Gemeente Steenwijkerland - Jaarrekening 2022 gewaarmerkt.pdf

| Voordeel van € 488.000 op de Wmo begeleiding (ZIN en PGB). Het aantal voorzieningen is in 2022 gedaald. Daarnaast zijn de gemiddelde kosten per voorziening gedaald. Het voordelig effect is met name te verklaren door de uitkomsten van de transformatie 2.0. Consulenten van de toegang werken vanuit ‘de bedoeling’ en ‘positieve gezondheid’ waarbij er kritischer op realisatie van doelen wordt gestuurd (goed = goed genoeg). 3. | Er is in 2022 een nadeel ten opzichte van € 269.000 in verband met de corona meerkostenregeling. 4. | Voordeel van € 51.000 op het budget Wmo-vervoer. Het aantal inwoners dat in 2022 een voorziening had voor vervoer is licht gedaald t.o.v. 2021. Dit is deels te verklaren door uitgestelde vraag als gevolge van de coronacrisis. Daarnaast is ook hier een effect te zien van de Transformatie 2.0. 5. | Aan eigen bijdragen die worden geïnd door het CAK hebben wij een bedrag van € 300.000 in de begroting opgenomen. Er is een bedrag van € 94.000 meer ontvangen. 6. | Tot slot zijn er overige kleine voor- en nadelen op de budgetten van per saldo € 8.000 voordelig. Maatwerkdienstverlening 18- PGB Jeugd en Individuele voorzieningen Natura Jeugd Er is een voordeel ontstaan ter hoogte van € 122.000 op de budgetten binnen dit taakveld. Het voordeel komt met name door het lagere aantal voorzieningen en unieke cliënten in jeugdzorg ten opzichte van de verwachtingen.

Daarentegen zijn de gemiddelde kosten per cliënt fors toegenomen. Per saldo is er een voordeel ten opzichte van de begroting. Geëscaleerde zorg 18+ Opvang en Beschermd wonen Wmo Er is een voordeel ontstaan van € 237.000. Dit voordeel komt met name door het incidenteel ontvangen bedrag uit het resultaat van de regio Zwolle Beschermd wonen over de periode 2021. 34 35 Geëscaleerde zorg 18- Een nadeel van € 50.000 komt met name door een nadelige eindafrekening over het jaar 2021 en de gemeentelijke bijdrage aan het Zorg- en Veiligheidshuis 2022. Resumé: Volksgezondheid Verslavingszorg De subsidie aan Tactus over het jaar 2021 is vastgesteld. Er is een bedrag van € 7.000 terug ontvangen. Hoarding Het beschikbare budget van € 15.000 voor het opruimen van spullen bij hoarding (verzamelstoornis) is niet gebruikt. Wet verplichte GGZ Van het beschikbare budget ter hoogte van € 106.000, resteert een bedrag van € 9.000. Gezond in de stad (Gids) Uw gemeenteraad heeft besloten om elk jaar het restant van dit budget (evenals andere sport-budgetten) mee te nemen naar het volgende jaar. Er resteert van de Gidsgelden een bedrag van € 284.000, dat meegaat naar het jaar 2023. In de decembercirculaire 2022 Algemene uitkering (A.U.) is voor Gids nog een extra bedrag ontvangen van € 21.000, dat niet meer is begroot.

Hierdoor ontstaat bij het budget Gezond in de stad een nadeel van € 21.000, maar bij de A.U. een voordeel ter hoogte van € 21.000. Jeugdgezondheidszorg Er is een tekort op dit budget ontstaan van € 50.000. Dit tekort wordt veroorzaakt omdat er een bedrag van € 50.000 is betaald aan de GGD voor de zorg van kinderen uit de Oekraïne. In het algemeen bestuur van de GGD is namelijk besloten om een gedeelte van de door gemeenten ontvangen Algemene uitkering voor de meerkosten Oekraïne binnen het Sociaal domein, door te betalen aan de GGD. In de decembercirculaire 2022 is voor deze meerkosten een bedrag ontvangen van € 91.000, dat niet meer is begroot. Hierdoor ontstaat bij het budget Jeugdgezondheidszorg een nadeel van € 50.000, maar bij de A.U. een voordeel ter hoogte van € 91.000. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelicht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. de Herberg, inzet reserve Sociaal domein jeugd etc.). o Bijdragen aan inwoners voor tegemoetkoming energiekosten ter grootte van € 3,2 miljoen.

36 o Een bijdrage van € 2,2 miljoen die is ontvangen van de gemeente Zwolle voor het onderdeel Beschermd wonen / Maatschappelijke opvang. o Rijksbijdragen van € 6,7 miljoen in de kosten van noodopvang en ontheemden Oekraïne.

37 2.5 Mijn Steenwijkerland De lasten en baten van het programma Mijn Steenwijkerland 10: De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Parkeren Er zit een voordeel van € 36.000 op de kapitaallasten, omdat een aantal investeringen van parkeren niet zijn besteed. Recreatieve havens Binnen dit taakveld zit een overschrijding van € 77.000. Deze overschrijding komt door het treffen van veiligheidsvoorzieningen wegens achterstallig onderhoud en hogere materiaal- en brandstofkosten. Openbaar vervoer Op het budget voor de pont Jonen is een overschrijding ontstaan van € 21.000. Binnen de gemeente Steenwijkerland zijn er 2 pontjes, namelijk pont Jonen en pont Over de Linde. Binnen de begroting is geen rekening gehouden met uitgaven voor pont Over de Linde. Door een ongeval bij pont Over de Linde zijn er extra veiligheidsmaatregelen noodzakelijk geweest en daarom is dit budget overschreden. Onderwijshuisvesting 10 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2021 in bijlage 7 zijn opgenomen.

38 Binnen dit taakveld resteert een bedrag van € 263.000. Dit bestaat uit een voordeel op de huisvestingslasten basisonderwijs van € 85.000, huisvesting speciaal onderwijs van € 45.000 en van huisvesting voortgezet onderwijs van € 133.000. Deze voordelen zijn met name toe te schrijven doordat de realisatie van onderwijsgebouwen achterblijft bij de ramingen in de begroting. Sportbeleid en activering Voor sport en bewegen wordt van het rijk een specifieke uitkering (SPUK) Sport ontvangen. Deze uitkering valt met een bedrag van € 7.000 hoger uit. Daarnaast vallen de begrote SPUK uitgaven € 15.000 lager uit. Een totaal voordeel op de SPUK dus van € 22.000. Op basis van een besluit van de gemeenteraad worden de overig resterende budgetten binnen het sportbeleid meegenomen naar het jaar 2023. Het gaat dan om een bedrag van € 192.000. Wel is ingeschat dat een bedrag van € 34.000 niet meer benodigd is in 2023. Dit bedrag valt vrij in de jaarrekening 2022, samen met het voordeel van de SPUK. Binnen het taakveld Sportbeleid en activering resteert per saldo een bedrag van € 56.000. Cultuurpresentatie Beeldende kunst Er zijn geen kunstwerken aangeschaft, dan wel in de openbare ruimte gerealiseerd (+ € 31.000). Ook resteert er onderhoudsbudget voor de diverse bestaande kunstwerken in de openbare ruimte (+ € 8.000). Daarnaast zijn er tot een bedrag van € 12.000 minder subsidies verstrekt.

Per saldo resteert er een bedrag ter hoogte van € 51.000. Evenementen cultuur Binnen het budget voor Evenementen cultuur is een voordeel ontstaan van € 170.000. Dit komt o.a. doordat het coronacompensatiepakket ter hoogte van € 307.000 wat is ontvangen via de Algemene uitkering voor cultuur niet geheel is gebruikt (€ 210.000 overgeheveld van het jaar 2021 naar het jaar 2022 en een bedrag van € 97.000 vanuit de decembercirculaire 2021). Van het beschikbare budget van € 307.000 is een bedrag van € 159.000 uitgegeven aan diverse culturele projecten, bijvoorbeeld:  Geboorte van Nederland  Vaktor  Dorpshuizen  Openluchttheater ’t Tolhekke  Museumproject  Informatieavonden vrijwilligersorganisaties Van het compensatiepakket resteert in het saldo van de jaarrekening nog een bedrag van € 148.000. Fanfare 65 jaar Op 20 december jl. heeft het college ingestemd met het beschikbaar stellen van € 50.000 voor een in het jaar 2023 te organiseren muziektheaterspeltakel. Directe aanleiding hiervoor is het feit dat de film Fanfare 65 jaar geleden is opgenomen in Giethoorn. Zonder een bijdrage van de gemeente dragen externe fondsen en de provincie Overijssel ook niet bij. Om dit evenement te kunnen laten plaatsvinden wordt voorgesteld om hiervoor een budget van € 50.000 beschikbaar te stellen in 2023.

Het uiteindelijke resultaat is dat van het ontvangen coronamaatregelenpakket een bedrag van € 98.000 niet is besteed. Verder heeft er een afrekening plaatsgevonden met de provincie Overijssel van de subsidie Cultuurprofiel 2017 – 2020. Dit levert een voordeel op van € 18.000. Tenslotte is er tot een bedrag van € 4.000 minder aan reguliere subsidies betaald.

39 Cultureel erfgoed Gemeentelijke monumenten Het budget voor gemeentelijke monumenten wordt gebruikt voor subsidies en het betalen van waarde- stellingen en de regioarcheoloog. Bij de uitgaven in dit budget zijn we afhankelijk van het aantal aanvragen en aanwijzingen als monument. Dit aantal fluctueert jaarlijks. Er is een bedrag overgebleven van € 13.000. Rijksmonumenten Voor het herstel van de molen aan de Kerkweg in Giethoorn zijn kapitaallasten opgenomen in de begroting. Het herstel is in het jaar 2022 niet afgerond. Dit levert een voordeel op de genoemde kapitaallasten op ter hoogte van € 25.000. Koloniën van Weldadigheid In de begroting is een structureel bedrag van € 26.000 opgenomen voor het Werelderfgoed: Koloniën van Weldadigheid. Er resteert een bedrag van € 20.000. In het jaar 2022 is er gewerkt aan een gezamenlijk plan voor de marketing van de Koloniën van Weldadigheid. De financiering van de gezamenlijke marketing is betaald uit budget dat nog beschikbaar was uit de Unesco nominatiefase. Het reguliere budget van € 26.000 is alleen besteed aan lokale activiteiten zoals de theatervoorstelling in de zomer van 2022. De verwachting is dat in het jaar 2023 de gezamenlijke marketing weer wordt opgepakt en verder uitgebouwd. Het structureel beschikbare budget wordt hiervoor gebruikt.

Openbaar groen en openluchtrecreatie Binnen het taakveld openbaar groen en openluchtrecreatie is sprake van een tekort van € 1.318.000. Belangrijkste oorzaak is een noodzakelijke storting in de voorziening speeltoestellen van € 1.225.000. Er is op basis van inspecties en op basis van actueel prijspeil een berekening gemaakt van de noodzakelijke budgetten voor de komende 10 jaar. Er zijn diverse factoren die ervoor hebben gezorgd dat een extra storting noodzakelijk is:  Het niet kunnen realiseren van een structurele bezuiniging van € 20.000;  De gemiddelde inflatie is becijferd op meer dan 30%;  Val dempende ondergronden die normaal gesproken vanuit de investering konden worden betaald, maar die ruimte zit er niet meer in;  Uitbreiding van het aantal speeltoestellen. Het overige tekort is een tekort op verschillende groenbudgetten (bermenonderhoud, extensief maaien gras, bijdrage contract NWG, regulier onderhoud) van € 73.000 en een tekort op recreatieve voorzieningen van € 20.000. Wonen en bouwen Het voordeel bedraagt € 139.000 en bestaat voor € 125.000 uit kapitaallasten doordat niet alle investeringen in Steenwijk-West / Steenwijkerdiep / Canneveltstraat zijn gerealiseerd. Riolen en rioolgemalen Het resultaat bestaat uit een resultaat op het gebied van riolering en een resultaat op het gebied van water. Het resultaat op riolering bedraagt € 284.000 positief.

Baten: Aan belastinginkomsten is € 96.000 meer binnengekomen dan begroot. De aantallen woningen die zijn aangeslagen zijn iets hoger dan begroot, dit levert een voordeel op van € 58.000. Op de inkomsten voor grootverbruikers zit een voordeel € 27.000. Daarnaast zit en een voordeel op de kosten voor betaal- en inningenverkeer. Dit is per saldo een gunstig effect van € 11.000.

40 Lasten: De budgetten voor elektra sluiten met een overschot van € 133.000. Het extra budget wat tussentijds is aangevraagd blijkt achteraf te hoog te zijn geweest. De budgetten voor onderzoek sluiten met een overschot van € 76.000. Dit wordt veroorzaakt door een voordeel op de kosten voor reinigen en inspectie. Er is afscheid genomen van een aannemer en er is een nieuwe aanbesteding opgestart. Het budget kon daardoor in 2022 niet meer worden uitgegeven. Op het onderdeel kwijtscheldingen ontstaat een voordeel van € 23.000. Er zijn minder aanvragen gedaan dan begroot. De budgetten voor onderhoud sluiten met een voordeel van € 5.000. De budgetten voor strategische planvorming sluiten met een overschot van € 41.000. Dit voordeel zit op de verbrede rioolplannen. De kapitaallasten vallen € 46.000 lager uit dan begroot doordat niet alle projecten in 2021 zijn gerealiseerd. Daarnaast zijn er nog kleinere verschillen van in totaal € 5.000. Het resultaat op het gebied van water sluit met een nadeel van € 86.000. Op het onderhoudsbudget voor beschoeiingen zit een voordeel van € 23.000. Op het budget voor baggeren zit een nadeel van € 39.000. Op het budget voor verwerking schouw/ sloot vegetatie zit een nadeel van € 39.000. Dit komt doordat het gewicht van het afval wat op de kant van de sloot ligt en wat afgevoerd moet worden meer is dan begroot.

Het budget voor het maaien van stedelijk water sluit met een tekort van € 31.000. In zijn totaliteit ontstaat er een nadeel voor de voorziening van € 327.000. Het resultaat 2022 riolering en rioolrechten:

41 Voor een volledig beeld geven wij de ontwikkelingen van de Voorzieningen weer: In bovenstaande tabel zijn zowel de begrote onttrekkingen en dotaties 11 opgenomen alsmede het resultaat 2022. Hierdoor wordt bewerkstelligd dat de “door derden verkregen middelen” benut kunnen worden voor het opvangen van nadelen en de demping in het tarief met als gevolg dat de verkregen financiële voordelen weer terugvloeien naar de burger. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelicht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. eenmalige kosten IHP, ANWB bebording, aanvaarbeveiliging Giethoorn, verduurzaming verlichting, museumproject, verplaatsing scouting, paardenbak Blankenham, investeringsprogramma sociale huurwoningen etc.). o Een extra storting in de Voorziening wegen en in de speelvoorziening van respectievelijk € 652.000 en € 1.225.000. o Corona gerelateerde bijdragen van het rijk en doorbetalingen aan de zwembaden in de nadelige saldi op grond van de SpukIJZ12 regeling tot een bedrag van € 9.000. 11 Conform primitieve begroting en bijstellingen in perspectiefnota en najaarsnota 2022. 12 SpukIJZ: Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden

42 2.6 Financiën en overhead De lasten en baten van het programma Financiën en overhead 13: De belangrijkste verschillen tussen de realisatie en de raming na wijziging zijn: Overhead (resultaat bedrijfsvoering) Het saldo van de post overhead (bedrijfsvoering) 2022 sluit met een negatief saldo van € 276.000 ten opzichte van de Najaarsnota, waarin een nadelig resultaat van € 950.000 is gerapporteerd. Het verschil ten opzichte van de Najaarsnota 2022 met € 276.000 negatief is omvangrijk, maar wel verklaarbaar. Dit vanwege de op 25 januari 2023 verplicht voorgeschreven uitspraak van de commissie BBV over verlofuren en spaarverlof. Verlofuren / spaarverlof In de rekening 2021 is een verplichting van € 609.000 opgenomen voor toegenomen verlofuren. Dit vanwege de hoge inzet van personeel en de hierdoor toegenomen verlofuren in de jaren 2020 tot en met 2022. In de CAO 2022 is een nieuw element opgenomen, namelijk spaarverlof. Personeel is vrij en de gemeente is verplicht mee te werken aan het sparen van verlof (voor een sabbatical, langdurig verlof of eerder pensioen) van maximaal 3.600 uur per medewerker. Dit spaarverlof zal in de toekomst steeds verder toenemen.

Op 25 januari 2023 heeft de commissie BBV verplicht voorgeschreven dat er ingaande 2022 een voorziening moet worden ingesteld voor het spaarverlof en het bovenwettelijke verlof voor zover deze niet bijdraagt aan een omvang van gelijk niveau. Bovenwettelijk verlof mag maximaal 5 jaar gespaard worden en mag overgebracht worden naar het spaarverlof. 13 De actuele begroting is ten opzichte van de primitieve begroting in alle programma’s hoger op zowel de baten en lasten als de mutaties in de reserves. Dit wordt veroorzaakt door nieuwe besluiten van de raad, maar met name door de restantkredieten zoals in de jaarrekening 2021 in bijlage 7 zijn opgenomen en omdat het rekeningresultaat 2021 via dit programma is verwerkt.

43 Op basis van de uitspraak van de commissie BBV is er een voorziening getroffen van € 855.000. Het bedrag van € 609.000 is wel komen te vervallen door deze uitspraak. Per saldo een nadeel voor de Rekening 2022 van € 246.000. Het saldo is op hoofdlijnen als volgt te specificeren: Treasury Het resultaat op het taakveld treasury bedraagt € 41.000 positief. Deze bestaat uit een renteresultaat van € 50.000 die volledig veroorzaakt is door rentebaten uit het 4 e kwartaal 2022. Hier tegenover staan hogere lasten van betaal – en inningskosten van € 9.000.

44 Rente Met ingang van 2017 zijn de BBV voorschriften voor toerekening van rentekosten gewijzigd en is voorgeschreven dat het toe te rekenen rentepercentage wordt afgeleid van alle betaalde en ontvangen rente. Het percentage voor de grondexploitatie wordt vervolgens weer hiervan afgeleid op basis van de verhouding van het eigen en vreemd vermogen van de gemeente. Uitzondering op deze berekening is de toerekening van rente indien er sprake is van projectfinanciering. In de rekening 2022 zijn de rentepercentages van respectievelijk 0,75% voor de grondexploitatie en 1% voor de algemene dienst gehanteerd. Onroerende zaakbelastingen woningen / niet woningen / overige belastingen Er is sprake van een afwijking op de OZB en overige belastingen van € 151.000 . Er zit een voordeel op de OZB woningen van € 88.000, wat wordt veroorzaakt door een hoger aantal woningen dan waar de bij de begroting rekening mee is gehouden en een lager bedrag aan gehonoreerde bezwaarschriften. Er zit een nadeel van € 231.000 op de OZB voor niet woningen doordat er een tariefsverlaging van 5% is doorgevoerd en doordat er voor één object, met terugwerkende kracht, in december 2022, aanslagen 2018 t/m 2022 zijn verminderd.

45 Algemene uitkering De Algemene uitkering laat een positief saldo zien van ruim 2,715 miljoen. Na verwerking van de Najaarsnota is de september -en decembercirculaire 2022 ontvangen met hierin hogere bijdragen uit het gemeentefonds van respectievelijk € 1.534.000 en € 1.207.000; totaal € 2.741.000. Op basis van de ontwikkeling van de WOZ-waarden per 1 januari 2022 (peildatum 1-1-2021) verwachten wij over 2022 in 2023 of 2024 nog een nabetaling van € 49.000. Over voorgaande jaren is een lagere bijstelling verwerkt van € 75.000. Overige baten en lasten (onvoorzien) Op het taakveld onvoorzien is het voordelig resultaat € 152.000. Dit voordeel heeft meerdere oorzaken. Een financieel nadeel van € 62.000 door een storting in de voorziening dubieuze debiteuren. Dit vanwege een hoger risicoprofiel op openstaande vorderingen van (belasting)debiteuren. Een nadeel van € 95.000 door afschrijving van belastingdebiteuren en een niet te declareren vordering van het Rijk voor een verleende omgevingsvergunning van € 45.000 voor het geluidscherm Steenwijk. Dit project is in 2013 aangevangen en in 2022 geheel gereed gemeld. Een voordeel van € 309.000 komt voort uit de declaratie van de werkelijke kosten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne in plaats van normbedragen.

Hierin zijn opgenomen ambtelijk vergoedingen voor de begeleiding en niet declarabele kosten van noodzakelijke aanpassingen in de voormalige Emmaschool. Economische promotie Met ingang van 2017 worden op dit taakveld de opbrengsten van de toeristen- en forensenbelasting verantwoord. In elke jaarrekening wordt een schatting opgenomen voor de te verwachten opbrengsten forensen- en toeristenbelasting over het afgelopen jaar 14. Dit is niet anders dan andere jaren. De schatting over 2022 hebben wij gebaseerd op het niveau van 2021. Waarvan incidenteel gerealiseerd De richtlijnen schrijven voor dat in de rekening de incidentele baten en lasten moeten worden toegelicht. In dit programma hebben deze op hoofdlijnen betrekking op: o Investeringen met een dekking uit reserves die, op grond van de regelgeving, via de exploitatie worden verantwoord (o.a. informatiebeveiliging, corona gerelateerde (personele) uitgaven etc.). o Lasten vanwege de afboekingen van vorderingen van € 95.000 en een storting in de voorziening dubieuze debiteuren van € 62.000. o Een storting in de reserve Energie maatschappelijke instellingen van € 3,3 miljoen. o Eenmalige baten en lasten als gevolg van de opvang van ontheemden uit Oekraïne en noodzakelijke kosten voor aanpassing van de voormalige Emmaschool. 14 De aanslagen over 2022 worden na opgave in 2023 opgelegd.

46 2.7 Grondexploitaties De grondexploitaties zijn formeel ondergebracht onder het programma “Werk a/d Winkel”, maar raakt ook het programma ‘’Mijn Steenwijkerland’’. Evenals in de begroting wordt, gezien het belang en impact van de grondexploitaties, in deze paragraaf afzonderlijk verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid. In de jaarlijkse planning- & control cyclus van de gemeente Steenwijkerland worden de grondexploitaties twee keer per jaar herzien, bij de jaarrekening en de programmabegroting. Begin 2023 zijn alle lopende grondexploitaties (Bouwgrond In Exploitatie) herzien in het kader van de jaarrekening 2022. Het betreft in totaal 20 projecten in uitvoering. 2.7.1 Ontwikkelingen Grondexploitaties In deze sub paragraaf wordt ingegaan op de actuele markt- en beleidsontwikkelingen in relatie tot de grondexploitaties van de gemeente Steenwijkerland. Marktontwikkelingen In onderstaand tabel zijn de gerealiseerde grondverkopen in 2022 afgezet tegen de prognose uit de begroting. In 2022 zijn meer particuliere kavels verkocht (25) dan verwacht (15). Tevens is het dubbele aantal kavels voor sociale huurwoningen verkocht (24) ten opzichte van de verwachting (12). Voor bedrijventerreinen geldt dat er meer is verkocht (13.630 m2) dan verwacht (7.579 m2).

De prognose van de verwachte grondverkopen in de grondexploitaties is voor de lange termijn gebaseerd op de historische uitgifte en voor de korte termijn op opties. De verwachtingen voor 2023 en verder voor wat betreft de uitgifte van kavels worden niet zozeer getemperd door de verwachte vraag maar meer door het beperkte aanbod van kavels in de diverse grondexploitaties. Naar aanleiding van achterblijvende grondverkopen is een deel van het bedrijventerrein Boterberg Zuid verhuurd als zonnepark tot 1 januari 2034. Voor deze grondexploitatie is een langere looptijd vastgesteld dan de geldende richttermijn vanuit het BBV (Besluit, Begroting en Verantwoording) van maximaal 10 jaar. Bij de herziening van de grondexploitaties per 1-1-2023 is dit deel van de grondexploitatie ingerekend in de jaren 2034 tot en met 2038. In onderstaande tabel zijn de gerealiseerde grondverkopen in 2022 in een historisch perspectief geplaatst.

47 Woningbouw In 2022 is ongeveer € 3,3 mln. aan opbrengsten gerealiseerd door verkoop van de grond onder 49 te realiseren woningen. In 2021 en 2020 was dat respectievelijk € 5,4 mln. (62) en € 4,0 mln. (52). De particuliere uitgifte loopt voor bij de prognose voor 2022. De verwachting was dat in 2022 in totaal 15 particuliere kavels zouden worden uitgegeven, die prognose blijkt achteraf te voorzichtig. De totale particuliere uitgifte van 25 kavels is verdeeld over de projecten Kornputkwartier, Oosterbroek, Willemsoord, Noordermaten en Molenkampen III. De kavels voor de bouw van 2 blokken van 12 sociale huurappartementen in de Woldmeenthe zijn in 2022 verkocht aan een woningcorporatie terwijl deze verkopen voor 2022 en 2023 waren begroot. Bedrijventerreinen In 2022 is ongeveer € 0,8 mln. aan grondopbrengsten gerealiseerd door de verkoop van 13.630 m2 bedrijventerrein. Dit is bijna het dubbele aantal m2 ten opzichte van de prognosticeerde 7.579 m2 (zie tabel grondverkopen). Er is weliswaar een indicatieve vraag van gemiddeld 2,3 hectare per jaar in de periode 2019-2029 (Afspraken Regionale Bedrijventerreinen Programmering West Overijssel 2019-2022), maar deze vraag blijkt in de praktijk lager als we kijken naar de historische verkopen in de afgelopen jaren. Daarnaast is er het afgelopen jaar ruim 7 hectare verkocht op het particulier bedrijventerrein Eeserwold te Steenwijk.

De verkochte m2 in 2022 is met name hoger dan geprognotiseerd door verkoop van percelen op de bedrijventerreinen Scheepsdiep/Kanaalweg Blokzijl, Mr. Zigher ter Steghestraat en Boterberg Zuid Oldemarkt. De totale gemeentelijke voorraad bedrijventerrein bedraagt eind 2022 ongeveer 4,3 hectare. (Beleids)ontwikkelingen Er zijn een aantal (beleids)ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de financiële positie van het gemeentelijke grondbedrijf. Grondprijzenbrief 2023 De grondprijzenbrief 2023 is op 6 december 2022 vastgesteld door het college en ter kennisname verstuurd naar de raad. De grondprijzen opgenomen in de grondprijzenbrief 2023 zijn verwerkt bij de herziening van de grondexploitaties per 1-1-2023. De grondprijzen van de kavels voor woningbouw zijn in 2023 verhoogd met 1,5% ten opzichte van 2022. In 2022 zijn de bouwkosten van de koopwoningen naar verhouding meer gestegen dan de verkoopprijzen. De indexatie van 1,5% is mogelijk doordat afgelopen jaar een terughoudend grondprijzenbeleid is gevoerd. De grondprijzen van de kavels voor bedrijfsterreinen hebben wij eveneens verhoogd met 1,5% ten opzichte van 2022. Dit is gelijk aan de jaarlijkse opbrengstenstijging waarmee we rekening hebben gehouden in de meerjarenbegroting 2023-2026. De verhoging van de grondprijzen heeft hiermee dus geen effect op de grondexploitatieresultaten.

Kostenindexering In de perspectiefnota was op basis van een langjarig gemiddelde de parameter kostenstijging voor de meerjarenbegroting 2023-2026 vastgesteld op 2%. In de loop van 2022 werd echter duidelijk dat er sprake is van zeer forse kostenstijgingen in alle sectoren, maar zeker ook in de grond-, weg- en waterbouw (GWW). De hoge kostenstijgingen dit jaar zijn vooral het gevolg van de gestegen energieprijzen en de schaarste van materialen. Ook de gestegen arbeidskosten werken door in de prijzen.

48 Rekening houdend met genoemde ontwikkelingen is de kostenstijging ingerekend volgens onderstaande tabel: Kostenindexering 1-1-2023 2023 2024 2025 e.v. Gewogen gemiddelde (afgerond) 6,5% 3,5% 3,0% 2,0% Bij de herziening van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2022 verandert de prijspeildatum van 1 januari 2022 in 1 januari 2023 en zijn de resterende kosten verhoogd met 6,5%. Vervolgens zijn de nog te realiseren kosten verhoogd met een (gewogen gemiddelde) index van 3,5% (2023), 3,0% (2024) en 2,0% (2025 en verder). Projectenportefeuille Bij de jaarrekening 2022 tellen we in totaal 20 grondexploitaties. Nota Grondbeleid 2020-2024 Op 17 december 2019 is de ‘Nota Grondbeleid 2020-2024’ vastgesteld. Voor de visie op het grondbeleid en de wijze waarop het grondbeleid wordt gevoerd wordt verwezen naar deze nota. 2.7.2 Realisatie 2022 In deze sub paragraaf wordt ingegaan op de boekwaarde-ontwikkelingen en de gerealiseerde kosten en opbrengsten in 2022. Boekwaardeontwikkeling Het geïnvesteerd vermogen (de boekwaarde) van de bouwgronden in exploitatie is in 2022 afgenomen met ongeveer € 1,9 miljoen van € 6,33 miljoen naar € 4,43 miljoen. In onderstaande tabel treft u de berekening aan. De verschillende onderdelen worden verderop toegelicht. Kosten Binnen de verschillende grondexploitaties worden jaarlijks kosten gemaakt.

Projecten worden bouwrijp gemaakt door het aanleggen van riolering en (bouw)wegen. Na de verkoop van kavels worden de projecten woonrijp gemaakt door het aanleggen van wegen, trottoirs en groenvoorzieningen. Daarnaast zijn er kosten voor de planontwikkeling (ambtelijke uren, onderzoeken, etc.) en beheers- en administratiekosten (doorbelasting van interne uren op het grootboek bouwgrondexploitaties algemeen). Ook wordt er rente toegerekend aan grondexploitaties op basis van het geïnvesteerd vermogen (=totale boekwaarde grondbedrijf). Hieronder worden de kosten weergegeven die in 2022 zijn gemaakt en toegelicht.

49 Verwerving In 2022 zijn er geen gronden verworven. Sloopkosten In 2022 zijn er geen kosten gemaakt voor sloop. Sanering In 2022 zijn er geen saneringskosten gemaakt. Bouw- en woonrijp maken In de diverse projecten is in 2022 in totaal voor ongeveer € 1.131.000 aan kosten gemaakt voor bouw- en woonrijp maken, waarvan circa € 289.000 in het project Kornputkwartier in Steenwijk, € 451.000 in het project Noordwal West in Vollenhove en € 183.000 in het project Noordermaten III in Blokzijl. Planontwikkelingskosten Voor de planontwikkeling van de diverse projecten is in totaal voor ongeveer € 152.000 aan kosten gemaakt. Dit bedrag heeft zowel betrekking op interne- als externe plankosten van alle plangebieden en bestaan onder meer uit kosten op het gebied van projectleiding, stedenbouw, bodemonderzoek, archeologie, engineering en planeconomie. Rente Over de boekwaarde per 1 januari van het betreffende verantwoordingsjaar wordt rente toegerekend aan de grondexploitaties. De gehanteerde rekenrente is vastgesteld op 0,75%. De totale boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie (BIE) per 1 januari 2022 bedraagt ongeveer € 6,33 miljoen. De toegerekende rente bedraagt in totaal in het verantwoordingsjaar 2022 € 47.000. Beheers -en administratiekosten Jaarlijks worden er overheadkosten gemaakt voor het beheren en administreren van het totale grondbedrijf.

Deze kosten bedroegen in 2022 ongeveer € 117.000. Deze kosten worden op basis van een verdelingssystematiek doorbelast naar de verschillende grondexploitaties. De kosten worden doorbelast volgens een principe waarbij de grondexploitaties met de grootste draagkracht de meeste kosten krijgen doorbelast. De verwachting is dat de doorbelasting van uren aan de grondexploitaties in de toekomst zal afnemen door de afbouw van het prestatiecontract. Opbrengsten In 2022 zijn binnen de verschillende grondexploitaties opbrengsten gegenereerd. Deze bestaan hoofdzakelijk uit de verkoop van gronden.

50 In de tabel worden de opbrengsten weergegeven die in 2022 zijn gegenereerd. Grondverkopen woningbouw De opbrengsten uit verkoop van grond voor woningbouw bedroegen in 2022 in totaal ongeveer € 3,3 mln. Er is in totaal circa 16.000 m2 grond verkocht aan particulieren en projectontwikkelaars. In onderstaande tabel staat waar deze opbrengsten zijn gerealiseerd. In de tabel is tevens aangegeven voor welk type woningen de verkochte grond bestemd is. Grondverkopen bedrijventerrein Op de verschillende bedrijventerreinen is in 2022 in totaal 13.630 m2 grond verkocht. De opbrengsten van deze verkopen bedroegen circa € 0,8 mln. In onderstaande tabel staat waar deze opbrengsten zijn gerealiseerd. 2.7.3 Analyse grondexploitaties Resultaten grondexploitaties In deze paragraaf zijn de resultaten van de grondexploitaties jaarrekening 2022 gepresenteerd en ter vergelijking afgezet tegen de grondexploitaties jaarrekening 2021. In tabel 4 zijn de winst- en verliesnemingen toegelicht. De negatieve winsten betreft het terugnemen van eerder genomen winsten volgens de POC-methode.

51 Winst- en verliesnemingen Het BBV (Besluit, Begroting en Verantwoording) schrijft in de Notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken 2019 een methode van winstnemen voor, namelijk de POC-methode (Percentage of Completion). Dit betekent in het kort dat de winst genomen moet worden op basis van de financiële voortgang van het project (% gerealiseerde kosten * % gerealiseerde opbrengsten * geraamde winst). Hierbij zijn reeds genomen winsten en verliezen uit de calculatie gehaald en in mindering gebracht op de berekende winst voor het verantwoordingsjaar. Tot slot zijn de projectgebonden risico’s vanuit het weerstandsvermogen in mindering gebracht, wat resulteert in de te nemen winst. Een geprognosticeerd verlies wordt direct genomen ter hoogte van het verliesgevende resultaat op eindwaarde.

52 In de begroting was een bij de jaarrekening 2022 te nemen winst begroot van € 478.000. De werkelijke winstneming bij de jaarrekening 2022 is per saldo in totaal € 776.000. Dat heeft te maken met winstnemingen bij complexen in de afrondende fase en wijzigingen in het risicoprofiel. In de meeste gevallen is de oorzaak dat de financiële voortgang van een project minder snel verloopt dan verwacht. In de jaarrekening 2021 is de winst voor woningbouw van per saldo € 810.000 ten gunste van de algemene reserve gebracht. Het nadeel op bedrijventerrein is in deze rekening in het programma werk aan de winkel toegelicht. Daarnaast is bij de jaarrekening 2022 voor een aantal projecten een verlies genomen. Dat geldt voor de grondexploitaties waarbij de herziening per 1 januari 2023 heeft geleid tot een verliesgevend resultaat. Risicomanagement Jaarlijks wordt de omvang van het risico van alle grondexploitaties bepaald. Dit gebeurt op basis van de RISMAN-methode. Het risicoprofiel van alle grondexploitaties is bij de jaarrekening 2022 circa € 1,78 miljoen. Het risicoprofiel van het grondbedrijf is daarmee lager dan het risicoprofiel bij de jaarrekening 2021 toen het risicoprofiel circa € 1,88 miljoen bedroeg. De belangrijkste verklaring voor de risicodaling is dat meerdere grondexploitaties in een afrondende fase terecht zijn gekomen.

Het risicoprofiel van het grondbedrijf wordt tezamen met overige risico’s afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit in de Algemene reserve vaste buffer.

53 Toelichting verschillen woningbouw in exploitatie Onderstaand wordt het ‘vergelijkbaar resultaat’ van de grondexploitaties eind 2022 vergeleken met het resultaat van de grondexploitaties van eind 2021. Indien het verschil in het ‘vergelijkbaar resultaat’ groter is dan € 100.000 wordt dit nader toegelicht. Hierbij worden de belangrijkste verklaringen voor het verschil gegeven. Woldmeenthe De grondexploitatie eind 2022 is op eindwaarde € 151.000 voordeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2021. In 2022 is de ondergrond voor 24 sociale huurappartementen verkocht aan een woningcorporatie. De kosten voor aanleg van de parkeervoorziening (inclusief plankosten) zijn ten laste van het investeringsprogramma sociale huurwoningen gebracht en zijn daarmee komen te vervallen binnen de grondexploitatie. Kornputkwartier - Steenwijk De grondexploitatie eind 2022 is op eindwaarde € 104.000 nadeliger in vergelijking met de grondexploitatie eind 2021. Dit wordt met name veroorzaakt door rentetoerekening op basis van de boekwaarde per begin van het boekjaar en indexatie van de nog te realiseren kosten. Scheerwolde De grondexploitatie eind 2022 is op eindwaarde € 196.000 voordeliger in vergelijking met de grond- exploitatie eind 2021. De resterende 8 sociale huurwoningen in het woningbouwprogramma kunnen niet worden gerealiseerd.

In de plaats daarvan zijn er 3 vrijstaande en 2 twee onder één kap woningen ingerekend waarna er een aanzienlijk beter resultaat wordt verwacht.

54 2.8 Overzicht algemene dekkingsmiddelen, dividend, overhead, beleggingen en onvoorzien Op grond van het BBV moet in zowel de begroting als de jaarrekening een overzicht worden weergegeven van :  Algemene dekkingsmiddelen  Dividend en beleggingen  Onvoorzien

55 Onvoorzien / saldo begroting 2022 Het beeld voor onvoorzien en de stelposten algemene uitkering over 2022 ziet er als volgt uit: Overhead Met ingang van 2018 is het taakveld Overhead ingevoerd. Dit taakveld bestaat voor 99% uit de kosten van de bedrijfsvoering, waarbij de direct toe te rekenen kosten ten laste van het taakveld moeten worden gebracht. Op grond van het gewijzigde BBV wordt het percentage overhead zowel in de begroting als in de rekening opgenomen. De stijging van de actuele begroting ten opzichte van de primitieve begroting verdient een toelichting. Deze is veroorzaakt door de in de Perspectiefnota opgenomen CAO van € 1,2 mln., restantkrediet personele inzet corona van € 0,7 mln., Najaarsnota van bijna € 1 mln. en een bedrag van bijna € 0,4 mln. zoals opgenomen in decembercirculaire 2021 voor versterking dienstverlening.

56 3. Toelichting op de balans 3.1 Toelichting op de vaste activa ACTIVA VASTE ACTIVA Immateriële activa In 2022 is een aanvang gemaakt met de ontwikkeling van het complex Noordermaten te Blokzijl. Inmiddels heeft de raad in 2023 ingestemd met de ontwikkeling van dit complex. Deze kosten van € 254.000 worden eind 2022 onder de post immateriële kosten geadministreerd. In 2023 worden deze kosten na raadsinstemming overgebracht naar de grondexploitatie. Daarnaast zijn er ook voorbereidingskosten gemaakt voor ontwikkelingen in Belt-Schutsloot en Vollenhove van in totaliteit € 19.000. Deze kosten moeten binnen 5 jaar afgeboekt of ingebracht worden in een grondexploitatie. Dit is afhankelijk van de nog te nemen besluiten.

57 Materiële vaste activa Maatschappelijk nut Met ingang van 2017 moeten investeringen met maatschappelijk nut (wegen, bruggen etc.) geactiveerd worden. Bedrijfsgebouwen De vermeerdering en vermindering van respectievelijk € 31.000 en € 46.000 hebben betrekking op uitgaven en inkomsten van het intercitystation. Deze inkomsten komen van de provincie Overijssel. Grond-, weg- & waterbouwkundige werken met maatschappelijk nut De vermeerderingen van € 6,6 miljoen hebben betrekking op investeringen in de openbare ruimte zoals in wegen, fietspaden, bruggen, oeververbindingen en verlichting. De grootste investeringen zijn:  Versterken bermen € 388.000  Openbare verlichting € 118.000  Oeververbindingen / beschoeiingen € 517.000  Wijkvisie Steenwijk West € 962.000

58  Betonweg ( bidbook ) € 111.000  Molenweg/Noorderpad/Zuiderpad € 860.000  Openbare ruimte school Tuk € 320.000  Fietspad Woldberg € 121.000  Parkeerplaatsen Oostermeenthe € 55.000  Kunstgrasvelden € 1.246.000  Onderhoud N 334 € 734.000  Fietspad Giethoorn Wanneperveen € 516.000  Parkeren Giethoorn € 62.000  Kallenkoterallee € 284.000 De inkomsten van € 1,9 miljoen bestaan uit :  Bijdrage woningbouwcorporatie € 458.000  Regiodeal Kerkweg € 54.000  Provincie: Kallenkoterallee € 106.000  Ministerie I&M: Woldberg € 61.000  Bijdrage riolering € 273.000  Ministerie VWS: Btw sport € 218.000  Provincie: N334 € 730.000 Overige vaste activa met maatschappelijk nut De investering van € 43.000 wordt voor € 41.000 veroorzaakt door bijstelling van zowel de baten en lasten van het afgerond subsidiabel project geluidscherm spoorzone te Steenwijk. Economisch nut Bedrijfsgebouwen De investering bedraagt totaal ruim € 2,5 miljoen en heeft betrekking op:  School Giethoorn € 1.200.000  MFC Tuk € 530.000  School Tuk € 700.000  School De Wegwijzer € 104.000 De vermeerdering van de boekwaarde van voormalige school De Wegwijzer komt vanwege het buiten gebruik stellen van deze school en activeren van de totale boekwaarde. De vermindering is met name verantwoord onder investeringen bijzondere scholen met economisch nut.

Grond-, weg- & waterbouwkundige werken met economisch nut De voormalige investeringen van wijkplannen, Steenwijkerdiep en parkeren van € 424.000 zijn overgebracht naar GWW met maatschappelijk nut. Dit vanwege het feit dat deze investeringen het karakter hebben van maatschappelijk nut en niet verhandelbaar zijn. De overige vermeerdering heeft betrekking op jachthavens 2022 van € 81.000. Gronden en terreinen economisch nut In 2022 is de locatie Hoofdstraat 8 voor € 50.000 verkocht. De restantboekwaarde is afgeschreven. Erfpacht In 2021 is er 1 keer gebruik gemaakt van de mogelijkheid om de in erfpacht uitgegeven grond in eigendom te verkrijgen. De boekwaarde is hierdoor afgenomen met € 37.000. Investeringen bijzondere scholen met economisch nut

De vermeerdering is negatief vanwege het overbrengen van de voormalige School “De Opstap” naar gereed product en handelsgoederen15 met de boekwaarde van € 102.000. De andere negatieve vermeerdering van € 97.000 heeft betrekking op het niet meer in gebruik hebben van de school “De Wegwijzer” en het overbrengen naar bedrijfsgebouwen met economisch nut. Machines, apparaten en installaties economisch nut De totale investering in 2022 is € 342.000. Die heeft hoofzakelijk betrekking op:  | Toegangsbeveiliging | € | 53.000  | Maaizuigmachine | € | 44.000  | Zwembad Vollenhove | € | 56.000  | Zwembad Waterwyck | € | 37.000  | ICT vervangingsinvesteringen | € 108.000 De inkomsten van € 48.000 hebben betrekking op bijdragen btw sport. Overige materiele vaste activa economisch nut De investering bedraagt € 200.000 en heeft met name betrekking op speelvoorzieningen, speeltoestellen school Tuk, ondergrondse containers binnenstad. Vervoersmiddelen In 2022 is een voertuig voor sportvelden en e-bikes aangeschaft voor totaal € 42.000. Van het ministerie is een bijdrage btw sport ontvangen. Overige materiële vaste activa grondexploitatie De strategische gronden van de grondexploitaties worden onder de materiële vaste activa opgenomen. Dit vanwege voorschriften van het BBV.

Deze schrijven voor dat complexen waarover nog geen raadsbesluit is genomen of daar waar geen plannen op de korte termijn voor liggen, de boekwaarde onder materiële vaste activa moet worden gebracht. De totale boekwaarde van de strategische gronden bedraagt € 2.635.000. Op grond van de herziene voorschriften moeten deze gronden (behalve de Schans, die is in 2017 getaxeerd) uiterlijk eind 2019 voorzien worden van een taxatie. Deze taxatie heeft in 2018 plaatsgevonden. De taxatie van de percelen is:  | Giethoorn Noord | € | 429.000 | 76.551 m2  | Oosterbroek | € | 683.000 | 113.823 m2  | Vollenhove | (Wouters) | € | 558.000 | 101.477 m2  | Haagje west | € | 209.000 | 40.190 m2  | Belt-Schutsloot Zandbelt | € | 15.000 | 18.625 m2  | Molenkampen III | € | 350.000 | 56.400 m2 15 De voorschriften schrijven voor dat gebouwen in verkoop verplicht onder deze balanspost moeten worden opgenomen . 59 60  Noordermaten € 178.000 44.500 m2  De Schans € 1.074.000 244.101 m2 Afronding € - 1.000 € 3.495.000 Op basis van deze actuele waardering kan worden geconcludeerd dat er eind 2021 een stille reserve en een potentiële toekomstige “winst” van € 860.000 bij verkoop kan ontstaan. Op deze gronden mogen op basis van de voorschriften geen rente en kosten meer worden bijgeschreven.

Dit omdat de gronden geen deel uitmaken van een actieve grondexploitatie, maar onderdeel zijn van NIEG (Niet In Exploitatie Genomen) gronden. Economisch nut waarvoor een heffing kan worden geheven Alle investeringen met economisch nut (vanaf 2014), waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven, moeten separaat in de balans tot uitdrukking gebracht worden. Dit geldt voor alle investeringen op het gebied van afval, rioleringen en begraven. De verhoging van € 1.814.000 heeft betrekking op investeringen op het gebied van rioleringen en bestaat hoofdzakelijk uit:  Gemalen € 510.000  Riolering Ossenzijl € 323.000  Riolering Wetering € 46.000  Riolering Dolderkanaal € 81.000  Kolken De Sleep € 60.000  Waterafvoer Kornputkwartier € 244.000  Riolering Meppelerweg € 212.000  Riolering t.b.v. Oeverconstructies € 301.000 Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen De omvang van de kapitaalverstrekking aan deelnemingen is niet gewijzigd en bedraagt € 1.246.000. Deze hebben betrekking op verstrekkingen van aandelenkapitaal aan de NV NoordWestGroep, Enexis, de Bank voor Nederlandse Gemeenten, de ROVA en een aantal kleine deelnemingen van respectievelijk € 545.000, € 408.000, € 182.000, € 66.000 en € 45.000 (totaal € 1.246.000).

Leningen aan woningbouwcorporaties De omvang van de leningen aan Wetland Wonen is in 2022 met € 401.000 afgenomen tot € 4.193.000. Leningen aan deelnemingen De saldi van de uitstaande leningen per 31 december bestaan uit:  Achtergestelde lening ROVA € 1.011.000  Enexis € 1.016.000 Totaal € 2.027.000

61 Overige langlopende leningen De overige leningen zijn de leningen aan ambtenaren, de roeivereniging en de Startersleningen, die via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) worden verstrekt. De totale omvang bedraagt eind 2022 € 2.874.000 (2021 € 2.805.000) waarvan het aandeel van de Starterslening € 2.705.000 (2021 € 2.676.000) bedraagt. En met ingang van 2020 is het mogelijk om een duurzaamheidslening af te sluiten. In 2022 is een bedrag van € 65.000 uitgeleend en € 25.000 afgelost. Eind 2022 bedraagt de omvang van deze leningen € 169.000. Tot en met 2022 is het totaalbedrag van € 2.705.000 (2021: € 2.676.000) aan verstrekte Startersleningen overeenkomstig voorschriften geactiveerd. Dit bedrag bestaat uit € 2.405.000 overdrachten aan de SVn en € 299.000 rentebijschrijvingen door renteontvangsten tot en met 2022 (t/m 2021 € 271.000). In het jaar 2022 bedroeg de rentebijschrijving minus kosten € 28.000 (2021: € 24.000) Bij de stichting is per eind 2022 nog een bedrag van € 935.000 (eind 2021 € 735.000) beschikbaar om Startersleningen te verstrekken. 3.2 Toelichting op de vlottende activa VLOTTENDE ACTIVA Voorraden

62 Bouwgronden in exploitatie: De ontwikkeling van de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden is als volgt: De nog te maken kosten en opbrengsten van alle complexen zijn gebaseerd op de nog uit te voeren werkzaamheden en te verkopen gronden. De grondslag voor de lasten zijn met het oog op de inflatie ontwikkelingen gebaseerd op het in de programmabegroting 2023 - 2026 gehanteerde kostenniveau inclusief een bijstelling zoals vermeld in paragraaf 2.7.1. De winsten zijn berekend op basis van eindwaarde. Eind 2019 is een vaststellingsovereenkomst gesloten met de Belastingdienst ten behoeve van de openingsbalans over de waarde van de grondvoorraad ter berekening van de Vpb plicht die van toepassing kan zijn op de grondexploitatie. Tot en met 2017 zijn de aangiftes definitief vastgesteld op nihil. De aangiftes over 2018, 2019 en 2020 zijn ingediend. Er is nog geen definitieve aanslag opgelegd. Over 2021 en 2022 verwachten wij geen Vpb te behoeven te betalen. Gereed product en handelsgoederen Eind 2022 staat er 1 pand in de verkoop. Dit betreft de voormalige school “De Opstap” in Heetveld.

63 Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar De in de balans opgenomen uitzettingen met rentetypische looptijd van < 1 jaar bedragen: De vorderingen op openbare lichamen van € 10,5 miljoen hebben hoofdzakelijk betrekking op:  Een nog te ontvangen bedrag van de belastingdienst van 7,5 miljoen ( btw compensatiefonds per 1 juli 2023 over het jaar 2022 )  De vordering op de gemeente Zwolle voor vrijval beschermd wonen en maatschappelijke opvang van bijna € 1,4 mln.  Een bedrag van ruim € 1,3 mln. van het Rijk, de algemene uitkering uit het gemeentefonds.  Vorderingen op het Ministerie van Onderwijs voor onderwijsvertraging Covid en huisvesting ontheemden Oekraïne van € 288.000. De omvang van de openstaande posten van debiteuren belastingen eind 2022 is ten opzichte van eind 2021 met € 39.000 gedaald. In de rekening is een groot bedrag als oninbaar afgeschreven. Daarom is het openstaande bedrag wel lager, maar is het betaalgedrag verslechterd. Als gevolg hiervan is de Voorziening dubieuze debiteuren met € 59.000 verhoogd. Ook de vorderingen van sociale aard zijn afgenomen met € 465.000. Als gevolg hiervan is de omvang van de Voorziening van dubieuze debiteuren van sociale aard gedaald met € 338.000 naar € 1.576.000 (2021 € 1.914.000)

64 Overige vorderingen: Liquide middelen Dit betreft het creditsaldo van een aantal bankrekeningen en de liquide middelen bij burgerzaken. Op 1 bankrekening worden waarborgsommen gestort om definitieve inrichting van het openbaar gebied in Eeserwold af te kunnen dwingen. Deze bankrekening heeft per eind 2022, de maximale omvang van de garantstelling van € 1 miljoen (2021 € 995.000). Overlopende activa Door wijziging in de voorschriften moeten nog te ontvangen bedragen van de EU, het rijk en overige Nederlandse overheden separaat in de balans worden toegelicht.

65  Rijksvergoeding in geluidsanering spoorweglawaai van € 144.000.  Rente over het 4e kwartaal 2022 van schatkistbankieren van € 17.000  Rijksvergoeding in de opvang van ontheemden uit Oekraïne van € 1.475.000.  Rijksvergoeding voor de kosten van begeleiding van de kindertoeslagenaffaire van € 67.000. De nog te ontvangen bedragen van overige overheden bestaan uit:  Provinciale bijdrage van € 175.000 nog te ontvangen bijdrage leader plus over 2021 en 2022.  Provinciale bijdrage van € 99.000 Bidbook Weerribben en Wieden De nog te ontvangen rente van € 22.000 heeft betrekking op de per 31 december 2022 (2021 € 22.000) nog te ontvangen rente van verstrekte geldleningen over de periode van de vervaldatum tot eind van het jaar, de zogenaamde transitorische rente. Vooruitbetaalde bedragen In de rekening is een bedrag van € 444.000 als vooruitbetaalde bedragen opgenomen. De overige betalingen zijn vanwege btw facturering en aangifte btw in 2022 gedaan, maar hebben betrekking op 2023 - 2026 . Deze omvatten een totaalbedrag van € 444.000 (2022 € 376.000 en 2023 t/m 2026 € 68.000). Voorbeelden hiervan zijn de gestarte opleidingen en meerjarige (onderhouds)abonnementen 2023.

Nog op te leggen aanslagen De nog op te leggen aanslagen over 2022 van forensenbelasting, toeristenbelasting, riool grootverbruik, de afrekening van de gescheiden inzameling en de vermakelijkheidsretributie van respectievelijk € 835.000, € 740.000, € 215.000, € 603.000 en € 420.000 (totaal € 2.813.000, 2021 totaal 2.700.000) worden met ingang van 2015 onder de overlopende activa opgenomen. 3.3 Toelichting op de vaste passiva PASSIVA VASTE PASSIVA Eigen Vermogen & Voorzieningen

66 De omvang van de reserves is per 31 december 2022 € 51,5 miljoen (31 december 2021 € 46,3 miljoen). Dit is exclusief de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten ter grootte van € 13,913 miljoen 16 (2021 € 9.212 miljoen) die nog niet (volledig) tot uitvoering zijn gekomen evenals de aanvulling van de reserve vaste buffer. In bijlage 8 wordt per reserve de mutatie naar aard, reden en omvang weergegeven. Bij verschillende bestemmingsreserves ontbreekt een bestedingsplan en deze voldoen hierdoor in theorie niet aan het criterium van bestemmingsreserve. In bijlage 3 wordt het totaal van de voorzieningen per voorziening weergegeven. De totale omvang per 31 december 2022 van € 16,1 miljoen kan worden opgesplitst in zeven onderdelen: 1. Voorzieningen voor egalisatie van tarieven voor afvalstoffenheffing en rioolheffing. Deze hebben een omvang van € 5.350.000 (2021: € 5.296.000) en wordt ook in het Programma duurzaam en Mijn Steenwijkerland nader toegelicht. 2. De voorziening Buddenbaum ter grootte van bijna € 11.000. Dit is een voorziening gevormd vanuit een legaat voor de gemeente. Bestedingen worden op initiatief van de vereniging voor Paasloër belang ten laste van de voorziening gebracht. 3.

Voorzieningen voor de betaling van wachtgelden, overdrachten van pensioenen en te betalen pensioenen (vanaf 1-1-2015) van voormalige bestuurders met een totale omvang van € 2.868.000 (2021: € 3.146.000). 4. Voorzieningen die zijn ingesteld door de raad om meerjarig onderhoud van vastgoed / speeltoestellen te kunnen bekostigen. Deze voorzieningen hebben eind 2022 een omvang van € 4.996.000 (2021: € 2.295.000). 5. In 2018 is een voorziening gevormd voor onderhoud wegen. Eind 2022 heeft deze voorziening een omvang van € 2.111.000 (2021: € 2.487.000). 6. De reorganisatievoorziening is in 2022 vrijgevallen ten gunste van het resultaat. 7. Door de uitspraak van de commissie BBV zijn we verplicht om spaarverlof en bovenwettelijk verlof, voor zover deze niet bijdraagt aan een verplichting van gelijke omvang, in een voorziening te storten. Eind 2022 heeft deze een omvang van € 855.000. In bijlage 8 worden per voorziening de mutaties naar aard, reden en omvang weergegeven. 16 Conform bijlage 7

67 Vaste schulden met een rentetypische looptijd van > 1 jaar In 2022 is er op 1 februari een nieuwe geldlening van € 7,5 miljoen met een looptijd van 25 jaar en rentepercentage van 0,66 aangetrokken. Ook is er in 2021 al gebruikgemaakt van de mogelijkheid om de rente (m.i.v. 2022) van een tweetal leningen aan te passen. De aflossingen op geldleningen bedragen € 4.211.000. Hiervan heeft € 3,8 miljoen betrekking op reguliere aflossingen en € 401.000 op de door de gemeente doorgeleende leningen aan Wetland Wonen. Het totaalbedrag aan verschuldigde rente17 in 2022 bedroeg € 1.139.000. ( 2021 € 1.274.000) De totale omvang van de leningen bedraagt eind 2022 € 61.470.000 (2021 € 57.172.000). Ingaande 2016 worden waarborgsommen op grond van artikel 46 van het BBV onder vaste schulden met een rente typische looptijd van > 1 jaar opgenomen. Eind 2022 is het bedrag aan waarborgsommen € 1.010.000. (2021 € 1.001.000). De toename is het gevolg van stortingen van waarborgen door verkopen van bouwkavels in Eeserwold. Deze waarborgen hebben eind 2022 een maximale omvang van € 1.000.000 (2021 € 992.000). 3.4 Toelichting op de vlottende passiva VLOTTENDE PASSIVA Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd van < 1 jaar Per 31 december 2022 hebben wij in tegenstelling tot eind 2021 geen kasgeldlening aangetrokken. Bij de bank staan we debet voor bijna € 1,2 miljoen.

Het nog te betalen bedrag van € 2.666.000 heeft betrekking op schulden zorg in natura en uitkeringen van zorginstellingen en Participatiewet over 2022. 17 Rente langlopende geldleningen, inclusief transitorische rente

68 Overlopende passiva Ontvangen voorschotten van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel Ontvangen voorschotten overige Nederlandse overheid met een specifiek bestedingsdoel

69 Nog te betalen bedragen De nog te betalen rente van € 297.000 (2021: € 335.000) heeft betrekking op de per 31 december verschuldigde rente van aangetrokken geldleningen over de periode van de vervaldatum tot eind van het jaar, de zogenaamde transitorische rente.

70 Het verloop van de vooruit ontvangen bedragen in het jaar 2021: 3.5 Schatkistbankieren Met de invoering van het schatkistbankieren worden gemeenten verplicht om overtollige middelen aan te houden in ’s rijks schatkist. In de praktijk houdt dit in dat saldi van bankrekeningen boven een drempelbedrag dagelijks worden overgeboekt op een bankrekening bij het rijk.

71 Het drempelbedrag is afhankelijk van het begrotingstotaal van de gemeente. Zodra het tegoed van de rekeningcourantrekeningen bij met name de BNG hoger is dan het drempelbedrag, wordt dit automatisch doorgesluisd naar de schatkistrekening bij het rijk. Eind 2022 is er geen sprake van schatkistbankieren. Aangezien de BNG per 1 juli 2021 rente in rekening is gaan brengen over tegoeden boven de € 500.000 hebben wij met ingang van 1 juli 2021 een eigen drempelbedrag ingevoerd van € 500.000. Alle tegoeden boven deze drempel zijn automatisch overgeboekt naar de rekening van schatkistbankieren. Dit ter voorkoming van verschuldigde rente. Op grond van de wet FIDO was deze drempel in 2022 € 2,7 miljoen. In 2022 is de grens van € 500.000 meerdere keren overschreden, maar de grenswaarde van bijna € 2,7 miljoen op grond van de wet FIDO is in 2022 niet overschreden. 3.6 Garanties Waarborgen en garanties Het in de balans opgenomen bedrag van verstrekte waarborgen aan natuurlijke en rechtspersonen is gebaseerd op de door de gemeente ontvangen saldoverklaringen. Ten aanzien van de niet verkregen opgaven is een schatting gemaakt. Dit omdat niet alle financiële instellingen, ondanks meerdere aanmaningen, voldoen aan hun verplichting om voor 1 maart 2023 saldoverklaringen te verstrekken. Overzicht gegarandeerde leningen

72 Niet uit de balans blijkende verplichtingen De gemeente is voor een aantal toekomstige jaren verbonden aan verschillende niet uit de balans blijkende verplichtingen. Hieronder zijn alleen de leasecontracten opgenomen. Dit omdat er geen vaste richtlijnen zijn waaraan de niet uit de balans blijkende verplichtingen moeten voldoen. De leasecontracten zijn opgenomen omdat wij voor een periode ons contractueel hebben verplicht, waarbij wij verplicht zijn tot afname en betaling van de termijnen. Er bestaat onduidelijkheid aangezien wij veel raamovereenkomsten hebben, zonder volumeverplichtingen en het Nederlands recht geen onderscheid kent tussen raamovereenkomsten en raamcontracten terwijl Europese aanbestedingsregels dit onderscheid wel maken. In het algemeen zijn er voor verschillende lopende investeringsprojecten (zonder hier een limitatieve opsomming op te nemen) overeenkomsten aangegaan. Voorbeelden hiervan zijn opdrachten in de grondexploitatie, investeringen in rioleringen, wegen, reconstructies en onderwijshuisvesting. Leasecontracten: Afdrukapparatuur repro- en kantooromgeving: In september 2019 is een nieuwe overeenkomst afgesloten voor een periode van 3 jaren, met de mogelijkheid tot verlenging met 2 x 1 jaar. (tot 1-9-2024) Van deze optie is inmiddels gebruik gemaakt. De waarde in 2022 bedroeg circa € 46.000.

Aangegane verplichte contracten: - Brandverzekering: Ingaande 31 december 2019 is er een nieuwe verzekering voor de komende 6 jaren afgesloten. Aansluitend is er de mogelijkheid deze met nogmaals 3 jaren te verlengen (voorschot 2023 € 409.000). - WA verzekering: Ingaande 1 januari 2022 is een 3 jarige overeenkomst afgesloten met een optie voor verlenging met 2 termijnen van 1 jaar. De premie 2023 bedraagt € 59.000 inclusief belastingen. - Verzekering van werk en niet werk gerelateerde ongevallen: Deze goed werkgeverschap verzekering is ingaande 1-1-2022 afgesloten voor een periode van 2 jaar met een optie voor verlenging van 3 termijnen van 1 jaar. De jaarpremie bedraagt € 15.000 inclusief belastingen. Kredietfaciliteiten: - Bij de Bank voor Nederlandse Gemeenten heeft de gemeente de mogelijkheid om maximaal € 12 miljoen debet te staan. De intradaglimiet bedraagt € 5 miljoen. Dit houdt in dat vanaf € 5 miljoen er een extra rentevergoeding verschuldigd is aan de BNG. De kasgeldlimiet bedroeg in 2022 € 11,704 miljoen (2021: € 10,967 miljoen). Dit is de wettelijk vastgestelde limiet voor kortlopende schulden. Arbeidsrechtelijke verplichtingen: Door de mogelijkheid van verlofsparen is de commissie BBV met een verplichte uitspraak gekomen om verlof dat niet bijdraagt aan evenredige verdeling van het opgebouwde verlof in een voorziening moet worden opgenomen.

Deze omvang is berekend op € 855.000. De overige verplichtingen van evenredige omvang ter grootte van € 700.000 zijn in lijn met de BBV uitspraak niet verwerkt in de rekening. Grondexploitatie: Renteverplichtingen als gevolg van negatieve liquiditeit van de contracten aan een bouwcombinatie op het complex Kornputkwartier. Niet uit de balans blijkende rechten In deze jaarrekening is op grond van de door de commissie BBV verschenen nota faciliterend grondbeleid het complex Eeserwold geheel afgeboekt. De boekwaarde is nu 0. Hier staat evenwel tegenover dat de anterieure overeenkomsten nog steeds van kracht zijn. Deze overeenkomsten hebben een omvang van € 107.000 per eind 2022 (2021: 316.000).

73 Bijlagen Bijlage 1: Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Gemeenteraad van gemeente Steenwijkerland Verklaring betreffende de jaarrekening De verklaring wordt rechtstreeks verzonden naar de gemeenteraad en wordt na vaststelling van de jaarstukken 2022 door B&W opgenomen en maakt onderdeel uit van de CBS bestanden.

74 Bijlage 2: Beleidsindicatoren Met ingang van de begroting en rekening 2018 moeten gemeenten op grond van het BBV een vaste set van beleidsindicatoren opnemen. De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl. In de tabel zijn de meest actuele cijfers opgenomen. Bij elk van deze indicatoren is een omschrijving en een nadere toelichting vermeld. Voor een vijftal indicatoren is geen landelijke bron beschikbaar en zijn er dus geen vergelijkingen mogelijk. Dit betreffen de volgende indicatoren: 1. Formatie 2. Bezetting 3. Apparaatskosten 4. Externe inhuur 5. Overheadkosten Deze vijf indicatoren worden samengesteld uit eigen gegevens van de gemeente.