Bijlage III Stadsvisie Blokzijl

Zo zijn er steeds meer kleine huishoudens met 1 of 2 personen, vergrijst en vereenzaamt een steeds groter deel van de bevolking en bewegen veel mensen (te) weinig. Omdat de rol van de overheid steeds kleiner wordt, staan mensen er vaker alleen voor of zal men vaker samen moeten zorgen voor de instandhouding van voorzieningen. Daarbij speelt de aandacht voor een gezonde leefomgeving een steeds grotere rol. Hoe kan de omgeving bijdragen aan dat mensen actief blijven, naar buiten gaan, genoeg bewegen, gezond eten en vooral ook elkaar ontmoeten voor sociaal contact en binding. De plannen voor Noordermaten laten vooral gangbare woningtypen zien (vrijstaande woningen, twee onder- een-kappers en rijtjeswoningen), met parkeren op eigen oprit of voor de deur). Er is geen behoefte aan meer van het zelfde type woningen. De vraag naar woningen voor vooral starters en senioren en de opgaven van de toekomst vragen om een frisse blik op de wijze waarop gebouwd wordt.

Kunnen de nieuwe woningen meer geschikt worden gemaakt voor kleinere huishoudens, voor jongeren, starters en ouderen? Kan de structuur zo opgezet worden dat mensen niet elke ochtend direct in de auto stappen om kinderen naar school te brengen, naar het werk te gaan, de auto elders vol te laden met boodschappen? Kan de structuur juist zo worden opgezet dat deze uitdaagt om de auto te laten staan, wandelend of fietsend boodschappen te doen zodat mensen elkaar vanzelfsprekend tegenkomen in de straat, in de supermarkt en in de stad? Hoe kunnen de kinderen veilig lopend of fietsend (zelf) naar school? Is de opzet zo dat het aantrekkelijk is om even voor het huis in het zonnetje te gaan zitten, een praatje te maken met de buren, even met iets te helpen, een rondje te wandelen, om buiten te spelen, te sporten, met de buurt samen te tuinieren of iets te organiseren? De veranderende samenleving vraagt vooral om andere kleinere woningtypes, wat meer gedeelde functies, de auto op wat meer afstand, ruimte voor lopen, fietsen en ontmoeting. Voorzieningen Blokzijl heeft, hoewel het een kleine kern is, relatief veel voorzieningen. Deze kunnen hier bestaan omdat ze vaak zowel door bewoners als toeristen (in het zomerseizoen) gebruikt worden. T och staan ook hier voorzieningen onder druk. Het bouwen van meer woningen kan wellicht enigszins bijdragen aan de instandhouding, maar niet volledig.

Soms zijn er te hoge onderhoudskosten, soms zijn er te weinig gebruikers om de rustige wintermaanden door te kunnen komen. In deze Stadsvisie wordt ervan uitgegaan dat voorzieningen - wanneer dat aan de orde is - zoveel mogelijk in en rond het stadscentrum geconcentreerd worden, zodat functies zowel door bewoners als toeristen gebruikt kunnen worden en elkaar versterken. Even een loopje naar de supermarkt, een visje halen en een kopje koffie op het terras. Voor een eventuele nieuwe supermarkt wordt gekeken naar óf de bestaande locatie in de stad, óf naar de Kanaalweg, op een plek die goed ontsloten ligt voor auto-, fiets- wandel- en vaarverkeer, op loopafstand van de kolk. Een supermarkt kan hier onderdeel zijn van aantal voorzieningen die zowel voor de stad als bezoekers interessant zijn (supermarkt/ boerenmarkthal, (sport)kantine/terras, toiletten, tentoonstellingsruimte, informatiepunt, etc.). Voorbeeld van groene 'eetbare woonwijk', Rijnvliet, Utrecht (ontwerp: Felixx Landscape Architects & Planners) Visie op mobiliteit van de toekomst. De meeste ruimte voor wandelen, fietsen, deelmobiliteit en ontmoeting op straat, met voorzieningen op loop- en fietsafstand. (bron: Natuur & Milieu) Impressie 'Het duurzame dorp van de toekomst' (bron: Karres & Brands)

84 Stadsvisie Blokzijl 85 Stip op de horizon 2030/2050 s t a d s g e z i c h t s t a d s g e z i c h t w w w w w P OV HUB p i i s t a d s g e z i c h t Vitale, levendige stad, waar het goed wonen, werken, leven en recreëren is. Noordermaten, kansen voor een groene, duurzame nieuwbouwwijk, goed verbonden met het centrum én de natuur Kansen voor kleinschalige verdichting benutten (met beeldregie) Blokzijler Uiterdijken, hoog en droog: kansrijke woon/ werklocatie voor de lange termijn Langs de Kanaalweg (grotere) functies bundelen die ook goed met de auto bereikbaar moeten zijn Met de nieuwe ontsluitingsweg rekening houden met goede wandel- en fietsverbindingen, tussen de wijken, recreatiepark en voorzieningen Legenda Bebouwing Historische kern Woonwijken / bedrijventerrein Recreatieve voorzieningen Uitbreidings- en verdichtingslocaties Kansen voor voorzieningen Infrastructuur (Nieuwe) hoofdontsluiting auto Hoofdroutes voor de fiets Wandel/struinpaden Hoofdvaarroute Kanoroute Bruggen / (trek) pontjes Erfgoed, groen & water Beschermd stadsgezicht (Herstel) vesting Open stadsgezichten Belangrijke zichten Groene stadsranden Groene plekken Groene erven Kansen voor bomen en bos w w w

86 Stadsvisie Blokzijl 87 Stip op de horizon 2030/2050 Deel 2 Stadsvisie samengevat in thema’s Beeldkwaliteit 1. M eer beeldregie voeren op Blokzijl, ter behoud en ontwikkeling van het waardevolle stadsgezicht en versterking van aantrekkingskracht en vitaliteit. 2. On twikkeling van een Beeldkwaliteitsplan, voor zowel de binnenstad als de omliggende wijken (wonen, werken, voorzieningen, recreatie) en het omliggend landschap (erven), voor zowel de bebouwing als voor de inrichting buitenruimte, bruggen, straatmeubilair, reclame en inpassing duurzame energie. 3. ( Opvallende) bestaande nieuwe bebouwing, witte gevels, beter inpassen. 4. De K anaalweg (met het bedrijventerrein en voorzieningen) wordt belangrijker als dit de hoofdentree naar Blokzijl wordt. Geef de komende jaren meer aandacht aan de beeldkwaliteit aan deze kant van de stad. Mede in relatie tot het ontwerp van een beweegbare brug over het Vollenhoverkanaal. Water, groen en erfgoed 5. H erstel vestingwerken, als groenblauwe wandeling rond de stad. Stel hiervoor een samenhangend plan op hoe de vesting (gefaseerd in de tijd en als onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen) versterkt kan gaan worden. 6. Behouden, beschermen en uitbr eiden van de open stadsgezichten naar het westen en het zuiden. 7. Gr oene afronding van de woonwijken en Noordermaten aan het veenweidelandschap.

(zie Visiepunt 2 / Inspelen op (lange termijn) opgaven: naar een duurzame, klimaatrobuuste en toekomstbestendige ontwikkeling van de stad, Klimaatverandering en Visiepunt 3 / Blokzijl als ‘poort naar de natuur’ , Aantrekkelijke groene stadsrand met ruimte voor activiteiten. 8. Be tere, groene inpassing van de noordrand van Blokzijl, met de Rietvink en Tussen de Diepen. (zie Visiepunt 1 / Behouden en versterken van historische kwaliteiten, Regie op het stadsbeeld). 9. M et groen en waterstructuren de routes naar de omgeving versterken: Blokzijl waaiert met groen uit naar de omgeving. 10. M ooie groene erven in het omliggende landschap. 11. V oor de langere termijn kansen onderzoeken voor een groen ‘Blokzijlerbos’ op de Blokzijler Uiterdijken, in combinatie met allerlei functies. 88 Stadsvisie Blokzijl 89 Stip op de horizon 2030/2050 Verkeer Aanleg nieuwe ontsluitingsweg 12. Nieuw e aansluiting (rotonde) op N333 realisren in combinatie met de omlegging van een stukje provinciale weg, herstel punt vesting, rekening houden met boerderij. 13. Langs de k anaalweg inpassen OV-punt, HUB en meer ruimte voor parkeerplaatsen. 14. Goed inpassen en v ormgegeven van beweegbare brug over het kanaal, rekening houdend met de kwaliteiten van het stadsgezicht. (NB De brug zal ook een belangrijke verbinding voor wandelaars en fietsers worden, hier met het ontwerp rekening mee houden). 15.

W aardevolle beplantingen langs de Zuiderzeeweg behouden.De nieuwe weg parallel aan de bestaande weg leggen. Het aanliggend erf goed inpassen, ondermeer door voldoende afstand te houden tot het erf. De kruising met de Zuiderzeeweg zorgvuldig inpassen; de continuteit van het dijklichaam niet aantasten. 16. De w eg op enige afstand van de Noordermaten inpassen, i.c.m. een brede landschappelijke groenzone, met water, natuur en uitloopmogelijkheden. (inspiratie: Staphorster Grote Stouwe als landweg langs woonwijk Berggierslanden in Meppel, met brede landschappelijke groenstrook en vaar/zwemwater) 17. Bes taande Duinweg en Duinigermeerweg beter inpassen, met kantstroken langs de wegen en landschappelijke beplantingen. 18. De on tsluitingsweg zo inrichten dat deze ook een aantrekkelijke en veilige route biedt voor langzaam verkeer. Autoluw stadshart 19. V erkeersknip op de sluis. 20. Binnens tad autoluw inrichten, met meer ruimte voor langzaam verkeer en verblijf. Dit combineren met versterking van de historische waarden, groenstructuren en water- en klimaatmaatregelen en een kwaliteitsimpuls van de openbare ruimte. 21. P arkeren (voor zover mogelijk en in overleg met bewoners) naar buiten de stad verplaatsen, naar de Kanaalweg. (Langs de weg een parkeerzone aanleggen.

De loswal hierbij zoveel mogelijk vrijhouden, deze ligt in het beschermd stadsgezicht, hier liggen kansen voor de recreatievaart.) Fiets/wandelroutes 22. Z eedijk (Kuinderdijk/Bierkade/Vollenhoofse dijk) als belangrijke lange afstandsfietsroute (Zuiderzeeroute) en onderdeel van het wandelnetwerk beter inrichten als recreatieve drager inrichten, verkeersveilig en aantrekkelijk voor fietsers en wandelaars, met veilige oversteekplaatsen bij de doorgaande wegen. 23. Fie ts- en wandelroute naar Jonen en Giethoorn aantrekkelijker maken. Door het tracé door de stad aan te passen: vanaf de Matenbrug, via de Mauritsstraat met een brug over het Zuiderdiep, naar de Duinigermeerweg. Dit meenemen in de herontwikkeling van de praktijk- en schoolomgeving. Het vervolg van de route richting Jonen en Giethoorn aantrekkelijker maken met landschappelijke beplantingen, wandel/struinpad langs het water, verblijfsplekken en schrikstroken langs de wegen. 24. De r oute naar Jonen aantrekkelijker maken en uitbreiden door een Oer-Kuinder fiets/wandelroute richting gemaal Stroink. Hiervoor ook een schakel tussen de Vollenhoofse dijk en de Duinweg realiseren. 25. Nader onderzoek naar extra fietsrondje rond het Gieterhoornsche meer, met een schakel via Muggenbeet: door landschap en natuur, niet langs wegen. 26.

Nieuw e wandelroute via de noordzijde van de stad en/of een pad langs Tussen de Diepen, langs het Noorderdiep, naar Muggenbeet en verder Nationaal Park in. 27. K ansen voor een ‘Oer-Kuinderroute’ richting Baarlo onderzoeken. Ommetjes rond Blokzijl 28. Be tere doorgaande, goed herkenbare wandel/ fietsroutes door de stad ontwikkelen, als verbinding tussen de stad en het buitengebied. T en eerste is dit een verbinding vanaf de nieuwe ontsluitingsweg, door Noordermaten, richting het vakantiepark. T en tweede een doorgaande wandel/fietsverbinding, vanaf de Matenbrug, over de Willem Lodewijkstraat, via de Noordermaten naar de groene stadsrand. Routes herkenbaar maken door bomen, doorgaande waterlopen, etc. 90 Stadsvisie Blokzijl 91 Stip op de horizon 2030/2050 29. R ond de stad wandel/struinpaden door het landschap ontwikkelen, langs de sloten en vaarten, met vonders, trekpontjes en steigertjes bij het water, met bloemrijke bermen en landschappelijke beplantingen (knotwilgen, elzen). 30. Wandelrondje rond de vesting. Bij voorkeur met een verbinding over de Sas-sluis, anders via de nieuwe beweegbare brug. Met het ontwerp van de nieuwe ontsluitingweg en brug rekening houden met wandelaars en fietsers. Varen 31. Brug in de nieuw e ontsluitingsweg over het Vollenhoverkanaal als beweegbare brug uitvoeren i.v.m. staande mast route. 32.

K anonetwerk en vaarmogelijkheden rond de stad uitbreiden. 33. K anoroute over het Zuiderdiep, naar het Giethoornsche Meer. Bruggen of bevaarbare duikers in de Duinweg en Duinigermeerweg. 34. K anoroute naar Muggenbeet verbeteren. Dam vervangen door brug of bevaarbare duiker. 35. K ano-overstappunt bij gemaal Stroink voor langere vaarroute. 36. V erkennen of de dam bij de vesting in de Waterkeringpad verlegd kan worden, zodat er een haventje voor kleine bootjes langs de vesting gerealiseerd kan worden (levendig stadsgezicht). 37. Aanlegplekken rond de nieuwe beweegbare brug. 38. V erbeteren van beschoeiingen en bewegwijzering op het water. Functies Wonen 39. Op de r eeds daarvoor aangeven locaties binnen het bestaand bebouwd gebied: herontwikkelingslocaties in de woonwijk en Noordermaten. 40. Aanvullend komen er mogelijk nog meer locaties vrij voor herontwikkeling door het samenvoegen van de basisscholen en op vrijkomende agrarische erven. 41. E ventueel kan de locatie van de ijsbaan verkend worden voor woningbouw en afronding van de stadsrand aan het veenweidelandschap. 42. T en aanzien van de voorliggende woningbouwplannen is er meer aandacht nodig voor diversiteit in woningtypen en vanzelfsprekend samenleven. In de stedenbouwkundige opzet minder nadruk op de auto, meer ruimte voor langzaam verkeer en aanleidingen voor ontmoeting. 43.

V oor de langere termijn liggen de kansen voor woningbouw vooral aan de overzijde van het kanaal, op het hoger en droger gelegen Blokzijler Uiterdijken. Voorzieningen 44. Z oveel mogelijk bij elkaar houden, zoveel mogelijk aan logische fiets/wandelroutes situeren. 45. School v erplaatsen naar de Noordermaten, als woonwijk met de meeste jonge kinderen. 46. V oor de langere termijn kijken naar een bundeling van voorzieningen aan de Kanaalweg, goed ontsloten, en zo dat ze zowel makkelijk door bewoners als bezoekers gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld combinatie van een informatiepunt, supermarkt/ boerenmarkthal, (sport)kantine/terras, toiletten, tentoonstellingsruimte, etc., fiets/bootverhuur, etc. Recreatie 47. V erplaatsen (herontwikkeling) van een deel van de camping Tussen de Diepen om ruimte te maken voor een goede recreatieve entree komend vanaf Jonen. Zie punt 23. 48. Verplaatsen (verwijderen) van de camping De Sas om ruimte te maken voor herstel van de vesting en het verbeteren van de entree aan de zuidzijde van de stad. 92 Stadsvisie Blokzijl 93 Stip op de horizon 2030/2050 49. De N oordzijde van Tussen de Diepen beter inpassen met beplantingen. Minder zicht op recreatiewoningen/ caravans. Meer focus op het historisch stadsgezicht. 50. Vrijkomende erven benutten voor woningbouw en recreatie. 51.

V oor de langere termijn liggen er kansen voor recreatie op het hoger en droger gelegen Blokzijler Uiterdijken, bijvoorbeeld in combinatie met nieuwe bosaanplant, transitie van de landbouw. De ontwikkeling van de Kanaalweg kan hier mede een drager voor gaan vormen. Aanbevolen wordt hier nader onderzoek naar te doen. Werken 52. Gr ote dakvlakken van het bedrijventerrein benutten voor zonnepanelen (collectieve daken, participatie vanuit (andere) bewoners, bijvoorbeeld wonend in Beschermd Stadsgezicht). 53. R uimtelijk regie op de rand langs de Kanaalweg, dit wordt met de nieuwe ontsluitingsweg een nieuwe voorkant. (Vrijkomende) agrarische erven 54. Als onder deel van de schil rond Nationaal Park de erven meer toeristisch- recreatieve betekenis geven: meer beleving van landbouw, landschap en natuur. Aandacht voor de landschappelijke inpassing en cultuurhistorische kwaliteit van de erven. 55. M ogelijkheden verkennen voor woningbouw, recreatie en groene functies op vrijkomende erven in de nabijheid van Blokzijl. 94 Stadsvisie Blokzijl 95 Stip op de horizon 2030/2050 Hoe verder? De toekomstvisie Blokzijl is een belangrijke bouwsteen voor de actualisatie van de gemeentelijke omgevingsvisie.

Na actualisatie bevat deze gemeentelijke omgevingsvisie al het strategisch lange termijnbeleid voor de leefomgeving in Steenwijkerland en is het een toetsingskader voor nieuwe initiatieven (denk aan verzoeken voor bouwplannen en functiewijzigingen) én een leidraad voor verdere uitwerking van opgaven in Steenwijkerland. Met het verankeren van de toekomstvisie Blokzijl in de gemeentelijke omgevingsvisie wordt de toekomstvisie Blokzijl dus richtinggevend voor de verdere ontwikkeling van Blokzijl. Deze toekomstvisie is geen uitvoeringsplan. Wel kijken we samen hoe we onderdelen een vervolg kunnen geven. Daarbij brengen we in ieder geval de mogelijkheden om werk met werk te maken in beeld. Zo kijken we bijvoorbeeld naar meekoppelkansen als verzwaring van het elektriciteitsnetwerk, herinrichten van het straatprofiel en/ of aanpakken van de stoepen, wanneer in bijvoorbeeld een deel van het riool in Blokzijl vervangen wordt. De hoeveelheid ambities maakt duidelijk dat niet alles (tegelijk) kan; het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes is essentieel. Op korte termijn stellen Plaatselijk Belang Blokzijl en gemeente een uitvoeringsagenda op. Hierin geven we aan op welke termijn we bepaalde zaken op willen pakken. Deze toekomstvisie gebruiken we daarbij vanzelfsprekend als vertrekpunt. Sommige ambities of wensen laten zich moeilijk op korte of middellange termijn realiseren.

Uitvoering geven aan deze ambities kan echter zo’n meerwaarde hebben voor Blokzijl dat ervoor gekozen is ook deze – lange termijn – wensen op te nemen in onze visie. Dit biedt de mogelijkheid huidige en toekomstige ontwikkelingen af te stemmen op deze ambities; de ontwikkelingen op korte termijn kunnen bijdragen aan het realiseren van de wensen en mogen ambities niet frustreren of onmogelijk maken. 96 Stadsvisie Blokzijl Colofon De Stadvisie Blokzijl ‘Stip op de Horizon, 2030/2050’ is opgesteld door Van Paridon x de Groot landschapsarchitecten, in opdracht van en in nauw overleg met Plaatselijk Belang Blokzijl en gemeente Steenwijkerland. Plaatselijk Belang Blokzijl/werkgroep Stadsvisie Dick Bakker Hendrik Donker Jancoo Dragt Pieter Muller Fred Postma Emile van Waegeningh Gemeente Steenwijkerland Jan Mulder (projectleider) Trudy van Es Kor van der Velde Van Paridon x de Goot Karen de Groot Ruut van Paridon Amsterdam, juli 2025 Alles uit deze uitgave mag gepubliceerd worden, mits de bron wordt vermeld: Stadvisie Blokzijl, Van Paridon x de Groot landschapsarchitecten, 2025 van Paridon de Groot 98 Stadsvisie Blokzijl