5.0 Planbureau voor de Leefomgeving - Bouwen-aan-leefomgevingskwaliteit_Vereniging-Deltametropool_v4-web.pdf

Het midden- deel van de buurt bestaat uit eenge- zinswoningen, terwijl aan de randen de grote appartementencomplexen en woontorens zijn gesitueerd. Onderdeel van de ontwikkeling is de ontwikkeling van een park aan het Valleikanaal, wat een aantrekkelijke openbare ruimte wordt waar ook omwonenden van kunnen genieten. De wijk is zo ontworpen dat auto’s zo veel mogelijk aan het zicht onttrok- ken worden. Door het aanbieden van deelauto’s, waar bewoners van het Hogekwartier gebruik van kunnen maken, is het mogelijk om de ruimte voor parkeren te beperken. Door de combinatie van kleine en grote blok- ken en ruime openbare ruimte wor- den stedelijke kwaliteiten gecombi- neerd met het groen en de ruimte die Amersfoort kenmerken. 97 en nu ...Toen ... Situering van de buurt: FSI-stijging tussen 2015 en 2021:

98 Holland Park Diemen Projectdetails: Status: Deels gerealiseerd Type buurt: Naoorlogs Voormalige bestemming: Bedrijventerrein Type ontwikkeling: Transformatie Functie: Wonen Oppervlakte: 15,67 ha FSI 2015 (netto): 0,3 FSI 2021 (netto): 1,0 Projectomschrijving: Holland Park in Diemen Zuid wordt getransformeerd van een kantoren- locatie naar een nieuwe stadswijk. In het gebied worden ongeveer 4.350 appartementen in een mix van typo- logieën voor verschillende doelgroe- pen gebouwd. Met het realiseren van een hoge dichtheid wordt ingezet op het bieden van de voordelen van het stedelijk leven, met voorzieningen zoals restaurantjes en goed open- baar vervoer, terwijl het tegelijkertijd aangenaam wonen is voor gezinnen met kinderen. Het plan laat zien dat een hoge dichtheid samen kan gaan met de menselijke maat. Zonder hoge woontorens maar met compacte, gesloten bouwblokken van vijf à zes lagen hoog ontstaat er een knusse stedelijke ruimte. Eén van de uit- gangspunten van Holland Park was om het voor gezinnen met kinderen een aantrekkelijke wijk te maken. Er zijn daarom ruime en veilige bin- nentuinen waar bewoners kunnen spelen en ontspannen, parkeergara- ges onder de blokken, een stadspark en (dagelijkse) voorzieningen op loopafstand. In een groot deel van de buurt is fiets- en voetgangers- vriendelijk ingericht.

Dit is gedaan door middel van shared spaces, waar voetgangers, fietsers en auto’s bij lage snelheid gebruikmaken van dezelfde ruimte, en daarbij reke- ning met elkaar dienen te houden. Aangrenzend aan de buurt ligt het station Diemen Zuid waardoor de bewoners binnen 10 minuten in het centrum van Amsterdam kunnen zijn. De kleurrijke gevels met varië- rende vormgeving en hoogten staan steeds net onder een andere hoek waardoor het zicht op elk nieuw blok zich geleidelijk ontvouwt. Dit zorgt voor afwisseling en een levendig straatbeeld. Met Holland Park wordt er aan een mix van een intieme buurt met een stedelijk gevoel gebouwd. 99 en nu ...Toen ... Situering van de buurt: FSI-stijging tussen 2015 en 2021:

100 Houthavens Amsterdam Projectdetails: Status: Deels gerealiseerd (2024) Type buurt: Haven Voormalige bestemming: Haven/industrieterrein Type ontwikkeling: Transformatie Functie: Gemengd Oppervlakte: 28,48 ha FSI 2015 (netto): 0,2 FSI 2021 (netto): 1,0 Projectomschrijving: Houthavens is een nieuw woonge- bied tussen de Spaarndammerbuurt en het IJ in Amsterdam. In de voor- malige handelshaven hebben lood- sen en vrachtschepen plaatsgemaakt voor circa 2.700 woningen. Daar- naast zijn er ook voorzieningen zoals scholen, horeca, bedrijfsruimten en een hotel gerealiseerd. De woningen zijn gelegen op ’eilan- den‘ die elk een eigen karakter en woonmilieu hebben. Zo heeft het ene eiland een brede openbare kade, terwijl het andere voortuinen aan een intieme binnenstraat heeft. Samen- hang wordt gebracht door de grach- ten die door het gehele gebied lopen, en de bebouwing die over het alge- meen vier of vijf bouwlagen hoog is. Een uitzondering vormt het Pont- steigergebouw dat de eye catcher van de wijk is en een oriëntatiepunt in de weide omgeving vormt. Er is geen doorgaand verkeer op de eilan- den waardoor de omgeving zodanig verkeersveilig is dat het, ondanks de stedelijke omgeving, prettig is voor kinderen om op straat te spelen. Door de ligging op fietsafstand van twee Intercity-stations en nabij de ring van Amsterdam, is het gebied multimodaal ontsloten.

De wonin- gen zijn bedoeld voor verschillende doelgroepen in zowel de sociale en vrije sector. De benodigde energie voor de openbare ruimte van de Houthaven – zoals openbare verlichting, rioolwa- terpompen en parkeermeters – wordt zo veel als kan lokaal opgewekt met bijvoorbeeld zonnepanelen als duur- zame energiebron. Daarnaast is er bij de aanleg ook energie bespaard, door bijvoorbeeld de bestrating voor een groot deel uit hergebruikte klin- kers te leggen. Voor het verwarmen van de bebouwing is de Houthaven aangesloten op het Amsterdamse stadswarmtenet. 101 en nu ...Toen ... Situering van de buurt: FSI-stijging tussen 2015 en 2021:

102 Strijp-S Eindhoven Projectdetails: Status: Deels gerealiseerd Type buurt: Naoorlogs Voormalige bestemming: Bedrijventerrein Type ontwikkeling: Transformatie Functie: Gemengd Oppervlakte: 37,06 ha FSI 2015 (netto): 0,6 FSI 2021 (netto): 1,4 Projectomschrijving: Strijp-S is een voormalig indus- triegebied in Eindhoven. Het gebied is sinds enkele jaren in transfor- matie tot een gemengde buurt, met woningen en bedrijvigheid gericht op design en technologie, passend bij het economisch en cultureel profiel van Eindhoven. Naast het opknappen van industriële panden zijn meerdere nieuwe gebouwen gerealiseerd. Hier worden twee projecten uitgelicht: Space-S en de Trudo toren. Space-S biedt ruimte aan 402 woningen die zijn onderverdeeld in appartementen, woon-werkcom- binaties, begeleid wonen en stu- dentenwoningen. Co-creatie stond centraal in het ontwikkelingsproces: Via Facebook werd een mix van bewoners geworven – van studenten tot senioren en een groep tieners met een verstandelijke beperking – die mee beslisten over de grootte en indeling van hun woning en het complex. Door het meenemen van ieder eisen en wensen is een goede toegankelijkheid gerealiseerd. Groene hoven tussen de bouwblok- ken zorgen voor een intieme buurts- feer, waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. In de Trudo toren bevinden zich 125 sociale huurwoningen en is een gebouw van andere aard.

Het is een enkele toren van 70 meter hoog met veel aandacht voor groenbeleving en biodiversiteit. Voor elk appartement is in een groenbak aan de gevel een volwassen boom geplant. Hierdoor kijken de bewoners vanuit hun won- ing door het (private) groen heen uit op Strijp-S. In totaal groeien er meer dan 5.200 struiken en planten, klimmers en hangers aan de toren. Om ontmoeting tussen bewon- ers te stimuleren en activiteiten te organiseren is er een gezamenlijke binnenruimte en dakterras. Op de begane grond bevinden zich winkels en horeca. Beide projecten dragen eraan bij dat Strijp-S langzaamaan transformeert in een stedelijke en moderne buurt, met een hoge dicht- heid, veel werklocaties, en voorzie- ningen op loopafstand.

103 en nu ...Toen ... Situering van de buurt: FSI-stijging tussen 2015 en 2021:

104 Bronvermelding Bronvermelding 'Catalogus voor leefomgevingskwaliteit' Alt-Erlaa, Wenen Harry Glück Branie, Amsterdam SeARCH. Foto: Ossip van Duivenbode Buiksloterham, Amsterdam Studioninedots en DELVA Landscape Architecture | Urbanism. Foto: Ruben Visser Burano, Zaandam Stebru Dakpark, Rotterdam Dakpark Rotterdam. Foto: Iris van den Broek Daphne Schippersbrug, Utrecht NEXT Architects. Foto: Jeroen Musch De Admirant, Eindhoven Attika Architecten. Foto: Michel Klop Fotografie De Ceuvel, Amsterdam DELVA. Foto: Sebastian van Damme De Groene Kaap, Rotterdam Ontwerp door Bureau Massa; Ontwikkeld door Stebru. Foto 'Privacy beschermen': Maud Dekkers Photography Foto 'Groenbeleving bevorderen': Ossip van Duivenbode De Nieuwe Stad, Amersfoort Foto: Simon Lamme/gemeente Amersfoort De President, Den Haag Ontwerp en foto Klunder Architecten De Startmotor, Rotterdam Marge Architecten De Tribune, Amsterdam Claus en Kaan Architecten. Foto: Luuk Kramer Defensie-eiland, Woerden GROOSMAN architecten. Foto: Rene de Wit Deltaplein, Voorschoten Bosch / TibiMedia Erasmusgracht, Amsterdam Atelier Groenblauw Goede straatverlihting ipv Delft.

Foto: Henk Snaterse Gomarus College, Drachten ENA, thegreencities.eu Hammerby Sjöstad, Stockholm Stockholm City Planning Bureau Hekwerk langs gracht Foto: Indebuurt Delft Herinrichting openbare ruimte, Arnhem Arnhem Klimaatbestendig Holland Park, Amsterdam Bergwijkstadspark b.v. Hollandpark, Diemen Bergwijkstadspark b.v. Hunziker Areal, Zürich Hunziker Areal Zürich, Baugenossenschaft mehr als wohnen. Foto: Lucas Ziegler IJside, Amsterdam TEKTON Architekten Into the Wild, Den Haag openfabric. Foto: Francesco Garofalo KUNST HAUS WIEN, Wenen KUNST HAUS WIEN 2020. Foto: Paul Bauer. Lakenpark, Leiden Atelier GROENBLAUW. Foto: Indebuurt Leiden Letzigrund Stadion, Zürich Bétrix, Consolascio, Frei & Ehrensperger Little C, Rotterdam Juurlink en Geluk BNSP stedenbouw en landschap Maankwartier, Heerlen Michel Huisman Maastoren, Rotterdam Dam & Partners Architecten Metropol Parasol, Sevilla J. MAYER H. and Parnters, Architects. Foto: David Franck Mjøstårnet Brumunddal, Noorwegen Voll Arkitekter AS. Foto: Ricardo Foto Neue Weststadt Klimaquartier, Esslingen Maximilian Kamps, Agentur Blumberg GmbH Pakhuismeesteren, Rotterdam AWG Architecten Parkeergarage Theater, Nieuwegein www.pen.nl Quartier Massena, Parijs Christian de Portzamparc Quartier Vauban, Freiburg Harry Schiffer Schoorsteen Strijp-S, Eindhoven Har Hollands Lichtarchitect.

Foto: Igor Vermeer Spoorzone, Tilburg SDK Vastgoed Sportpark A4, Schiedam BGSV, bureau voor stedenbouw en landschap en MoederscheimMoonen Architects Stadskantoor, Venlo Kraaijvanger. Foto: Ronald Tilleman Station Bilthoven, Bilthoven BDP. Foto: Ben Vulkers Station, Breda Koen van Velsen architecten Stationsgebied, Utrecht OKRA landschapsarchitecten bv Superlofts, Delft Jordi Huisman for Marc Koehler Architects. The Malings, Newcastle Ash Sakula Architect Via Verde, New York Dattner Architects in association with Grimshaw Architects. Clients: Phipps Houses. Jonathan Rose Companies. Foto: David Sundberg / ESTO Voor de wind, Zeist PolyLester Arts & Design, Sara Ana Vrtovec Voorzieningencluster, Enschede Buro Sant en Co Weespergilde, Weesp Braaksma & Roos Architectenbureau. Foto: Arjen Veldt Westbeat, Amsterdam Studioninedots. Foto: Frans Parthesius Zijdebalen, Utrecht Inrichting openbare ruimte Zijdebalen in Utrecht door Rijnboutt. Foto: Rufus de Vries Bronvermelding afbeeldingen 'Voltooid en verbeterd?' Calandkade en omgeving, Den Haag NU Projectontwikkeling Cover Calandkade en omgeving, Den Haag NU Projectontwikkeling Luchtfoto Cornelis Lelylaan, Amsterdam Gemeente Amsterdam. Foto: Edwin van Eis Cover Cornelis Lelylaan, Amsterdam Architectenbureau: Studioninedots.

Foto: Frans Parthesius Luchtfoto De Populier en de Cypressen, Beverwijk Apotheek Plantage Cover De Populier en de Cypressen, Beverwijk Stedenbouwkundig ontwerp: Inbo Luchtfoto De President, Den Haag Klunder Architecten Cover De President, Den Haag Wooncomplex De President in Den Haag, van gedelegeerd ontwikkelaar Mahler Vastgoed Ontwikkeling Luchtfoto De Startmotor, Rotterdam Eleqtron B.V. Cover De Startmotor, Rotterdam Luchtfoto Deltaplein, Voorschoten Cover Deltaplein, Voorschoten Luchtfoto Euryza, Zwijdrecht Projectontwikkelaar AM Luchtfoto Euryza, Zwijndrecht Foto: Marcel van Kerckhoven Cover Grote Markt, Groningen Foto: Stefan Müller, Berlin Cover Grote Markt, Groningen Foto: Peter Wiersema Luchtfoto Het Turfschip, Alkmaar T&G Bouwontwikkeling B.V. Cover Het Turfschip, Alkmaar T&G Bouwontwikkeling B.V. Luchtfoto Hof van Asselsberg, Bergen op Zoom Foto: Riesjard Schropp i.o.v. Nederlandse Bouw Unie en woningcorporatie Stadlander Cover Hof van Asselsberg, Bergen op Zoom Binnenstedelijk inbreidingsplan Hof van Asselsberg in Bergen op Zoom van woningstichting Stadlander. Uitgevoerd door Nederlandse Bouw Unie, ontwerp Mulleners architecten, technische uitwerking en 3D beeld RoosRos architecten. Luchtfoto Hogekwartier Liendert-zijde Architect Hogekwartier Liendert-zijde (veld 1): Orange Achitects.

Foto: Fred Oosterhuis Cover Hogekwartier Liendert-zijde Opdrachtgever: De Alliantie. Masterplan: KCAP. Architect: BDG Architecten. Afbeelding: The Virtual Dutchmen Luchtfoto 105 Spoorzone, Tilburg SDK Vastgoed Sportpark A4, Schiedam BGSV, bureau voor stedenbouw en landschap en MoederscheimMoonen Architects Stadskantoor, Venlo Kraaijvanger. Foto: Ronald Tilleman Station Bilthoven, Bilthoven BDP. Foto: Ben Vulkers Station, Breda Koen van Velsen architecten Stationsgebied, Utrecht OKRA landschapsarchitecten bv Superlofts, Delft Jordi Huisman for Marc Koehler Architects. The Malings, Newcastle Ash Sakula Architect Via Verde, New York Dattner Architects in association with Grimshaw Architects. Clients: Phipps Houses. Jonathan Rose Companies. Foto: David Sundberg / ESTO Voor de wind, Zeist PolyLester Arts & Design, Sara Ana Vrtovec Voorzieningencluster, Enschede Buro Sant en Co Weespergilde, Weesp Braaksma & Roos Architectenbureau. Foto: Arjen Veldt Westbeat, Amsterdam Studioninedots. Foto: Frans Parthesius Zijdebalen, Utrecht Inrichting openbare ruimte Zijdebalen in Utrecht door Rijnboutt. Foto: Rufus de Vries Bronvermelding afbeeldingen 'Voltooid en verbeterd?' Calandkade en omgeving, Den Haag NU Projectontwikkeling Cover Calandkade en omgeving, Den Haag NU Projectontwikkeling Luchtfoto Cornelis Lelylaan, Amsterdam Gemeente Amsterdam.

Foto: Edwin van Eis Cover Cornelis Lelylaan, Amsterdam Architectenbureau: Studioninedots. Foto: Frans Parthesius Luchtfoto De Populier en de Cypressen, Beverwijk Apotheek Plantage Cover De Populier en de Cypressen, Beverwijk Stedenbouwkundig ontwerp: Inbo Luchtfoto De President, Den Haag Klunder Architecten Cover De President, Den Haag Wooncomplex De President in Den Haag, van gedelegeerd ontwikkelaar Mahler Vastgoed Ontwikkeling Luchtfoto De Startmotor, Rotterdam Eleqtron B.V. Cover De Startmotor, Rotterdam Luchtfoto Deltaplein, Voorschoten Cover Deltaplein, Voorschoten Luchtfoto Euryza, Zwijdrecht Projectontwikkelaar AM Luchtfoto Euryza, Zwijndrecht Foto: Marcel van Kerckhoven Cover Grote Markt, Groningen Foto: Stefan Müller, Berlin Cover Grote Markt, Groningen Foto: Peter Wiersema Luchtfoto Het Turfschip, Alkmaar T&G Bouwontwikkeling B.V. Cover Het Turfschip, Alkmaar T&G Bouwontwikkeling B.V. Luchtfoto Hof van Asselsberg, Bergen op Zoom Foto: Riesjard Schropp i.o.v. Nederlandse Bouw Unie en woningcorporatie Stadlander Cover Hof van Asselsberg, Bergen op Zoom Binnenstedelijk inbreidingsplan Hof van Asselsberg in Bergen op Zoom van woningstichting Stadlander. Uitgevoerd door Nederlandse Bouw Unie, ontwerp Mulleners architecten, technische uitwerking en 3D beeld RoosRos architecten.

Luchtfoto Hogekwartier Liendert-zijde Architect Hogekwartier Liendert-zijde (veld 1): Orange Achitects. Foto: Fred Oosterhuis Cover Hogekwartier Liendert-zijde Opdrachtgever: De Alliantie. Masterplan: KCAP. Architect: BDG Architecten. Afbeelding: The Virtual Dutchmen Luchtfoto 106 Holland Park, Diemen Bouw en vastgoedontwikkeling: Hurks B.V. Foto: Base Photography Cover Holland Park, Diemen Bouw en vastgoedontwikkeling: Hurks B.V. Foto: Base Photography Luchtfoto Houthaven, Amsterdam Architectenbureau: PPHP. Foto: ScagliolaBrakkee Cover Houthaven, Amsterdam BPD Bouwfonds gebiedsontwikkeling Luchtfoto Kraanbolwerk, Zwolle KENK Architecten. Foto: Roos Aldershoff Cover Kraanbolwerk, Zwolle Kraanbolwerk Zwolle, VanWonen. Erik Karst Fotografie Luchtfoto Lorentz, Leiden ©Neutelings Riedijk Architecten. Foto: ScagliolaBrakkee Cover Lorentz, Leiden ©Neutelings Riedijk Luchtfoto Markthal, Purmerend Siris B.V. Cover Markthal, Purmerend Foto: Sander Mook Luchtfoto Strijp-S, Eindhoven Igor Vermeer fotografie Cover Strijp-S, Eindhoven SDKVastgoed Luchtfoto The City Garden, Amstelveen Zoontjens (www.zoontjens.nl) Cover The City Garden, Amstelveen Zoontjens (www.zoontjens.nl) Luchtfoto Up:town, Rotterdam HD architecten & Jeroen Hoorn, architect Cover Up:town, Rotterdam HD architecten & Jeroen Hoorn, architect Luchtfoto Willemspoort Noord, Den Bosch Architectenbureau: DAT architecten.

Foto: René de Wit Cover Willemspoort Noord, Den Bosch Willemspoort (samenwerking van gemeente Den Bosch, woningbouwcorporatie BrabantWonen en Heijmans Vastgoed) Luchtfoto Zijdebalen, Utrecht Van Wijnen Cover Zijdebalen, Utrecht Van Wijnen Luchtfoto Luchtfoto’s: ESRI Nederland, 2015 Google Streetview-afbeeldingen: © 2022 Google. Opnamedatum van de afbeeldingen varieert van 2008 tot 2022. Vereniging Deltametropool heeft haar best gedaan om bronnen en rechthebbenden van beeldmateriaal dat is gebruikt te ach- terhalen en te vermelden. Wanneer desondanks beeldmateriaal wordt getoond waarvan u (mede)rechthebbende bent en u voor het gebruik daarvan niet als bron of rechthebbende wordt genoemd, ofwel geen toestemming geeft voor het gebruik, dan kunt u contact met ons opnemen.

Vereniging Deltametropool Postbus 600 3000 AP Rotterdam www.deltametropool.nl Bouwen aan leefomgevingskwaliteit Een blik op het begrip leefomgevingskwaliteit en de bijdrage hieraan van binnenstedelijke bouw- projecten uit het recente verleden. De meerwaarde van binnenstedelijk bouwen wordt steeds dui- delijker. Bestaande dorpen en steden kunnen worden versterkt door het vergroten van het aantal woningen, werkplekken en voorzieningen. Het biedt meer mensen kansen om van dorpse en stedelijke kwaliteiten te genieten én om grote opgaven van onze tijd goed aan te pakken: samen en compact zijn we beter in staat tot innovatieve en efficiënte oplossingen te komen. Toch zijn er voor aanvang van binnenstedelijke bouwprojecten vaak veel vragen. Wordt het niet te vol? Blijft er nog ruimte voor groen? Deze publicatie biedt antwoorden op de vraag hoe verstedelijking samengaat met verbetering van de leefomgevingskwaliteit. Deel I, de ‘Catalogus voor leefomgevingskwaliteit’, werpt een blik op de volledige breedte van het begrip leefomgevingskwaliteit. Deel II, ‘Voltooid en verbeterd?’, laat het zien hoe recente binnen- stedelijke bouwprojecten onze dorpen en steden nóg leefbaarder hebben gemaakt.

De publicatie is het resultaat van een onderzoek uitgevoerd door Vereniging Deltame- tropool in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks- relaties en het Planbureau voor de Leefomgeving, ondersteund door Inclusive Waste Wise Cities.