8.0 VNG - Rijksbegroting 2026 en de gevolgen voor gemeenten

De uitkomsten hiervan geven inzicht in de werkelijke kosten en effecten voor gemeenten. Wij blijven de voortgang en financiële effecten van de wet nauwgezet monitoren. Het schrappen en aanpassen van regels in het kader van het programma Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving (STOER) kan het zeer lastig maken om na drie jaar de juiste evaluatie uit te voeren op de Wkb. Funderingsschade Wat wil het kabinet? Het kabinet gaat werken richting een nationale aanpak funderingsschade met publieke en private partners. Om het bewustzijn en de informatiepositie van mensen rond funderingsschade te vergroten en woningeigenaren te stimuleren aan de slag te gaan met schade- en funderingsherstel, gaat het kabinet de volgende stappen zetten: 1. het verbeteren van de informatievoorziening; 2. woningeigenaren gebiedsgericht ondersteunen met onderzoek, advies en begeleiding; startend in enkele gebieden waar urgente funderingsproblemen zijn met uiteenlopende oorzaken. Voor de periode 2025 tot en met 2028 is hiervoor door het kabinet een bedrag van € 56 miljoen vrijgemaakt. Daarnaast is aanvullend € 20 miljoen gereserveerd voor het landelijk werkend maken van het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Wat betekent dit voor gemeenten? De middelen voor aanpak funderingsschade zijn bestemd voor het verbeteren van de informatievoorziening en voor onderzoek en advies.

Hiermee start het rijk samen met gemeenten met het aanpakken van de funderingsschade. Vereniging van Nederlandse Gemeenten 44 13 Buitenlandse Zaken, Handel en Ontwikkelingshulp Europese samenwerking Wat wil het kabinet? Het kabinet geeft aan dat Nederland in Europa meer en beter moeten samenwerken om de veiligheid en het verdienvermogen te versterken. Nederland blijft zich inzetten voor de interne markt en een Europese Unie die welvaart, veiligheid en weerbaarheid vergroot, de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen verbetert en risicovolle strategische afhankelijkheden vermindert. Het kabinet zet zich in voor het behoud van een open handelsomgeving, het tegengaan van oneerlijke concurrentie en het versterken van strategische autonomie in kritieke ketens. Het kabinet hecht belang aan implementatie van het Draghi-rapport. Nederland hecht sterk aan het zorgvuldige wetgevings- en begrotingsproces in Europa. Het is hierbij belangrijk dat EU-lidstaten solide financieel-economisch beleid voeren en zich houden aan de bestaande referentiewaarden voor het tekort (3% bbp) en de schuld (60% bbp). Op de middellange termijn (2038) zullen volgens het CPB het Nederlandse tekort en de schuld de Europese referentiewaarden overschrijden, als daar niets tegen gedaan wordt. Nederland houdt oog voor het belang van haar soevereiniteit.

Tegelijkertijd blijft het kabinet terughoudend met het afschermen van markten en sectoren. Wat betekent dit voor gemeenten? De focus binnen Europese samenwerking verschuift naar de versterking van het concurrentievermogen en defensie. De VNG heeft met het rijk bestuurlijke afspraken gemaakt over meer gezamenlijk optrekken bij het vormen van Europese besluitvorming, in ieder geval bij de inzet op een groene, digitale en sociale transitie. Er komt dan vroeg in het proces aandacht voor de uitvoerbaarheid. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor een groot deel van de implementatie van Europese wet- en regelgeving. Innovatie en concurrentievermogen Wat wil het kabinet? Nederland wil meer privaat kapitaal mobiliseren binnen de Europese Unie met productiviteitsgroei als doel. Dat kapitaal moet beter benut worden om hightechbedrijven en traditionele midtechbedrijven te ontwikkelen. Nederland versterkt de kapitaalmarktunie, zodat er meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling komen. Een toegankelijke Europese kapitaalmarkt moet zorgen voor meer durfkapitaal voor start- en scale-ups. Ook wil het kabinet hiermee voorkomen dat kapitaal vanuit Europa naar de VS wordt geëxporteerd. Wat betekent dit voor gemeenten? De focus op concurrentievermogen kan kansen bieden voor lokale innovatie. Er zou meer geld vrij kunnen komen voor investeringen in het vestigingsklimaat.

Ontwikkelingssamenwerking Wat wil het kabinet? Het kabinet herstelt de koppeling tussen het budget voor ontwikkelingssamenwerking en het bruto nationaal inkomen (bni) niet, ondanks moties die de Eerste en Tweede Kamer hierover aannamen. Dit resulteert in een extra bezuiniging van € 319 miljoen boven op de eerder aangekondigde miljardenbezuiniging op ontwikkelingssamenwerking. Het kabinet richt zich op de beleidsprioriteiten handel en economie, migratie (inclusief opvang in de regio) en veiligheid en stabiliteit. Daarnaast werkt het kabinet aan een aantal 45 Vereniging van Nederlandse Gemeenten thematische prioriteiten waar Nederland veel expertise op heeft: voedselzekerheid, watermanagement en gezondheid. Financiële steun voor hulp en wederopbouw aan Oekraïne wordt voortgezet. Humanitaire hulp wordt voortgezet, hoewel de vraag naar hulp sneller groeit dan de beschikbare middelen. Wat betekent dit voor gemeenten? Verschuivingen in het geopolitieke landschap, een toename van wereldwijde conflicten en een instabieler handelsklimaat zijn voelbaar in Nederland en hebben directe invloed op gemeenten en inwoners. Uitdagingen op het gebied van migratie, veiligheid en handel vragen om internationale antwoorden. Oplossingen werken alleen als ze lokaal van de grond komen.

Goed lokaal bestuur is daarbij essentieel, zowel voor het leveren van basisvoorzieningen, het creëren van economische perspectief als voor het bevorderen van veiligheid en stabiliteit. VNG International heeft een partnerschap met het ministerie van Buitenlandse Zaken waarmee we bijdragen aan het versterken van lokaal bestuur in veertien landen, waaronder wederopbouw in Oekraïne. Nederlandse gemeenten dragen met kennis en expertise bij aan dit programma. De financiering van dit programma loopt tot eind 2026. Na 2026 is de financiering nog niet voorzien, terwijl daar in een Kamermotie wel toe op was geroepen. Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 2514 JS Den Haag +31 70 373 83 93 info@vng.nl september 2025