9.0 Regio Zwolle 1 - Begroting Regiobudget Regio Zwolle 2022.pdf

1 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIOBUDGET VOOR DE BASISINFRASTRUCTUUR VOOR SAMENWERKING IN REGIO ZWOLLE Vastgesteld in Regiegroep - 17 november 2021 2 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE

3 INHOUDSOPGAVE Meer weten? In deze begroting zijn diverse links opgenomen naar websites van projecten en organisaties. Verder bevat regiozwolle.info veel informatie. Meld u aan voor de nieuwsbrief via het formulier op regiozwolle.info en blijf gedurende het jaar op de hoogte van de ontwikkelingen. Woord vooraf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Financiele Begroting 2022 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Programma Economie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .17 Programma Human Capital Agenda (HCA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .21 Programma Bereikbaarheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Programma Leefomgeving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Programma Energie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

33 Verkenningen en onderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Public Affairs en Lobby . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Corporate Communicatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 Regio Zwolle Bureau . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 4 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE 'Regio Zwolle wil voorbeeld voor het hele land zijn’... Regio biedt zichzelf aan als voorbeeld voor Nederland’… zo kopten regionale kranten halverwege 2021. Ons aanbod aan de kabinetsformateur wekte de interesse van Den Haag en de regionale media. Bij monde van de regiovoorzitter werd de kracht van de samenwerking met impact voor inwoners en ondernemers toegelicht met inspirerende voorbeelden en resultaten. Ook hebben bijna 200 fractievoorzitters in gemeenteraden een brief en video ontvangen waarin we het belang van regionaal samenwerken benadrukken, onderbouwd met concrete resultaten. Dit met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022. Een terugblik op het afgelopen jaar bevestigt dat we steeds zichtbaarder zijn in de regio en ver daarbuiten.

De betekenis van Regio Zwolle groeit en dat sluit aan op onze ambitie om in 2030 de vierde economische topregio te zijn. Hierbij completeren we de economische hoofdstructuur met Amsterdam. Rotterdam/Den Haag en Eindhoven. Zo hebben we laten zien dat we goed met de coronacrisis zijn omgegaan. In mum van tijd is in 2020 de Regio Zwolle Brigade ontstaan die haar meerwaarde ook in 2021 heeft laten zien. Tot in Brussel toe. Ondernemers helpen ondernemers! Ook het initiatief MoveDigi waarbij studenten bedrijven ondersteunen om digitaal sterker te worden, is onderscheidend en ook in 2022 nodig. En onze Human Capital Agenda (HCA) is een landelijk schoolvoorbeeld van het bundelen van regionale krachten. We zetten alles op alles om mensen aan het werk te houden en mensen naar nieuwe banen te begeleiden. Meer dan 2.500 mensen hebben zich aangemeld voor een ontwikkeltraject. De deelnemende gemeenten betalen dit grotendeels en bedrijven groeien door deze impuls. En dat bevordert het aantal banen en daarmee de leefbaarheid in onze regio. Ook voor 2022 zijn de ambities van de HCA onverminderd hoog. Goed om hier te noemen dat we op verzoek van het Rijk onderzoeken wat de regio kan bijdragen aan het landelijke tekort aan woningen: hoeveel woningen zijn in dit gebied haalbaar en maximaal wenselijk tegelijk om prettig te kunnen blijven leven.

Dit onder de noemer van de verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle. Regeren is vooruitzien en vraagt ook investeringen en ontwikkelplannen. De basis hiervoor is het investerings- en ontwikkelprogramma met drie omvangrijke iconen waaronder de Port of Zwolle dat in 2022 tot wasdom gaat komen. En wat ook in 2022 gaat spelen is de doorontwikkeling van Regio Zwolle als klimaatbestendige groeiregio. De regio heeft sinds dit jaar een speciale status in de Nationale Omgevingsvisie en daarmee gaan we – naast de Regio Deal Regio Zwolle - een langdurige samenwerking aan met het Rijk. De bedoeling is dat we bij elke ruimtelijke beslissing in het stedelijke gebied of aanpassing in het landschap nadrukkelijk WOORD VOORAF 5 aangeven hoe deze keuzes bijdragen aan een klimaatbestendige groeiregio. Het gaat om ruimte van nu die morgen nodig kan zijn voor het bestrijden van droogte of wateroverlast. U leest het, vanuit allerlei opgaven bouwen we verder aan een sterke regio waar het goed wonen, leven en werken is en blijft. Dat brengt mij tot slot op het evaluatieonderzoek naar een slagvaardige regio dat we hebben uitgevoerd in 2021. We willen economisch groeien en dat moet ook, maar wel met het oog op het welzijn en het welbevinden van onze inwoners: de brede welvaart genoemd.

Of dat is iets gaat betekenen voor het formuleren van onze ambitie? In 2022 volgt hier het antwoord op in gezamenlijkheid met alle partners. Peter Snijders Voorzitter Regio Zwolle Burgemeester gemeente Zwolle Jan Nathan Rozendaal Portefeuillehouder Financiën Regio Zwolle Burgmeester gemeente Elburg

6 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE De 22 regiogemeenten en 4 provincies vormen samen met ondernemers, onderwijsinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties (de 4 O’s) de netwerksamenwerking Regio Zwolle. We werken grensontkennend samen. De organisatiestructuur is licht van samenstelling en kenmerkt zich door elkaar iets te gunnen en het werken vanuit maatschappelijke en sociaaleconomische groeidoelstellingen. Gezamenlijk investeren deze partijen in de regio ieder op haar eigen wijze. Hiermee bereiken we synergie in onze gezamenlijke doelen en ook in de financiering hiervan. Deze begroting heeft betrekking op het gezamenlijke regiobudget van overheden voor de basisinfrastructuur van de samenwerking in Regio Zwolle. De financiële begroting bevat dit keer een doorkijk naar 2023. De afspraken voor financiële bijdragen zijn gemaakt tot en met 2023 om de opgebouwde (restant) budgetten uit voorgaande jaren te besteden voor de toenemende ambities in de samenwerking. Deze toegenomen ambities vertalen zich onder meer in extra reserveringen in de begroting 2022. Bijvoorbeeld in de intensivering van de lobby in Europa, en de uitwerking van het investerings- en ontwikkelprogramma. Met dit laatste kunnen we verder werken aan ontwikkeling van businesscases en projecten om goed voor te sorteren op regelingen en subsidies vanuit het Rijk en Europa.

Na een toelichting op de baten en lasten komen de vijf inhoudelijke programma’s en de instrumenten Verkenning & Onderzoek, Public affairs & Lobby en Corporate Communicatie aan bod via een nieuwe structuur waar we ingaan op de ambitie, activiteiten in 2022 en de verwachte resultaten. Binnen het programma Economie continueren we de meeste activiteiten uit 2021 en gaan we onder meer aan de slag met het verder versterken van de ondernemersdienstverlening in de regio. In samenwerking met het programma Human Capital Agenda – dat zich ook in 2022 blijft inzetten voor een toekomstbestendige en inclusieve arbeidsmarkt – werken we aan het verder ontwikkelen van de Regio Zwolle Brigade die gedurende coronatijd van grote waarde is gebleken voor ondernemers. In 2021 heeft Regio Zwolle een bijzondere status gekregen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI), zoals ook in het ‘woord vooraf’ is gemeld. Als NOVI gebied Regio Zwolle werken we samen met overheden, ondernemers en waterschappen aan een klimaatbestendige groeiregio. In 2021 heeft Regio Zwolle een evaluatie over de samenwerking laten uitvoeren. In navolging hierop besteden we in 2022 via het instrument Verkenning en Onderzoek aandacht aan het ontwikkelen van een nieuwe regionale samenwerkingsagenda 2023 – 2026.

In 2021 is besloten om de huidige samenwerkingsvorm met MarketingOost te beëindigen en marketingtaken integraal binnen het Regio Zwolle Bureau te beleggen onder Corporate Communicatie. INLEIDING 7 Planning & Control cyclus Sinds 2020 werken we op basis van een integrale begroting voor het regiobudget. Binnen de kaders van de begroting vindt de daadwerkelijke besteding van middelen plaats. Na de begroting volgen een halfjaarrapportage en een jaarverslag. De Regiegroep stelt deze financiële documenten in zijn geheel vast. Binnen de Regiegroep ziet de portefeuillehouder Financiën toe op de voorbereiding van deze voorstellen door de verschillende programma’s.

8 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE

9 Onze basisinfrastructuur maakt het mogelijk dat we in de regio toe kunnen werken naar de uitvoering van gezamenlijke programma’s en projecten, waarvoor deelnemende partijen aanvullend financieel bijdragen. Deze uitvoeringsbudgetten maken geen onderdeel uit van deze begroting, zoals de programma's en projecten binnen de Regio Deal Regio Zwolle en het Ontwikkelfonds Upgrade jezelf. Deze aanvullende bijdragen van lokale en provinciale overheden werken in de uitvoering vaak als een versneller op de inzet en cofinanciering van de Rijksoverheid (onder andere € 22,5 miljoen voor de Regio Deal Regio Zwolle) en de overige partners (onder meer onderwijsinstellingen en ondernemers). Meerjarenperspectief De begroting 2022 zet de voornemens af ten opzichte van de financiële eindejaarsverwachting 2021 en een indicatieve raming van uitgaven voor 2023. Dit meerjarenperspectief vormt een van de elementen komend jaar in de oriëntatie op nieuwe afspraken over gewenste bijdragen vanaf 2024. Eind 2022/begin 2023 moet duidelijk zijn wat de gezamenlijke regionale ambitie is voor de komende jaren, wat dit vraagt aan basisinfrastructuur en welke (inwoners) bijdrage van gemeenten en provincies vanaf 2024 passend is. Sommige regionale programma’s en projecten vragen om een aanvullende (inwoners)bijdrage als cofinanciering voor bijdragen van anderen.

Voor de periode 2020 tot en met 2023 zijn er 20 gemeenten die aanvullend € 1,80 per inwoner bijdragen aan het ontwikkelfonds HCA, waarmee HCA cofinanciering organiseerde voor bijdragen van provincies, het Rijk (onder andere Regio Deal) en andere partners. De beperkte cofinanciering van regionale programma’s voor ondernemers wordt binnen het programma Economie gefinancierd vanuit het restantbudget uit voorgaande jaren. Er zijn voor 2022 en 2023 binnen het regiobudget geen extra middelen begroot (en beschikbaar) die ingezet kunnen worden als regionale cofinanciering bij toekomstige subsidie aanvragen bij het Rijk of Europa. Voor een vervolg van de lopende programma's HCA en Economie zijn na 2023 nieuwe inkomstenbronnen nodig en/of nieuwe afspraken met huidige financiers. Deze begroting heeft betrekking op het gezamenlijke regiobudget van overheden voor de basisinfrastructuur van de samenwerking in Regio Zwolle. Daarnaast zetten de overheden expertise en capaciteit in om de samenwerking te laten functioneren. Net als onderwijs- en ondernemersorganisaties die actief participeren in onze samenwerking. FINANCIELE BEGROTING 2022 10 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE Baten 2022 Uitgangspunt is een zo laag mogelijke basisbijdrage van gemeenten bestemd voor het in stand houden van de basisinfrastructuur voor regionale samenwerking.

In 2019 stemden alle deelnemende gemeenten in met een jaarlijkse basisbijdrage voor het regiobudget in de periode 2020 tot en met 2023. Conform dit besluit is de bijdrage van de gemeenten in 2022 € 2,40 per inwoner en in 2023 € 2,45 per inwoner. Ten opzichte van 2021 is er een lichte stijging van de inkomsten door de verhoging van de inwonerbijdrage met € 0,05 en een toename van het aantal inwoners in de regio. De vier provincies stellen ook in verschillende mate middelen (financieel en/of in-kind) beschikbaar voor de regionale samenwerking: direct aan het regiobudget of aan programma’s en projecten in de regio. Een financiële bijdrage aan het regiobudget vanuit Gelderland en Drenthe is zichtbaar in deze begroting. De provincie Overijssel draagt met capaciteit en financiën separaat substantieel bij aan programma’s en projecten in de regio. In navolging van de andere provincies besloot de provincie Flevoland in 2021 om ook middelen te reserveren als provinciale bijdrage aan de regionale samenwerking. Restant budget De oplopende basisbijdrage van gemeenten is in 2019 zo bepaald dat het enige ruimte bood om in te spelen op regionale opgaven en ambities. De jaarlijkse bijdragen, aangevuld met het opgebouwde restantbudget uit voorgaande jaren, bieden in 2022 en 2023 nog voldoende ruimte.

Een groot deel van het restant budget wordt aangesproken in 2022 en 2023 voor de toegenomen ambities in Regio Zwolle. Een ander deel van het opgebouwde restant budget wordt gebruikt door het programma Economie voor langlopende verplichtingen en garantstelingen tot eind 2023. Tot slot is het streven dat een klein deel van het opgebouwde restantbudget gereserveerd blijft voor de periode na 2023: € 100.000 voor Economie en € 100.000 voor andere programma’s. Dit zijn indicatieve bedragen, wanneer het aanvullend budget aangewend wordt in 2022 en 2023 komen deze bedragen lager uit. BATEN Verwachting eind 2021 Begroting 2022 Doorkijk 2023 Inwonersbijdrage gemeenten* € 1.843.897 € 1.892.812 € 1.942.234 Bijdrage provincie Drenthe € 75.000 € 75.000 € 75.000 Bijdrage provincie Gelderland € 105.000 € 105.000 € 105.000 Subtotaal baten € 2.023.897 € 2.072.812 € 2.122.234 Verwacht restantbudget Economie 01-01 € 348.539 € 372.039 € 236.020 Verwacht restantbudget Algemeen 01-01 € 493.809 € 384.285 € 149.485 Totaal baten € 2.866.245 € 2.829.136 € 2.507.738 *2022 en 2023 op basis van verwachte bevolkingstoename (CBS) 11 Lasten 2022 Het regiobudget wordt ingezet voor de volgende onderdelen van de basisinfrastructuur van de regionale samenwerking: • Gezamenlijke gecoördineerde aanpak van de vijf opgaven uit de regionale agenda: Economie, Human Capital (HCA), Bereikbaarheid, Leefomgeving en

Energie. Daartoe zijn regionale bestuurlijke en ambtelijke tafels ingericht met ambtelijke ondersteuning. • Inclusieve unieke samenwerking in 4 O-verband (overheden, ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties) voor de gezamenlijke opgaven. • Toegang voor bedrijven tot de ondersteuning van Kennispoort Regio Zwolle: onder andere voor innoveren, vernieuwen, internationaal ondernemen en financiering. • Een regio met een krachtig, positief imago in Den Haag (Nederland) en Brussel (Europa). Dit imago beïnvloeden we vanuit onze identiteit door professionele (lobby) en externe communicatie. • Een informeel netwerk (sociale infrastructuur) dat ondersteunend is aan regionale ontwikkelingen en snel kan handelen om kansen te verzilveren wanneer die zich aandienen (denk aan cofinanciering, rijksbeleid). • Toegang tot relaties en kennisbronnen rond (actuele) vraagstukken die het lokale niveau overstijgen. VERWACHT RESTANT BUDGET ALGEMEEN 14% 67% 6% 13%VERWACHT RESTANT BUDGET ECONOMIE BIJDRAGEN GEMEENTEN BATEN 2022 BIJDRAGEN PROVINCIES ECONOMIE HUMAN CAPITAL ENERGIE BEREIKBAARHEID LEEFOMGEVING 12 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE De begroting geeft inzicht in de verwachte uitgaven aan deze basisinfrastructuur en de vijf opgaven.

In 2022 stijgen de lasten ten opzichte van 2021 beperkt, doordat de programma’s steeds beter vorm krijgen en er sprake is van uitgestelde voornemens binnen programma’s. Ook zijn er ambities ten aanzien van de verdere uitwerking van het investerings- en ontwikkelprogramma en de intensivering van de lobby in Europa. Om onverwachte kosten te kunnen opvangen, is er een post ‘onvoorzien’ opgenomen in de begroting. Mocht een deel van het budget aan het eind van het jaar niet zijn ingezet, dan wordt bij de volgende begroting bezien hoe deze middelen in de volgende jaren worden ingezet. De inhoudelijke plannen van de verschillende programma’s worden in de volgende hoofdstukken nader toegelicht. De financiële doorvertaling hiervan is verwerkt in de begroting 2022 en de indicatieve raming voor 2023. Het betreft veelal een continuering van de activiteiten. Budgettaire bijzonderheden binnen de programma’s zijn in dit hoofdstuk toegelicht.

LASTEN Verwachting eind 2021 Begroting 2022 Doorkijk 2023 Programma Economie € 856.500 € 879.020 € 879.020 Programma Human Capital € 50.000 € 50.878 € 51.887 Programma Bereikbaarheid € 85.000 € 200.878 € 151.887 Programma Leefomgeving € 123.712 € 141.755 € 188.774 Programma Energie € 8.583 € 49.000 € 49.198 Verkenning en onderzoek € 150.500 € 245.000 € 150.000 Marketing € 120.000 € - € - Public affairs en lobby € 140.650 € 246.950 € 219.193 Corporate Communicatie € 88.376 € 111.000 € 111.000 Regio Zwolle bureau € 424.458 € 469.153 € 490.990 Onvoorzien € 50.000 € 50.000 € 50.000 Totaal lasten € 2.097.779 € 2.443.632 € 2.34 1.948 Budgetruimte ambities Economie 2022/2023 € 372.039 € 236.020 € 100.000 Budgetruimte ambities Algemeen 2022/2023 € 384.285 € 149.485 € 65.790 Eindtotaal € 2.854.103 € 2.829.137 € 2.507.738 13 Toelichting uitgaven programma’s Economie Binnen het programma is er budget om de basisinfrastructuur in 2022 en 2023 te continueren. Daarnaast wordt in de periode 2021 tot en met 2023 het opgebouwde restantbudget o.a. aangewend als incidentele cofinanciering van regiobrede programma’s voor ondernemers (2022 en 2023: € 150.000). Voor de periode na 2023 resteert enkel nog een restant budget economie van € 100.000. Regio Zwolle Bureau De huidige personele capaciteit continueren we in 2022, inclusief drie trainees.

Hiervoor is in 2022 € 50.000 extra opgenomen ten opzichte van 2021. Er is geen structureel budget geraamd voor capaciteitsversterking. HCA De programmabudgetten van toekomstbestendige arbeidsmarkt vallen buiten de begroting van het regiobudget en kennen een eigen verantwoordingslijn. Binnen het regiobudget is enkel beperkt budget gereserveerd voor een verbindingsofficier richting beleidsambtelijke en bestuurlijke gremia en een viertal masterclasses. Tot en met 2023 fungeert de jaarlijkse aanvullende inwonersbijdrage (€ 1,80) van 20 deelnemende gemeenten als cofinanciering voor bijdragen van provincies, het Rijk (onder andere Regio Deal) en via cofinanciering van partners om te komen tot een ontwikkelfonds van € 11 miljoen. Voor een vervolg van het programma 2023 zijn nieuwe inkomstenbronnen of nieuwe afspraken met huidige financiers nodig. Bereikbaarheid De uitwerking van de plannen voor de corridors heeft vertraging opgelopen: vier van de vijf corridors dienden nog geen verzoek in voor een onderzoekbijdrage. Van het resterende budget van bereikbaarheid uit 2021 wordt eenmalig € 50.000 toegevoegd aan het budget van 2022 (totaalbudget € 150.000). Leefomgeving De bijdrage in de kosten voor het opstarten van NOVI programma in 2021/2022 zijn in 2021 al gemaakt.

In 2023 is extra budget (€ 50.000) gereserveerd voor het vervolg van NOVI en eventuele vervolgstappen die voortkomen uit de verstedelijkingsstrategie. Energie In 2021 is met de opgave gestart met beperkte capaciteit. Om daadwerkelijk impact te hebben is naast procescapaciteit ook enige gerichte inhoudelijke expertise (op inhuurbasis) nodig. Daarvoor is voor 2022 (en opnieuw in 2023) € 35.000 extra begroot voor aanvullende capaciteit om de activiteiten goed te kunnen uitvoeren. Verkenningen en Onderzoek De beschikbare middelen worden aangewend om toe te werken naar een regionale samenwerkingsagenda 2023 - 2026 en de Regio Zwolle Monitor. Uit de verkenningsfase van het investerings- en ontwikkelprogramma kwam naar voren dat de uitwerking van de programmalijnen in 2022 budget en de nodige inzet vraagt vanuit betrokken organisaties. Binnen de begroting van het regiobudget is voor 2022 € 150.000 gereserveerd enkel voor programmasturing en regie vanuit het Regio Zwolle Bureau. Daarnaast is vanuit het bedrijfsleven, onderwijs en overheden inzet van inhoudelijke capaciteit nodig om de ambities waar te maken. Voor 2023 moeten in 2022 nog nadere afspraken gemaakt worden (als indicatieve raming is € 100.000 voor 2023 opgenomen). 14 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE Public affairs en lobby Om ook de Europese lobby kracht bij te zetten versterken we in 2022 de inzet op Europa.

Invloed in Europese agenda’s en netwerken vraagt om een meerjarige investering. Hiervoor is in 2022 incidenteel € 95.000 begroot om een impuls te geven aan de Europastrategie. Voor de jaren daarna gaat het om indicatieve ramingen (€ 65.000 in 2023), waarover in 2022 nadere afspraken gemaakt moeten worden. Corporate Communicatie Een verhoging van € 20.000 bovenop het algemene communicatiebudget om een deel van marketingtaken die Marketing Oost uitvoerde over te nemen (denk aan externe profilering bijvoorbeeld via het produceren van een professionele video inclusief promotiecampagne en borden ‘Regio Zwolle’ bij toegangswegen). PROGRAMMA ECONOMIE VERKENNINGEN EN ONDERZOEK PROGRAMMA HUMAN CAPITAL PROGRAMMA BEREIKBAARHEID REGIEVOERING LOBBY EN PUBLIC AFFAIRS PROGRAMMA LEEFOMGEVING CORPORATE COMMUNICATIE REGIO ZWOLLE BUREAU ONVOORZIEN LASTEN 2022 PROGRAMMA ENERGIE

15 Volop aan de slag met de Regio Deal Regio Zwolle In de begroting verwijzen we vanuit de verschillende programma’s naar projecten uit de Regio Deal Regio Zwolle. Hier leest u wat de Regio Deal inhoudt. De Regio Deal Regio Zwolle is een investeringsprogramma om de brede welvaart in Regio Zwolle te versterken. Met de Regio Deal investeren Rijk en Regio Zwolle bijna 90 miljoen euro in achttien projecten. Hiermee versterken we de regio als sociale, circulaire, innovatieve en klimaatbestendige groeiregio. Zodat we in 2030 de vierde economische topregio van Nederland zijn. De projecten zijn gericht op economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb, toekomstbestendig maken van de arbeidsmarkt, en evenwichtige groei van stad en platteland, en aan de slag met klimaatoplossingen. De projecten zijn onderverdeeld in vier actielijnen: 1. Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb. 2. Toekomstbestendig maken van de arbeidsmarkt. 3. Evenwichtige groei van stad en platteland. 4. Aan de slag met klimaatoplossingen. Om de voortgang te monitoren en te evalueren is er een vijfde actielijn toegevoegd: de governance van Regio Zwolle. De investering is voor een periode tot en met 2023.

Sustainable Development Goals De projecten uit de Regio Deal dragen bij aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties, ook wel SDG’s genaamd. De SDG’s zijn zeventien mondiale duurzame ontwikkelingsdoelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Zo dragen de projecten bij aan bevorderen van de brede welvaart van onze inwoners en ondernemers. Denk aan een prettige en veilige leefomgeving, een inclusieve arbeidsmarkt, duurzame productie en consumptie, en klimaatadaptatie. Elk van de achttien projecten onderstreept de unieke economische en maatschappelijke impuls voor Regio Zwolle en daarbuiten. Dat is goed voor onze 780.000 inwoners en duizenden bedrijven.

16 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE

17 PROGRAMMA ECONOMIE Regio Zwolle biedt de ideale infrastructuur voor groei: een centrale ligging, sterke topsectoren (kunststoffen, health en agri-food), een divers mkb, veel familiebedrijven en de onderliggende kennisinfrastructuur. De economische agenda van Regio Zwolle richt zich op bewezen topsectoren en er is aandacht voor de veelbelovende sectoren logistiek, e-commerce, vrijetijdseconomie en de slimme maakindustrie. De economische agenda bevat de uitwerking van deze ambitie en is opgesteld in samenwerking met ondernemers, het hoger en middelbaar beroepsonderwijs, overheden en de omgeving die zich hebben verenigd in de Economic Board Regio Zwolle. Ambitie Programma Economie De ambitie van Regio Zwolle is om de 4e economische topregio te worden in 2030 waarbij we de economische hoofdstructuur van Amsterdam, Rotterdam/ Den Haag en Eindhoven completeren. Om dit te bereiken richt het programma Economie zich op de onderwerpen uit de economische agenda die voor de periode 2018 – 2022 is vastgesteld door de Economic Board. We zetten ons daarbij in voor het creëren van een aantrekkelijker vestigingsklimaat voor ondernemers waar ruimte is voor meer innovatie, de transitie naar een circulaire economie en digitalisering. Activiteiten in 2022 1. Cofinancieren van Kennispoort Regio Zwolle zodat adviseurs van Kennispoort ondernemers kunnen helpen, inspireren en verbinden. 2.

Cofinancieren van opdracht bovenregionale acquisitie Regio Zwolle bij het team van Oost NL. 3. Ondersteunen en cofinancieren van de basisinfrastructuur van de Economic Board en bijdragen aan de uitwerking Resultaten • In 2022 helpt Kennispoort 500 ondernemers met een hulpvraag over het op de markt brengen van vernieuwende producten, diensten en processen. • Voor de periode 2021 tot en met 2023 heeft de bovenregionale acquisitie als doel zes nieuwe bedrijfsvestigingen en zes complexe bedrijfsuitbreidingen te realiseren. • In de periode 2020 tot en met 2023 helpt MoveDigi met de inzet van 750 studenten 250 ondernemers met een 18 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE van een nieuwe regionale economische agenda. 4. Een vervolg geven aan de regionale aanpak Samen uit de Crisis via de Regio Zwolle Brigade om meer ondernemers te bereiken en te steunen. 5. Cofinancieren van MoveDigi: digitale werkplaatsen voor het MKB Regio Zwolle. 6. Ondersteunen en cofinancieren van de regiobrede Regio Dealprojecten Living Lab, Good Practice en Rond Ondernemen. 7. Coördineren en financieren van regionale onderzoeken die bijdragen aan monitoring en beleidsvorming op lokaal en regionaal niveau. 8. Bevorderen van onderlinge samenwerking en kennisdeling tussen de ambtelijke organisaties en bestuurders van de 22 deelnemende gemeenten en 4 provincies via (netwerk)bijeenkomsten en inspiratiesessies.

digitaliseringsvraagstuk. • In de periode 2021 tot en met 2023 delen binnen het Regio Dealproject Good Practice vijfentwintig koplopers/ bewezen leiders uit het mkb hun unieke kennis en kunde met andere mkb ondernemers in de regio. • In de periode 2021 tot en met 2023 draagt het Regio Dealproject Living Lab bij aan kennisdeling tussen lokale initiatieven en regio(deal) projecten ten behoeve van de transitie naar een circulaire economie. In de vier werkplaatsen staan centraal: 6 vastgoedprojecten met circulair thema; 200 mkb ondernemers die stap hebben gezet tot circulair ondernemerschap; 10 innovatieve projecten in agri food sector; 30 circulaire aanbestedingen en inkopen (minimaal 5 van private partijen en minimaal 10 van publieke partijen). • In de periode 2021 tot en met 2023 werken binnen het Regio Dealproject Rond Ondernemen 500 ondernemers aan circulaire kennis en visie en 200 ondernemers aan het omzetten van opgedane ideeën in actielijnen om aan de slag te gaan met grondstofkringlopen. Andere activiteiten van partners in Regio Zwolle Veel activiteiten binnen het programma Economie betreffen gezamenlijke inspanningen van ondernemers, onderwijsorganisaties en overheden in Regio Zwolle. Daarbij is er vaak sprake van cofinanciering vanuit regiobudget. Ter illustratie enkele voorbeelden:

19 Meer weten? Bekijk het Programma Economie op de website. • Financiering Kennispoort regiobudget (35%) en de provincie Overijssel (45%) en bijdragen van onderwijsinstellingen (20%). • Financiering Bovenregionale Acquisitie: regiobudget (50%) en de provincie Overijssel (50%) • Financiering van Regio Dealproject Living Lab: regiobudget (15%), gemeente Zwolle (28%) en de provincie Overijssel (7%) en een Rijksbijdrage (50%) De Regio Deal projecten uit actielijn 1 dragen bij aan de regionaal economische doelstellingen, maar op de drie bovengenoemde projecten met regiobudget financiering na, hebben zij een eigen financieringsarrangement bestaande uit de Rijksbijdrage en bijdragen van lokale overheden en/of ondernemers. Daarnaast zijn er nog tal van programma’s en projecten die waardevol zijn voor de regionale economie, maar buiten deze deelbegroting vallen. Denk aan een programma als Family Next in samenwerking met provincie Overijsel om familiebedrijven verder te helpen. Verder omarmt Regio Zwolle tal van coalities, clusters of publiek-private initiatieven. Een voorbeeld is Perron038: het innovatiecentrum voor de slimme maakindustrie, het Topcentrum voor e-commerce, het Health Innovation Park voor gezondheidsinnovaties of het Polymer Science Park voor het versnellen van innovaties op het gebied van toegepaste kunststoftechnologie.

Op het gebied van logistiek krijgt Port of Zwolle een prominente plek in het ontwikkel- en investeringsprogramma dat in 2022 verder uitgewerkt zal worden.

20 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE

21 PROGRAMMA HUMAN CAPITAL AGENDA (HCA) Met het programma Human Capital Agenda (HCA) kiezen verschillende partners ervoor om gezamenlijk werk te maken van een toekomstbestendige en inclusieve arbeidsmarkt. De partners zijn werkgeversorganisaties (VNO- NCW Regio Zwolle en MKB Nederland Regio Zwolle), vakbonden (CNV en FNV), gemeenten van Regio Zwolle, provincies, UWV Werkbedrijf, onderwijs (pro/vso, mbo en hbo), Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en Economic Board Regio Zwolle. Het programma bevindt zich op het snijvlak van economie en het sociaal domein, waarbij via de HCA geïnvesteerd wordt in werkenden en werkgevers (economie) en in een inclusieve arbeidsmarkt wordt geïnvesteerd middels de regulieren werkgevers- en werkzoekendendienstverlening (sociaal domein). De coronacrisis heeft ook de komende jaren effect op de arbeidsmarkt. Er is sprake van een disbalans: de werkloosheid stijgt niet verder, de vraag naar personeel neemt toe en de groei- en herstelkansen voor ondernemers nemen daardoor af. De maatschappelijke schade die is veroorzaakt slaat niet alleen neer bij de traditioneel kwetsbare groepen, maar raakt iedereen.

De crisis- en herstelaanpak bevindt zich daarmee als verbindingsstuk tussen HCA en de reguliere dienstverlening binnen het Werkbedrijf Regio Zwolle en is een aanpak om zowel werkgevers als werknemers en werkzoekenden de crisis door te helpen. De HCA wordt uitgevoerd door een kleine en flexibele organisatie gelieerd aan Regio Zwolle, met de gemeente Zwolle als facilitator. Het programma, met de onderstaande activiteiten en doelstellingen, kent een eigen opzichzelfstaande begroting en financiering apart van het regiobudget. De verbinding naar de beleidsambtelijke en bestuurlijke gremia in en buiten de regio is hierbij van groot belang. De investering vanuit het regiobudget van 0,5 fte wordt dan ook ingezet in een verbindingsofficier (zogeheten liaison). Van het programma wordt een voortgangsrapportage opgeleverd in juli en een jaarrapportage in december/januari. Menselijk kapitaal is de ruggengraat van Regio Zwolle. Om groeikansen voor de regio te kunnen benutten en uitdagingen nu en in de toekomst aan te kunnen, zijn voldoende en geschikte werknemers nodig (beschikbaarheid), die beschikken over de vaardigheden en flexibiliteit om te kunnen omgaan met veranderingen op de arbeidsmarkt (wendbaarheid). Daarnaast is het van belang dat iedereen de kans krijgt om mee te doen op de arbeidsmarkt (inclusiviteit).

De uitdaging is om het arbeidspotentieel in Regio Zwolle volledig te benutten en de arbeidsproductiviteit te verhogen. 22 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE Ambitie Programma Human Capital Het realiseren van een toekomstbestendige, inclusieve arbeidsmarkt, met voldoende beschikbare werknemers en passend bij de vraag van werkgevers. Balans brengen in de arbeidsmarkt door mensen werkzekerheid en ontwikkelingskansen te bieden en door ieders talenten te benutten en gericht te investeren in skills en vaardigheden van (potentieel) werkenden. Om dit te realiseren werken we eraan om: 1. Ondernemers beter laten ondernemen. 2. Inwoners van Regio Zwolle een beter perspectief te geven op werk (werkgarantie) en talentontwikkeling (leven lang ontwikkelen). 3. Het lerend vermogen in een lerende regio te versterken. Activiteiten in 2022 Toekomstbestendige arbeidsmarkt 1. Het realiseren van afspraken en projecten en het versterken van het netwerk in de sectortafels. 2. Verder ontwikkelen van de werking van het ontwikkelfonds, het bijstellen van de verordening (afhankelijk van actualiteit) en het proces van aanvraag tot toekenning klantvriendelijker maken. 3. Het realiseren van het monitorprogramma, starten van de Denktank en visie Regio Zwolle – Toekomstbestendige arbeidsmarkt 2030. 4. Verder ontwikkelen van de campagne voor werkgevers en inwoners Inclusieve arbeidsmarkt 1.

Het ontwikkelen van marktbewerkingsplan voor de arbeidsmarkt. 2. Uitvoeren van Jaarplan SUWI 2022 (Werkgevers- en werknemersdienstverlening, harmonisering van Resultaten Toekomstbestendige arbeidsmarkt • Negen sectortafels met actieplannen (afspraken onderwijs-arbeidsmarkt), met uitvoeringskracht. • Ontwikkelfonds met 600 aanvragen van inwoners, 400 aanvragen van werkgevers, 10 aanvragen van samenwerkingsverbanden en 4 experimenten. • Oplevering nulmeting in relatie tot Regio Deal Regio Zwolle, inrichting Denktank, starten van twee onderzoekslabs, regionaal arbeidsmarktdashboard (ArbeidsmarktInZicht) en maandelijkse uitgaven monitor/ resultaat. • Bereik van minimaal 10.000 inwoners en 800 werkgevers via campagne voor werkgevers en inwoners. Inclusieve arbeidsmarkt • Realiseren van één werkgeverservicepunt in samenwerking met het programma Economie. • Realiseren van Regionaal Expertisepunt Nieuwkomers. 23 Andere activiteiten van partners in Regio Zwolle Het programma Human Capital wordt breed gedragen en gefinancierd door partijen uit de regio. Ter illustratie: • In de Human Capital Agenda wordt samengewerkt en gezamenlijk geïnvesteerd door 22 gemeenten van Regio Zwolle, 4 provincies, werkgeversorganisaties (VNO-NCW Regio Zwolle en MKB Nederland Regio Zwolle) onderwijs (pro/vso, instrumenten). 3.

Uitvoeren van Jaarplan Arbeidsmarktregio 2022 – waaronder projecten GGZ, Leren en Werken en Social Return on Investment (SROI). 4. Ontwikkelen en realiseren van ESF (Europees Sociaal Fonds) aanpak, met lokale en regionale elementen. 5. Het realiseren van een monitoringsprogramma. Crisis- en herstelaanpak 1. Uitvoering en doorontwikkeling ondernemersdienstverlening (Regio Zwolle Brigade) in samenwerking met programma Economie. De Regio Zwolle Brigade ondersteunt, sinds 12 maart 2020, ondernemers met allerhande vraagstukken die gerelateerd zijn aan (de gevolgen van) corona. 2. Het aanbieden, faciliteren en verstrekken van loopbaangesprekken, toegang tot SkillsCV en scholingsadvies via het Regionaal Mobiliteits- en Actieteam Regio Zwolle voor iedere inwoner die zich meldt. 3. Aanpak jeugdwerkloosheid, bestaande uit onderzoek, campagnes en projecten. 4. Uitvoering van verschillende communicatiecampagnes. Overkoepelend 1. Partners worden samengebracht en ondersteund om hun samenwerking verder te brengen. • Harmoniseren van alle instrumenten voor participatie. • Uitvoeren projecten arbeidsmarktregio, zoals het realiseren van een expertisepunt SROI, verbeteren matches doelgroep GGZ en vormgeven leerwerkarrangementen (Leren en Werken). • Benutten van Europese en landelijke middelen. Crisis- en herstelaanpak • Continueren Regio Zwolle Brigade (WSP, Kennispoort, VNO en MKB).

• Continueren Regionaal Mobiliteits- en Actieteam RZ en daarmee de ondersteuning van inwoners van de regio die (werk gerelateerde) gevolgen ondervinden van corona. • Aanpak jeugdwerkloosheid: onderzoek ecosysteem jongeren, doorleer- en doorwerkcoach, 2 experimenten voor het hbo (keuzedelen), campagnevoering en praktijkleren mbo. Extra aandacht voor pro/ vso, verbinding Nationaal Onderwijsprogramma. • Communicatiecampagnes met een bereik van 25.000 jongeren/ inwoners via acties als Zomer Check Up Weken, Winter Werk Weken. Overkoepelend: • Organisatie van vier masterclasses met toonaangevende sprekers per jaar, om triple helix partners verder te brengen in hun samenwerking. 24 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE mbo en hbo), kennisinstellingen, SBB, EBRZ en het Rijk (via de Regio Deal Regio Zwolle). De bijdragen bestaan in totaal uit circa € 18 miljoen in cash (publiek geld) en vele ‘in kind’ bijdragen vanuit onderwijs en bedrijven. • Binnen het Werkbedrijf Regio Zwolle werken 15 gemeentes in de arbeidsmarktregio samen in de reguliere werkgevers- en werkzoekendendienstverlening, harmoniseren van instrumenten en het duurzaam matchen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk. Deze samenwerking kent een werkbudget van circa 1 miljoen euro, bijeengebracht door deelnemende gemeenten en uit Rijksbijdragen.

• Ook in de crisis- en herstelaanpak bundelen regionale partijen de krachten en werken CNV, FNV, MKB Nederland Regio Zwolle, Regio Zwolle (gemeentelijke samenwerking, vertegenwoordigd door gemeente Zwolle), UWV Werkbedrijf, VNO NCW Regio Zwolle en de Zwolse8 (mbo en hbo) samen om de crisis ontstaan door corona het hoofd te bieden en hier sterker uit te komen. Hiervoor is een werkbudget beschikbaar van circa € 3 miljoen. Meer weten? Bekijk het Programma HCA op de website. 25

26 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE PROGRAMMA BEREIKBAARHEID Voor het goed kunnen functioneren van de economie en de bereikbaarheid van voldoende banen is een goede (interne en externe) bereikbaarheid nodig. Een goede bereikbaarheid draagt op die manier ook bij aan de centrale ambitie om 4e economische topregio te zijn in 2030. Hoe we dat willen realiseren, is vastgelegd in de in 2020 vastgestelde Bereikbaarheidsambitie Regio Zwolle, waarin we de systematiek van de ‘ladder (duurzame) mobiliteit’ benutten. We werken daarbij op het optimale schaalniveau dat bij een bepaald onderwerp past: soms regio-breed, soms in zogenoemde bereikbaarheidscorridors. Ambitie Programma Bereikbaarheid Het optimaliseren van de fysieke bereikbaarheid van de economische centra binnen Regio Zwolle door: • Het benutten, behouden en versterken van de relatief sterke bereikbaarheidskwaliteiten. • Het vergroten van de concurrentiekracht van water, fiets en openbaar vervoer ten opzichte van de (vracht)auto, met name in de spitsuren, zodat op alle vervoersmodaliteiten een goede doorstroming op het hoofdnet wordt bevorderd. • Het bevorderen van ruimtelijke initiatieven die goed bereikbaar zijn per fiets en openbaar vervoer.

Activiteiten in 2022 • Regio Zwolle ondersteunt de vervolgonderzoeken binnen het Meerjaren Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT)-onderzoek A28, Marsroute N35, Integrale Mobiliteitsanalyse 2022 en de verstedelijkingsstrategie. Voor zover nog niet gebeurd, worden daarbij de knelpunten nader gedefinieerd en oplossingsrichtingen benoemd. • Regio Zwolle doet aan de bereikbaarheidscorridors concrete voorstellen voor interprovinciale snelfietspaden, met name richting Resultaten • Inzicht in de bereikbaarheidsgevolgen van de verstedelijkingsstrategie. • Betere samenhang tussen de provinciale plannen met betrekking tot snelfietspaden, met name parallel aan de hoofdweginfrastructuur. • Grotere concurrentiekracht van het openbaar vervoer ten behoeve van betere (interne en externe) duurzame bereikbaarheid. 27 Meer weten? Bekijk het Programma Bereikbaarheid op de website. werkgelegenheidsconcentraties. De corridors kunnen deze voorstellen inbrengen in de reguliere overleggen. • De belangen van (de bereikbaarheid van) Regio Zwolle (Bereikbaarheidsambitie en investerings- en ontwikkelprogramma) inbrengen en bewaken aan de Spoortafel-Oost (onder andere Toekomstbeeld OV 2040) en binnen regionale openbaar vervoer projecten (bijvoorbeeld Zwolle-Twente- Münster).

Dit doen we door onderzoeken inhoudelijk te beoordelen en kansen voor lobby-samenwerking met andere partners te signaleren en benutten. • Regio Zwolle zal, samen met andere partners, inbreng leveren in nog op te starten Rijks- en provinciale projecten rondom Slimme Mobiliteit. Andere activiteiten van partners in Regio Zwolle • De gemeenten en provincies in Regio Zwolle hebben hun eigen bereikbaarheidsplannen, waarin zij de doelstellingen en maatregelensuggesties uit de Bereikbaarheidsambitie integreren. Regio Zwolle adviseert desgewenst. • De bereikbaarheidscorridors Drenthe, Vechtdal, Salland, Gelderland en Flevoland stellen elk een lijst vast met concrete projecten die een bijdrage leveren aan het bereikbaar houden van Regio Zwolle. Regio Zwolle ondersteunt. • Regio Zwolle heeft samen met de provincie Overijssel het initiatief genomen om, in samenwerking met de andere drie betrokken provincies, bij de werkgeversaanpak ook te focussen op die bedrijven(terreinen) waarvan de werknemers bovengemiddeld de grootste regionale doorstromingsknelpunten passeren.

28 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE

29 PROGRAMMA LEEFOMGEVING De druk op stad en platteland neemt toe: hoe pakken we de woningopgave aan? Waar is er nog ruimte om (grootschalig) te ondernemen? En daarbij: hoe zorgen we ervoor dat ook in de toekomst de regio zijn aantrekkelijke leefomgeving behoudt? Wat betekent klimaatverandering voor het leven in deze delta van de toekomst? Door nu na te denken over de opgaven van morgen en later, maakt het programma Leefomgeving van Regio Zwolle het verschil. Ambitie Programma Leefomgeving De ambitie van het programma Leefomgeving is om als Regio Zwolle hét alternatief te zijn in het groot stedelijk netwerk. In Regio Zwolle vinden alle groepen die bijdragen aan de ontwikkeling van de regio een goed thuis. De ligging in een waterrijke delta maakt dat het van belang is om samen te werken aan opgaven in het gebied. Voor de lange termijn betekent dit dat Regio Zwolle de klimaatopgave in de regio leidend laat zijn aan de groeiopgave. Met dit perspectief werken we toe naar een regionale agenda voor de woningbouwopgave, een visie op toekomstbestendige bedrijventerreinen met handelingsperspectief voor gemeenten en bedrijven en het verder versterken van de brede welvaart via projecten uit de Regio Deal Regio Zwolle. NOVI-gebied binnen de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De ambitie is om Regio Zwolle, als NOVI-gebied en voorbeeldregio te ontwikkelen tot klimaatbestendige groeiregio.

Hierin geeft Regio Zwolle het nieuwe klimaatadaptieve landschap van Nederland vorm. Een delta waarin stedelijk gebied, het water en het platteland met elkaar verweven zijn en waar mensen klimaatbestendig en comfortabel kunnen wonen, werken en leven. Klimaatverandering nemen we mee in alle acties, als fundament onder alle ontwikkelingen. Activiteiten in 2022 1. Op basis van de verstedelijkingsstrategie en het toekomstbeeld wonen Regio Zwolle 2050 komen we tot een regionale aanpak wonen. 2. Met onze samenwerkingspartners Resultaten • In samenwerking met corporaties en de markt is eind 2021 het ambitiedocument ‘Toekomstbeeld Wonen Regio Zwolle 2050’ opgeleverd. Het toekomstbeeld kan gebruikt worden bij de verstedelijkingsstrategie en als handreiking naar de 22 30 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE Andere activiteiten van partners in Regio Zwolle In de periode 2022 – 2024 onderzoekt het lectoraat Energietransitie van Hogeschool Windesheim hoe (regionale) overheden voorwaarden kunnen scheppen waaronder ondernemers op bedrijventerreinen een sleutelrol in de versnelling van de energietransitie kunnen pakken. Regio Zwolle draagt bij aan dit onderzoek. Daarnaast bewaakt de tafel Leefomgeving de voortgang op Regio Deal Actielijn 3: ‘Evenwichtige groei van stad en platteland’ en Regio Deal Actielijn 4: ‘Aan de slag met klimaatoplossingen’.

In actielijn 3 gaat het om het realiseren van kwalitatief hoogwaardige recreatieve en culturele voorzieningen, activiteiten en infrastructuur, in de stedelijke kernen en op het platteland, met behoud van de natuurwaarden. Daarmee wordt willen we in 2022 vaststellen hoe we beter aansluiten op de behoeften van gemeenten op het gebied van toekomstbestendige bedrijventerreinen en op de mogelijkheden die provincies en gemeenten zelf bieden op dit onderwerp. 3. Het werkplan voor NOVI-gebied verder vormgegeven en een start maken met de uitvoering korte en lange termijn acties uit het werkplan NOVI. 4. Het organiseren van een startbijeenkomst NOVI begin 2022 om Rijk en regio te tonen wat NOVI gebied inhoud en uit te nodigen om mee te doen. regiogemeenten en 4 provincies en trajecten die gerelateerd zijn aan wonen. In 2022 wordt het ambitiedocument gebruikt voor fase 3 van de verstedelijkingsstrategie. • Afronding verstedelijkingsstrategie (fase 4): Het maken van verstedelijkingsafspraken op bestuurlijk niveau tussen Rijk (IenW en BZK) en regio. De verstedelijkingsstrategie heeft als doel om voor de gehele regio een duidelijke richting te kiezen met betrekking tot de toekomstige (autonome) groei en bijbehorende woonopgave waar we voor staan.

• In Regio Zwolle werken overheden en ondernemers aan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen: bedrijventerreinen die een aantrekkelijke, groene en gezonde werkomgeving bieden, bijdragen aan klimaat- en energiedoelstellingen en bestendig zijn voor de veranderende economie. Met onze partners stimuleren we gemeenten en ondernemers samen te werken om hiertoe te komen. Met het lectoraat Energietransitie van Hogeschool Windesheim willen we gemeenten en ondernemers concrete handvatten bieden om met bijbehorende onderwerpen op dit thema aan de slag te gaan. • In het kader van de benoeming tot NOVI- gebied Regio Zwolle stellen we een werkplan op waarin we de klimaatbestendige groeiregio uitwerken, qua betekenis en vervolgstappen. 31 bijgedragen aan versterking van de regionale economische ontwikkeling en een betere leefbaarheid, waardoor Regio Zwolle ook jongeren, hoger opgeleiden en bedrijven weet te blijven boeien en binden. Tegelijkertijd wordt de druk van recreatie op kwetsbare natuurgebieden verlaagd en de biodiversiteit versterkt. In actielijn 4 worden urgente waterproblemen opgelost met een gebiedsbrede aanpak, waarbij de waterveiligheid wordt verbeterd en de impact van droogte en wateroverlast wordt verminderd.

Hiervoor wordt een integrale aanpak gehanteerd, met afstemming op andere functies zoals gezondheid, leefomgeving, biodiversiteit, landbouw, wonen, werken, mobiliteit, recreëren en natuur. De keuzes van nu bepalen de klimaatbestendigheid van de toekomst. Meer weten? Bekijk het Programma Leefomgeving op de website. Verstedelijkingsstrategie Om in de toekomst prettig te kunnen blijven wonen en werken in Regio Zwolle werken we samen met partners aan een verstedelijkingsstrategie. Met de verstedelijkingsstrategie geven we voor de periode tot 2040 richting aan de groei van wonen en werken in de regio. We brengen in beeld waar de groei van wonen en werken een plek gaat krijgen en wat daarvoor nodig is. In het onderzoek wordt rekening gehouden met samenhangende opgaven zoals de bereikbaarheid van de regio, het klimaat en watersystemen, natuur en landschap en de leefbaarheid van kernen. Het doel is om tot een gezamenlijk gedragen strategie te komen aan de hand waarvan vervolgafspraken met het Rijk en betrokken partners (als gemeenten en provincies) gemaakt kunnen worden over toekomstige woningbouw. De verstedelijkingsstrategie kent vier fasen: 1. Analyses: Regio Zwolle en omliggend gebied in kaart brengen, verzamelen van de feiten, ambities en opgaven en het bepalen van de uitgangspunten. 2.

Ontwikkelperspectieven: Het opstellen van ontwikkelperspectieven op basis van eerder verzamelende feiten, ambities en opgaven en het bepalen en aanscherpen van het afwegingskader. 3. Ontwikkelrichting: Het opstellen van de ontwikkelrichting en het ontwikkelpad, deze doorrekenen en het aanscherpen van het afweegkader. 4. Vervolg: Het maken van vervolgafspraken met het Rijk. Met fase 1 van de verstedelijkingsstrategie is gestart in mei 2020. Gedurende 2021 is gewerkt aan verschillende ontwikkelperspectieven in fase 2 en fase 3 wordt begin 2022 afgesloten om vervolgens te werken aan het afronden van de verstedelijkingsstrategie door in de laatste fase vervolgafspraken te maken met onder meer het ministerie van IenW en BZK.

32 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE

33 Regio Zwolle wil een bijdrage leveren aan de energietransitie. Dat doet zij door kansen en bedreigingen te signaleren en acties te ondernemen in gevallen waar zij meerwaarde levert. Dit is met name het geval waar de regio over grenzen opereert: letterlijk over de grenzen van de RESsen (Regionale Energie Strategieën), maar ook over de grenzen van de opgaven van Regio Zwolle. Dus in de verbinding naar Leefomgeving, Humal Capital, Economie en Bereikbaarheid. Ambitie Programma Energie Regio Zwolle draagt vanuit haar krachtige netwerk bij aan het versnellen van de energietransitie en bevorderen van de randvoorwaarden daarvoor. PROGRAMMA ENERGIE Activiteiten in 2022 1. Samen met de sectortafels Human Capital het arbeidspotentieel voor de energietransitie vergroten door in 2022 een samenhangend programma van opleiden, bijscholen, werkervaring opdoen en werkgarantie te ontwikkelen voor de energietransitie. 2. Bevorderen van kennisuitwisseling en lerend vermogen rond actuele (energie) vraagstukken binnen de regio, zodat de gehele regio kan profiteren van voorlopers op een onderdeel. 3. Bieden van inzicht in ruimtelijke ontwikkelingen via een integrale kaart voor de regio. 4. De kennis vanuit het programma Energie inbrengen in andere regionale opgaven en programma’s, zoals de verstedelijkingsstrategie.

Resultaten • De randvoorwaarden voor het realiseren van de energietransitie zijn versterkt. Partijen in de energietransitie hebben meer handvatten om hun werk te doen. • Partijen in de energietransitie hebben meer connecties met partijen, die kunnen faciliteren en ondersteunen. • Het overzicht van bestaande en toekomstige activiteiten in energie en andere ruimtelijke thema’s is vergroot. Andere activiteiten van partners in Regio Zwolle Binnen het programma Human Capital wordt door sectortafels bijgedragen aan het opleiden en naar werk geleiden van mensen, onder meer voor de energietransitie. 34 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE Het programma Port of Zwolle in de Regio Deal bestaat voor een deel uit vergroten van duurzame opwek van energie in de havengebieden in Kampen en Meppel. Actieve deelname samen de programma's Leefomgeving en Economie in het onderzoeksvoorstel in het lectoraat Energietransitie. In de periode 2022 – 2024 onderzoekt het lectoraat Energietransitie van Hogeschool Windesheim hoe (regionale) overheden voorwaarden kunnen scheppen waaronder ondernemers op bedrijventerreinen een sleutelrol in de versnelling van de energietransitie kunnen pakken. Provincies en anderen onderzoeken de realisatie van mobiliteitshubs, waarbij verbinding wordt gelegd naar energie via onder meer laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer.

Meer weten? Bekijk het Programma Energie op de website. 35 VERKENNINGEN EN ONDERZOEK Daarnaast zijn de 22 gemeenten, 4 provincies, onderwijsinstellingen en ondernemers in Regio Zwolle in 2020 een proces gestart om te komen tot een investerings- en ontwikkelprogramma voor Regio Zwolle voor 2022 – 2030 (zie kadertekst). In juni 2021 heeft de Regiegroep het opbrengstendocument verkenningsfase vastgesteld en dit krijg in 2022 een vervolg. Afgesproken is om tot de zomer van 2022 de icoonprogramma’s 1 en 2 te verdiepen. De uitwerking van icoonprogramma 3 is op de langere baan geschoven vanwege de samenhang met NOVI en de verstedelijkingsstrategie. Het temporiseren van dit icoonprogramma betekent overigens niet dat er in 2022 geen voorbereidend werk zal plaatsvinden. Het Regio Zwolle Bureau faciliteert de begeleiding van het totaalprogramma en de uitwerking van de 2 icoonprogramma’s. Daarnaast leveren het bedrijfsleven, onderwijs en overheden binnen Regio Zwolle inhoudelijke capaciteit om de ambities waar te maken. Sinds de notitie ‘Regio Zwolle, de beweging naar meer slagvaardigheid’ uit 2018 is er jaarlijks budget voor regiobrede opgave-overstijgende onderzoeken en verkenningen. Naast de jaarlijkse Regio Zwolle Monitor verscheen er een Regio Zwolle Atlas.

In 2021 volgde een evaluatie van de samenwerking, waaruit een aantal adviezen naar voren zijn gekomen die in 2022 navolging krijgen, met onder andere het opstellen van een nieuwe regionale samenwerkingsagenda 2023 – 2026. Ambitie Verkenningen en onderzoek Met een nieuwe regionale samenwerkingsagenda 2023 - 2026, waarin de invulling van het begrip brede welvaart centraal staat (als mogelijke aanvulling op de ambitie om in 2030 de economische topregio van Nederland te zijn om de economische hoofdstructuur te completeren), realiseren we een verdiepte herijking van de huidige agenda. De huidige agenda is het inhoudelijke startpunt voor dit proces, waarbij er een koppeling bestaat met het investerings- en ontwikkelprogramma en de Regio Zwolle Monitor. Door monitoring krijgen we inzicht in de ontwikkelingen van de regio. Deze kennis is bruikbaar voor het (bij)stellen van ambities en doelen. Het is de kunst om de ambitie, de agenda, het investerings- en ontwikkelprogramma en de meerjarenbegroting met elkaar te verbinden. 36 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE Activiteiten in 2022 1. Het opstellen van een regionale samenwerkingsagenda 2023 – 2026 met betrokkenheid van alle regionale partners. 2. Het investerings-gereedmaken van proposities en het opwerken van projectideeën tot financierbare businesscases voor het regionale investerings- en ontwikkelprogramma. 3.

Het matchen van het investeringsprogramma met andere agenda’s (zoals de Strategische Innovatie en Investeringsagenda Oost- Nederland) voor het realiseren van de benodigde schaalgrootte. 4. Het cofinancieren van de Regio Zwolle Monitor die wordt samengesteld door onderzoekers van Windesheim met nauwe betrokkenheid van overheden en ondernemers. Resultaten • Vaststellen van een regionale samenwerkingsagenda 2023 – 2026 begin 2023. • Oplevering van een samenhangend investerings- en ontwikkelprogramma met breed regionaal draagvlak voor de zomer van 2022 waarmee Regio Zwolle de komende jaren goed voorgesorteerd staat voor Rijks- en EU-programma’s. • De oplevering van een Regio Zwolle Monitor die inzicht geeft in de stand van de economie en de verschillende opgaven in Regio Zwolle. Investerings- en ontwikkelprogramma Regio Zwolle In het investerings- en ontwikkelprogramma staan grote publieke en publiek- private investeringen centraal. Regio Zwolle wil deze samen met partners uitvoeren om de volgende doelen te bereiken: 1. Het versterken van de brede welvaart en het lange termijn groei vermogen van de regio. 2. Een bijdrage leveren aan het oplossen van regionale en regio-overstijgende maatschappelijke vraagstukken. 3. Het opstellen van een projectenboek met betekenisvolle en financieel kansrijke businesscases om goed voorgesorteerd te staan op nationale en Europese programma’s.

De inzet is gericht op projecten die het meest effectief bijdragen aan de regionale ambities en die de hoogste maatschappelijke opbrengst hebben. We streven niet naar evenredige spreiding in de regio (geen ‘verdelende gelijkheid’). Bij het opstellen van de projectvoorstellen wordt gelet op de verbinding met initiatieven (van partners) in 37 en buiten de regio voor de benodigde schaalgrootte en om meer impact te maken. De investeringen zijn geclusterd in drie icoonprogramma’s Icoonprogramma 1: Groeistrategie Regio Zwolle gericht op innovatie ecosysteem, investeren in mensen, mobiliteit en vestigingsklimaat. • Versterken van regionale innovatieclusters • Het versterken van het academisch klimaat • Investeren in een leven lang ontwikkelen als vervolg op de human capital agenda om gouden handen en slimme koppen aan de regio te binden. • Verbeteren van de bereikbaarheidskwaliteit van de regio via een goede aansluiting van de regio op de Europese transportcorridors (spoorcorridor Zwolle – Twente – Münster en Randstad-Zwolle-Noord-Nederland) en de realisatie van een regionaal netwerk van mobiliteitshubs. • Realiseren van een aantrekkelijke(re) leefomgeving rond het tweede nationale spoorknooppunt: Spoorzone Zwolle, via investeringen in woningbouw, cultuur & recreatie. Icoonprogramma 2: Port of Zwolle – logistieke knooppunt Regio Zwolle.

• Versterken van de positie van logistieke draaischrijffunctie van Regio Zwolle op de corridor tussen de mainports en Noord- en Oost-Nederland, Noord- en Noordoost Europa en omgekeerd (mogelijke railterminal bij bedrijventerrein Hessenpoort, goederenvervoer spoorcorridor). • Werken aan synchromodale netwerken en verbindingen om te komen tot een infrastructuurnetwerk met voldoende capaciteit voor accommoderen van goederenvervoer naar en van logistieke hotspots door het realiseren van voldoende ligplaatsvoorzieningen voor binnenvaart, voorzieningen voor vrachtwagenparkeren en het digitaliseren van de haven. • Werken aan de groei van de werkgelegenheid en toegevoegde waarde in de logistieke sector door onder meer te investeren in menselijk kapitaal. • Verduurzamen van logistieke processen en de binnenvaart door bijvoorbeeld de toepassing van waterstof, aanleg van walstroomvoorzieningen en realisatie van clean energy hubs Icoonprogramma 3: Woon en leefomgeving van de toekomst. • NOVI-gebiedsprogramma klimaat-as Vechtdal: een gezamenlijke langetermijnvisie op gebiedsniveau en (werken aan) integrale oplossingen rondom water, landschappelijke kwaliteit en verstedelijking. • NOVI-gebiedsprogramma Kop van de Veluwe: een inspirerend en klimaatrobuust lange termijn perspectief voor de opgaven klimaat, water, transitie landbouw, woningbouw en bereikbaarheid.

• Next Generation Woningen en Woonwijken: iconische woonvormen en/of woonconcepten ontwikkelen gericht op het leven en de woonbehoefte van toekomstige generaties. Onder meer door het transformeren dan wel nieuw aanleggen van woongebieden met extra aandacht voor verstedelijking in relatie tot klimaatverandering, de energietransitie en de schaarste aan grondstoffen. 38 BEGROTING REGIOBUDGET 2022 REGIO ZWOLLE

39 PUBLIC AFFAIRS EN LOBBY Regio Zwolle staat voor grote ontwikkelingen en haakt steeds meer aan op de economische hoofdstructuur van Nederland. Daarbij zijn er ook zaken waarvoor we de provincie, het Rijk (departementen, Eerste en Tweede Kamer, kabinet), Europa (Brussel) en Europese regio’s (Nedersaksen in het bijzonder) nodig hebben. Andersom hebben we ook heel wat te bieden. Onze human capital aanpak is kansrijk en onze kennis en ervaring van klimaatadaptatie in relatie tot woningbouw en infrastructuur biedt ruimte voor goede voorstellen. In 2022 intensiveren we de inzet op Europa. Het onderhouden van een actieve relatie met andere Europese regio’s, het deelnemen in Europese netwerken en het (mede daardoor) regionaal kunnen verzilveren van Europese financieringsmogelijkheden vraagt een meerjarige inzet. In 2022 willen we aan onze ambitie een impuls geven en volop inzetten op het ‘zien en gezien worden’ in Brussel, om Europa optimaal te laten bijdragen aan onze regionale opgaven. Onze lobby kenmerkt zich door betrouwbaarheid, consistentie en warme relaties. We werken vanuit de kracht van Regio Zwolle: we bieden een uitgestoken hand. Veel kunnen we zelf, en dat doen we ook. Voorbeelden van geslaagde lobby’s als de Regio Deal Regio Zwolle of de aanwijzing tot NOVI-gebied leren ons dat lobby een zaak van de lange adem is.

We realiseren ons dat we niet morgen een tastbaar resultaat hebben maar dat we in de toekomst de vruchten plukken van de investeringen die we in 2022 doen. Ambitie Public Affairs en Lobby De ambitie van het programma Public affairs en lobby is het benutten van kansen die de ambities van Regio Zwolle ondersteunen: provinciaal, bij het Rijk en in Brussel. Het doel: laten zien dat Regio Zwolle een sociale, circulaire, innovatieve en klimaatbestendige groeiregio is, die innovatieve oplossingen biedt voor (inter)nationale maatschappelijke uitdagingen. Met onze public affairs en lobby spelen we in op (inter)nationale ontwikkelingen, beïnvloeden we beleid en benutten we de cofinancieringsmogelijkheden vanuit provincie, Rijk en EU. Regio Zwolle positioneert zich, langs de vijf programma’s, als een invloedrijke en attractieve (samenwerking)partner die actief is in regionale, nationale en Europese netwerken en samenwerkingsverbanden.