eeserwold ingezet op een nieuwe c ampagne, echter vooralsnog alleen digitaal met behulp van een nieuwe website met een nieuwe actuele content. Er resteert een bedrag van € 50.000. Regionale netwerken Als gevolg van corona zijn veel netwerkactiviteiten niet doorgegaan. In 2020 zou ingezet worden op een – in samenwerking met o.a. de BCS – grote regionale b ijeenkomst. Deze is niet doorgegaan. De gemeente levert tevens jaarlijks een bijdrage aan evenemente n en activiteiten. Deze zijn als gevolg van corona ook niet doorgegaan. Denk hierbij aan het jaarlijkse Pr insjesdagontbijt, de haringparty en het BCS Busines s gala. Hierdoor is een bedrag ter hoogte van € 18.000 niet uitgegeven. Markten Voor het verplaatsen van de markt is extra geld bes chikbaar gesteld in verband met de coronacrisis. Di t bedrag is niet volledig noodzakelijk geweest. Dit levert een voordelig resultaat op van € 17.000. Daarnaast is er een voordeel op de baten van € 7.000, waarmee het totale voordeel uitkomt op € 24.000.

Economische promotie (toerisme) Het budget voor het afvoeren van afval bij evenemen ten sluit met een overschot van € 16.000. Dit wordt uiteraard veroorzaakt doordat er nauwelijks eveneme nten doorgang hebben kunnen vinden. Daarnaast zijn er nog overige kleine verschillen van € 4.000, wat het totaal van € 20.000 verklaart. Fysieke bedrijfsinfrastructuur / Grondexploitatie niet bedrijventerreinen (Grondexploitatie Wonen en Bedrijven) Met ingang van 2017 is de grondexploitatie in twee onderdelen uitgesplitst namelijk: 1. Fysieke bedrijfsinfrastructuur, de bedrijventerreinen. 2. Grondexploitatie niet bedrijventerreinen, de woningbouwcomplexen. Jaarlijks wordt de prognose van de complexen bereke nd. Onderdeel hiervan is dat aan het eind van het jaar bij de verschillende complexen verliezen en winsten worden verantwoord. Op 19 december 2015 heeft de raad van de gemeente Steenwijkerland de nota grond- en ontwikkelingsbeleid vastgesteld. In deze nota is ook vastgelegd dat winsten worden verantwoord op het moment dat: 1. De boekwaarde negatief is. Dit wil zeggen dat ultimo van enig jaar de opbrengsten hoger zijn dan de kosten en 2. Toekomstige opbrengsten hoger zijn dan de nog te maken kosten. In 2017 zijn er door de commissie BBV uitspraken ge daan ten aanzien van de winstbepaling.

Dit heeft in december 2017 geresulteerd in een uitspraak die de door de raad vastgestelde methode van winstbepaling buitenspel heeft gezet. Overeenkomstig deze methode moet onze winst berekend worden, anders zou dit gevolgen hebben voor de verkregen verklaring bij de jaarrekening 2017. Medio 2019 is er een wederom een nieuwe notitie grondexploitatie uitgekomen. In deze notitie zijn nadere richtlijnen voor de winstberekening gedefinieerd. I n deze richtlijnen wordt verplicht om eventueel tev eel 26 geboekte winst in het verleden “terug te boeken”. D it kan voorkomen indien de in de loop der tijd berekende risico’s toeneemt waardoor uiteindelijke lagere winst ontstaat. Woningen In de rekening is de gerealiseerde “winst” van € 593.000 conform uitgangpunten aan de Algemene reserve vrij besteedbaar toegevoegd. In de begroting na wij ziging was een “winst” van € 44.000 begroot. Dit betekent geen voordeel voor de rekening, maar een hogere dotatie in de Algemene reserve vrij besteedbaar. Deze sterk positieve ontwikkeling is toe te schrijv en aan de winstneming op de complexen Noordwal, Gierhoorn Noord 1 e en 2 e fase en Scheerwolde en het gevolg van sterk toenem ende verkopen op deze complexen in relatie met complex gerelateerde risico’s en in verhouding met de gemaakte kosten. Bedrijven In de begroting was voorzien in een “winst” van bijna € 530.000.

Werkelijk is deze “winst” uitgekomen op € 31.000. Deze is ten gunste van de Algemene reserv e vrij besteedbaar gebracht. De lagere winst wordt veroorzaakt door het niet realiseren van de beoogde verkoop op complex “Oostermeenterand”. In paragraaf 2.7 wordt een nadere uiteenzetting van de ontwikkelingen per complex gegeven. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelic ht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. parkmanagement, uitvoering sagenda binnenstad, stadstuin, gebieds- gerichte aanpak Giethoorn etc.). o Voor de verplaatsing van de weekmarkt vanwege corona zijn € 15.000 kosten gemaakt. 27 2.4 Samenredzaam De lasten en baten van het programma Samenredzaam 10 : De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Leerlingenvervoer Corona heeft ernstige gevolgen gehad voor vervoerde rs van leerlingen. Er werd opeens veel minder gebruikgemaakt van de diensten, terwijl de vaste ko sten wel doorliepen. De aangekondigde financiële ondersteunende overheidsmaatregelen waren nog niet volledig uitgewerkt en ook was het maar de vraag of dit voldoende zou zijn.

Vandaar dat er een beroe p werd gedaan op gemeenten om met doorbetalingen op basis van 80% van de normale omzet over de brug te komen, om zo de continuïteit van het vervoer niet in gevaar te brengen. Dit verzoek hebben wij voortvarend opgepakt en gehonoreerd. Ook de VNG-lijn was doorbetaling op basis van 80% van de normale omzet aan de vervoerders, ook al is de werkelijke prestatie niet altijd geleverd. Omdat aan vervoerders door de coronapandemie minder is uitbetaald resteert een bedrag van € 176.000. Leerplicht Tot en met het jaar 2019 werd er aan de voormalige IGSD een bedrag betaald voor de inzet van personeel van de IGSD voor het jongerenloket en het RMC. Deze kosten kwamen ten laste van het leerplichtbudget. Deze medewerkers zijn met ingang van 2020 in dienst van de gemeente zelf, waardoor de kosten zijn verminderd. Daarnaast speelt de coronacrisis een gr ote rol. De afspraken die bijvoorbeeld gemaakt zijn met de sportaanbieder over de inzet ten behoeve van kwetsbare jongeren kwamen door de lockdown onder 10 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2018 in bijlage 7 zijn opgenomen.

28 druk te staan. Een deel van de activiteiten is niet doorgegaan, waardoor er minder geld kon worden besteed hieraan. In totaal is er een bedrag van € 36.000 niet uitgegeven. Onderwijsachterstandsbeleid (OAB) In 2020 is de rijksuitkering OAB ruim voldoende geb leken voor de uitvoering van het gemeentelijk achterstandenbeleid, inclusief VVE en Samen voor Ry an. Hierdoor is er minder gebruikgemaakt van het binnen de begroting beschikbaar gestelde gemeentelijk budget. Er resteert een bedrag van € 104.000. Volwasseneducatie Door de coronacrisis is een aantal cursussen niet d an wel later gestart. Er resteert een bedrag ter ho ogte van € 11.000. Kortdurende peuteropvang In de periode van 16 maart 2020 tot en met 7 juni 2 020 was de kinderopvang gesloten in verband met de coronapandemie. Dit heeft ertoe geleid dat er minde r gebruik is gemaakt van de opvang. Hierdoor is er een bedrag van € 52.000 niet uitgegeven. Musea Historisch archief Door de coronacrisis is er een bedrag van € 36.000 niet uitgegeven. Er is bijvoorbeeld geen Dag van de Geschiedenis geweest en er zijn geen erfgoedlessen voor basisscholen gegeven. Ook voor andere doelen (inhuur externen) is het niet gebruikt, vanwege de thuiswerkverplichting.

Inkomensregelingen Uitkeringen Overzicht van de diverse afwijkingen: Toelichting • Het gemiddeld aantal verstrekte uitkeringen Partici patiewet (Pw) is in 2020 uitgekomen op 690 (per 1 januari 2020: 678 / per 1 januari 2021: 702) . In de begroting is uitgegaan van een gemiddeld aantal van 721. Hierdoor is een voordeel ontstaan v an € 345.000. De gemiddelde kosten per uitkering zijn uitgekomen op een bedrag van € 14.430. In totaal is er een bedrag van € 9.957.000 aan uitkeringen verstrekt.

29 • Voor terugvordering en verhaal is een bedrag geraamd van € 300.000. Dit bedrag is € 138.000 lager uitgevallen. Er is in 2020 terughoudend omgegaan me t de invorderingen in verband met Covid- 19. Er is zo min mogelijk overgegaan tot het leggen van (boedel)beslag en geprobeerd zoveel mogelijk minnelijke regelingen te treffen. • De afrekening over het jaar 2019 met de voormalige IGSD valt € 63.000 hoger uit, veroorzaakt door na-ijlende kosten en minder inkomsten. • Werkgevers die mensen in dienst nemen en die behore n tot een bepaalde doelgroep, kunnen aanspraak maken op een loonkostensubsidie. Het besc hikbare budget is overschreden met een bedrag van € 79.000. • Door de opheffing van de IGSD per 1 januari 2020 he bben wij de diverse vorderingen die in de loop der tijd zijn ontstaan op cliënten overgenomen . Eind 2020 bedragen deze vorderingen € 2.021.000 (Pw en Bbz). Omdat niet alle vorderingen inbaar zijn moet hiertegenover ook een voorziening ingesteld worden. Deze voorziening bedraagt € 1.610.000. Per saldo een voordeel van € 411.000. Bij de Najaarsnota 2020 is dit voordeel berekend op € 561.000, waardoor bij de jaarrekening een nadeel ontstaat van € 150.000. Ond er de IGSD is begonnen met het opschonen van het debiteurenbestand. De gemeente heeft dit vo ortgezet. In 2020 heeft dit geresulteerd in omzettingen van € 497.000.

Omzettingen betreffen in dit geval: - Leningen die verstrekt zijn aan nieuwkomers. Deze l eningen worden na 3 jaar om niet verstrekt, als de lening bij de GKB die hier tegenover staat in 36 maanden door belanghebbende is afgelost. - Een deel is buiten invordering gesteld. Dit heeft d iverse oorzaken zoals een verlopen verjaringstermijn van de invordering, kwijtscheldin g als gevolg van de WSNP en het niet kunnen traceren van de debiteur. - Een ander deel is kwijtgescholden (schone lei), omd at de debiteur aan de voorwaarden heeft voldaan zoals gesteld in de beleidsregels terugvordering en verhaal Participatiewet. • Er zijn in 2020 in totaal 13 aanvragen Bbz ingediend, ten opzicht van 19 in 2019. Overigens hebben veel zelfstandigen met problemen een beroep op de T ozo-regeling gedaan in verband met de coronacrisis. Het gepresenteerde nadeel heeft vooral te maken met afrekeningen met het rijk over voorgaande jaren. • Uitgangspunt in de begroting was een gemiddelde van 50 Ioaw/Ioaz-uitkeringen. Het aantal inwoners met een Ioaw-uitkering is in 2020 echter gedaald van 40 (januari) naar 35 eind december. Het aantal inwoners met een Ioaz-uitkering is in 20 20 gedaald van 7 (januari) naar 2 (eind december). Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 120.000.

• Voor de uitvoering van de Tijdelijke overbruggingsr egeling zelfstandige ondernemers (Tozo), ingesteld door het Rijk in verband met de coronacri sis, ontvangt de gemeente een bijdrage in de uitvoeringskosten. Per afgehandelde aanvraag wordt een bedrag ontvangen. Omdat veel werkzaamheden zijn verricht met eigen personeel is er bij de Najaarsnota 2020 een voordeel gemeld ter hoogte van € 270.000. De uitvoeringskost en zijn bij het opmaken van de jaarrekening nog lager uitgevallen, zodat er nu een overschot is ontstaan van € 190.000. Aan Tozo-uitkeringen is overigens een bedrag verstrekt van € 4,7 miljoen. Minimabeleid De bestedingen voor bijzondere bijstand en minimabe leid kunnen als volgt worden samengevat, afgezet tegen de realisatie in voorgaande jaren: 30 De uitgaven zijn ten opzichte van 2019 gestegen met € 47.327, maar liggen € 181.000 onder het beschikbare budget in de begroting. Sociaal domein Samenvatting van de diverse afwijkingen sociaal domein: Samenkracht en burgerparticipatie Maatschappelijke ondersteuning Het overschot van € 10.000 op deze post heeft voora l te maken met de terugvordering van door de gemeente voorgeschoten huurschuld. Dit om zo huisuitzettingen te voorkomen. Kinderdagopvang Het overschot kinderdagopvang van € 23.000 is het g evolg van de coronacrisis.

De GGD IJsselland heeft minder inspecties bij de kindcentra kunnen uitvoere n, waardoor er een onderbesteding van het beschikbare budget is ontstaan. Tevens zijn de kosten van de noodopvang lager uitgevallen dan verwacht. Kinderopvang Sociaal medische indicatie (SMI) Naar aanleiding van de financiële taakstellingen to etst de Integrale toegang steeds kritischer op de i nzet van SMI, waardoor we bijna binnen het beschikbare budget hebben kunnen acteren.

31 Op het budget van € 260.000 resteert een bedrag van € 9.000. Algemene voorzieningen Wmo en Jeugd Er resteert een bedrag van € 68.000. Dit heeft verschillende oorzaken: • Op de mantelzorgwaardering is minder geld uitgegeven dan vorige jaren en dan begroot. • Er zijn minder subsidies aangevraagd en uitgegeven. • Sommige evenementen (b.v. de Blijfmobielbeurs) zijn niet georganiseerd. Ouderenzorg Het voordeel van € 7.000 wordt grotendeels veroorzaakt door de beëindiging van de deelname aan het project Lang zult u wonen. Welzijnsbeleid Binnen dit budget zit voornamelijk de stelpost kuns t en cultuur. Deze is bedoeld als “handgeld” voor d e wethouders om wat te kunnen doen zonder dat er een volledige aanvraag nodig is (maximaal € 250). Het initiatief moet worden besproken met de verantwoord elijk wethouder, die dit vervolgens meldt in de eerstvolgende collegevergadering. In het afgelopen jaar is er nauwelijks geld uitgegeven. Er resteert € 5.000. Op diverse overige budgetten is een klein bedrag overgebleven van € 3.000. Wijkteams Eerstelijnsloket Wmo en Jeugd In 2020 is ten opzichte van 2019 € 54.000 minder aa n de RSJ (Regionaal Servicebureau Jeugd) uitgegeven en € 30.000 minder aan Jeugdbescherming Overijssel (JBOV). De lagere uitgaven aan RSJ zijn te danken aan een lagere begroting van de RSJ zelf.

De lagere uitgaven aan JBOV komen voort uit de keuze die in 2020 is gemaakt om geen drangtrajecten meer in te kopen bij JBOV. Dit nadat JBOV de producten Drang en Dwang had gewijzigd. De taken zijn intern bij de jeugdconsulenten belegd. Daarnaast resteert een bedrag van € 10.000 op diverse andere (kleinere) budgetten. Begeleide Participatie Voor de Wsw is in de begroting een budget opgenomen van € 7.642.000. Van het Rijk wordt via de Algemene uitkering uit het gemeentefonds hiervoor e en bedrag ontvangen van € 6.615.000. Dit bedrag is doorbetaald aan de Noordwestgroep (NWG). Ook is een bedrag ter hoogte van € 1.027.000 in de begroting opgenomen om een eventueel exploitatietekort van de NWG te compenseren. Over 2020 is dit tekort berekend op € 884.000. Wel moest er nog een bedrag van € 296.000 gestort worde n in de Voorziening grootonderhoud van de NWG. Dit om de berekende toekomstige onderhoudskosten aan de gebouwen te kunnen betalen. Hiermee komt de totale bijdrage op € 1.180.000 en ontstaat er in onze jaarrekening een tekort van € 153.000 (€ 1.027.000 - € 1.180.000). Daarnaast is er een Wsw-bijdrage van € 22.000 betaald aan de IJsselmeergroep, waar in de begroting geen rekening meer mee werd gehouden. Het is de bijdrage die we nog betalen vanuit de voormalige gemeente Brederwiede, omdat we bij de samenvoeging van de dr ie gemeenten uit de GR IJsselmeergroep gestapt zijn.

Mensen uit de gemeente zijn nog wel werkzaam bij de IJsselmeergroep. Door de coronacrisis is van het Rijk over het jaar 2020 een compensatiebijdrage ontvangen. Hiervan was een bedrag van € 514.000 bestemd voor Wsw-bedrijven. NWG heeft hiervan gebruikgemaakt tot een bedrag van € 294.000, zodat een bedrag resteert van € 220.000. Per saldo ontstaat een voordeel van € 45.000 binnen de begeleide participatie (+ € 220.000 - € 153.000 - € 22.000). Arbeidsparticipatie 32 Participatiebudget In 2020 is de bijdrage voor het samenwerkingsverband Werkbedrijf regio Zwolle voor de jaren 2019 en 2020 betaald. De bijdrage 2019 was per abuis niet meegenomen bij de liquidatie van de IGSD Steenwijkerland - Westerveld. Hierdoor is een overschrijding ontstaan van € 22.000. Inburgering Van het Rijk is via de Algemene uitkering een bedra g van € 87.000 ontvangen ter voorbereiding op de nieuwe Wet Inburgering Hier is nog geen concreet be stedingsplan aan gekoppeld. Daarvoor zijn wel aanzetten gedaan in het document ‘visie op uitvoeri ng WIB´, maar dit kon vanwege andere prioritering nog onvoldoende tot uitvoering komen. Ook was er no g een restant van € 70.000 vanuit een incidentele extra rijksuitkering ‘Participatie en Integratie´. Het voornemen was om hiervoor eventueel een projectleider in te huren voor implementatie van de nieuwe wet. Dit is niet gebeurd.

Daarnaast is door de coronacrisis de doorstroom van statushouders vanuit COA naar gemeenten een periode stilgelegd. Hierdoor zijn de kosten voor begeleiding van statushouders lager uitgevallen. In totaal resteert er een bedrag ter hoogte van € 228.000. Maatwerkvoorzieningen Wmo Voorzieningen wonen In 2020 is het aantal woonvoorzieningen toegenomen. Dit is een effect van de inzet op langer thuis wonen, demografische ontwikkelingen (vergrijzing) en het lage abonnementstarief. Zo is het aantal aanvragen voor trapliften in 2020 bijna verdubbeld ten opzichte va n voorgaande jaren. Daarnaast speelt een gebrek aan geschikte woningen voor deze doelgroep een rol. Het primaat van verhuizen kan dan niet worden toegepast, dus moet een woningaanpassing toegekend worden. Het budget van € 250.000 is overschreden met een bedrag van € 197.000. Voorzieningen rollen Ook hier zien we een effect van de inzet op langer thuis wonen, demografische ontwikkelingen (vergrijzing) en het lage abonnementstarief. Het budget van € 307.000 is overschreden met een bedrag van € 119.000. Maatwerkdienstverlening 18+ Huishoudelijke hulp Ook in 2020 is een stijging van het aantal inwoners dat gebruikmaakt van schoonmaakondersteuning. Deze stijging is een gevolg van zowel demografische ontwikkelingen (vergrijzing), inzet op langer thuis wonen en het abonnementstarief.