Bijlage 1 Fietsplan Steenwijkerland

Fietsplan Steenwijkerland F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 ii Inhoud 1 Inleiding 1 1.1 Aanleiding 1 1.2 Doel 1 1.3 Integrale benadering fietsmobiliteit met vijf focusgebieden 1 1.4 Leeswijzer 2 2 Fietsbeleid 3 2.1 Ambities en doelstellingen uit de Strategische Mobiliteitsvisie 3 2.2 Samenhang met ander beleid 4 2.3 Fietsmonitor 7 2.4 Klimaatakkoord en Sustainable Development Goals 7 3 Fietsinfrastructuur 10 3.1 Huidig fietsnetwerk gemeente Steenwijkerland 10 3.2 Kernnet Fiets Overijssel 12 3.3 Vergelijking Kernnet Fiets en utilitair fietsnetwerk Steenwijkerland 15 3.4 Ontbrekende fietsvoorzieningen op delen Kernnet Fiets 16 3.5 Fietsverbindingen met een te hoge omrijfactor 17 3.6 Fietsverbindingen met een hoge potentie 19 3.7 Verkeersveiligheid fietsen 20 3.8 Voorstel infrastructurele maatregelen 25 4 Fietsparkeren 27 4.1 Stallingsvoorzieningen winkelend publiek 28 4.2 Herkenbare en aantrekkelijke mobiliteitshubs 29 4.3 Bewaakte fietsenstalling binnenstad Steenwijk 30 4.4 Fietsparkeernormen 31 5 Fietsstimuleringsacties 32 5.1 Inleiding 32 5.2 Acties Steenwijkerland 32 6 Ambitieniveau en samenvatting maatregelen 34 6.1 Ambitieniveau 34 6.2 Maatregelen 35 Bijlage 1: Projecten- en reservelijst Mobiliteitsagenda Strategische Mobiliteitsvisie F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1

november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 iii Bijlage 2: Samenvatting fietsmonitor 2022 Bijlage 3: Voorbeelden en acties stimuleren gebruik fietsparkeren Bijlage 4: Stappenplan bewaakte fietsenstalling Bijlage 5: Acties fietsstimulering Bijlage 6: Inrichtingseisen en kwaliteitseisen fietsparkeren F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 1 1 Inleiding 1.1 Aanleiding In november 2020 is de Strategische Mobiliteitsvisie van de gemeente Steenwijkerland vastgesteld. Deze beschrijft op het gebied van mobiliteit 4 kernopgaven:  Duurzaamheid: ruimte voor schone mobiliteit en mobiliteit die weinig ruimte inneemt (lopen en fietsen).  Aantrekkelijkheid: voorkomen van verkeers- en parkeeroverlast, verhogen van de verkeersveiligheid en zorgen voor bereikbaarheid en toegankelijkheid voor personen met een beperking en voor mobiliteitsarmen.  Gastvrijheid voor toeristische bezoekers. Evenwicht tussen bereikbaarheid en de identiteit van Steenwijkerland.  Bijdragen aan de regionale opgaven op het gebied van bereikbaarheid en duurzame mobiliteit. De gemeente hanteert voor de aanpak en uitvoering van duurzame mobiliteit de Duurzaamheidsladder Mobiliteit. Daarmee zet de gemeente in op efficiënte, gezonde en duurzame oplossingen. Daarbij richt de gemeente zich onder andere op fietsen.

Dat is een duurzame vorm van mobiliteit die bijdraagt aan gezondheid en vitaliteit. In de Mobiliteitsagenda en reservelijst van de Strategische Mobiliteitsvisie zijn voor fietsen projecten en activiteiten opgenomen (zie bijlage 1). De projecten en activiteiten zijn nog niet concreet genoeg uitgewerkt en is er nog geen volgorde van belang bepaald. 1.2 Doel In dit Fietsplan is uitgewerkt wat er gedaan moet worden om de beleidsvisie en ambities uit de Strategische Mobiliteitsvisie met betrekking tot fietsen te realiseren. Het eindresultaat daarvan is een concrete projecten- en actielijst inclusief prioriteitstelling. 1.3 Integrale benadering fietsmobiliteit met vijf focusgebieden

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 2 Figuur 1: Integrale benadering fietsmobiliteit De voordelen van fietsen zijn al omarmd door de gemeente Steenwijkerland met de vaststelling van de Strategische Mobiliteitsvisie. Om deze te vertalen naar concrete acties is gestart vanuit een integrale benadering van fietsmobiliteit. Zie figuur 1. Binnen de integrale benadering worden in dit Fietsplan vijf focusgebieden onderscheiden, zie figuur 2. Figuur 2: Focusgebieden Fietsplan Steenwijkerland  Fietsinfrastructuur gaat zowel over de (inter)regionale fietsverbindingen (bijvoorbeeld doorfietsroutes) als het onderliggend fietsnetwerk en oplossingen op kruispuntniveau;  Fietsparkeren gaat over het stallen van de fiets en de integratie met andere vervoermiddelen, bijvoorbeeld bij hubs, een P+R terrein of park+bike.

Ook wordt daarbij gekeken naar de inzet van deelmobiliteit en de opkomst van MaaS;  Bij de fietser zelf is de aandacht gericht op fietsstimulering door gedragsbeïnvloeding en campagnes, maar ook het vergroten van de sociale en objectieve verkeersveiligheid;  Bij trends in mobiliteit wordt de opkomst van nieuwe fietsen beschouwd, zoals speed pedelecs en bakfietsen net als de toenemende snelheidsverschillen;  Tot slot staat en valt een Fietsplan bij een heldere langetermijnstrategie die uitgewerkt is tot realistisch beleid. In de Strategische Mobiliteitsvisie zijn de focusgebieden trends in mobiliteit en fietsbeleid (langetermijn- visie) al uitgebreid behandeld. Met de vaststelling van de Strategische Mobiliteitsvisie is het fietsbeleid bepaald. In dit Fietsplan is voor de focusgebieden “Trends in fietsmobiliteit” en “Fietsbeleid” de tekst uit de Strategische Mobiliteitsvisie samengevat. 1.4 Leeswijzer Na dit hoofdstuk kent het Fietsplan de volgende hoofdstukken:  H2: Fietsbeleid;  H3: Fietsinfrastructuur;  H4: Fietsparkeren;  H5: Fietsstimulering en verkeersveiligheid.  H6: Ambitieniveau en samenvatting maatregelen

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 3 2 Fietsbeleid 2.1 Ambities en doelstellingen uit de Strategische Mobiliteitsvisie Fietsen zit in de lift. Dat is niet vreemd, want fietsen heeft veel voordelen. Niet alleen is het gezond en draagt het bij aan de grote thema’s van deze tijd zoals duurzaamheid en leefbaarheid, maar het is ook nog eens leuk, brengt het vrijheid en geluk. Fietsen is voor jong en oud, het is goedkoop en gemakkelijk. Fietsers verplaatsen zich van A naar B zonder brandstof, zonder parkeerproblemen en zonder files. Het houdt gebruikers vitaal en zorgt voor een meer gebalanceerd verkeerssysteem (in tegenstelling tot een verkeerssysteem dat met name rust op gemotoriseerd verkeer). In de Strategische Mobiliteitsvisie van de gemeente Steenwijkerland staan ook de uitgangspunten en ambities van de gemeente op het gebied van de fietsen beschreven. Deze zijn gekoppeld aan de vier thema’s van de Strategische Mobiliteitsvisie, namelijk:  Duurzaam Steenwijkerland;  Aantrekkelijk Steenwijkerland;  Gastvrij Steenwijkerland;  Steenwijkerland in de Regio. Ambities Duurzaam Steenwijkerland De ambitie, zoals beschreven in de Strategische Mobiliteitsvisie, voor het thema duurzaam Steenwijkerland is het verhogen van het fietsgebruik binnen de gemeente.

De gemeente Steenwijkerland sluit zich aan bij de nationale doelstelling om het aantal verplaatsingen per fiets (inclusief de elektrische fiets: de e-fiets) te laten toenemen (+20% in 10 jaar). De doelgroep woon-werkverkeer vormt hierin een belangrijke groep, hiervoor wordt gestreefd een toename van 35% in 10 jaar. Om de komende jaren te beoordelen of dit lukt, worden vanaf nu de volgende referenties gebruikt:  Het fietsgebruik binnen de gemeente Steenwijkerland ligt op 0,66 fietsverplaatsingen per dag (2019 1); Naast de ambitie om het fietsgebruik in de gemeente te verhogen wil de gemeente meer ruimte geven aan het langzaam verkeer. Dit moet tevens een positieve invloed hebben op een toename van het fietsgebruik binnen de gemeente. Eén van de doelen hierbij is het bieden van een aantrekkelijk fietsnetwerk voor zowel woon-werkverkeer, schoolverkeer als recreatief verkeer. Bij de aanleg van deze nieuwe infrastructuur wordt rekening gehouden met een innovatieve aanpak waarbij aandacht is voor klimaatadaptie, hittestress, energie, het gebruik van circulaire materialen en overig dagelijks gebruik. Aantrekkelijk Steenwijkerland Voor het thema aantrekkelijk Steenwijkerland is de ambitie voor fietsen het goed ontsluiten en bereikbaar maken van zowel werklocaties, scholen en winkel- en sportvoorzieningen en het voorkomen van verkeersoverlast binnen de verblijfsgebieden.

1 https://crow.databank.nl/jive?workspace_guid=819f9df0-9c93-4f83-b176-72b6dad6828c

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 4 Gastvrij Steenwijkerland Binnen het thema gastvrij Steenwijkerland ligt de focus op het realiseren van een goede (fiets)verbinding tussen Steenwijk en de omliggende kernen en voorzieningen. Daarbij moet ook het gemak rondom fietsen verbeterd worden door betere parkeervoorzieningen en laadvoorzieningen op transfers en bij toeristische publiekstrekkers. Dit om de beleving, de aantrekkelijkheid en de bezoekerspotentie van toeristische publiekstrekkers te verhogen en bij te dragen aan het positief toeristisch karakter van Steenwijkerland. Steenwijkerland in de regio De huidige trends op het gebied van de elektrische fiets en speed pedelec maken het overbruggen van grotere afstanden op de fiets steeds gemakkelijker. Binnen de regio wil de gemeente Steenwijkerland dan ook de bereikbaarheid met omliggende kernen en voorzieningen, van buiten de gemeente, verbeteren. Bij afstanden tot 15 km ligt hierbij het accent op het gebruik van de fiets. Dit wil de gemeente onder andere doen door het versterken van de hoofdfietsroutes van Steenwijkerland naar de omliggende regio’s.

Investeringsdoelen Om de bovenstaande ambities en uitgangspunten met betrekking tot fietsen te halen wil de gemeente investeren in:  Een aantrekkelijk fietsnetwerk dat kwalitatief inspeelt op de groei van het fietsverkeer en uitdaagt tot meer fietsen;  Kwalitatief goede stallingsvoorzieningen;  Bedrijfscultuur en gedragsbeïnvloeding die gericht zijn op de verhoging van fietsgebruik. Vervolg De ambities en uitgangspunten en strategieën vanuit de Strategische Mobiliteitsvisie hebben geresulteerd in verscheidene projecten en activiteiten die een bijdrage moeten leveren aan het verhogen van het fietsgebruik binnen de gemeente Steenwijkerland. Deze projecten (zie bijlage 1) zijn opgenomen in de Mobiliteitsagenda. 2.2 Samenhang met ander beleid Het Fietsplan Steenwijkerland heeft raakvlakken met diverse andere beleidsplannen. Om deze in beeld te krijgen is een verkenning uitgevoerd naar verschillende strategische kaders en beleidsdocumenten die van invloed kunnen zijn op of samenhang hebben met het Fietsplan Steenwijkerland. Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF) Het NTF is ontstaan vanuit de maatschappelijke vraag naar een effectieve oplossing voor vraagstukken op het gebied van gezondheid, bereikbaarheid, veiligheid, duurzaamheid en klimaat en leefbaarheid. Hierdoor heeft het ministerie besloten de ambitie te stellen dat de fiets een volwaardige modaliteit is.

Het doel van het beleid is om een landelijk dekkend netwerk van fietsinfrastructuur te realiseren en fietsgebruik te kunnen stimuleren. Het NTF berust op drie centrale pijlers:  Hoofdroutes - vlot en veilig doorfietsen in het hele netwerk;  Fietsparkeren - moeiteloos en veilig je fiets stallen;  Fietsstimulering - benutten van potentie. De investeringsdoelen van de gemeente Steenwijkerland (zie paragraaf 2.1) op het gebied van fietsen sluiten goed aan op de pijlers van het NTF. F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 5 Koersdocument fiets Overijssel De positie van de fiets binnen de samenleving is de afgelopen jaren sterk veranderd. Zo hebben zich in de afgelopen jaren veel ontwikkelingen voorgedaan waardoor de fiets een belangrijkere rol heeft binnen de samenleving en het mobiliteitsbeleid. Als antwoord op de vele actuele ontwikkelingen die zich voordoen binnen de mobiliteit, waardoor de fiets een steeds belangrijkere rol krijgt, heeft de provincie Overijssel het koersdocument fiets opgesteld. Dit koersdocument bevat verschillende methodieken die de provincie en gemeenten helpen bij het gericht maken van keuzes bij het inzetten op fietsprojecten.

Het doel van dit koersdocument is het creëren van een samenhangend provinciaal beleid rondom de fiets met kaders een maatregelen, om het fietsgebruik binnen de provincie te laten groeien. Eén van de pijlers is dat de provincie, via gemeentelijke subsidies, wil investeren in snelle fietsroutes. Als gevolg op het koersdocument is een uitwerkingsdocument opgesteld waarin de investeringsdoelen vanuit het koersdocument beschreven zijn2. Eén van de investeringsdoelen is het verhogen van het fietsgebruik door te investeren in fietsinfrastructuur. Concreet maakt de provincie 8,5 miljoen euro vrij om te investeren in de onderstaande punten:  Fietssnelweg F35;  Snelle fietsroutes (via gemeentelijke subsidie);  Eigen bijdrage van de provincie als wegbeheerder op de snelle fietsroutes;  Maatregelen om het fietsen te stimuleren op basis van de pijlers techniek en gedrag. De investeringsdoelen van de gemeente Steenwijkerland (zie paragraaf 2.1) op het gebied van fietsen sluiten goed aan bij het Koersdocument fiets Overijssel. Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 De afgelopen jaren is er landelijke, groeiende aandacht voor verkeersveiligheid met de lancering van het SPV. De landelijke ambitie is nul doden in het verkeer. Om dit te bereiken staat een risico gestuurde aanpak centraal.

Dat wil zeggen dat er niet reactief gehandeld wordt wanneer een verkeersslachtoffer is gevallen, maar dat er proactief geïnventariseerd wordt wat de risico’s in het verkeerssysteem zijn. Die risicovolle locaties, verkeersdeelnemers of gedragingen worden aangepakt. Uit het landelijke aantal doden en ongevallen blijkt dat fietsers een kwetsbare doelgroep zijn. Het is dus zinvol om risico gestuurd het voorkomen van verkeersongvallen met fietsers te onderzoeken, ook in Steenwijkerland. In het Fietsplan wordt ook met een SPV-blik naar de verbetering van de verkeersveiligheid voor fietsers gekeken. Omgevingsvisie gemeente Steenwijkerland 2017 In de vigerende omgevingsvisie van Steenwijkerland zijn vier thema’s opgenomen. Voor deze thema’s zijn visies en opgaves benoemd. Deze thema’s zijn:  Landelijk gebied;  Elke kern een eigen karakter;  Steenwijk streekcentrum en herkenbare vestigingsstad;  Duurzaamheid. 2 https://overijssel.notubiz.nl/document/8758598/1/Statenvoorstel_Investeringen_Fiets F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 6 De voornaamste opgave voor de fiets bij deze thema’s is het toegankelijk maken van de gemeente Steenwijkerland en het stimuleren van fietsgebruik.

Hierbij wordt ingezet op het verhogen van de toegankelijk tussen kernen en in het landelijk gebied en op het realiseren van een sluitend netwerk. Op dit moment wordt door de gemeente gewerkt aan een nieuwe omgevingsvisie. Het stimuleren van het fietsgebruik blijft hierin een belangrijke opgave. Dit betekent dat het Fietsplan en de omgevingsvisie voor wat betreft het onderwerp fiets(en) goed op elkaar aansluiten. Steenwijkerlands Sport- en Beweegakkoord In het Sport- en Beweegakkoord van Steenwijkerland zijn 5 thema’s opgenomen. Deze thema’s zijn:  Jong leren bewegen;  Vitaal oud(er) worden;  Inclusief Sporten;  Vitale aanbieders;  Duurzame sportinfrastructuur. Voor een groot deel van deze thema’s is het stimuleren van fietsgebruik een passende maatregel. Fietsen draagt bij aan een gezonde en vitale leefomgeving. Daarnaast heeft fietsen ook nog eens vele sociale maatschappelijke effecten. Het is hierbij belangrijk dat er samenwerking wordt gezocht met o.a. maatschappelijke en medische organisaties om ervoor te zorgen dat fietsgebruik ook op scholen en bij ouderen gestimuleerd wordt. Uit bovenstaande blijkt de verwevenheid van fietsen uit dit Fietsplan en het sport- en beweegakkoord. Ze sluiten goed op elkaar aan.

Vitaal platteland Met het bestuursprogramma “Vitaal Platteland” gaat het om het realiseren van een goede balans tussen economie, ecologie en de leefbaarheid in het landelijk gebied. Samen met lokale initiatiefnemers en partners (o.a. de Stichting Weerribben-Wieden en de partijen die hierin vertegenwoordigd zijn) willen we meer regie op het bieden van ruimte en perspectief aan onze (agrarische) ondernemers. Innovatie, gebiedsontwikkeling en regie zijn daarbij belangrijke sporen. De fiets als vervoermiddel en fietsen als activiteit dragen uitstekend bij om te komen tot een goede balans tussen economie, ecologie en de leefbaarheid. De maatregelen uit dit fietsplan dragen bij aan de doorontwikkeling van toerisme, als economisch drager van het gebied. Deze doorontwikkeling speelt een belangrijke rol bij het realiseren de doelen van “Vitaal Platteland”. F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 7 2.3 Fietsmonitor De resultaten uit de tweejaarlijks op te stellen Fietsmonitor (onderzoek naar fietsen in Steenwijkerland onder de leden van het inwonerspanel). De Fietsmonitor geeft de gemeente goede mogelijkheden om te monitoren of de doelstellingen worden gehaald, wat de beleving met betrekking tot fietsen is en wat de aandachtspunten voor fietsen zijn.

Als referentie voor toekomstige metingen gelden de resultaten van de Fietsmonitor 2022. Een samenvatting van de resultaten staan in bijlage 2, de meest relevante informatie over gebruik staat in het navolgende tekstkader. Uit de fietsmonitor (inwonerspanel gemeente Steenwijkerland) blijkt een "Te lange afstand" een belangrijke reden om niet te fietsen. Door het verkorten van fietsroutes kan voor een deel van de gebruikers deze belemmering worden weggenomen. 2.4 Klimaatakkoord en Sustainable Development Goals Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord is een belangrijk deel van het Klimaatverdrag van Parijs voor Nederland ingevuld. Het belangrijkste doel van het Klimaatakkoord is de afname van de uitstoot van CO2. In 2030 moet deze verminderd zijn met 49% vergeleken met 1990. In 2050 moet de uitstoot met 95% zijn afgenomen. Gebruik. Panelleden gebruiken de fiets:  Dagelijks: 13% van alle panelleden gebruikt de elektrische fiets dagelijks en 16% van hen gebruikt de niet- elektrische fiets dagelijks;  2 tot 6 keer per week: van de panelleden gebruikt 20% de elektrische fiets 2-6 keer per week en 26% van hen gebruikt de niet-elektrische fiets 2-6 keer per week;  Nooit: van de panelleden gebruikt 54% de elektrische fiets nooit en 30% van hen gebuikt de niet-elektrische fiets nooit.

Redenen om niet te fietsen (vraag gesteld aan panelleden die 1 keer per week of minder fietsen, wat minder is dan het Nederlandse gemiddelde, is naar de reden daarvan gevraagd):  Te lange afstand: 38% van deze panelleden geeft dit als reden aan;  Weersomstandigheden: 18% van deze panelleden benoemt die als reden;  Niet van fietsen houden: voor 17% van deze panelleden geeft dit als belangrijkste reden;  Andere reden: 35% van deze panelleden noemt dit. Belangrijkste redenen om te fietsen (vraag gesteld aan panelleden die gebruik maken van een (elektrische) fiets):  Gezondheid: 91% van deze panelleden noemt dit als reden;  Milieu: 60% van deze panelleden benoemt dit als reden;  (Lagere) kosten: 42% van de panelleden noemt dit als reden;  Parkeergemak: dit wordt door 35% van de panelleden benoemd;  Kortere reistijd: dit is door 29% van de panelleden benoemd. F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 8 Als we in Steenwijkerland de nationale doelstelling halen om het aantal verplaatsingen per fiets (inclusief de elektrische fiets) met 20% te laten toenemen (in 10 jaar) en 20% minder de auto te pakken (t.o.v. 2019) wordt er 6% minder CO2 uitgestoten (=14 KT).

Sustainable Development Goals (SDG’s) In 2015 zijn binnen de Verenigde Naties de duurzame ontwikkelingsdoelen voor 2030 met alle 196 deelnemende landen afgesproken. Deze Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn zeventien doelen om de armoede in de wereld te stoppen, de planeet te beschermen, het leven te verbeteren en perspectief te bieden voor iedereen, overal ter wereld. De gemeente Steenwijkerland heeft deze SDG’s omarmt. De acties en projecten uit het fietsplan dragen bij aan de volgende SDG’s: De fiets is vrijwel de goedkoopste vorm van mobiliteit. Minima kunnen met de fiets onvoorwaardelijk mobiel zijn en kunnen eenvoudig ook middelgrote afstanden afleggen, zonder dat het een vermogen kost. Regelingen waarbij werkgevers meebetalen aan een (elektrische) fiets voor werknemers zorgen ervoor dat iedereen een kans krijgt om de fiets te pakken en de auto te laten staan. Fietsen is een activiteit die bijdraagt aan de gezondheid. Dagelijks fietsen verbetert zowel je fysieke als mentale gezondheid. Door vaker de fiets te pakken neemt ook de uitstoot van broeikasgassen af en is er minder luchtverontreiniging. Fietsen is goed in te passen in de dagelijkse routine. Zoals forensen die nu op de (elektrische) fiets naar het werk gaan waar ze voorheen de auto pakten. Fietsen is de meest energiezuinige vorm van vervoer.

Fietsen is goed te combineren met het openbaar als oplossing voor de first en last mile van de reis. Door te kiezen voor de fiets in plaats van de auto zorgen we voor minder ronkende, langzaam rijdende of stilstaande auto’s. Door meer te ontwikkelen vanuit de fiets en in drukke gebieden minder ruimte te reserveren voor de auto houden we de leefbaarheid in de stad en blijft deze aantrekkelijk en bereikbaar voor meer mensen. In de stad is de fiets een prima vervanger voor de auto. Steeds meer binnensteden weren de auto’s in de binnenstad om aan fietsers en voetgangers meer ruimte te bieden. Door voor de korte afstanden in de stad vaker de fiets te pakken neemt het risico op ongevallen af, is er minder lawaai en stank. Wanneer de parkeervraag afneemt ontstaan er ook mogelijkheden voor meer groen in de binnenstad. Wanneer we de fiets pakken verbruiken we geen fossiele brandstof. Het verkiezen van de auto in plaats van de fiets is een directe klimaatactie. Hoe mooi is dat? Gemiddeld is de CO₂-uitstoot van een benzineauto 224 gram per reizigerskilometer, bij een fietser is dat 0 (nul)!

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 9 Brede welvaart en positieve gezondheid De verbetering van de fietsinfrastructuur en de stimuleringsacties dragen bij aan een gemeente waarin inwoners tevreden zijn met hun leven en zich gezond en veilig voelen. Deze beleving van ‘brede welvaart’ is de droom. In figuur 4 is de term Positieve Gezondheid vertaald naar het fysieke domein. Figuur 3: Positieve gezondheid vertaald naar het fysieke domein (iph, 2023).

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 10 3 Fietsinfrastructuur 3.1 Huidig fietsnetwerk gemeente Steenwijkerland Utilitair netwerk Het huidige utilitaire fietsnetwerk van de gemeente Steenwijkerland is weergegeven in figuur 4. Dit netwerk bestaat uit de belangrijkste fietsroutes binnen de gemeente. Figuur 4: Utilitair fietsnetwerk gemeente Steenwijkerland

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 11 Fietsvoorzieningen De bestaande fietsvoorzieningen in de gemeente Steenwijkerland plus de reeds geplande nieuwe fietspaden in de gemeente zijn weergegeven in figuur 5. Figuur 5: Bestaande fietsvoorzieningen gemeente Steenwijkerland

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 12 3.2 Kernnet Fiets Overijssel Netwerk In het kader van het NTF zijn provincies gevraagd een contourenschets aan te leveren van het fietsnetwerk binnen elke provincie. Als input voor deze contourenschets heeft de provincie Overijssel toegewerkt naar het Kernnet Fiets. Het doel hiervan is om te komen tot een gedragen netwerk dat als toetsinstrument dient voor te nemen maatregelen en het behalen van de doelstelling, zoals verwoord in het Koersdocument Fiets van de provincie. Gemeenten zijn gevraagd hiervoor input te leveren op het gebied van het fietsnetwerk en relevant fietsbeleid. Bij het Kernnet Fiets Overijssel is onderscheid gemaakt tussen 3 lagen: fietssnelwegen/snelfietsroutes, regionale hoofdroutes en lokale hoofdroutes. De eerste vaststelling van het Kernnet Fiets Overijssel vond plaats in 2017. Als gevolg van wijzigingen in het fietsnetwerk en beleid van de gemeenten is het netwerk in 2020 geactualiseerd. De gemeente Steenwijkerland heeft voor Kernnet Fiets Overijssel het volgens haar gewenste fietsnetwerk binnen de gemeente aangeleverd. Dit betreft het wensbeeld van de gemeente. Deze routes zijn toegevoegd aan de routes die zijn aangedragen vanuit de NTF en provincie Overijssel. Het Kernnet Fiets Overijssel voor de gemeente Steenwijkerland is weergeven in figuur 6.

Figuur 6: Kernnet Fiets Overijssel binnen gemeente Steenwijkerland

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 13 Inrichtingseisen In het document: “Kernnet Fiets Overijssel Ontwerpprincipes Fiets” van de Provincie Overijssel en Movares (2022)3 zijn de ontwerpprincipes voor het Kernnet Fiets opgenomen. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen het type fietsvoorziening en of deze fietsvoorziening onderdeel uitmaakt van het lokale of het regionale fietsnetwerk (conform Kernnet Fiets Overijssel). De inrichtingseisen zijn opgenomen in tabel 1. De ontwerprichtlijnen van het Kernnet Fiets stellen over het algemeen hogere eisen aan de inrichting dan die conform Ontwerpwijzer fiets van het CROW. Zo wordt er in de Ontwerpwijzer fiets van het CROW gesproken van een minimale breedte van 2 meter voor een solitair fietspad in tweerichtingen (Kernnet fiets minimaal 3 meter lokaal en 3,5 meter regionaal). Voor een vrijliggend fietspad geldt conform de CROW-richtlijnen een minimale breedte van 2 meter bij eenrichting (Kernnet fiets 2 meter lokaal en 3 meter regionaal) en 2,5 meter in geval van tweerichtingen (Kernnet fiets 3 meter lokaal en 3,5 meter regionaal) De gemeente Steenwijkerland hanteert vanaf heden:  Voor het fietsnetwerk dat binnen Kernnet Fiets Overijssel valt, de “Kernnet Fiets Overijssel Ontwerpprincipes Fiets” van de Provincie Overijssel en Movares (2022) (tabel 1).

 Voor het overige netwerk de ontwerpprincipes conform de Ontwerpwijzer fiets van het CROW. Tabel 1 Inrichtingseisen fietsvoorzieningen Kernnet Fiets Overijssel Het is de ambitie van de provincie om het Fietsnetwerk Overijssel te laten voldoen aan de inrichtingseisen uit tabel 1. De provincie wil met de betrokken gemeenten investeren in het realiseren van ontbrekende schakels en verbeteren van de kwaliteit van het fietsnetwerk (zie ook paragraaf 3.3). 3 Provincie Overijssel & Movares. (2018, juli). KERNNET FIETS OVERIJSSEL ONTWERPPRINCIPES FIETS. https://www.fietsberaad.nl/getmedia/5c43de68-1572-412b-9490-dc8e02669a3f/E80-MWI-KA-1800127-Movares-Ontwerpprincipes- Kernnet-Fiets-definitief.pdf.aspx Type fietsverbindi ng Breedte fietsvoorziening Intensiteit 1 2 3 4 5 etmaal Drukte spitsuur etmaal Drukte spitsuur etmaal Drukte spitsuur etmaal Drukte spitsuur etmaal Drukte spitsuur 0-250 <50 250-750 50-150 750-1750 150-350 750-3750 350-750 >3750 >750 1 richting fietspad bromfietspad 2,00 m 2,50 m 2,50 m 2,50 m 3,00 m 3,00 m 3,50 m 4,00 m 3,50 m 4,50 m 2 richting fietspad Bromfietspad 2,50 m 2,50 m 2,50 m 3,50 m 3,50 m 4,00 m 4,00 m 4,50 m 4,00 m 5,00 m Fietsstrook Bij voorkeur 2x 2,20 meter en minimaal 2x 1,70 m (excl. 0,10 m breedte belijning Fietsstraat (1 richting auto) Rijbaanbreedte is minimaal 3,60 m (incl.

rabatstroken van 0,30 m breed) Minimale rijbaanbreedte van 3,60 m is mogelijk tot een maximum van 50 mvt/uur. Bij hogere intensiteiten autoverkeer is een breedte van 4,20 m gewenst. E.e.a. afhankelijk van fietsintensiteiten. De maximale rijbaanbreedte is 5,90 m (incl. Rabatstroken van max 0,40 m breed) Fietsstraat (2 richting auto) Rijbaanbreedte is minimaal 4,50 m (incl. twee rijlopers van 2,00 m en een middenstrook van 0,50 m breed) Minimale rijbaanbreedte van 4,50 m is mogelijk tot een maximum van 50 mvt/uur. Bij hogere intensiteiten autoverkeer is een breedte van 4,80 m gewenst. E.e.a. afhankelijk van fietsintensiteiten. De maximale rijbaanbreedte is 7,30 m (incl. Een middenstrook van max 1,50 m of rabatstroken van max 0,40 m breed) F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 14 Bewegwijzering Het huidige netwerk van fietsbewegwijzering binnen de gemeente Steenwijkerland is gericht op recreatief gebruik en kent twee systemen: 1 De wit/rode fietsbewegwijzering; 2 De fietsknooppuntenroutes. 1. Wit/rode fietsbewegwijzering De wit/rode fietsbewegwijzering is in het afgelopen jaar geactualiseerd en vervangen. De NBD heeft daarvoor een plan opgesteld waarbij de volgende uitgangspunten gelden:  Bewegwijzering plaatsen voor geografische bestemmingen.

Dit is de basisstructuur (recreatief verkeer gebruikt de knooppuntroutes);  Naar grotere kernen verwijzen ter oriëntatie: de grotere kernen staan altijd (c.q. ook op grotere afstand) op de borden;  Naar buurtschappen verwijzen vanaf de basisstructuur;  TOP’s (toeristische overstappunten) worden in de basisstructuur opgenomen. Deze uitgangspunten zijn vanaf nu ook uitgangspunt voor de gemeente Steenwijkerland. 2. Fietsknooppuntenroutes Samen met andere gemeenten in de kop van Overijssel wordt door Routenetwerk Oost momenteel gewerkt aan een revisie van de fietsknooppunten- en wandelroutes. Er zijn inloopsessies gehouden waar belangstellenden hun suggesties voor verbeteringen en aanvullingen hebben ingediend. De aanpassingen leiden tot een netwerk met extra belevingswaarde voor de gebruiker, een kwalitatief hoogwaardig netwerk voor een periode tot 10 jaar, betere gebruiksvriendelijkheid voor internationale bezoekers, daling van het aantal meldingen van vernielingen en besparing op kosten van bermmaaien. Vervanging staat gepland in het najaar van 2023. F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 15 3.3 Vergelijking Kernnet Fiets en utilitair fietsnetwerk Steenwijkerland In figuur 7 zijn het Kernnet Fiets en het utilitaire fietsnetwerk met elkaar vergeleken.

Dit is van belang omdat de provincie Overijssel wil investeren in het Kernnet Fiets Overijssel en daarvoor subsidie beschikbaar stelt. Deze investeringen zijn bedoeld om ontbrekende schakels te realiseren en de kwalitiet van bestaande fietsinfrastructuur te verbeteren en/of veiliger te maken. De kosten voor de realisatie van ontbrekende schakels in en het verbeteren van de kwaliteit van fietsroutes of -infrastrutuur die geen deel uitmaken van het Kernnet Fiets Overijssel dienen gemeenten zelf te financieren. Het utilitaire fietsnetwerk bevat meer routes dan het Kernnet Fiets Overijssel. Dat komt omdat het Kernnet Fiets Overijssel betrekking heeft op de hoofdroutes binnen de provincie. Voor de gemeente Steenwijkerland zijn er echter meer fietsroutes van belang dan alleen die van het Kernnet Fiets. Dat betreft vooral fietsroutes om kernen binnen de gemeente met elkaar te verbinden. Figuur 7: Utilitair fietsnetwerk gemeente Steenwijkerland Uit figuur 7 blijkt dat een heel groot deel van het utilitaire netwerk in Steenwijkerland overeenkomt met het Kernnet Fiets Overijssel (de rode lijnen). Voor dat deel van het netwerk kan de gemeente samen met de provincie optrekken bij de verbetering van het fietsnetwerk en is subsidie mogelijk. Voor de overige fietsroutes (de blauwe lijnen) dient de gemeente zelf keuzes te maken en deze volledig te financieren.

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 16 3.4 Ontbrekende fietsvoorzieningen op delen Kernnet Fiets In figuur 8 is een vergelijking gemaakt tussen de bestaande fietsvoorzieningen in de gemeente en het Kernnet Fiets Overijssel. Figuur 8: Ontbrekende (voldoende) fietsvoorzieningen Kernnet Fiets Uit figuur 8 blijkt dat een deel van het Kernnet Fiets Overijssel in Steenwijkerland geen fietsvoorzieningen heeft en daarmee niet voldoet aan de minimale inrichtingseisen van het Kernnet Fiets. In andere gevallen is er wel een fietsvoorziening aanwezig, maar voldoet deze niet aan de minimale inrichtingseisen. Er zijn dus flinke investeringen nodig om naar het eindbeeld toe te werken waarbij het Kernnet Fiets Overijssel voldoet aan de inrichtingseisen. Dat is niet erg en hoeft ook niet in korte tijd. Van belang is om weloverwogen in stappen toe te werken naar het eindbeeld. In dat kader hebben de volgende routes uit figuur 8 uit oogpunt van kwaliteit en verkeersveiligheid prioriteit: 1 Steenwijk-Giethoorn. Voor die route is het de wens om de kwaliteit, aantrekkelijkheid en verkeersveiligheid te verbeteren; 2 Oldemarkt-Ossenzijl (Ossenzijlerweg, N761). Daar ontbreekt een fietspad terwijl daar een maximumsnelheid geldt van 80 km/uur. Er zijn geen fietsvoorzieningen aanwezig.

Aanwonenden kunnen niet veilig met de fiets naar huis en recreatieve fietsers fietsen daar niet veilig;

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 17 3 Oostermeenthepad-Eeserwoldpad-De Wulpen. Hier ontbreekt een fietsroute inclusief onderdoorgang van de A32. 3.5 Fietsverbindingen met een te hoge omrijfactor De gemeente Steenwijkerland wil een directe fietsverbinding tussen de kernen en in Steenwijk. Dat is in de huidige situatie niet altijd mogelijk waardoor een langere route ontstaat. De gemeente hanteert in de Strategische Mobiliteitsvisie een maximale omrijfactor van 1,25. De omrijfactor is de verhouding tussen de kortste route en de hemelsbrede afstand. Tussen kernen Uit de Strategische Mobiliteitsvisie zijn alleen de omrijfactoren groter dan 1,25 bekend (zie tabel 2) tussen de grote kernen in de gemeente. Niet bekend is welke herkomst- en bestemmingspunten precies zijn gehanteerd bij het bepalen van de omrijfactoren. Voor het Fietsplan zijn voor de betreffende relaties tussen kernen de hemelsbrede afstand, de huidige fietsafstand en huidige fietstijd, over de bestaande verbinding toegevoegd. Dit maakt het mogelijk om de omrijfactoren in perspectief van afstand en tijd te plaatsen. Zie tabel 2.

Fietsverbindingen tussen kernen met omrijfactor > 1,25 Verbinding Factor4 Hemelsbrede afstand Huidige fietstijd Oorzaak Meppel – Giethoorn 1,54 9,51 km 43 min (13,7 km) Kruising barrières (Waterpartijen, N375) Oldemarkt – Wolvega 1,49 6,4 km 27 min (9,1 km) Kruising bebouwing, waterpartijen Wanneperveen – Giethoorn 1,49 5 km 23 min (7,7 km) Kruising natuurgebied Ossenzijl – Wolvega 1,47 9 km 43 min (14 km) Kruising waterpartijen Blokzijl – Wanneperveen 1,36 11 km 48 min (15,3 km) Kruising natuurgebied Blokzijl – Giethoorn 1,35 8 km 11 km (34 min) Kruising natuurgebied Vollenhove5 - Giethoorn 1,31 11 km 15 km (46 min) Kruising natuurgebied Tabel 2 Fietsverbindingen tussen kernen met een omrijfactor > 1,25 Uit de analyse en resultaten uit tabel 2 blijkt dat het vanwege kwetsbare natuur en het waterrijke gebied binnen de gemeente niet mogelijk is om voor deze verbindingen de fietsafstand met nieuwe infrastructuur te verkorten en daarmee de omrijfactoren te verkleinen. Naast deze grote kernen zijn er nog meer kernen in de gemeente. Als de fietsverbindingen tussen die kernen worden beschouwd, zijn er nog twee potentiële nieuwe verbindingen: 1 Blankenham-Kalenberg; 2 Belt-Schutsloot-Heetveld/Sint-Jansklooster.

4 Uit Strategische Mobiliteitsvisie 5 In Vollenhoeve wordt het voetpad aan de westzijde van de voetbalvleden veelvudig gebruikt door fietsers.Deze route is een ontbrekende schakel in Vollenhove en draagt bij aan het verkorten van de fietsroute naar het centrum van Vollenhove. F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 18 Beide verbindingen passen bij de ambitie om fietsen zoveel mogelijk te stimuleren, maar ze doorsnijden beiden een natuurgebied. Ook voor deze verbindingen is het daarmee in principe onmogelijk om de afstand door middel van nieuwe infrastructuur te verkorten. In Steenwijk Ook voor Steenwijk is in het kader van de Strategische Mobiliteitsvisie bepaald welke fietsverbindingen een hogere omrijfactor hebben dan 1,25. Deze zijn in tabel 3 weergegeven. Ook hier zijn voor het Fietsplan voor de betreffende relaties de hemelsbrede afstand, de huidige fietsafstand en huidige fietstijd toegevoegd.

Verbinding Factor6 Fietsverbindingen binnen Steenwijk met omrijfactor > 1,25 Hemelsbrede afstand Huidige fietstijd Oorzaak Tuk – Groot Verlaat 1,99 1,63 km 10 min (3,2 km) Ruxveenseweg Oostermeenthe west – Dolderkanaal 1,83 1,4 km 9 min (2,5 km) Spoorweg Oostermeenthe west – Station 1,64 1 km 5 min (1,64 km) Spoorweg Binnenstad – Station 1,54 0,5 km 2 min (0,77 km) Voetgangersgebied Oostermeenthe west – Groot Verlaat 1,51 3 km 15 min (4,5 km) Spoorweg Tuk – Oostermeentherand 1,46 2,5 km 11 min (3,65 km) Spoorweg Tuk – Station 1,38 1,7 km 9 min (2,4 km) Bedrijventerrein langs spoor Oostermeenthe oost - Oostermeentherand 1,31 0,65 km 3 min (1 km) Steenwijker AA Tabel 3 Fietsverbindingen Steenwijk met een omrijfactor >1,25 De omrijfactor in de kern Steenwijk wordt veroorzaakt door de volgende barrières:  Spoorlijn, aan de westzijde en ter hoogte van het station ontbreken spoorkruisingen voor noord- zuidverbindingen. Hier is/zijn fietstunnel(s) gewenst;  Bedrijventerrein Oostermeentherand met de A32 en de Steenwijker Aa. Deze is uitsluitend toegankelijk vanuit de west- en oostzijde;  Ruxveenseweg (N334). Deze heeft weinig oversteekmogelijkheden;  Bedrijventerrein Dolderkanaal. Hier ontbreekt een goede fietsverbinding tussen het station en Tuk;  Voetgangersgebied Gasthuisstraat en Kerkstraat.

Er is nu slechts een beperkt aantal fietsmogelijkheden in noord-zuid en oost-west richting in het centrum;  Stroomweg A32. Hier zijn mogelijkheden om de omrijfactoren te verkleinen. Om dat te realiseren zijn infrastructurele maatregelen nodig. 6 Uit Strategische Mobiliteitsvisie F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 19 3.6 Fietsverbindingen met een hoge potentie In de Strategische Mobiliteitsvisie zijn fietsverbindingen met een hoge potentie qua fietsgebruik onderscheiden. Dit is bepaald op basis van omvang inwoners en werkgelegenheid. De top-10 daarvan is weergegeven in tabel 4. Num- mer Verbinding Soort route volgens Strategische Mobiliteitsvisie Onderdeel Kernnet Fiets Overijssel 1 Steenwijk – Meppel Doorfietsroute/recreatief Ja, als regionale/lokale hoofdroute. Wens gemeente is doorfietsroute 2 Steenwijk – Wolvega Doorfietsroute/recreatief Ja, als regionale hoofdroute. Wens gemeente is doorfietsroute 3 Steenwijk – Steenwijkerwold Doorfietsroute/recreatief Ja, als lokale hoofdfietsroute 4 Steenwijk – Giethoorn Recreatief/utilitair Ja, als regionale hoofdroute.

Wens gemeente deze route te verbeteren 5 Meppel – Giethoorn Recreatief Ja, als regionale hoofdroute 6 Steenwijk – Oldemarkt Doorfietsroute/recreatief Ja, als regionale hoofdroute 7 Wolvega – Oldemarkt Doorfietsroute/recreatief Ja, als lokale hoofdroute 8 Steenwijk – Willemsoord Doorfietsroute/recreatief Ja, als regionale hoofdroute. Wens gemeente is doorfietsroute 9 Vollenhove – Sint Jansklooster Recreatief Ja, als regionale hoofdroute 10 Blokzijl - Vollenhove Recreatief Ja, als lokale hoofdroute Tabel 4 Top-10 fietsverbindingen tussen kernen met potentie op basis van aantal inwoners en werkgelegenheid Op basis van tabel 4 wordt geconcludeerd dat alle fietsverbindingen die in de Strategische Mobiliteitsvisie zijn benoemd als verbindingen met een hoge potentie onderdeel zijn van het Kernnet Fiets Overijssel. Dit maakt het mogelijk om de kwaliteit van deze fietsverbindingen in samenwerking met de provincie in stand te houden danwel te verbeteren. Met betrekking tot de fietsverbinding (Zwolle-Staphorst) Meppel-Steenwijk-Wolvega (en eventueel verder tot aan Heerenveen) heeft de gemeente de ambitie om daarvoor een doorfietsroute te realiseren. Deze ambitie gaat verder dan in het Kernnet Fiets Overijssel is vastgelegd. In de Strategische Mobiliteitsvisie zijn verder de volgende verbindingen als doorfietsroute aangegeven: 3, 6, 7, 8 (zie tabel 4).

De inrichtingskenmerken van een doorfietsroute gaan verder dan die van een lokale of regionale hoofdroute. In het kader van het Fietsplan is geconcludeerd dat de categorisering als regionale of lokale hoofdroute beter passend is voor de betreffende verbindingen. De gemeente sluit voor die verbindingen dan ook aan bij het Kernnet Fiets Overijssel. F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 20 3.7 Verkeersveiligheid fietsen De mate waarin veilig gefietst kan worden, heeft ook invloed op het fietsgebruik. Daarom wordt ook ingegaan op de huidige stand van zaken met betrekking tot verkeersveiligheid voor fietsers alsmede aandachtspunten en mogelijkheden voor het verbeteren daarvan. Vanuit de fietsmonitor blijkt dat de pannelleden ontevreden zijn over verkeersveiligheid op het fietswegennet (32% van de inwoners van Steenwijk, 26% van de inwoners binnen de overige kernen), zo ook de verlichting (sociale veiligheid). De ontevredenheid over verlichting is binnen Steenwijk lager dan in de overige kernen en het buitengebied van Steenwijkerland. Openbare verlichting Als uitgangspunt bij verlichting in de openbare ruimte hanteren we het uitgangspunt “donker waar het kan, licht waar het moet”. Dit is vertaald in het gemeentelijk beleidsplan Openbare Verlichting.

Openbare verlichting wordt in eerste instantie gebruikt om het gebruik van een weg te reguleren. Verlichting op onoverzichtelijke situaties, drukke plekken en op locaties waar meerdere verkeersstromen samenkomen is dan ook onontbeerlijk. Locaties die daar niet aan voldoen kunnen minder worden verlicht. Langs een aantal fietspaden is verlichting aanwezig als oriëntatie op de route. De objectieve veiligheid op fietspaden neemt niet of nauwelijks toe bij het plaatsen van verlichting doordat deze het verschil tussen donker en licht juist versterken. De fietser/wandelaar ziet dan alleen de weg en niet wie zich daarbuiten verstoppen. Vanuit het behoud van donkerte en de beperkte meerwaarde van verlichting wordt daarom de openbare verlichting langs fietspaden niet uitgebreid. Door bij de keuze van verhardingsmateriaal te kiezen voor een lichte kleur, zo nodig met de toepassing van belijning, wordt de zichtbaarheid van de fietsinfrastructuur bevorderd. Aandachtspunt is wel de herkenbaarheid van obstakels langs fietspaden in de donkere uren. Met name de herkenbaarheid van hekjes, paaltjes maar bijvoorbeeld ook bruggetjes vragen om een maatwerk oplossing. De verkeersveiligheid in Steenwijkerland is op twee manieren beschouwd:  Objectieve verkeersveiligheid (op basis van ongevallencijfers);  Verkeersveiligheid vanuit het SPV (op basis van een risicogestuurde benadering).

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 21 Objectieve verkeersveiligheid Het aantal geregistreerde verkeersongevallen met fietsers en E-bikes in Steenwijkerland in de periode van 1 januari 2014 tot 1 januari 2022 is weergegeven in tabel 5. Hierin valt het volgende op:  Het aantal geregistreerde verkeersongevallen met fietsers en E-bikes varieert van minimaal 25 in 2016 tot 41 in 2015. Voor het aantal slachtoffers varieert het van minimaal 9 in 2018 tot 32 in 2015;  Het aantal verkeersdoden fluctueert van 0 tot 3 per jaar;  Het laagste aantal ongevallen, slachtoffers, gewonden en doden is geregistreerd in 2018.

Jaar Ongevallen Slachtoffers Gewonden Doden 2014 23 18 18 0 2015 28 26 25 1 2016 20 18 17 1 2017 19 15 15 0 2018 17 8 8 0 2019 25 17 16 1 2020 25 14 13 1 2021 18 14 11 3 2022 19 12 12 0 Tabel 5 Gemiddelde verkeersongevallencijfers fietsers en E-bikes 1 januari 2014 tot 1 januari 2023 Als het aantal verkeersongevallen met fietsers en E-bikes in 2022 wordt vergeleken met het totaal aantal verkeersongevallen in de gemeente in 2022 (zie tabel 6) dan blijkt:  Bij 10% (9%) van alle verkeersongevallen is een fietser of E-bike betrokken;  34% (40%) van alle verkeersslachtoffers valt bij verkeersongevallen met fietsers of E-bikes;  40% (37%) van alle verkeersgewonden valt bij verkeersongevallen met fietsers of E-bikes;  0 % (41%) van alle verkeersdoden binnen Steenwijkerland valt bij verkeersongevallen met fietsers of E-bikes.

Tussen haakjes staat het gemiddelde percentage over de periode 1 januari 2014 tot 1 januari 2023 Jaar Ongevallen Slachtoffers Gewonden Doden 2014 280 47 47 0 2015 257 59 58 1 2016 288 36 35 1 2017 279 42 40 2 2018 205 27 27 0 2019 236 45 42 3 F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 22 Jaar Ongevallen Slachtoffers Gewonden Doden 2020 187 29 28 1 2021 157 28 24 4 2022 192 35 30 5 Tabel 6 Totaal aantal ongevallencijfers Steenwijkerland, periode 1 januari 2014 tot 1 januari 2023 De locaties van de verkeersongevallen met fietsers en E-bikes 1 januari 2014 tot 1 januari 2023 zijn weergegeven in figuur 9. Daarbij valt op:  Binnen kernen vinden ongevallen voornamelijk plaats binnen Steenwijk (figuur 8), Vollenhove en Blokzijl;  In het buitengebied vinden de verkeersongevallen vooral plaats op locaties waar geen fietsinfrastructuur aanwezig is (rondom Giethoorn, Ossenzijl, Oldemarkt en Sint Jansklooster);  Opvallend zijn de ongevallen rondom Giethoorn, hier vinden de ongevallen plaats op een locatie met een vrijliggende fietsvoorziening. Figuur 9 Locatie fiets en E-bike ongevallen gemeente Steenwijkerland, periode 1 januari 2014 tot 1 januari 2023 Uit de ongevallenlocaties valt een tweetal routes op (zie figuur 9):  Steenwijk – Steenwijkerwold – Oldemarkt – Ossenzijl;  Steenwijk – Giethoorn – Sint Jansklooster.

In paragraaf 3.3 worden drie fietsroutes genoemd waar de gemeente met voorrang aan de slag wil met als doel het verbeteren van de kwaliteit en de verkeersveiligheid op die routes. Twee van deze routes (Steenwijk-Giethoorn en Oldemarkt-Ossenzijl) komen uit de verkeersongevallenanalyse naar voren als

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 23 routes met naar verhouding veel verkeersongevallen (figuur 10). Dit onderschrijft de noodzaak om de kwaliteit van deze fietsverbindingen te verbeteren. Figuur 10 Opvallende routes ongevallencijfers, periode 1 januari 2014 tot 1 januari 2023 Van alle verkeersongevallen met fietsers en E-bikes binnen Steenwijkerland vindt 70% plaats in de kern Steenwijk. De locatie van deze ongevallen is weergegeven in figuur 11. Figuur 11 Locatie verkeersongevallen met fietsers en E-bikes Steenwijk, periode 1 januari 2014 tot 1 januari 2023 In figuur 11 vallen de volgende routes en locaties op:  De oost-westverbinding: Meppelerweg – Goeman Borgesiusstraat – Woldpoort;  De Stationsstraat – Eesveenseweg, met name de kruising Stationsstraat-Tramlaan en de kruising Eesveenseweg – Middenweg;  Kornputsingel – Vendelweg.

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 24 Dit zijn de routes en locaties binnen de kern Steenwijk waar verkeersveiligheidswinst voor fietsers is te bereiken. SPV2030 Uit de SPV risicoanalyse voor Steenwijkerland blijkt dat fietsers van 50 jaar of ouder (inclusief E-bikes), jongeren (16-24 jaar), fietsers binnen de bebouwde kom op kruispunten en fietsers buiten de bebouwde kom op wegvakken extra aandacht behoeven omdat zij een verhoogd risico lopen in het verkeersysteem. Specifieke locaties die vanuit het SPV naar voren komen zijn:  Hoogeweg, Meentheweg; Recreatieve route naar Kalenberg. Drukke recreatieve fietsroute gecombineerd met recreatief gemotoriseerd verkeer. De snelheden van het verkeer liggen hoog. Fietspad te smal.  Weg van Twee Nijenhuizen/Vollenhoofsedijk; Recreatieve route over de Oude Zuiderzeedijk. Veel recreatief fietsverkeer gecombineerd met recreatief gemotoriseerd verkeer en utilitair verkeer tussen Blokzijl en Vollenhove. De snelheden van het verkeer liggen hoog.  Fietspad Ossenzijlerweg GOW 80 zonder fietsvoorzieningen.  Oldemarktseweg Thij Weg is niet ingericht als 30 km/u weg. De bovenstaande wegen zijn verbindingen waar de gemeente Steenwijkerland zich vanuit de risicogestuurde benadering van de verkeersveiligheid kan inspannen om de potentiële verkeersonveiligheid te verminderen.

In de dorpen Kalenberg, Giethoorn, Dwarsgracht en Belt-Schutsloot liggen paden langs grachten die van oudsher dienst doen als ontsluiting van de woningen. Deze paden zijn vanwege het gebruik verworden tot fietspaden. In sommige situaties is dit de enige mogelijkheid gebleven om bij de woning te komen. Het karakter van deze dorpen aan het water in hun natuurrijke omgeving maakt dat ook veel recreanten gebruik maken van deze fietspaden. Niet elke fietsende recreant is zich echter bewust van de combifunctie van deze paden. Met name bij hogere snelheden kan er juist op deze smalle paden overlast en/of verkeersonveiligheid worden ervaren. Vanuit de genoemde kernen wordt aandacht gevraagd voor de veiligheid op deze paden. Samen met deze kernen wordt gekeken of en welke maatregelen genomen kunnen worden om de verkeersveiligheid te verbeteren. F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 25 3.8 Voorstel infrastructurele maatregelen Met betrekking tot fietsinfrastructuur is een samenhangende aanpak nodig. Het betreft enerzijds het realiseren van ontbrekende schakels en anderzijds het verbeteren van de kwaliteit van het netwerk. Dit zal ertoe leiden dat fietsverbindingen korter worden en het fietscomfort alsmede de fietsveiligheid verbeteren.

Dit zijn allemaal belangrijke aspecten om als gemeente een aantrekkelijke fietsgemeente te zijn. Met betrekking tot fietsinfrastructuur worden de maatregelen uit tabel 7 voorgesteld. Het betreft die maatregelen die op (relatief) korte termijn kunnen worden gerealiseerd danwel een grote bijdrage leveren aan het compleet maken van het fietsnetwerk of een grote kwaliteitsverbetering zijn. Jaarlijks wordt beoordeeld welke nieuwe fietsinfrastructuurprojecten worden opgepakt om uiteindelijk een volledig fietsnetwerk van goede kwaliteit te hebben in Steenwijkerland. Onderdeel Algemeen Samen met de provincie Overijssel inzetten op verbeteren van het Kernnet Fiets Overijssel conform de inrichtingskenmerken die daarbij horen Als gemeente inzetten op verbeteren utilitair fietsnetwerk, zijnde geen onderdeel van het Kernnet Fiets conform de inrichtingseisen uit de Ontwerpwijzer Fiets van het CROW Uniformeren van de bewegwijzering voor fietsroutes conform het plan dat daarvoor door de Nationale BewegwijzeringsDienst is gemaakt Ontbrekende fietsvoorzieningen Kernnet Fiets Fietsroute Beulakerweg Giethoorn-Steenwijk (verbetering inrichting met prominentere plek voor de fiets) Verbreden fietspaden langs Meppelerweg:  tussen Gagelsweg-Schansweg. Fietspaden hoeven mogelijk niet te worden verbreed a.g.v. uitbreiding Steenwijk Zuid-Oost.

In kader van de uitbreiding kijken naar de inrichting van de Meppelerweg (fietsstraat?)  tussen Schansweg en rotonde oprit A32 Verbreden fietspad Hamspad (Lageweg-Blokzijlerdijk) Verbreden Overlendepad tussen Weerdijk (Oldemarkt) en pontje Verbreden Het Lange Pad (Oldemarkt-Meenteweg) Verbreden Truilpad (Dwarsgracht) Verbeteren fietspad Steenwijkerdiep Zuid Verkennen doorfietsroutes, te starten met die met de hoogste prioriteit: Zwolle-Staphorst-Meppel-Steenwijk Realisatie en verbetering bestaande fietsroutes op basis van verkeersveiligheid, te beginnen met: De Stationsstraat – Eesveenseweg, met name de kruising Stationsstraat-Tramlaan en de kruising Eesveenseweg – Middenweg Oversteken Kornputsingel – Vendelweg Oldemarktseweg Thij Realisatie nieuwe fietsroutes F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 26 Onderdeel Ontbrekend fietspad langs Ossenzijlerweg (Gebiedsontsluitingsweg 80 km/u) Fietsverbinding tussen fietspad Steenwijker Aa en Oostermeenthe Fietsverbinding Giethoorn Noord en Giethoorn Centrum (onderdeel van de ontwikkelingen in de Gieterse Polder) Ombouw voetpad tussen Bentepad en Laan van Toutenburgh (Vollenhove) Tabel 7 Voorstel maatregelen fietsinfrastructuur F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 27 4 Fietsparkeren Dit hoofdstuk beschrijft

hoe de gemeente Steenwijkerland omgaat met fietsparkeren. Het bevat handvaten die de gemeente gebruikt bij de realisatie van nieuwe stallingsvoorzieningen en betreft richtlijnen en kwaliteitseisen. Verder is een stappenplan uitgewerkt voor een gedegen onderzoek naar en afweging van een bewaakte fietsenstalling in Steenwijk. Fietsparkeren is een belangrijk onderdeel van iedere fietsrit. Het draagt bij aan de beleving en het comfort van fietsen. Het faciliteren van goede fietsparkeervoorzieningen kan bijdragen aan onder andere de volgende aspecten: bevorderen fietsgebruik, verbeteren bereikbaarheid en tegengaan fietsendiefstal en beschadigingen. Fietsparkeren is nodig op locaties waar fietsritten beginnen en eindigen.

In de Strategische Mobiliteitsvisie wordt voor Steenwijkerland onderscheid gemaakt in fietsparkeren voor de volgende doelgroepen / locaties en kwaliteitsbehoeften: 1 Toeristische publiekstrekkers: op Toeristische OpstapPlaatsen (TOP) en hubs is behoefte aan goede stallingsmogelijkheden en fietskluizen; 2 Binnenstad Steenwijk: in de binnenstad van Steenwijk is een gratis bewaakte fietsenstalling (maximaal 24 uur) gewenst; 3 Winkelvoorzieningen: bij publieke voorzieningen gaat de gemeente vraagvolgend te werk bij het plaatsen van nieuwe stallingsvoorzieningen; 4 Scholen: waar nodig stimuleert de gemeente scholen tot het verbeteren van de stallingsvoorzieningen bij scholen; 5 Treinreizigers: in samenwerking met NS wordt onderzocht of er behoefte is aan de uitbreiding van het aantal stallingsmogelijkheden bij het station; 6 OV-haltes: gewenst is om, in samenwerking met de provincie Overijssel, onderzoek te doen naar het gebruik en de behoefte van fietskluizen bij OV-haltes. Dit betreft stallingen in de openbare ruimte, waar de gemeente zelf invloed op heeft. Stallingsvoorzieningen 4 (bij scholen), 5 (bij het station) en 6 (bij OV-haltes) zijn vrijwel allemaal eigendom van derden. De gemeente gaat wel met die derden in gesprek, maar het maakt geen deel uit van dit Fietsplan.

Wel kan de gemeente op de korte termijn fietsgebruik stimuleren door te investeren in het plaatsen van stallingsvoorzieningen bij OV-punten en hubs. Het belang van fietsen en fietsparkeren is door de gemeente geconcretiseerd door het bepalen van parkeernormen voor fietsparkeren. Het Fietsplan verwijst hiervoor door naar de geactualiseerde Parkeernota die in de zomer van 2023 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Binnen het Fietsplan zijn de richtlijnen en kwaliteitseisen beschreven voor de doelgroepen 1 (toeristische publiekstrekkers) en 3 (winkelvoorzieningen). Deze richtlijnen en kwaliteitseisen ((Concept) Leidraad Fietsparkeren 2022 van CROW en Stichting Fietsparkeur) zijn opgenomen in bijlage 3. Op hoofdlijnen wordt hierbij ingegaan op de volgende aspecten: F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 28 (Concept) Leidraad Fietsparkeren 2022 van CROW  Vindbaarheid en bewegwijzering;  Toegankelijkheid;  Ruimtebeslag;  Esthetica en aantrekkelijkheid;  Sociale veiligheid. Kwaliteitseisen stallingsvoorzieningen  Gemak bij het plaatsen van een fiets;  Gemak bij het vastzetten van een fiets;  Kans op letsel bij de gebruiker of passant;  Kans op schade aan de fiets;  Vandalismebestendigheid;  Duurzaamheid.

4.1 Stallingsvoorzieningen winkelend publiek Voor winkelend publiek zijn bijna alle stallingsvoorzieningen geschikt. Bij deze doelgroep wordt onderscheid gemaakt in twee categorieën:  Langparkeerders. Zij geven de voorkeur aan bewaakte stallingen, met name de gebruikers van elektrische/ duurdere fietsen;  Kortparkeerders. Zij geven de voorkeur aan klemmen en fietsparkeervakken. Bij kortparkeerders kan verrommeling op straat voorkomen worden door het aanwijzen van vaste stallingsvoorzieningen. De kans op het los parkeren van de fiets op straat wordt hierbij verlaagd waardoor hinderlijke en gevaarlijke situaties, wegens een gestalde fiets, voorkomen wordt. De toepassingsmogelijkheden van verschillende fietsvoorzieningen is weergegeven in tabel 8.

Stallingsvoorziening Parkeerduur Bewaakt Type Fiets Overdekt Aanbind- mogelijkheid Parkeervak Kort Nee Alle Nee Nee Aanleun systeem (nietje) Kort/lang Nee Alle Nee Ja Klem met aanbindmogeljikheid Kort/lang Mogelijk Standaard fietsen en enkele buitenmodel-fietsen Mogelijk Ja Etagerek Lang Mogelijk Normaal gesproken alleen standaard fietsen Mogelijk Mogelijk Fietskluis Lang Nee Alle, behalve scooters/ bakfietsen Ja n.v.t Collectieve fietskluis Lang Nee Afhankelijk van maatvoering kluis Ja Mogelijk F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 29 Tabel 8 Toepasbaarheid stallingsvoorzieningen 4.2 Herkenbare en aantrekkelijke mobiliteitshubs Hubs zijn plekken waar tussen verschillende vervoersvormen kan worden overgestapt. Anders dan bij een P+R of station is bij een hub vaak ook deelmobiliteit (auto’s, scooters, fietsen) te vinden. Aan de uitstraling van mobiliteitshubs zijn nog geen inrichtingseisen gesteld. Wel wordt op dit moment gewerkt aan een nationale identiteit voor mobiliteitshubs. Hiervoor lopen pilots op verschillende locaties (Zeeland, Amsterdam, Utrecht, Enschede). De inrichting van een hub, de vormgeving, het aantal stallingsplekken en voertuigen en aanvullende voorzieningen zijn afhankelijk van het doel, de doelgroepen en de locatie van de hub. Hierdoor is elke hub anders.

Het is belangrijk dat de hubs onderling een netwerk vormen zodat gebruikers van A naar B kunnen reizen. De (Concept) Leidraad Fietsparkeren 2022 van CROW spreekt van de volgende behoefte bij mobiliteitsubs:  Mobiliteitshubs: Gebruiksgemak, veilig (diefstalpreventie), aansluitende openingstijden / (gedeeltelijk) geautomatiseerde toegang, loopafstand <50 m., evt. fietsenmaker De CROW Leidraad parkeren bij knooppunten en mobiliteitshubs beschrijft, middels een model, de stappen die doorlopen moeten worden bij het realiseren van parkeervoorzieningen bij hubs (figuur 12). Figuur 12 Model aanpak fietsparkeren (CROW Leidraad parkeren bij knooppunten en mobiliteitshubs) Het model (figuur 12) kan gebruikt worden bij het ontwikkelen van hubs en het bepalen van het aantal benodigde voorzieningen. Op het gebied van deelmobiliteit liggen voor Steenwijkerland kansen bij de samenwerking met bestaande ondernemingen. Dit vanwege het grote rurale gebied waaruit de gemeente Steenwijkerland bestaat.

F i e t s p l a n S t e e n w i j k e r l a n d C O N C E P T 1 november 2023 BI4194-MI-RP-220630-0957 30 Pilot slimme mobiliteit Steenwijkerland In 2022 is de gemeente Steenwijkerland gestart met een pilot waarbij 4 hub’s gerealiseerd zijn met in totaal 42 deelfietsen in de volgende plaatsen:  Giethoorn;  Blokzijl;  Oldemarkt;  Steenwijk. In 2023 zijn hier 5 hubs en 12 deelfietsen bijgekomen, waarvan vier hubs bij ondernemers: - Ossenzijl: Waterstaete (4 ebikes) - Wanneperveen: camping Aan ’t Wiede (4 ebikes) - Belt Schutsloot: cafetaria Van der Belt (4 ebikes) - Steenwijk (inlever en ophaalpunt): o NoordWestGroep o Gemeentehuis Op deze hub’s worden deelfietsen aangeboden die via meerdere (landelijke) apps te gebruiken zijn. Deze deelfietsen moeten op één van de hubs worden afgeleverd. De Noord West Groep onderhoudt de fietsen en draagt zorg voor voldoende deelfietsen op elke hub. Voor een aantrekkelijk netwerk zijn meerdere hub’s nodig. Daarmee wordt de keuze in bestemmingen vergroot. Er is een stimuleringsregeling uitgewerkt die ondernemers helpt bij het opstarten van een hub. Ook kijken we over de gemeentegrenzen om het hub-netwerk te verruimen en een verbinding te leggen met bestemmingen in de buurgemeenten. Vanuit omliggende gemeenten is serieuze belangstelling om ook aan te sluiten en samen te werken. Gemeente Westerveld realiseert in 2023 4 hubs met 24 deelfietsen.