Gemeente Steenwijkerland - Jaarverslag 2025 - t.b.v. Raadsbehandeling 16-06-2026

25 2.3 Samenredzaam Samenredzaam richt zich op onze gemeentelijke verantwoordelijkheid in het welbevinden en veerkracht van onze inwoners. Vooral voor wie dat (al dan niet tijdelijk) niet vanzelfsprekend is. Of het nu gaat over ondersteuning, werk, gezondheid, basisvaardigheden, meedoen, rondkomen, opgroeien, wonen of leefomgeving. Het is onze taak om te zorgen dat mensen in een kwetsbare positie op ons kunnen rekenen. Daarbij moeten we oog hebben en houden voor de mogelijkheden en onmogelijkheden van mensen en daarbij de mens elijke maat niet uit het oog verliezen. In dit bestuursprogramma werken we aan veel van de 17 SDG’s. De meest in het oog springende zijn: AMBITIES SAMENREDZAAM:- - Voorkomen (ernstige) geldzorgen. - Kinderen kunnen veilig thuis opgroeien (beweging van nul). - Voorkomen overbelasting van mantelzorgers. - Psychisch kwetsbare inwoners kunnen zelfstandig wonen. - Gezond Leven makkelijker maken. SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS We hebben prioriteit gegeven aan: 1. het voorkomen van (ernstige) geldzorgen bij inwoners (SDG 1 en 2), door inwoners snel ondersteuning te bieden; 2. het voorkomen van uithuisplaatsing van kinderen (SDG 3 en 10), door formele zorg eenvoudiger, goedkoper en minder zwaar te organiseren, door samenwerking tussen ketenpartners te stimuleren en door te werken aan een cultuurverandering rondom uithuisplaatsingen; 3.

mantelzorgers/respijtzorg (SDG 3), door de druk op mantelzorgers te verminderen; 4. beschermd wonen (SDG 3), door ervoor te zorgen dat formele zorg aan mensen met psychische kwetsbaarheid passender is en meer in de eigen leefomgeving ontvangen kan worden. Samen met onze ketenpartners hebben wij gezorgd voor een zachte landing in de wijk; 5. gezond leven makkelijker maken (SDG 3), door samen te werken met partners uit welzijn en zorg aan gezondheid, zodat inwoners een betere mentale gezondheid ervaren, meer bewegen en minder middelen gebruiken. Hoge kosten van levensonderhoud, woning schaarste, personeelstekorten en toenemende complexiteit bij mentale problematiek zij n aanwezig gebleven. De activiteiten binnen dit programma hebben met veel wetten te maken gehad. Geredeneerd vanuit de bedoeling van deze wetten hebben wij individueel en collectief passende duurzame oplossingen gerealiseerd met en voor inwoners. Daarbij hebben niet de wetten en onze regels vooropgestaan, maar wat wij voor onze inwoners wilden bereiken. Voor ‘de bedoeling’ in het sociaal domein hebben wij positieve gezondheid (SDG 3) als uitgangspunt genomen: a. Inwoners hebben het vermogen gehad om zich aan te passen en (zo veel mogelijk) zelf regie te voeren in het licht van de socia le, emotionele en fysieke uitdagingen en kansen van het leven. b.

Daar waar dit vermogen tijdelijk of langdurig ontbrak, hebben inwoners toegang gehad tot hulpbronnen die het leven hanteerbaarder maakten.

26 ❖ Trends en ontwikkelingen De houdbaarheid van de zorg wordt een steeds prominenter vraagstuk. Het verschil tussen verwachte zorg - en welzijnsvraag en de beschikbaarheid van personeel groeit de komende 10 jaar alleen maar verder. Dit is bijvoorbeeld de reden dat de overheid fors investeert op gezondheid, preventie en de hervorming van het jeugdstelsel. Tegelijkertijd is hiermee niet alles op te lossen. Samenwerking (zorg, sociaal domein en gemeenschappen) zal steeds belangrijker worden. De afgelopen jaren heeft het Rijk steeds meer taken of verplichtingen bij gemeenten gelegd. De gemeenten spelen een belangrijke rol in gezondheid, welzijn en bestaanszekerheid van inwoners. In het licht van ontwikkelingen als krapte op de arbeidsmarkt, verg rijzing, houdbaarheid van de zorg, kansenongelijkheid, financiële onzekerheid of overbelasting en mentale druk, heeft het Rijk een aantal grote programma’s ingezet. Zo geven we met veel partijen vorm aan ambities vanuit het Integraal Zorgakkoord, de Hervormingsagenda Jeugd, Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, de Participatiewet in balans, Basisdienstverlening Schuldhulpverlening en Toekomstbestendige Wmo, om een aantal te noemen. Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen weer die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogde resultaten.

Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet-beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.  In 2025 is het landelijk Aanvullend Zorg - en Welzijnsakkoord (AZWA) gesloten. Het akkoord is de opvolger en doorontwikkeling van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze akkoorden kenden tijdelijke middelen. Het AZWA loopt vanaf 2027 en met het AZWA komen structurele middelen beschikbaar.  Samenwerken - onze maatschappelijke ambities kunnen alleen resultaat opleveren in samenwerking met maatschappelijke partijen. Ook hebben veel partijen samengewerkt zowel regionaal als lokaal, op een groot aantal thema’s. Alle maatschappelijk e partijen zien de urgentie van de veranderingen en hebben daardoor een grote bereidheid is tot samenwerking. Een van de concrete resultaten van samenwerking is het versterken van de samenwerking tussen onderwijs, welzijn en zorg door schoolmaatschappelijk werk (Sociaal Werk De Kop), jeugdverpleegkundige (GGD) en kwaliteitscoördinator (onderwijs) in kernteams op PO scholen te laten samenwerken.  Krapte op de arbeidsmarkt. Dit heeft nu al gevolgen voor de beschikbaarheid van bijvoorbeeld de huisartsenzorg, GGZ zorg en andere vormen van ondersteuning en zorg. Ook geeft dit risico’s voor het verloop van het medewerkers en daardoor discontinuïteit in onze dienstverlening en beleidsontwikkeling.

Deze krapte zal de komende jaren verder toenemen, ook in andere sectoren. Voor alle inwoners betekent dit dat ze steeds vaker op zichzelf en elkaar aangewezen zullen zijn. Betaalbaarheid va n woningen (gestegen bouwkosten en krapte op de markt).  Huisartsenzorg. In 2025 is de Gezondheidscentrum de Tjasker in Giethoorn geopend onder projectleiderschap van de gemeente. In 2026 wordt gewerkt aan een plek voor huisartsen in Steenwijk. Ook vanuit andere kernen komen verzoeken binnen om te ondersteunen bij het realiseren van nieuwe huisvesting. Hier zijn wij capacitair niet op ingericht.  Grenzen aan samenwerking. Omdat de gewenste veranderingen op het gebied van zorg, welzijn, veiligheid en wonen afstemming en inzet vragen van telkens dezelfde partijen is dit een uitdaging. Beschikbare tijd en inzet zijn een bepalende factor voor succes.  Vertrouwen in de overheid. Het vertrouwen in overheidsinstanties is laag en we merken dat aan het gebruik van regelingen en toeslagen. Het bereiken van huishoudens die nog geen gebruik maken van inkomensregelingen is bijvoorbeeld erg moeilijk en daar hebben we last van het wantrouwen. Dit probleem speelt landelijk.

27 ‘Financiële raad en daad’ ‘We willen graag dat onze inwoners, jong en oud, financieel zelfredzaam zijn. De gemeente neemt mensen echt bij de hand om he n met geldzaken te helpen. Met andere partijen in Steenwijkerland (Sociaal Werk De Kop, NoordWestGroep, de woningcorporaties) hebben we de handtekening gezet onder een nieuwe samenwerkingsovereenkomst. Zo gaan we door met de VoorzieningenWijzer, waarmee we onze inwoners helpen om lokale regelingen en landelijke toeslagen eenvoudig te vinden én aan te vragen. Dat werkt: het levert huishoudens gemiddeld 1200 euro aan besparing op. Ook het Geldloket blijft, waarbij inwoners grip houden op hun geldzaken. We helpen mensen die in de schulden raken, werken met budgetcoaches, een app om inkomsten en uitgaven bij te houden en een “formulierenbrigade” als je er niet meer uitkomt met je financiële administratie.’ Trijn Jongman- Smit ❖ Ontwikkeling doelstellingen Schuldhulpverlening: Het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening (3%) en het aantal inwoners in een traject (1%) is gedaald. Het aantal ontvangen vroegsignalen is met ruim 1% gestegen ten opzichte van 2024. We blijven inzetten op preventie, vroegsignalering van schulden, verdere uitbreiding van begeleiding naar zelfredzaamheid binnen schuldhulpverleningstrajecten en verbetering van basisvaardigheden.

Daarmee beogen we tijdig ondersteuning te bieden bij (beginnende) geldzorgen en duurzaam te voorkomen d at inwoners na afronding van een traject terugvallen in schuldenproblematiek. Iedereen financieel redzaam Minimaal 55% van de doelgroep voor het minimabeleid maakt gebruik van de minimavoorzieningen. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Voortzetting Voorzieningenwijzer. De Voorzieningenwijzer wordt voortgezet tot ten minste 2028. 1175 huishoudens maakten gebruik van één of meerdere regelingen. Het bereik is daarmee gestegen naar 43,5% van de doelgroep. *Omdat we het bereik op huishoudniveau meten, is het hogere bereik in aantallen verstrekkingen niet terug te zien in de cijfers. Met name verstrekkingen aan grote gezinnen hebben invloed op het budget en de aantallen verstrekkingen.  Vol inzetten op communicatie, advertenties. Eind juni hebben 2.200 huishoudens een begeleidende brief en een folder over onze regelingen en toeslagen ontvangen. In september is een pakket aan foldermateriaal over regelingen en over het Geldloket aan werkgevers en sport- en cultuuraanbieders in onze gemeente verstuurd. Ook kregen zij een QRcode om desgewenst meer informatiemateriaal op te vragen.

We hebben video’s opgenomen om inwoners via onze socials te informeren over de regelingen en maken gebruik van ons netwerk om communicatiemateriaal te verspreiden. Uiteraard blijven we ook de traditionele communicatiemogelijkheden zoals de huis-aan- huisbladen.  Het implementeren van de Basisdienstverlening (SHV). De implementatie van het landelijke plan ‘Basisdienstverlening Schuldhulpverlening’ is opgenomen in het nieuwe beleidsplan Schuldhulpverlening 2026-2029. De komende jaren werken we de elementen van de basisdienstverlening op uitvoeringsniveau verder uit. Enkele elementen worden landelijk op de lange termijn verder uitgewerkt, zoals de Landelijke Pauzeknop en het Landelijk Aanmeldpunt Schulpverlening. Wij volgen ontwikkelingen hieromtrent op de voet.  28 Alle jeugdigen kunnen veilig thuis opgroeien (0 uithuisplaatsingen als moreel doel) Het aantal uithuisplaatsingen terug brengen van 1,6% naar het landelijk gemiddelde van 1,1% (periode 2022- 2026). Minder jeugdigen maken gebruik van specialistische GGZ-Jeugdzorg* Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Met (lokale) ketenpartners ontwikkelen we initiatieven waarbij een klimaat wordt gecreëerd waarin ouders om hulp durven te vragen als er sprake is van huiselijk geweld (Beweging van Nul).

We verbinden (lokale) ketenpartners, werken interprofessioneel samen en organiseren intervisiebijeenkomsten voor professionals. We ontwikkelen initiatieven met elkaar zoals het organiseren van netwerkbijeenkomsten met (maatschappelijke) lokale partners en publiceren artikelen, waarbij een klimaat wordt gecreëerd waarin ouders om hulp durven te vragen als sprake is van huiselijk geweld (Beweging van Nul).  We breiden bestaande aanpakken uit. We verstevigen en breiden bestaande aanpakken uit, zoals jeugdconsulenten bij huisartsenpraktijken. De aanpak versterken van de pedagogische basis in het primair onderwijs is verder uitgebreid naar de scholen, door stevige samenwerking met schoolmaatschappelijk werk en de jeugdconsulent in de aanwezige zorgstructuur.  We verstevigen de regierol van de gemeentelijke toegang. We verstevigen de regierol over de gespecialiseerde jeugdzorg die door de gemeentelijke toegang wordt ingezet. Dit vindt plaats door te investeren in het werken met de ‘Verklarende Analyse’ (VA). De VA is een methode om complexe problematiek te ontrafelen naar persoons- en contextkenmerken en de interacties daartussen. Deze analyse vormt de basis voor een sluitend gezamenlijk hulpverleningsplan.  ‘In gesprek gaan kan erger voorkomen’ Signalen oppikken als je vermoedt dat het ergens niet goed gaat met de opvoeding en in gesprek gaan.

Daar maken we ons sterk voor met de Beweging van Nul. Het ideale doel is nul mishandelingen, nul uithuisplaatsingen, nul ouders die bang zijn om hulp te vragen. De gemeente Steenwijkerland hecht grote waarde aan dit thema. Hulpverleners van gemeente, jeugdbescherming, sociaal werk, jeugdhulporganisaties en mensen uit het onderwijs zijn met elkaar in gesprek en worden getraind voor hun missie: hoe gaan we het goede gesprek aan met ouders? Hoe zorgen we dat zij snel en zonder angst hulp durven zoeken voordat het thuis misgaat? We wil len aan de “voorkant” helpen, om erger te voorkomen. We zijn er nog niet, maar zien wel dat onze inspanningen tot concrete result aten leiden: in 2022 was er nog sprake van 2,3 procent uithuisplaatsingen, in 2025 was dat 1, 3 procent.’ Trijn Jongman-Smit ❖ Ontwikkeling doelstellingen We geven uitvoering aan de Hervormingsagenda Jeugd (eerste twee doelstellingen). De Verklarende Analyse (VA) heeft raakvlakke n met de Hervormingsagenda Jeugd, Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de (regionale) transformatie. De VA wordt vanaf 2028 als voorwaarde gesteld in het werken met gezinnen, waar sprake is van onveiligheid en/of ontwikkelingsbedreiging. In 2025 zijn we gestart met een pilot, samen met twee andere Overijsselse gemeenten en (jeugdzorg)aanbieders .

29 ❖ Ontwikkeling doelstellingen Met het opstellen van beleid met betrekking tot ondersteuning aanbod voor mantelzorgers en de begeleidingstaken van o.a. respijtzorg. is een begin gemaakt. De keuze is gemaakt om de verdere ontwikkeling mee te nemen bij het project Herijking WMO -begeleiding. Het inhuren van extra capaciteit kan pas worden gerealiseerd vanaf februari 2026 waardoor er vertraging is opgelopen. ‘Investeren in toekomst onderwijs’ ‘Op gebied van onderwijshuisvesting zijn belangrijke besluiten genomen. In Wanneperveen is de locatie voor kindcentrum De Lisdodde bouwrijp gemaakt en hier kan de schop nu echt de grond in. Voor Sint Jansklooster is het bouwplan rond voor de nieuwbouw van twee basisscholen onder één dak. Ook in Vollenhove is ingestemd met de bouw van één locatie voor de huidige drie basisscholen en i n Blokzijl gaan de twee basisscholen fuseren tot één samenwerkingsschool. In maart hebben we na een heel lang traject een klap kunnen geven op de unilocatie in Steenwijk. Dankzij een gemeentelijke investering van 53 miljoen euro kan worden geïnvesteerd in de toekomst van het voortgezet onderwijs in onze gemeente en de (deels ver- en nieuw)bouw van één groot scholencomplex aan de Lijsterbesstraat. Op deze unilocatie komen de twee vestigingen van RSG Tromp Meesters en die van SG Eekeringe onderdak, met een grote sport - en trainingszaal.

Een nieuw thuis voor 1500 leerlingen. Ik vind het een mooi resultaat!’ Trijn Jongman-Smit Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers Vermindering van het aandeel mantelzorgers dat zich zwaar belast voelt. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Uitwerking en uitvoering actieplan ondersteuning mantelzorger voor de diverse doelgroepen. Er zijn diverse activiteiten in gang gezet ter ondersteuning van Mantelzorgers. Het netwerk Mantelzorg wordt in opdracht van de gemeente door Sociaal werk de Kop gefaciliteerd en vele activiteiten voor zowel jonge als oudere mantelzorgers worden georganiseerd. Daarnaast in op de jaarlijkse mantelzorg dag het digitale platform ter ondersteuning van Mantelzorgers: De Valtes app is geïntroduceerd.  Beleid opstellen met betrekking tot respijtzorg. In de nieuwe verordening WMO is de respijtzorg opgenomen en er is in regionaal verband een onderzoek gestart naar Logeerzorg. Mocht dit aanleiding geven tot nieuw beleid, dan pakken we dat in 2026 op bij de voorbereiding van de nieuwe inkoop Wmo-begeleiding   Beleid opstellen ondersteuningsaanbod mantelzorger voor specifieke doelgroepen (zoals de reeds bestaande dementie casemanager).

Wij zijn onderdeel van het regionale Netwerk dementie waarin de casemanagers worden ondersteund. Vanuit dit netwerk worden casemanagers dementie ondersteund, en wordt er een cursus ‘Zorg om dementie’ georganiseerd voor mantelzorgers. x 30 Mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig wonen Via de opbouw van beschermd-thuis formules verminderen van het gebruik van beschermd-wonen plekken met 30% (periode 2022 - 2026). Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald De uitstroom uit Beschermd Wonen bevorderen Met de opbouw van Beschermd Thuis (zelfstandig wonen met 24-uurs beschikbaarheid van begeleiding thuis) willen we de uitstroom uit Beschermd Wonen bevorderen en het gebruik van beschermd wonen verminderen. Begin 2025 bleek dat de samenwerking in de pilot Beschermd Thuis een impuls nodig had. In mei is daarom de samenwerkingsovereenkomst ‘Uitstroom uit Beschermd- en Begeleid Wonen in Steenwijkerland’ ondertekend door vier zorgaanbieders en twee woningcorporaties. Daarna zijn in de periode juni- september in een ‘klantreis’ de samenwerkprocessen vastgelegd en is een zoekprofiel opgesteld waarmee een woning kan worden gezocht door de woningcorporatie   Evaluatie pilot Beschermd Thuis.

De pilot Beschermd Thuis kwam in de loop van het jaar goed op gang door de verhelderde rollen, taken en verantwoordelijkheden in de samenwerking tussen de zorgaanbieders, woningcorporaties en de gemeente. Eind 2025 woonden er zes inwoners met een Beschermd Thuis indicatie in Steenwijkerland. Het voornemen is om Beschermd Thuis als product op te nemen in de gemeentelijke aanbesteding Begeleiding.   Monitoren afspraken met woningbouwcorporaties over beschikbaarheid Beschermd Thuis. De afspraken met de zorgaanbieders en woningcorporaties worden elk kwartaal in een kwartaaloverleg gemonitord.   ‘‘Welzijn op Recept positief’ Er vinden veel huisbezoeken plaats in Steenwijkerland. Zorgconsulenten gaan met ouderen in gesprek als daar behoefte aan is. Ze ontdekken dan dat achter klachten zoals pijn, stress, vermoeidheid of somberheid soms geen medische, maar andere oorzaken schuilgaan waarvoor te weinig aandacht is. Zoals eenzaamheid of geldzorgen. Daarvoor is “Welzijn op Recept” in het leven geroepen, een gesprek met een welzijnscoach in samenwerking met onze huisartsen. De gemeente ondersteunt dit van harte, de eerste resultaten zijn positief en mensen voelen zich meer gehoord. Hiermee dragen we niet alleen bij aan gezondere inwoners, maar worden de huisartsen – die met tekorten kampen – ook minder belast.

Trijn Jongman-Smit 31 Vitaal ouder worden Toename van het percentage ouderen dat een goede gezondheid ervaart. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Opstellen van een plan van aanpak om te komen tot een ‘Actieprogramma Vitaal Ouder Worden’ (uitvoering geven aan het amendement ‘Vitaal Ouder Worden,’ aangenomen op 1 november 2022). De projectleider Vitaal Ouder Worden is gestart. Er wordt gewerkt aan een inventarisatie van bestaande activiteiten, lopende ontwikkelingen en projecten, waaronder gesprekken met inwoners over vitaal ouder worden. Inwoners (klankbordgroep) en professionals (projectteam) zijn betrokken bij dit programma. In Q2 2026 zullen de uitkomsten en advies aan gemeenteraad worden gepresenteerd.  x Uitvoering geven aan de plannen van het ‘Sport- en Beweegakkoord,’ waaronder het organiseren van Fittesten voor ouderen en activiteiten in het kader van de Nationale Beweegweek voor ouderen. Het beweegaanbod voor ouderen wordt bekend gemaakt via Maxvitaal.nl Conform de plannen zijn fittesten uitgevoerd voor ouderen, is de beweegweek voor ouderen georganiseerd en is de Nationale Beweegweek voor ouderen georganiseerd. Met de driewielfiets-ontdekdag, valpreventietesten, extra promotie voor het beweegaanbod en een walking voetbaltoernooi.

De Fittesten dit voorjaar zijn druk bezocht. Dit najaar worden testen aangeboden in andere kernen. (Zie ook ‘Een gezond leven makkelijker maken) Ouderen hebben deelgenomen aan het sport- en beweegaanbod van Max Vitaal. Een werkgroep bereidt de tweejaarlijkse editie van deze activiteitengids voor.   Uitvoering geven aan de Ketenaanpak ‘Valpreventie’ (Gala3/IZA4). Zes groepen met in totaal 70 deelnemers hebben het traject valpreventietraining afgerond. Op vijf locaties (Tuk, Giethoorn, Sint-Jansklooster, Blokzijl en Steenwijk) zijn valpreventietests uitgevoerd voor ongeveer 250 mensen  ‘Voorkomen dat ouderen vallen’ Steenwijkerland wil inwoners blijvend stimuleren om mee te doen en biedt ondersteuning als dat (even) niet mogelijk is. Onder het motto “gezond leven makkelijker maken” helpen we bij het maken van gezonde keuzes en zetten we vooral sterk in op preventie. Z odat mensen langer zelfredzaam blijven en thuis kunnen blijven wonen. De gevolgen van een val zijn een van de grootste gezondheidsrisico’s voor 65-plussers. Daarom voert de gemeente, in samenwerking met fysiotherapeuten, valpreventietesten uit. Daar hebben 250 inwoners aan meegedaan. De test maakt mensen bewuster en weerbaarder. Trijn Jongman-Smit 3 Gezond en Actief Leven Akkoord. 4 Integraal Zorgakkoord.

32 Een gezond leven makkelijker maken voor alle inwoners van de gemeente Steenwijkerland Inwoners ervaren een betere mentale gezondheid, gebruiken minder middelen en bewegen meer. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Uitvoering geven aan het lokale uitvoeringsplan gezondheid. In 2025 zijn diverse werkgroepen met inwoners en ketenpartners gestart die acties hebben uitgevoerd onder meer op het gebied van suïcidepreventie, buurttuinen, (gezondheids- )informatiepunt en rookvrije omgeving. Daarnaast zijn professionals verder geschoold op positieve gezondheid en herkennen van signalen suïcidaal gedrag (gatekeeperstrainingen) De oplevering van de visuele weergave van het uitvoeringsplan gezondheidsbeleid is verschoven naar Q1 2026.   x Het door ontwikkelen van de vijf ketenaanpakken met lokale en regionale afspraken. De verplichte ketenaanpakken zijn ingericht. Welzijn op Recept is in Q4 uitgebreid van drie naar zes huisartsenpraktijken. Vanuit de aanpak Kind naar gezond(er) gewicht is begeleiding van 11 gezinnen gestart. In totaal 70 ouderen hebben een valpreventietraject gevolgd. Daarnaast hebben 250 inwoners een valpreventietest gedaan.   Lokale uitwerking van de regionale afspraken uit het regioplan IZA.

De acties uit het regioplan IZA lopen op schema. Zo is de pilot verkennend gesprek gestart bij 1 huisartsenpraktijk en lopen met 3 partijen voorbereidende gesprekken t.b.v. een laagdrempelig steunpunt voor zelfregie en herstel. Daarnaast zijn er acties uitgezet in het kader van dementievriendelijke gemeente en het behalen van het certificaat van Alzheimer Nederland.   ❖ Ontwikkeling doelstellingen In het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) werken we in de regio IJssel -Vecht domeinoverstijgend samen met huisartsen, welzijnsorganisaties, zorgverzekeraars en zorgorganisaties. Dit levert resultaten op. Tegelijkertijd moeten we constateren da t het samenwerken met zo veel verschillende partijen niet altijd snel gaat. Het vertalen van de ambities naar concrete lokale resul taten krijgt ook te maken met de weerbarstige praktijk. Denk aan personeelsgebrek in de uitvoering of hoge eisen voor financiering ingeval van het inrichten van lokale mentale gezondheidsnetwerken. In 2025 is het landelijk Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord gesloten. Dit is vanaf 2027 de opvolger en doorontwikkeling van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). 33 ❖ Overzicht baten en lasten programma Samenredzaam

34 ❖ Waaraan is het geld besteed?

35 Cijfermatig beeld Bestuursopgave

36

37 2.4 Vitaal Platteland Onze ambities voor een ‘Vitaal Platteland’ zijn als volgt: AMBITIES VITAAL PLATTELAND: - Het buitengebied van Steenwijkerland neerzetten als dé proeftuin van Nederland. - Ruimte en economisch perspectief bieden aan (agrarische) ondernemers. - Gebiedsontwikkeling en randwegen Ossenzijl en Blokzijl. - Versterking toerisme als economisch drager van het gebied. - Vereenvoudiging regels voor ruimtelijke projecten. SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS De opgaven rondom klimaat, stikstof, natuur en water hebben een grote impact op ons gebied. Ons doel is om het ecosysteem beter te beschermen, te herstellen en duurzamer te gebruiken (SDG15). Met ‘Vitaal platteland’ hebben we deze opgave ingezet voor een brede welvaart in het landelijk gebied: een goede balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid. We willen in het landelijk gebi ed nieuw partnerschap en samenwerking realiseren (SDG17). Samen met lokale initiatiefnemers en onze partners, waaronder de Sti chting Weerribben-Wieden en de partijen die hierin vertegenwoordigd zijn, hebben we meer regie genomen op het bieden van ruimte en perspectief aan onze (agrarische) ondernemers. We willen agrarisch ondernemerschap ook in de toekomst behouden, voor een vita al en leefbaar platteland (SDG2).

Dit hebben we gedaan in aanvulling op en in samenhang met de opgaven die in het bestuursprogramma Werk en Economie zijn benoemd. Innovatie, gebiedsontwikkeling en regie zijn daarbij belangrijke sporen geweest. We zien voor de gemeente een rol om, samen met de gebiedspartijen, lokale initiatieven te faciliteren en te stimuleren. Deze lokale initiatieven hebben we verbonden met de grote opgaven in het landelijk gebied. In dit kader hebben we kansen gezien voor gebiedsprocessen, innovaties en gebiedsontwikkelingen. We willen met name kansen benutten in riet, als een traditionele en moder ne biobased-landbouw (SDG12). De noodzakelijke financiering is in onze optiek grotendeels beschikbaar gekomen vanuit door het Rijk beschikbaar gestelde middelen. We zien een transitieopgave. Ons doel is om de landelijke opgaven te koppelen aan een toekomstperspectief voor agrariërs en d e versterking van de leefbaarheid en vitaliteit van het platteland. In en rondom kernen hebben we opgaven verbonden aan bijvoor beeld mobiliteit en gezondheid (SDG11). Dit alles heeft lokale regie gevraagd. Lokaal hebben we specifieke gebiedskennis ingezet, h ebben we samengewerkt met gebiedspartners en hebben we ingespeeld op initiatieven. De opgaven zijn gepaard gegaan met grote financiële inspanningen. Hierop goed inspelen is cruciaal geweest, net als het daarbij maken van goede (werk)afspraken.

De doorontwikkel ing van toerisme (SDG8), als economische drager van het gebied, speelt een belangrijke rol. De hiervoor beschreven acties heb ben een belangrijke rol gespeeld bij het realiseren van de doelen van dit bestuursprogramma. ❖ Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen weer die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogde resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet-beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.  Het verblijfstoerisme in Nederland is in opnieuw gegroeid, maar wel in een gematigder tempo dan in voorgaande jaren  Met de val van het kabinet, en de verkiezingen eind 2025, was er amper rijksinzet op de aanpak van stikstof. Dit heeft een negatief effect gehad op de ambities Vitaal Platteland. Het ontbreken van rijksbeleid bemoeilijkt de doorontwikkeling van de landbouw en andere stikstofgevoelige projecten.

38 Balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid in het landelijk gebied Het buitengebied van Steenwijkerland neerzetten als dé proeftuin van Nederland. We willen een voorbeeld zijn voor andere gebieden in Nederland die met vergelijkbare opgaven te maken hebben. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Aanjagen, ondersteunen en samenwerken in initiatieven die qua schaal en thema bijdragen aan de proeftuin, zoals versterken lokale keten, ontwikkeling commercieel riet, energieopwekking, inzetten ecosysteemdiensten (zoals weidevogelbeheer). Er zijn 35 initiatieven ondersteund, waarvan 3 met de subsidieregeling Vitaal Platteland, met aandacht voor innovatie, circulair bouwen en energieopwekking. We werken nauw samen met de rietsector, TBO’s, provincie en andere gebiedspartners.   De deelgebiedscommissie Wieden- Weerribben positioneren als een vliegwiel voor de aanpak van de meervoudige opgaven door een gezamenlijke projectagenda op te stellen en uit te voeren. Eind 2025 hebben de samenwerkende gebiedspartners in Noordwest-Overijssel een uitvoeringsagenda opgesteld. Dit is de basis voor de gezamenlijk aanpak van opgaven.

  Ondersteunen en samenwerken in de drie gebiedsprocessen (Baarlingerpolder, Boeren van Blokzijl en Polder Giethoorn) en deze met gemeentelijk beleid, bijvoorbeeld voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing, dichter bij realisatie te brengen De drie gebiedsprocessen hebben een (voor)verkennende rapportage opgeleverd. De gemeente is nauw betrokken en faciliteert het proces met kennis en begeleiding. Bij enkele individuele ontwikkelingen (stoppen/verplaatsen/ doorontwikkelen) is gemeentelijk (VAB) beleid toegepast en is realisatie mogelijk gemaakt.   ❖ Ontwikkeling doelstellingen We hebben actief ingezet op samenwerking met het Rijk, om het gebiedsproces van de Baarlingerpolder verder te brengen. In het voorjaar organiseerden we een expertmeeting en symposium, met landelijke uitstraling. In het najaar bezochten we toenmalig demissionair minister Wiersma. We spraken meerder Tweede Kamer-leden. Resultaat van deze inzet is dat het Rijk de Baarlingerpolder heeft opgenomen in de lijst van prioritaire aandachtsgebieden. Dit betekent dat het Rijk zich inspant om het gebiedsproces te versnellen.

39 ‘Winst voor Vitaal Platteland’ We hebben de afgelopen drie jaar gewerkt aan het programma Vitaal Platteland in Steenwijkerland. Wat mij betreft is de rol va n onze omgevingsadviseurs een compliment waard; zij zijn directe contactpersonen voor de boeren in onze gemeente die we willen ondersteunen in alle opgaven en gebiedsprocessen die op hen afkomen. Dat is een intensief – en in veel gevallen nog lopend – traject. Al zijn we vaak strikt gebonden aan Europese en provinciale regels, we doen als gemeente wat binnen ons vermogen ligt. Gelukkig kun je met elkaar dan toch veel bereiken. De boeren van Baarlingerpolder, een van onze koplopersprojecten, hebben hun verkenningsrapport aangeboden aan minister Wiersma van LVVN en aangegeven hoe complex, energie - en tijdrovend zo’n gebiedsproces is én hoe belangrijk het is om nu de realisatiefase te borgen. Miriam Slomp-Dekkers Vergroten van de leefbaarheid in Ossenzijl Opening in 2026 van het nieuwe door Staatsbosbeheer gebouwde bezoekerscentrum. Start aanleg Ecologische verbindingszone door de provincie in 2027. Verbeteren van de leefbaarheid van Ossenzijl door diverse ontwikkelingen en woningbouw. De realisatie van een randweg van Ossenzijl dichterbij brengen.

Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Met actieve lobby proberen we aanvullend krediet te verwerven, zodat helderheid ontstaat over cofinanciering randweg. Het bestaand (gemeentelijk) krediet blijft staan. Zowel richting de provincie als het Rijk is een actieve lobby gevoerd, voor het verwerven van aanvullend krediet voor cofinanciering van een randweg in Ossenzijl.   Realisatie European Wetland Center (EWC). Staatsbosbeheer is in juni gestart met de sloop van het oude buitencentrum te Ossenzijl. Tijdens de werkzaamheden is het buitencentrum gerealiseerd in het voormalig pand van de ‘Gele Lis’.  x ❖ Ontwikkeling doelstellingen Tweede Kamerleden Cor Pierik (BBB) en Thom van Campen (VVD) een werkbezoek gebracht aan Ossenzijl. Tijdens dit bezoek hebben zij kennisgenomen van de lokale verkeersproblematiek en geconstateerd dat niet alleen Steenwijkerland, maar ook een breder ge bied baat heeft bij de aanleg van een randweg. Daarnaast heeft de directeur van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een werkbezoek afgelegd, waarbij benadrukt werd dat verkeersproblemen in kleinere kernen specifieke aandacht behoeven.

Als gevolg van een werkbezoek van Provinciale Statenleden is besloten dat de provincie Overijssel, in samenwerking met Steenwijkerland, een Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA) zal uitvoeren. Deze analyse vormt een belangrijke stap in de verdere besluitvorming over de randweg. De realisatie van het European Wetland Center zal later plaatsvinden dan beoogd. De voorbereidingen zijn nu in volle gang. Als gevolg van de stikstofproblematiek heeft de start van de bouw vertraging opgelopen. Zodra de benodigde vergunningen zijn verleend ka n de bouw van start gaan. Vergroten van de leefbaarheid in Blokzijl Aanleg van een randweg. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Na vaststelling van de begroting waarin de financiering voor het projectplan ‘Randweg Blokzijl’ is opgenomen, starten we met de voorbereidingsfase van het project. Gestart is met de voorbereiding van de realisatie van de nieuwe randweg te Blokzijl.   40 ‘Randweg Ossenzijl op de kaart’ In een jaar tijd zijn veel stappen gezet om te komen tot de noodzakelijke aanleg van een randweg in Ossenzijl. Iets waar al d ecennia over wordt gepraat en wat lange tijd een “onzichtbaar” project bleef, is nu écht op de kaart is gezet. Ook bij het Overijss els provinciebestuur.

Er wordt door onze gemeente actief gelobbyd voor de cofinanciering om de verkeersproblematiek voor dit dorp op te lossen. In 2025 organiseerden we een werkbezoek voor Provinciale Staten en dankzij die lobby gaat de provincie bezig met een haalbaarheidsonderzoek. Er zijn nog miljoenen nodig, maar met de medewerking van de provincie wordt steeds meer bereikt. Miriam Slomp Dekkers ❖ Ontwikkeling doelstellingen Begin 2026 zal de gemeenteraad, conform het voorstel van het college, verzocht worden in te stemmen met de keuze van tracé C als voorkeurstracé voor de nieuwe randweg. De gemeenteraad heeft besloten de Stadsvisie Blokzijl als richtinggevend vast te stellen en deze zal als bouwsteen worden gebruikt bij de vast te stellen gemeentelijke Omgevingsvisie. Samen met Plaatselijk Belang Blokzijl worden de projecten vanuit de Stadsvisie Steenwijk, zoals het Autoluwe Stadshart, begin 2026 verwerkt in een Uitvoeringsagenda. Toerisme als economisch drager van het gebied Verhoging van het aandeel van toerisme in de werkgelegenheid (nu 13%, streven is dit percentage terug te krijgen op circa 14) Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Het imago van toerisme naar inwoners verbeteren. Hiervoor starten we met een onderzoek over toerisme onder inwoners i.s.m.

MarketingOost en Nationaal Park Weerribben- Wieden. Ook ervaringen van de toeristen worden in kaart gebracht. In april is door de werkgroep Horeca & Toerisme van de Business Club Steenwijkerland het evenement ‘Genieten om de Hoek’ georganiseerd. Dit evenement was gericht op het verbeteren van het imago van de sector onder inwoners. Vanwege het succes zal dit ook in 2026 plaatsvinden. In samenwerking met MarketingOost en Nationaal Weerribben-Wieden is gestart met onderzoek naar de ervaringen van toeristen. Dit onderzoek loopt door tot na de zomer 2026. Nationaal Weerribben-Wieden heeft de voorbereidingen voor onderzoek onder inwoners voorbereid, zodat dit in 2026 kan worden verricht.   Het verkennen van kansen rondom duurzaamheid in de toeristische sector en komen tot twee concrete projecten. In samenwerking met Hogeschool Windesheim is een onderzoek voorbereid waarbij vanaf het eerste kwartaal van 2026 ondernemers worden bevraagd over dit onderwerp. Vooruitlopend op de verkenning is, in samenwerking met de Stichting Nationaal Park Weerribben-Wieden een pilotproject gestart gericht op waterbesparing.  x Uitvoering geven toeristische activiteiten economische agenda, waaronder: - Doorontwikkeling Nationaal Park Weerribben-Wieden. Op basis van de acties, als weergegeven in de economische agenda, is uitvoering gegeven aan diverse toeristische activiteiten.

- De doorontwikkeling van het Nationaal Park Weerribben-Wieden is een continu proces.   Eind 2024 wordt de Stadsvisie Blokzijl opgeleverd. . In september heeft de gemeenteraad kennisgenomen van de Stadsvisie Blokzijl en is besloten deze visie als richtinggevend vast te stellen als bouwsteen voor de gemeentelijke Omgevingsvisie.   In 2025 zullen dan projectopdrachten die hieruit voortvloeien in meerdere fasen worden geconcretiseerd. We zijn gestart met de voorbereiding voor projectopdrachten op basis van de Stadsvisie Blokzijl.   41 - Versterken netwerk mobiliteitshubs. - Verbeteren en herinrichten gemeentelijke haven Balkengat in Steenwijk - Het netwerk van mobiliteitshubs is verder uitgebreid, binnen en buiten de gemeente- en provinciegrenzen. - De gemeentelijke haven Balkengat in Steenwijk is verbeterd en heringericht. ❖ Ontwikkeling doelstellingen Op basis van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk dreigde, ondanks eerdere toezeggingen, de bijdrage van het Rijk aan de nation ale parken in Nederland te worden ingetrokken. Deze voorgenomen korting is niet overgenomen door de Tweede Kamer. Het Rijk zal de komende jaren structureel bijdragen, in lijn met het Beleidsprogramma Nationale Parken 2024-2030. Naast het Rijk zal in deze periode ook de provincie Overijssel Nationaal Park Weerribben -Wieden financieel ondersteunen.

Ook de gemeente Steenwijkerland draagt jaarlijks financieel bij aan de organisatie en de toeristische gebiedspromotie door Nationaal Park Weerribben -Wieden. Ook in 2026 is het streven erop gericht om meer mobiliteitshubs te realiseren, binnen en buiten de gemeente. Hierbij wordt di t steeds vaker niet alleen als toeristische voorziening gezien maar ook als een mogelijkheid voor alternatief vervoer voor onze eig en inwoners. Vereenvoudiging regels voor ruimtelijke projecten Medewerkers werken conform de Omgevingswet die met ingang van 1 januari 2024 in werking is getreden. Een van de onderdelen van de inwerkingtrededing van de Omgevingswet is de verplichting voor gemeenten om voor 1 januari 2027 een Omgevingsvisie op te stellen. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Vaststelling van de Omgevingsvisie in de gemeenteraad in januari 2026. Hiervoor is reeds een uitgangspuntennotitie en participatieplan vastgesteld. In 2025 wordt in samenwerking met een adviesbureau aan de Omgevingsvisie gewerkt, en wordt conform het participatieplan geparticipeerd. Op basis van de uitgangspuntennotitie en het participatieplan is in 2025, in samenwerking met een adviesbureau, de Omgevingsvisie opgesteld.

Op 20 januari 2026 heeft de gemeenteraad deze Omgevingsvisie vastgesteld.   Organiseren van trainingen over de Omgevingswet. Een aantal nieuwe medewerkers heeft nog geen training gehad. Er wordt een training Basis- Omgevingswet, Awb onder Omgevingswet, en Regels Bruidsschat georganiseerd voor medewerkers in het fysieke domein. In februari 2025 hebben de betreffende medewerkers de genoemde trainingen gevolgd.   ❖ Ontwikkeling doelstellingen Na het vaststellen van de Omgevingsvisie in januari 2026 wordt gewerkt aan het opstellen van een Omgevingsplan. Dit Omgevingsplan moet volledig klaar zijn in 2032. We hebben in 2025 gewerkt aan uniforme regels voor onze TAM-omgevingsplannen en hebben we een groot aantal TAM-omgevingsplannen in procedure gebracht. Hierbij hebben we gewerkt vanuit eenzelfde systematiek, waarbij de regels in verschillende plannen unifo rm zijn. Ook werken we door aan het permanente omgevingsplan waarbij we alle regels onder de loep nemen. We stellen nieuwe regels op die uniform en gemeentedekkend zijn. Waarbij we zoveel mogelijk overbodige regels schrappe n en ook veel verleende vergunningen meenemen naar standaardregels. Voor het onderdeel milieuregels hebben we de regels in concept klaar en zijn we aan het afstemmen met ketenpartners. 42 ❖ Overzicht baten en lasten programma Vitaal platteland ❖ Waaraan is het geld besteed?

43 2.5 Duurzaam Via het programma Duurzaam werken we aan landelijke klimaatneutraliteit. Dit is een ambitie van alle EU -lidstaten, afgesproken in het akkoord van Parijs. In dit bestuursprogramma staan veel van de SDG’s centraal. AMBITIES DUURZAAM: - Steenwijkerland draagt bij aan een klimaatneutraal Nederland in 2050. - Steenwijkerland aardgasvrij in 2045. - De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid. - Steenwijkerland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust. - Steenwijkerland in 2050 volledig circulair. - Steenwijkerland hoort tot de beste plattelandsgemeenten voor duurzame mobiliteit. SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS Door het vastgestelde Klimaat- en Duurzaamheidsambitie document hebben we een overkoepelend stuk vastgesteld dat richting geeft op verschillende duurzaamheidsaspecten. Zo willen we bijdragen aan een klimaatneutraal Nederland in 2050 door middel van loka le opwek en inzicht in het energieverbruik. Om CO₂-uitstoot te reduceren versterken we de schone mobiliteit met plannen rondom deelmobiliteit en laadinfrastructuur. We hebben hiervoor al stappen gezet door deze plannen uit te werken en te starten met implementatie. Belangrijk is ook hoe we omgaan met een belangrijke grondstoffenstroom: afval. We willen koploper blijven met onze prestaties qua afvalscheiding. Als gemeente willen we het goede voorbeeld geven.

Dat werkt inspirerend, zowel intern als extern. Een belangrijke stap hiervo or is het in kaart brengen van onze eigen CO₂-uitstoot. We hebben dit inzichtelijk gemaakt en maatregelen voorbereid. Binnen dit programma is bewustwording en samenwerking met onze inwoners en bedrijven essentieel. We hebben in 2025, net als voorgaande periode, veel samengewerkt met partners en maatschappelijke organisaties zoals Stichting Duurzaam Steenwijkerland, de provincie Overijssel, Energiezuinig & Comfortabel wonen, de ROVA en netbeheerders (SDG 7 en 13 ). Tot slot willen we als gemeente minder kwetsbaar zijn voor klimaatverandering en de biodiversiteit versterken. Alle ruimtelij ke ontwikkelingen moeten daarom klimaatbestendig worden ingericht. We hebben groenblauwe structuren en gebiedseigen biodiversite it versterkt. Aan de hand van de uitvoeringsagenda Lokale Adaptatie Strategie en het opstarten van het SMP5 hebben we dit inzichtelijk gemaakt en actie ondernomen (SDG 14 en 15). ❖ Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogd e resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet-beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.

 De samenwerking met maatschappelijke partners, netbeheerders en woningcorporaties is verder versterkt, wat bijdraagt aan betere afstemming, kennisdeling en een gezamenlijke aanpak van de warmtetransitie.  Inwoners maken steeds vaker gebruik van gemeentelijke ondersteuning zoals energieadviezen, de isolatiesubsidie en de witgoedwissel, waardoor in 2025 opnieuw honderden huishoudens concrete verduurzamingsstappen hebben gezet.  Netcongestie krijgt steeds meer impact. In het laatste congestiemanagementonderzoek van TenneT zijn nieuwe knelpunten naar voren gekomen in Zwolle. Gezien de opbouw van het netwerk (ringnetwerk) heeft dat ook negatieve impact voor Steenwijkerland; de ring is immers zo sterk als zijn zwakste schakel. Naast versterken van het netwerk wordt het steeds belangrijker om ook in te zetten op het beter benutten van het netwerk en te kijken naar de mogelijkheden om lokaal vraag en aanbod van elektriciteit beter bij elkaar te brengen.  Het wordt steeds duidelijker dat monitoring van energiebesparing en energielabels lastig blijft door beperkte beschikbaarheid en kwaliteit van relevante data, waardoor sturing en onderbouwing van resultaten ingewikkelder wordt. 5 Soortenmanagementplan.

44 Steenwijkerland draagt bij aan een klimaatneutraal Nederland in 2050 55% CO2-reductie in 2030 (ten opzichte van 1990) Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Samen met netbeheerders en (boven)lokale partners ontwikkelingen in het energiesysteem inzichtelijk maken. Tegelijk verkennen of benodigde netversterking kan worden versneld en slimme oplossingen kunnen bijdragen aan het balanceren van het elektriciteitsnet. Met de Pilot Buurtaanpak komen we tot werkafspraken om de uitvoering van netverzwaring door de netbeheerders in de wijken te ondersteunen Zowel lokaal als in regionaal verband (Energietafel West-Overijssel) wordt gewerkt aan versnelling in de uitvoering van netversterking door wederzijdse werkprocessen beter op elkaar af te stemmen. Steenwijkerland is betrokken bij de voorbereidingen van de door TenneT te verzwaren HS-verbindingen Drents Overijsselse Netversterking en de verbinding Vierverlaten-Ens. De regionale netbeheerders ondersteunen we bij de voorbereidingen en integrale aanpak voor 6 nieuwe MS-stations en ruim 30 km MS-kabelverbindingen. De pilot Buurtaanpak is afgerond. Opgedane ervaringen worden nu verwerkt in de werkprocessen en een actualisatie van het uitgiftebeleid groenstroken.

Slimme oplossingen worden gezocht op bedrijventerreinen, maar we verkennen ook de mogelijkheden voor netbewust bouwen.  Invulling geven aan het door de raad vastgestelde windbeleid door vaststelling van het gebied, waarin de windturbines gerealiseerd dienen te worden. In samenwerking met de lokale energiecorporaties. Ter invulling van het RES bod (50% wind/50% zon). De locatie ten noordwesten van Oldemarkt zal niet verder worden ontwikkeld. De provincie heeft aangegeven planologisch te willen meewerken aan het initiatief van 1 windturbine van (lokale) energiecoöperatie Steenergie op industrieterrein Groot Verlaat. De raad heeft naar aanleiding van alle ontwikkelingen besloten de afspraken met de provincie over windenergie tot 2030 aan te willen passen door de plekken waar het nog kan terug te brengen tot industrieterrein Groot Verlaat en het defensieterrein.  Bedrijven kunnen bijdragen door lokaal opgewekte elektriciteit ter plaatse te gebruiken, op te slaan voor later gebruik of om te zetten in andere vormen van energie. Wij onderzoeken samen met netbeheerders en ondernemers deze mogelijkheden bij energiehub Eeserwold en bedrijventerreinen Groot Verlaat.

Voor de ontwikkeling van energiehub Eeserwold start de omgevings- Op Groot Verlaat wordt onderzocht of er een Groepstransport Overeenkomst (GTO) mogelijk is, waarmee bedrijven de beschikbare en opgewekte energie beter kunnen benutten en zich kunnen blijven ontwikkelen. De laatste resultaten lijken daarvoor kansen te bieden. Ook op andere bedrijventerreinen wordt onderzocht wat er collectief of individueel mogelijk is om de beschikbare energie beter te benutten. De aanvraag voor de omgevingsvergunning bouwdeel voor energiehub Eeserwold is bijna afgerond. Een OWE-subsidie van RVO voor de ontwikkeling van de elektrolyser van 8 miljoen euro is toegekend. 

45 vergunning bouwdeel, financiering en aanbesteding. ❖ Ontwikkeling doelstellingen In 2025 is duidelijk geworden dat de energietransitie sterk wordt beïnvloed door externe factoren zoals netcongestie, regiona le afstemming en veranderende landelijke kaders. Tegelijkertijd is zichtbaar dat de samenwerking met netbeheerders en regionale partners steeds beter wordt geborgd in gezamenlijke processen en projectmatige uitvoering. De gemeente groeit in haar rol als regisseu r van het lokale energiesysteem, waarbij steeds meer aandacht is voor slimme vormen van energiegebruik en -opslag. De ontwikk elingen laten zien dat het tempo van netverzwaring niet altijd aansluit op lokale ambities, maar dat door proactieve samenwerking wel stappen zijn gezet richting een toekomstbestendig energiesysteem. Steenwijkerland aardgasvrij in 2045 Elk jaar is er een afname van 3% van het aardgasverbruik. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Opstellen Warmteprogramma (Warmtevisie 2.0) met nadere uitwerking van de aanpak, inclusief fasering, voor het aardgasvrij maken van kernen en wijken. Het Warmteprogramma is in concept gereed. Begin 2026 start het proces van terinzagelegging en besluitvorming.

x Samen met maatschappelijke partners ontwikkelen van routekaarten per woningtype. Een routekaart is een stappenplan van duurzame maatregelen om uiteindelijk van het aardgas af te kunnen. Daarbij hoort een doelgroepgerichte communicatie aanpak voor het activeren van inwoners om (stapsgewijs) te komen tot aardgasvrije kernen en wijken. In 2025 is samen met verschillende maatschappelijke partners onderzoek gedaan naar representatieve woningtypen om te bepalen welke stappen richting isolatie en aardgasvrij wonen passend en haalbaar zijn. In totaal zijn inmiddels acht routekaarten opgesteld. Eén daarvan is ook qua vormgeving en uitstraling al volledig gereed. Voor drie andere routekaarten is het onderzoek inmiddels afgerond en dienen deze als basis voor verdere uitwerking. De eerste routekaarten worden in de loop van 2026 gepubliceerd en beschikbaar gesteld aan inwoners.  Uitvoeren van programma Gewoon besparen. Hiermee bewoners inhoudelijk en financieel ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning en energie besparen. Denk hierbij aan het online energieloket, inzet energiecoaches, de isolatiesubsidie en witgoedwissel, fix-team en inkoopacties. Het programma Gewoon besparen heeft in 2025 veel inwoners bereikt via straatacties, energiecoaches, het fix-team en het online energieloket.

325 aanvragen voor de isolatiesubsidie zijn in 2025 volledig afgerond en er zijn nog 259 aanvragen in behandeling, die naar verwachting begin 2026 worden afgerond. De reeds gerealiseerde isolatiemaatregelen zorgen voor een jaarlijkse CO₂-besparing van meer dan 200.000 kg en er is nog circa € 785.000 budget beschikbaar. Ook de witgoedwisselregeling is veel gebruikt. Er zijn in 2025 274 aanvragen daadwerkelijk zijn toegekend, terwijl 94 aanvragen zijn afgewezen, voornamelijk vanwege het ontbreken van kwijtschelding of te jonge apparaten. Hierdoor hebben honderden huishoudens een energiezuinig apparaat in huis kunnen halen, wat bijdraagt aan structurele energiebesparing en lastenverlichting.  46 ❖ Ontwikkeling doelstellingen De beweging richting een aardgasvrije gebouwde omgeving krijgt steeds meer structuur. Waar in eerdere jaren vooral de focus l ag op inzicht en bewustwording, verschuift dit in 2025 naar concrete instrumenten zoals routekaarten, doelgroepgerichte communicati e en een verdere uitrol van het programma Gewoon besparen. De toename in gebruik van subsidieregelingen en ondersteuning laat zien dat inwoners steeds actiever verduurzamingsstappen zetten. Tegelijkertijd blijft het tempo in de warmtetransitie afhankelijk van landelijke regelgeving, uitvoeringscapaciteit en betaalbaarheid.

De behaalde voortgang vormt een stevige basis om in de komende jaren va n plannen naar uitvoering op wijkniveau te bewegen. De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid Verlagen van de eigen CO2-voetafdruk Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Onderzoek naar CRSD als overkoepelend monitoringsinstrument. De CRSD is een Europese richtlijn voor duurzaamheidsrapportage In 2025 is een verkenning uitgevoerd naar de toepasbaarheid van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) als gemeentelijk monitoringsinstrument. Daarbij is onderzocht in hoeverre de CSRD aansluit op de duurzaamheidsinformatie die de gemeente al verzamelt, zoals CO₂-emissies, energieverbruik, afvalstromen en MVOI-criteria. Ook is in kaart gebracht welke aanvullende gegevens nodig zijn om tot een volledige, betrouwbare en integraal opgebouwde rapportage te komen, bijvoorbeeld op het gebied van sociale indicatoren, governance-informatie en financieel-duurzaamheidsbeleid.  Actualiseren en uitvoeren van maatregelenlijst CO2- prestatieladder. Onder andere verder verminderen fossiel brandstofgebruik (scope 1), en slim omgaan met energie (scope 2).

De maatregelenlijst van de CO₂-prestatieladder is in 2025 geactualiseerd, waarbij acties voor het verminderen van fossiel brandstofgebruik en het slimmer omgaan met energie opnieuw zijn beoordeeld. In deze actualisatie zijn ook lopende projecten zoals de voorbereiding van de tweede zonnecarport meegenomen om verdere reductie van scope 1- en 2-emissies te borgen. Daarnaast is in 2025 een vervolgstap gezet in de elektrificatie van het gemeentelijk wagenpark: meerdere dienstauto’s zijn vervangen door elektrische voertuigen en er zijn elektrische deelauto’s beschikbaar gesteld voor medewerkers. Dit leidt tot een structurele afname van diesel- en benzinegebruik binnen scope 1. Ook zijn laadprofielen van de gemeentelijke locaties opnieuw geanalyseerd om het elektriciteitsgebruik (scope 2) verder te optimaliseren.  Start voorbereiding (planvorming, vergunningverlening, participatie en aanbesteding) tweede zonnecarport ‘gemeentehuis Vendelweg’, uitvoering 2026. Er is een inloopbijeenkomst georganiseerd voor de direct omwonenden. De input van omwonenden heeft mede geresulteerd in een herinrichtingsplan voor de parkeerplaats. Dit om de uitstaling te verbeteren. De raad heeft de benodigde extra gelden voor het aanpassen van de parkeerplaats begin januari 2026 goedgekeurd. Q1 2026 start de aanbesteding.

 ❖ Ontwikkeling doelstellingen Binnen de eigen organisatie ontstaat steeds meer structuur in duurzaamheidssturing. De verkenning van de CSRD en de actualisa tie van de CO₂-prestatieladder hebben geleid tot meer inzicht in zowel sterke punten als verbeterpunten. De organisatie groeit naar een meer datagedreven manier van verduurzamen, waarbij CO ₂-reductie, energieverbruik en interne mobiliteit structureel worden gemonitord. Initiatieven zoals de tweede zonnecarport en de elektrificatie van het wagenpark versterken de voorbeeldrol van d e gemeente. Daarmee is een cultuurverandering in gang gezet waarin duurzaamheid steeds vanzelfsprekender onderdeel wordt van dagelijkse processen. 47 Steenwijkerland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust Versterking klimaatbestendigheid en geen verdere afname biodiversiteit. Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Uitvoering Lokale Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2023-2027, waaronder voor 2025: actualiseren, stresstesten en ontwikkeling educatieprogramma scholen. In 2025 is verder gewerkt aan de Lokale Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 2023–2027. De voorbereiding voor vernieuwde klimaatstresstesten, als basis voor de agenda vanaf 2028, is gestart.

Het educatieprogramma voor scholen is afgerond en wordt vanaf 2026 uitgevoerd. Klimaatadaptieve maatregelen zijn verder geïntegreerd in ruimtelijke projecten, waaronder het stationsgebied in Steenwijk. Hier is ingezet op vergroening en een klimaatbestendige inrichting door verharding te vervangen door groen, met extra aandacht voor bomen en beplanting. Dit verbetert de leefomgeving en vermindert hittestress. Ook is een wadi aangelegd om regenwater op te vangen, de riolering te ontlasten en wateroverlast te voorkomen. De subsidieregeling voor particuliere tuinen is voortgezet. In 2025 kwamen 84 aanvragen binnen. Sinds de start in 2023 zijn 396 aanvragen gedaan en is ruim de helft van het budget (ca. €52.000) benut. Maatregelen richten zich vooral op het tegengaan van hittestress, zoals bomen en groene daken; de regenton blijft de meest gekozen optie. Regionaal is samengewerkt via onder meer het hitteplan, de sponsstrategie en de Landelijke Maatlat voor een natuurinclusieve en klimaatadaptieve gebouwde omgeving.  Opstellen Soortenmanagementplan (SMP) inclusief het treffen van natuurinclusieve maatregelen t.b.v. Natuurvriendelijk isoleren. De provincie Overijssel heeft gemeenten opgeroepen om natuurinclusieve verduurzaming te versterken met een gezamenlijk Soortenmanagementplan (SMP). Samen met zeven andere gemeenten is onderzocht of een collectief SMP kan worden opgesteld.

In 2025 zijn hiervoor een marktconsultatie en voorbereidende gesprekken gevoerd, maar dit heeft nog niet tot een aanbesteding geleid. Zodra de randvoorwaarden rond financiering en handhaving zijn uitgewerkt, wordt verwacht dat het traject in 2026 opnieuw wordt aanbesteed. x Groenblauwe dooradering binnen de bebouwde kom onderzoeken op basis van Basis Kwaliteit Natuur. In 2025 is in samenwerking met de provincie Overijssel een uitwerking gemaakt van de Basis Kwaliteit Natuur in de bebouwde omgeving. Dit instrument maakt het mogelijk verschillende wijktypen te toetsen op de inrichting en de natuurkwaliteit van deze inrichting. Met dit inzicht kan gericht worden gewerkt aan het verbeteren van de ecologische omstandigheden die zorgen voor behoud van algemeen voorkomende inheemse planten en dieren.  48 ‘Down to earth en verfrissend’ Onze visie op groen en biodiversiteit, die we samen met Flux landscape architecture hebben gemaakt, sprong in het oog. Het kr eeg een plekje in het landelijk jaarboek voor landschapsarchitectuur en stedenbouw. Daarin staan 22 mooie voorbeelden om te komen tot gezonde en duurzame landschappen en steden. De selectiecommissie betitelde onze groenvisie als down to earth en verfrissend. En dat is precies hoe we het voor ogen hadden. We willen concrete stappen zetten in het aan elkaar rijgen van groengebieden, zod at ze elkaar kunnen versterken.

Uiteindelijk doel is een gezonde en klimaatbestendige omgeving. Marcel Scheringa ❖ Ontwikkeling doelstellingen Het jaar 2025 laat zien dat klimaatadaptatie steeds meer verweven raakt met ruimtelijke projecten. Door stresstesten, vergroe ning en educatieprogramma’s ontstaat een bredere beweging waarbij klimaatbestendigheid niet langer een losstaand thema is, maar een kwaliteitskenmerk bij gebiedsontwikkeling. De grote belangstelling voor de subsidieregeling voor particuliere tuinen laat zie n dat inwoners de urgentie en voordelen van klimaatmaatregelen herkennen. Tegelijkertijd wordt zichtbaar dat structurele samenwerking met partners en duidelijkere uitvoeringskaders cruciaal zijn voor het verder opschalen van natuurinclusieve maatregelen en biodiversiteitsherstel. ‘Deelstroom en waterstof kansrijk’ Ons netwerk kan niet voortdurend verder worden verzwaard. Er zal onvermijdelijk ook aan de energieknop moeten worden gedraaid . We zullen in Steenwijkerland zuiniger en op andere manieren moeten omgaan met ons stroomgebruik. Opwek en verbruik moeten beter op elkaar worden afgestemd. Een goed voorbeeld is op bedrijventerrein Groot Verlaat waar bedrijven werken aan een groepstransportovereenkomst: GTO. Een contract waarbij een groep bedrijven – grootverbruikers van energie – afspraken vastlegt over gezamenlijk gebruik van het beschikbare elektrische vermogen.

Een ander, mooi initiatief waarbij stroom wordt gedeeld is de energiehub op Eeserwold. In de opslag en opwek van duurzame energie kan waterstof een kansrijks oplossing zijn. Voor onderzoek naar de lokale productie van waterstof hebben de initiatiefnemers 8 miljoen euro rijkssubsidie gekregen. In 2025 zijn alle voorbereidende stappen gezet om hiermee van start te kunnen gaan. Marcel Scheringa Steenwijkerland in 2050 volledig circulair In 2030 wordt 50% minder primaire abiotische grondstoffen gebruikt (mineralen, metalen en fossiele grondstoffen). Wat wilden we bereiken in 2025? Norm 2025 Wat is er bereikt in 2025? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2025 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald Bij evenementen en sportclubs restafval verminderen, door middel van stimuleringsbudget voor duurzame afvalmaatregelen. Inzet op betere afvalscheiding en hiermee reductie restafval. In november heeft er een inloopbijeenkomst plaatsgevonden met de organisatoren van evenementen. Tijdens de bijeenkomst is de stelling gedeeld dat de kosten van restafval om laag moeten en dit gefaseerd zal gaan plaatsvinden. Nadere uitwerking vindt plaats in 2026 bij vaststelling van het evenementenbeleid, met als mogelijke ingangsdatum 1 jan 2027 x Maatwerkoplossingen (zoals ondergrondse papiercontainers) bij hoogbouw en andere locaties waar papierinzameling met minicontainers niet kan.