2.1 Rekenkamer Stwl - rapportage Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland, bestuurlijke reactie en reactie rekenkamer

In 2023 heeft de gemeente het verzoek gedaan om de middelen ook in 2024 te mogen inzetten . Ten tijde van het onderzoek gaf de provincie hierop nog geen uitsluitsel. Voor de Regio Deal EWC kan Staatsbosbeheer uiterlijk in 2023 een projectaanvraag doen om de subsidie te krijgen. Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 27 van 48 4.6 Opbrengsten en effecten In het gemeentelijke Jaarverslag 2021 is in het Programma Werk aan de Winkel gerapporteerd over enkele ‘speerpunten’: • speerpunt 1: realisering van smart mobility en smart hospitality (Regio Deal 2020) ; • speerpunt 2: meer en betrouwbare lokale data (Steenwijkerland als experimenteergebied) ; • speerpunt 3: Nationaal Park Weerribben-Wieden wordt Nationaal Park van Wereldklasse; speerpunt 4: inzetten op vitale, aantrekkelijke stad Steenwijk (Station, Rams Woerthe, Binnenstad, Steenwijkerdiep); • speerpunt 5: inzetten op werkgelegenheid / arbeidsmarkt en Actieplan werk(t) (Waaronder: Focus op toerisme). De titels van de ‘speerpunten’ en de bijbehorende doelen lijken (deels) te verwijzen naar het Programma DBT. Ook in de voorgenomen en gerealiseerde acties komen aspecten van het programma DBT terug. Het is echter geen overzicht van het programma als geheel. Een voorbeeld van een gerealiseerde activiteit is: “Toerisme is belangrijk vanuit economisch perspectief en dat zal ook zo blijven.

In met name Giethoorn leidt dit ook wel eens tot overlast. De gebiedsgerichte aanpak Giethoorn is er o.a. op gericht de balans tussen dat economisch perspectief en d e leefbaarheid in balans te houden/krijgen (zoals dat voor ons gehele gebied geldt). Voorbeeld hiervan is de introductie van de vermakelijkheidsretributie10 in Giethoorn.”11 Er zijn in de interviews verschillende opbrengsten genoemd van de activiteiten in de verschillende sporen van het programma DBT (indeling door rekenkameronderzoekers): Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn • Een gedeelde Toekomstvisie Giethoorn van gemeente, GB en GO. • Aankoop van de molen in Giethoorn, afspraken over o verdracht aan de Stichting De Gieterse Koornmeule, om de Koornmeule te reconstrueren naar de oorspronkelijke staat. De gemeente heeft (met provinciale subsidie) geld beschikbaar gesteld om de molenstomp te voorzien van een kap met wieken. De Stichting en de gemeente tekenden op 7 juli 2021 een intentieovereenkomst. De molen is aangekocht door de gemeente. Een recente uitspraak van de Raad van State over de nabijgelegen loswal vertraagt de overdracht aan de stichting . • Herstel binnenpad, wandelpad, beschoeiing en bruggen.

Duurzame ambachten klaar voor de toekomst • Platform duurzame ambachten is opgericht; • Puntersubsidie (€ 5000,- korting op de aanschaf van een nieuwe punter met ligplaats Steenwijkerland); • Introductie van het merk “Wiedenvis” (lokaal gevangen vis in de lokale horeca); • Educatieprogramma Riet (natuurlesprogramma voor groep 7 en 8 met als afs luiting een excursie van een rietsnijder); • Overleg toekomstperspectief rietsector waarbij afspraken gemaakt zijn over het minimaliseren van het branden van maaiafval. 10 Een belasting voor het aanbieden van vermaak aan in de openbare ruimte, zoals rondvaarten en bootverhuur. 11 Gemeente Steenwijkerland (2022): Jaarverslag 2021, pagina 39 Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 28 van 48 Innovatie in mobiliteit en gastvrijheid • Er zijn vier hubs met deelfietsen en dit wordt uitgebreid met nog eens tien plekken. De fietsen worden gebruikt door inwoners, medewerkers van de kazerne en toeristen. Voor inwoners is het een aanvulling op het OV, dat binnen de gemeente niet heel uitgebreid is . De e-bikes (waar je voor € 1,50 gebruik van kunt maken) staan in 9292 App. • Er is een nieuwe vaarverordening. • Er zijn camera’s die kentekens bijhouden en boten tellen (ten behoeve van de vaarbelasting) . • Er is een dashboard ontwikkeld waarmee de drukte voorspeld kan worden ten behoeve van de crowdmanager Giethoorn.

Er zijn tellingen van hoeveel toeristen er over een bepaald pad lopen in Giethoorn. Daarnaast is er een gebiedsapp die het druktebeeld in kaart brengt. Op basis van die tellingen en het model kunnen extra verkeersregelaars ingezet word en. Dit biedt meer inzicht dan kijken naar de dag van de week en het weer. • Toeristisch informatiepunten-app (ontsluiten van toeristisch aanbod). Bezoekerscentrum nieuwe stijl: European Wetland Center (EWC) Ossenzijl • De merkstrategie rondom Weerribben-Wieden is goed doorgevoerd, goede communicatie naar publiek toe. • Staatsbosbeheer is een samenwerking aangegaan met een commerciële partij voor het EWC. Het lijkt erop dat zij tijdig een projectvoorstel indienen voor de regiodealsubsidie. Intercity station Steenwijk als poort • Aankoop Stationsgebouw, opknappen stationsgebouw en buitenruimte . Toekomstbestendige toeristische infrastructuur Een ruimer budget voor het onderhoud van fietspaden (reguliere taak van de gemeente) zodat méér gedaan kon worden voor de eigen inwoner en voor de toerist. Uitgevoerd zijn: • Herinrichting Steenwijkerweg te Willemsoord met bijbehorende fietspaden • Kalenberg Noord Zuid • Heuvenpad • Markeweg – Driewegsluis • Steenwijk – Ossenzijl • Jonenweg Dwarsgracht – deel 1 • Belterweg • Woldberg (i.p.v.

Dwarsgracht – Oude Kerkweg, conform wijzigingsverzoek) • Wanneperveen - Giethoorn In voorbereiding zijn: • Kalenbergerpad • Jonenweg Dwarsgracht - deel 2 Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 29 van 48 Effecten niet in beeld gebracht ZKA (inmiddels: Ginder12) heeft aangeboden om in Steenwijkerland een pilot op te zetten om d e effecten te monitoren. ZKA heeft een dashboard ontwikkeld met de bedoeling om de ontwikkelingen op het gebied van economie (overnachtingen en bezoeken, profiel toerist, bestedingen en werkgelegenheid en waardering), de samenleving (ervaren toeristische druk, neveneffecten, draagvlak bevolking) en omgeving (Footprint toerisme, kwaliteit erfgoed, duurzaamheid toeristische sector) in beeld te brengen voor de gemeente als geheel en voor Giethoorn in het bijzonder. Het is lastig gebleken om periodiek deze data te verzamelen over recreatie en toerisme op gemeentelijk niveau. Bovendien bleek het lastig om vast te stellen wat de impact is van het programma DBT op de cijfers uit het dashboard. De pilot ( de 0-meting) heeft geen vervolg gekregen. In de Visie DBT was een grote rol voorzien voor MarketingOost (MO) voor het in beeld brengen van de effecten van het programma en visitormanagement. Dit heeft niet plaatsgevonden.

Het budget dat MO volgens de infographic jaarlijks van de gemeente ontvangt bedraagt 150.000 euro voor gebiedspromotie (bijvoorbeeld het informeren van bezoekers over het gebied de Weerribben-Wieden en het vergroten van de bekendheid van de regio.) Nadat besloten werd dat dit bedrag jaarlijks uitgekeerd wordt aan de Stichting Weerribben-Wieden (SWW), ging dit structurele bedrag voor Marketing Oost in de loop van de tijd naar beneden, omdat SWW een deel van de marketing zelf is gaan uitvoeren. MO heeft ook namens de provincie activiteiten uitgevoerd. In opdracht van de gemeente Steenwijkerland heeft MO meegewerkt aan een voorspelmodel voor de drukte in Giethoorn. 12 Home | Ginder (wijzijnginder.nl) Figuur 4-2 Dashboard Impact Toerisme van ZKA Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 30 van 48 Hiervoor werden voertuigtellers van Rijkswaterstaat langs de provinciale wegen gebruikt. Er werd ook rekening gehouden met de capaciteit van de parkeerplaatsen. Zo kon worde n voorspeld op welke dagen het druk zou worden en er extra behoefte aan verkeersregelaars was. Externe partijen ervaren dat er op deze en projecten geen continuïteit is in de ambtelijke contactpersonen. De gemeente kijkt nu samen met SWW naar het hele gebied en de spreiding van toeristen over dat gebied.

Er is inmiddels ook een coördinator Crowd Control voor 20 uur in de week aangesteld bij de gemeente Steenwijkerland. 4.7 Casus Giethoorn Deze paragraaf beschrijft op basis van interviews en documenten hoe de gemeente en vertegenwoordigers van inwoners en ondernemers 13 aankijken tegen de doelen voor Giethoorn, de aanpak en de betrokkenheid in het algemeen en in de Gieterse Polder in het bijzonder. Doelen voor Giethoorn Bewonersorganisatie Gieters Belang (GB) was al vóór DBT betrokken bij het programma Leefbaar Giethoorn. Zes jaar geleden heeft GB de gemeente verzocht om een toekomstvisie voor Giethoorn op te stellen. De gemeente, GB en Giethoorn Onderneemt (GO) hebben deze gezamenlijk vormgegeven en gezamenlijk ondertekend. Op 1 september 2020 is deze Toekomstvisie vastgesteld door de raad. Uitgangspunt is een balans tussen leefbaarheid, toerisme en behoud van het karakteristieke dorp. Er staan concrete projecten en afspraken in. Afgesproken is dat iedere ontwikkeling getoetst wordt aan de gemeenschappelijke visie. GB heeft ervaren dat in de loop der jaren, door de vele personele wisselingen bij de gemeente Steenwijkerland, niet iedereen weet dat er een toekomstvisie is en dat er plannen ontwikkeld worden die niet passen in de gezamenlijke toekomstvisie. GB is sinds de start betrokken bij het programma DBT.

Het programma heeft volgens het bestuur van GB containerdoelen: doelen die te vaag zijn voor inwoners. Het hoofddoel voor GB ten aanzien van de Gebiedsgerichte Aanpak Giethoorn is het beleefbaar maken van het gebied rond de Kerkweg: ontsluitingsweg, renovatie molen, parkeeroverlast oplossen, centrumgebied en fietspaden. GB is nog steeds in discussie met de gemeente hoe dit moet gebeuren. Aanpak van het gehele programma en betrokkenheid bij de sporen Behalve discussie over de doelen en activiteiten, is er discussie over de manier waarop het project als geheel is georganiseerd. GB had verwacht dat er een overkoepelende stuurgroep zou zijn met meer structuur in de projecten, met duidelijke taken en regelmatige vergaderingen waarin ze inzicht zouden krijgen in het budget en de voortgang ervan. Een belangrijke zorg voor GB is namelijk dat DBT zorgt voor groei in het algemeen (jaarrond, langer verblijf, EWC, Stationsontwikkeling) en dat al die mensen ook naar Giethoorn komen. In de observatie van GB wordt er gewerkt in zeven losse sporen en wordt niet gekeken naar het effect van het ene spoor op het andere spoor of naar het effect van het programma als geheel op bijvoorbeeld Giethoorn. Het zou volgens GB helpen als de effecten van DBT meetbaar gemaakt worden, maar dat is volgens hen niet gebeurd. 13 Het beoogde interview met Giethoorn Onderneemt heeft niet kunnen plaatsvinden.

Er heeft wel een interview plaatsgevonden met een bestuurslid van de Businessclub Steenwijkerland. Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 31 van 48 GB is betrokken in het spoor ‘Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn’. Er is hierover geen gestructureerd regulier overleg met een projectplan, doelen of middelen. Er is wel regelmatig overleg over projecten. GB denk dat de Gieterse Polder valt in het spoor Gebiedsgerichte aanpak Giethoorn, maar weet dat niet zeker (het zou volgens hen ook onderdeel van Vitaal Platteland kunnen zijn). GB is zijdelings/ad-hoc betrokken geweest bij: • duurzame ambachten klaar voor de toekomst (subsidiebeleid punters); • innovatie in mobiliteit en gastvrijheid (Weerribben-Wieden-app, fiets-app, parkeerapp Giethoorn); • toekomstbestendige infrastructuur ( fietspadenplan Giethoorn). GB ziet dat er veel intenties zijn uitgesproken (Stationsomgeving, Ossenzijl randweg, EWC Ossenzijl, Kerkweg, herstel molen) maar dat de realisatie nog op zich laat wachten. Er zijn wel veel quick wins gerealiseerd: herstel binnenpad, wandelpad, beschoeiing, bruggen. Dat was een goede kwaliteitsslag. Een aantal projecten loopt jarenlang (matrixborden), dat was een stappenplan. Bezoeker moet gestuurd worden naar parkeergelegenheid. Er was een parkeerapp (maar die is er niet meer), er is nog steeds geen goede ontsluiting van de parkeerplaatsen.

De evaluatie van het vaarbeleid is niet afgerond. Het reclamebeleid is niet geïmplementeerd. GB en GO meten zelf hoe tevreden de inwoners van Giethoorn zijn over de leefomgeving en de overlast. Proces Toekomstbeeld Gieterse Polder Vanuit het perspectief van GB heeft de gemeente Steenwijkerland plannen gemaakt die niet passen in de Toekomstvisie Giethoorn. Zij vinden dat ze te laat betrokken zijn geweest bij de planvoorbereiding. Vanuit het perspectief van de gemeente zijn de inwoners en ondernemers van Giethoorn heel intensief betrokken bij alle ontwikkelingen. De gemeente heeft veel informatie gedeeld, er zijn vooraf veel uitgangspunten opgesteld en afgestemd. Er zijn veel participatiemomenten geweest en de gemeente heeft uitgebreid aangegeven wat er met de participatie is gedaan en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt . Ondanks de intensieve participatie zijn inwoners en ondernemers niet tevreden en voelen ze zich niet gehoord. Het eindresultaat voldoet niet aan de verwachtingen van de inwoners en de ondernemers. De raad heeft het college opgedragen om het concept-Toekomstbeeld als uitgangspunt te nemen en opnieuw om de tafel te gaan met inwoners, ondernemers en overige belanghebbenden en te komen met een gedragen plan dat (financieel) haalbaar is14. Terugkijkend ziet de wethouder dat de verwachtingen over en weer niet duidelijk zijn geweest.

De personele wisselingen hebben hier volgens de wethouder mede aan bijgedragen. Er was ook onduidelijkheid over de rollen en aan welke kaders of wetten of afspraken de gemeente gebonden is. Er is een Toekomstperspectief Giethoorn, maar uiteindelijk moet de gemeente de knoop doorhakken, rekening houdend met specifieke belangen in Giethoorn maar ook het met algemeen belang, wettelijke kaders en kosten. Dat moet vooraf duidelijker gecommuniceerd worden. De gemeente Steenwijkerland heeft recent een participatie verordening vastgesteld waarin dat is geregeld. Er zijn drie vormen van participatie en aan de voorkant moet duidelijk zijn welke rol de gemeente heeft en welke ruimte er is voor participatie. 14 2023-RAAD-00032 Groenblauw hart voor Giethoorn; Toekomstbeeld Gieterse Polder en Omgeving Kulturhus - RAADSBESLUIT GETEKEND.pdf Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijk erland 32 van 48 De drie vormen zijn informeren, adviseren of co-creëren. Ook in andere gemeenten zie je deze driedeling in het participatiebeleid. 4.8 Casus Ossenzijl Deze paragraaf beschrijft op basis van interviews en documenten hoe de gemeente en vertegenwoordigers van inwoners en ondernemers aankijken tegen de doelen voor Ossenzijl, de aanpak en de betrokkenheid in het algemeen en in het European Wetland Center (EWC) in het bijzonder.

Doelen voor Ossenzijl Toerisme is een belangrijke economische pijler voor Steenwijkerland en voor Ossenzijl. Het is belangrijk dat de lusten en lasten in balans komen of blijven. Met de Leefbaar Giethoorn Deal en de Regio Deal Regio Zwolle is bij toerisme de focus verschoven van economische voordelen naar brede welvaart. Er was achterstallig onderhoud van de fietspaden in Steenwijkerland als geheel. Voor Ossenzijl is het belangrijk dat het EWC niet leidt tot veel verkeersoverlast. Daarom is een nieuwe randweg randvoorwaardelijk. Daarnaast speelt een gebrek aan woonperspectief voor de opgroeiende jeugd in Ossenzijl. De ambities in het programma DBT zijn hoog. Staatsbosbeheer moest de ambities bij voor het EWC bijstellen omdat de beschikbare middelen niet voldoende waren om de oorspronkelijke ambities te realiseren. Staatsbosbeheer had méér middelen en coördinatie vanuit de gemeente verwacht. Aanpak van het gehele programma en betrokkenheid bij de sporen Een probleem dat zowel de bewonersorganisatie als ondernemers zien, is dat er veel doelen zijn en dat er in het programma rekening gehouden wordt met veel, relatief kleine, doelgroepen. Je kunt het niet iedereen naar de zin maken. Ook is er een ervaren verschil tussen ‘oude’ inwoners (die wel wat gewend zijn qua toerisme) en ‘nieuwe’ inwoners (die gekozen hebben voor rust).

De gemeente doet volgens de bewoners en ondernemers haar best om alle belangen te verenigen. Plaatselijk Belang Ossenzijl (PBO) is niet vanaf het begin betrokken geweest bij de plannen voor DBT. Het bestuur las hierover in de krant en wilde graag betrokken worden. Op initiatief van PBO heeft een inwonerenquête plaatsgevonden, waarna er een dorpsvisie is opgesteld. Vanaf dat moment heeft PBO iedere zes weken een overleg met de wethouder en projectleider van de gemeente. PBO is betrokken bij het overleg over het realiseren van het EWC en de randweg en bij het realiseren van bredere fietspaden. Voor het EWC is er afstemming met Staatsbosbeheer. Er is ook afstemming met Friesland en Overijssel, met betrekking tot de natuurverbinding met de Rottige Meente in Friesland. Dit valt buiten het programma DBT. Staatsbosbeheer (SBB) is betrokken geweest bij het opstellen van de visie DBT. SBB heeft EWC in het programma DBT gebracht. In de uitvoering is SBB voornamelijk betrokken bij het nieuwe bezoekerscentrum European Wetland Center. Bij de rest van de sporen was hier en daar betrokkenheid, maar wel minder. SBB zou graag zien dat het elektrisch varen verder ontwikkeld wordt en aansluit op het openbaar vervoer. Zij willen hierin een rol spelen.

Ook in andere vormen van duurzaam toerisme, zoals de e-bikes, om van station Steenwijk duurzaam het gebied in te reizen zouden ze graag participeren. Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 33 van 48 Stichting Weerribben-Wieden (SWW) staat bij vier sporen aangegeven als samenwerkingspartner en heeft daarnaast bij een vijfde spoor (Intercity station Steenwijk als poort) een rol gespeeld in het bestuurlijk meedenken. SWW bracht als netwerkorganisatie de partijen samen maar heeft niet volledig meegedraaid in de projectteams van de sporen. Dit is ook het geval bij het European Wetland Centre (EWC). Hiervoor heeft SWW meegedraaid in sessies met het Plaatselijk Belang Ossenzijl, ze hebben EWC meermaals besproken in het stichtingsbestuur van het Nationale Park om Ossenzijl als dorp en als de Noordelijke toegangspoort van het park naar een hoger plan te tillen. Eveneens heeft men de (toeristische) kansen voor de samenwerking met het Friese Weststellingwerf aangekaart. Het belang van een internationaal bezoekerscentrum is meermaals geagendeerd en SWW heeft met het dorp meegedacht (over woningbouw en de ecologische verbindingszone) zodat het dorp als geheel een grote sprong qua voorzieningenniveau zou kunnen maken. Het European Wetland Center (EWC) Het centrum kan niet nog 10 jaar mee, dus heeft SBB plannen gemaakt voor nieuw centrum, als poort voor het Nationaal Park.

SBB is de aanjager daarvan en steekt hier veel geld in. Geen EWC is geen optie maar een groot centrum is niet haalbaar. Er is een voorgenomen samenwerking met een ondernemer die een horecagelegenheid gaat realiseren. Staatsbosbeheer heeft nog geen projectvoorstel ingediend om in aanmerking te komen voor de regiodealgelden, maar het lijkt erop dat dit wel tijdig (in 2023) gaat plaatsvinden. EWC moet een centrum worden voor educatie en voorlichting. Het biedt mogelijkheden voor onderzoek voor scholen in het park (living lab), leren en informatie over natuur en omgeving. Bijvoorbeeld over hoe je biomassa kunt verwerken. Het zal een innovatief centrum worden. Een groeiplek om meerdere dingen te doen. Voor recreanten en toeristen gaat het vooral om gebiedsinformatie. Het verhaal van het Nationaal Park en hoe je met het gebied omgaat. Ook speelt EWC een belangrijke rol in seizoenspreiding, daarvoor moeten faciliteiten zijn. Het centrum zal jaarrond open zijn. Het EWC is het huis van het Nationaal Park waar ook plek is voor bewoners van en rond het Nationaal Park. De gemeente heeft de landelijke subsidie geregeld maar SBB had meer verwacht van de gemeente, qua projectleiderschap. Ook qua middelen had SBB meer verwacht van de gemeente, bijvoorbeeld voor een kanosteiger. Vooral de beschikbare ambtelijke capaciteit is een probleem gebleken. Er waren veel wisselingen.

De uitvoering van EWC verliep moeizaam. Uit de interviews komt een beeld naar voren van uiteenlopende belangen bij Staatsbosbeheer, de gemeente en het dorp. Waar aanvankelijk de verwachting was (op basis van de visie DBT) dat SWW een coördinerende rol zou spelen, of dat Staatsbosbeheer het initiatief zou nemen (als eigenaar), hebben partijen in de loop van het proces ervaren dat een gemeentelijke projectmanager belangrijk is om voortgang te houden op het hele spoor. Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 34 van 48 4.9 Conclusies In deze paragraaf toetsen we de bevindingen aan het normenkader. De norm die de rekenkamer hanteert luidt: De uitvoering is effectief. Daarbij zijn onderstaande toetsingscriteria van belang: Toetsingscriteria de uitvoering is effectief Beoordeling De instrumenten en afspraken sluiten aan bij de opgave en de gemeentelijke rol. De beschikbare ambtelijke capaciteit sluit aan bij de opgave en de gemeentelijke rol. De instrumenten en afspraken worden gedragen door de betrokken samenwerkingspartners. De financiële middelen zijn toereikend voor het realiseren van de doelstelling. De resultaten zijn in lijn met de uitgangspunten en doelstellingen. De inzet van (regio)gelden werkt versterkend voor het bereiken van de doelstellingen van de gemeente Steenwijkerland.

De gemeente heeft zicht op de eigen realisatie en die van externe actoren, met gedeelde definities. Het is aannemelijk dat de doelstellingen uit de visie/opdracht gehaald worden. n.t.b. : er wordt geheel voldaan aan de norm, er is geen verbeterpotentieel; : er wordt voldaan aan de norm, maar er is verbeterpotentieel; : er wordt niet voldaan aan de norm, verbeteringen zijn noodzakelijk ; : de prestatie is ondermaats en verbeteringen zijn dringend nodig; N.t.b. : niet te beoordelen. Hierna lichten we de conclusie per norm toe. Instrumenten en afspraken passend bij de gemeentelijke rol Waar de (container)doelen nog door alle partijen werden gedragen, is er in de vertaa lslag naar de uitvoering veel onduidelijkheid ontstaan. Een belangrijke oorzaak hiervoor zijn de voorwaarden van de regiodealgelden geweest. Dit heeft geleid tot: • een wijziging van zes speerpunten naar zeven sporen die deels een andere lading hebben ; • een grotere rol voor de gemeente in de coördinatie en uitvoering van het programma en in de (financiële) verantwoording aan de provincie; • het aanstellen van (ingehuurde) gemeentelijke projectleiders waar eerst de gedachte was da t de Stichting Weerribben-Wieden als samenwerkingspartij een belangrijk deel van de coördinatie voor haar rekening zou nemen.

De gemeente heeft de voorwaarden voor de regiodealgelden passend vertaald naar een gemeentelijke projectorganisatie en verantwoordingsstructuur. Te weinig ambtelijke capaciteit om dit project uit te voeren, te weinig continuïteit Vanaf het begin is er te weinig ambtelijke capaciteit geweest om dit project uit te voeren. Het ambtelijk apparaat heeft veel inspanningen geleverd om de omslag te maken naar de vereiste projectmatige aanpak (anders inrichten van de begrotingsstructuur, de verantwoordingssystematiek naar de provincie en de regio, opstellen nieuwsbrieven, inrichten projectorganisatie in de sporen, afstemmen met andere partijen). Er is een beroep gedaan op (wisselende) externen die de juiste kennis meenamen om projectmatig te werken .

Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 35 van 48 De continuïteit hiervan was beperkt. De bijdrage van de samenwerkingspartners is beperkt gebleven tot projectleiders van deelprojecten en meedenken over oplossingen. Samenwerkingspartners ervaren onduidelijkheden in de projectstructuur en doelstellingen De voorwaarden aan de regiodealgelden hadden een grote invloed op hoe de gemeente het gehele project heeft ingericht. Dit is echter voor de samenwerkingspartners niet helder geworden. Bovendien heeft de gemeente steeds gesteld (ook in de programmabegroting ), dat de inwoner op 1 staat en dat met iedereen wordt samengewerkt. In de concrete uitvoering is het logisch dat er tegenstrijdige belangen ontstaan. Het is lastig gebleken om de discussie over doelen , rollen en uitvoering met alle partijen goed te blijven voeren. De beperkte continuïteit in (ingehuurde) projectleiders heeft bijgedragen aan deze onduidelijkheid , net als de vaagheid van de doelen. Exemplarisch is de bijna absolute status die de Toekomstvisie Giethoorn heeft i n de perceptie van Gieters Belang terwijl de gemeente bij het vaststellen van ruimtelijk beleid niet alleen rekening moet houden met belangen in Giethoorn maar ook met zaken als het algemeen belang, wettelijke kaders, technische mogelijkheden en kosten.

Onduidelijkheid over de mate van zeggenschap (er was nog geen participatiebeleid) hebben hier verder aan bijgedragen. Financiële middelen toereikend, tijdspanne te kort Met de toegezegde (regio)gelden kan veel gerealiseerd worden. Het lijkt de gemeente Steenwijkerland niet te lukken om deze gelden, in de korte tijd dat het programma loopt, allemaal in te zetten. Oorzaken zijn de coronapandemie, de strikte voorwaarden, het tekort aan ambtelijke capaciteit en de grote ambities en omvang van het project. Voor de provinciale subsidie is één jaar verlenging toegezegd en een extra jaar verlenging aangevraagd. De samenwerking met de vele partners, de onduidelijkheid over de bekostigingsstructuur (onder andere: wel of geen btw) en de stikstofregels hebben de uitvoering vertraagd. De voorwaarden zijn te complex om daar in de beschikbare tijd aan te voldoen. Regio Deal heeft aanvankelijk ‘boost’ gegeven en heeft ook veel onduidelijkheid opgeleverd De beschikbare (regio)gelden hebben een versnelling gebracht in de same nwerking in de Stichting Weerribben-Wieden, in de aanpak van projecten op het gebied van met name Smart mobility en in de promotie van het gebied Weerribben-Wieden. Het stationsgebouw en de Koornmeule zijn aangekocht. Met de extra budgetten kon méér gerealiseerd worden bij het onderhoud van fietspaden.

In Giethoorn zijn het binnenpad, wandelpaden, beschoeiing en bruggen hersteld. Een compleet overzicht van de resultaten kan niet gegeven worden. De andere kant is dat de voorwaarden van de (regiodeal)gelden d e uitvoering ook extra complex hebben gemaakt en tot veel onduidelijkheid en ongenoegen hebben geleid bij de samenwerkingspartners. Alle samenwerkingspartners hadden méér van de gemeente verwacht (in projectleiderschap en geld). Het is de vraag hoe realistisch die verwachting was. Fragmentarisch zicht op resultaten Geïnterviewden noemen veel (deel)opbrengsten maar niemand weet wat het programma als geheel heeft opgeleverd of heeft gekost. Daarvoor ontbreekt het aan meetbare doelstellingen (die dan ook daadwerkelijk gemeten zouden moeten worden) en aan overzicht bij met name extern betrokkenen. Het is voor betrokkenen al lastig om weten wat er binnen een spoor gebeurt en of dat al dan niet bijdraagt aan de doelstellingen van het totale programma. Het is dan ook niet te beoordelen of het aannemelijk is dat de doelen uit de visie / de opdracht gehaald zullen worden. Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 36 van 48 5 Informatievoorziening aan de raad 5.1 Inleiding Dit hoofdstuk gaat over de informatie die de gemeenteraad ontvangt.

Het gaat over periodieke informatie via bijvoorbeeld de P&C-cyclus en om informatie die de raad ontvangt vanuit zijn formele rol in projecten en besluiten die vallen onder het programma DBT. 5.2 Informatie in de P&C-cyclus In de P&C-cyclus rapporteert het college in de voor- en najaarsnota op financiële afwijkingen ten aanzien van de gemeentelijke budgetten binnen de sporen. Als overall de financiële planning binnen de afspraken valt, dan is er geen afwijking en wordt er niets gerapporteerd. Dit is zo afgesproken met de gemeenteraad. Dit geeft de raad een compleet overzicht over de gehele begroting op het moment dat er besluiten genomen moeten worden. Wat opvalt in de programmabegroting, najaarsnota’s en jaarrekeningen, is dat de programma’s waarin aspecten van DBT zijn ondergebracht van jaar tot jaar verschillen. Ook de doelstellingen en streefwaarden of beoogde resultaten die horen bij het programma DBT hebben geen continu karakter. In bijlage 5 staan ter illustratie in de figuren 5-1 tot en met 5-5 de doelen, beoogde resultaten uit de programmabegrotingen 2019 tot en met 2023 en voor de jaren 2019 tot en met 2022 de prognose uit de najaarsnota.

De doelen (beoogde effecten) in de Programmabegroting 2019 en 2021 hebben een duidelijke relatie met de te realiseren doelen uit het programma DBT (meer personen werkzaam in toerisme en recreatie, meer omzet in de toeristische sector, betere spreiding van toeristen et cetera). In de andere programmabegrotingen en najaarsnota’s zijn de doelen meer gericht op het realiseren van voortgang (doorvertalen van beleid, uitvoering geven aan) . En daar waar in 2019 en 2020 de nadruk lag op de doelen en de realisatie op het gemeentelijk beleid en de Leefbaar Giethoorn Deal, zijn vanaf 2021 en 2022 ook doelen en prognoses/realisatie opgenomen over de Regio Deal Regio Zwolle. In de bestudeerde stukken (najaarsnota’s, jaarrekeningen) wordt niet of zeer beperkt in kwantitatieve zin een update gegeven van de indicatoren waarop het programma DBT een effect beoogde te hebben, zoals het aantal personen dat werkzaam is in de toeristische sector, de omzetten, de spreiding van toeristen et cetera. Het hoofddoel van het programma DBT (meer welzijn en welvaart voor de bewoners van Steenwijkerland) wordt niet gemeten. 5.3 Verantwoordingsinformatie aan de provincie De standaard voortgangsrapportages aan de provincie worden vastgesteld door het college en zijn daarmee beschikbaar voor de raad als ingekomen stuk. De raad wordt hier niet actief op gewezen. De raad heeft hier ook geen formele rol.

5.4 Informatie via tussentijdse raadsinformatie De gemeenteraad heeft verzocht om een overzicht van de budgetten DBT (in relatie tot Regio Deals) en wat de consequenties zouden zijn wanneer de deals niet of deels niet door zouden gaan. Dit overzicht is door het college vastgesteld tijdens de zitting van 13 oktober 2020 (zie paragraaf 4.2). Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 37 van 48 Naar aanleiding van raadsvragen over de (personele) budgetten heeft het college een overzicht gegeven van beschikbaar bestelde budgetten en ambtelijke capaciteit (zie paragraaf 4.5). 5.5 Periodieke informatie aan de raad over het gehele programma In de Informatienota budgetten Duurzaam (Be)leefbaar Toerisme, in relatie tot Regio Deal s (13 oktober 2020) heeft het college toegezegd om de raad periodiek te informeren over de besteding van de (regio)gelden en de raad periodiek op de hoogte te houden van de realisatie van de verschillende onderdelen van het investeringsvoorstel Leefbaar Gi ethoorn en de Regio Deal Regio Zwolle. Naast verschillende informatienota’s heeft dit plaatsgevonden in de P&C -cyclus, maar niet in de vorm van een overkoepelend beeld, in relatie tot de bredere doelen.

Achteraf denken betrokkenen dat het zinvol was geweest om periodiek te rapporteren over doelen, resultaten, effecten en ingezette middelen voor het programma als geheel, en om de raad meer mee te nemen in de problemen die er zijn geweest om zo’n groot programma uit te voeren als middelgrote gemeente. De raadsleden weten niet of de activiteiten bijdragen aan de hoofddoelstellingen. De aanwezige raadsleden hebben behoefte aan een periodiek, breder overzicht van wat er is gebeurd en wat er gaat gebeuren, wat het heeft gekost en of de doelen bereikt zijn. Qua doelen/data denken de raadsleden aan: • ontwikkeling aantal toeristen en aantal overnachtingen in Giethoorn en Steenwijke rland; • ontwikkeling toeristische bedrijven, werkgelegenheid en omzet in Giethoorn en Steenwijkerland; • ontwikkeling aantal boten en rondvaartboten in Giethoorn en Steenwijkerland ; • ontwikkeling aantal mensen dat gebruikmaakt van de app, aantal verhuurde fietsen; • ontwikkeling ervaren overlast/toeristische druk in Giethoorn en Steenwijkerland.

De raad wil graag een beperkte set aan kengetallen die jaarlijks of eens in de twee jaar meetbaar zijn waardoor een langetermijnperspectief ontstaat op de inspanningen: zijn er intensiveringen nodig, kan het programma afgeschaald worden, wat is de impact van corona? 5.6 Informatie over concrete projecten en besluiten De raad is op de diverse onderdelen van het programma meegenomen, vanuit de formele rol van de raad (vaststellen van bestemmingsplannen en gemeentelijke regelingen of uitvoeringsplannen). Er is op de website en in nieuwsbrieven van de gemeente Steenwijkerland veel informatie over delen van het programma beschikbaar. Tijdens de interviews gaven de betrokkenen vanuit de gemeente Steenwijkerland aan dat de schaal van het programma nauwelijks zichtbaar is voor de raad en dat het erg complex is. In werkvergaderingen is de raad wel bijgepraat over delen van het programma ma ar zowel ambtelijk als bestuurlijk wordt onderkend dat de raad een informatieachterstand heeft. In de openbare ruimte en voor nieuwe (fiets)paden zijn miljoenen geïnvesteerd, maar de bijdrage vanuit het programma DBT is daar niet helder geworden voor de raad. Tijdens het groepsgesprek met raadsleden kwam naar voren dat de aanwezige raadsleden het overzicht kwijt zijn van waar het programma over ging, wat er was beoogd en wat er is gerealiseerd.

Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 38 van 48 De informatie die zij krijgen is vooral gericht op concrete projecten, waarvan hen niet altijd duidelijk is wat de relatie is met de brede doelstellingen van het programma DBT. Zij hadden met name gekeken naar knelpunten en niet naar de mogelijke bijdrage aan de doelen van het programma DBT. 5.7 Conclusies In deze paragraaf toetsen we de bevindingen aan het normenkader. De norm die de rekenkamer hanteert luidt: De controle door de raad is effectief. Daarbij zijn onderstaande toetsingscriteria van belang: Toetsingscriteria de controle door de raad is effectief Beoordeling De informatievoorziening aan de gemeenteraad is tijdig, actueel, begrijpelijk en conform de gemaakte afspraken. De gemeenteraad heeft zicht op de output en effecten van het beleid. De gemeenteraad heeft inzicht in de invloed die zij kan uitoefenen op het beleid. : er wordt geheel voldaan aan de norm, er is geen verbeterpotentieel; : er wordt voldaan aan de norm, maar er is verbeterpotentieel; : er wordt niet voldaan aan de norm, verbeteringen zijn noodzakelijk; : de prestatie is ondermaats en verbeteringen zijn dringend nodig; N.t.b. : niet te beoordelen. Hierna lichten we de conclusie per norm toe.

Raad heeft veel informatie ontvangen over delen van het programma De raad heeft in de P&C-cyclus en bij het vaststellen van beleid veel informatie ontvangen over de uitvoering van het programma DBT. De raad is geïnformeerd over afwijkingen op de begroting van gemeentelijke middelen en is in positie gebracht bij het vaststellen van beleid. Aanvankelijk lag de nadruk in de P&C-cyclus op de doelen en de realisatie van het gemeentelijk beleid en de Leefbaar Giethoorn Deal, in 2021 en 2022 zijn ook doelen en prognoses/realisatie opgenomen over de Regio Deal Regio Zwolle. De verantwoordingsinformatie aan de provincie (Leefbaar Giethoorn Deal en Regio Deal Regio Zwolle) zijn als ingekomen stukken aangeboden aan de raad. Dit sluit aan bij de rol die de raad heeft. De raad heeft immers geen formele kaderstellende of controlerende taak bij het aanvragen en besteden van de provinciale en Rijkssubsidie. Raad heeft geen zicht gekregen op output en effecten van het beleid De informatievoorziening is echter niet conform de (verwachtingen van de raad ten aanzien van de) gemaakte afspraken zoals vastgelegd in de Informatienota budgetten Duurzaam (Be)leefbaar Toerisme, in relatie tot Regio Deals (13 oktober 2020).

Hierin heeft het college toegezegd om de raad periodiek te informeren over de besteding van de (regio)gelden en de raad periodiek op de hoogte te houden van de realisatie van de verschillende onderdelen van het investeringsvoorstel Leefbaar Giethoorn en de Regio Deal Regio Zwolle. Dit heeft niet plaatsgevonden in de vorm van een overkoepelend beeld, in relatie tot de bredere doelen, op basis waarvan de raad een overall inzicht krijgt en wellicht had kunnen bijsturen.

Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 39 van 48 De raad heeft behoefte aan informatie over de voortgang op enkele streefwaarden (is er jaarrond meer toerisme, lukt het om toerisme te spreiden, neemt de kwaliteit van het toeristisch aanbod toe), de besteding of onderuitnutting van de (regio)gelden, knelpunten die zich voordoen en verwachtingen tot het einde van de looptijd van het programma. Het was goed geweest om de raad mee te nemen in de (beperkte) sturingsmogelijkheden die de raad heeft als het gaat om de regiogelden. Raad heeft weinig zicht op sturingsmogelijkheden in het programma De informatie aan de raad is te veel op detailniveau geweest om te kunnen sturen. Illustratief is de constatering van de aanwezige raadsleden bij het groepsgesprek dat ze zich niet hebben gerealiseerd dat het fietspadenplan onderdeel is van de uitvoering van de visie DBT. Zij weten ook niet of het wellicht beter was geweest om het programma stop te zetten of te intensiveren. Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 40 van 48 Bijlage 1 Onderzoeksverantwoording Het rekenkameronderzoek kent vier fasen: de aankondiging, de deskresearch, de verdieping en tot slot de analyse en rapportage.

Fase 1: Aankondiging Het onderzoek startte in week 17 van 2023 met een ambtelijke kick-off met de ambtelijk contactpersoon voor dit onderzoek (tevens programmasecretaris DBT 2019-2022), de concerncontroller en de programmaleider DBT en Vitaal Platteland. Naast een toelichting op de uitgangspunten van het onderzoek werd dit gesprek benut om praktische afspraken te maken over het verkrijgen van relevante informatie, planning van de interviews en groepsbijeenkomsten, te interviewen externe actoren en overige zaken. Fase 2: Deskresearch Voor dit onderzoek zijn gemeentelijke en regionale documenten geraadpleegd die samenhangen met duurzaam beleefbaar toerisme in Steenwijkerland. Het gaat om beleidsdocumenten, relevante raadsinformatiebrieven en collegeberichten uit 2018-2023 en cijfermatige ontwikkelingen. Een lijst met geraadpleegde bronnen is opgenomen in Bijlage 4. Fase 3: Verdieping In week 18 tot en met week 28 vonden interviews plaats met ambtelijk en bestuurlijk betrokkenen en met externe actoren. Een lijst met geïnterviewde personen is op genomen in Bijlage 3. Ondanks meerdere pogingen is het niet gelukt om een interview met Giethoorn Onderneemt te laten plaatsvinden.

Tegen het einde van de veldwerkperiode (in week 28) vond een groepsgesprek plaats met leden van de gemeenteraad om hen specifiek te bevragen op de informatievoorziening in relatie tot de doelstellingen van de Visie op duurzaam beleefbaar toerisme. In het groepsgesprek worden ook enkele eerste bevindingen uit de fasen Deskresearch en V erdieping voorgelegd aan de raadsleden om te toetsen of zij deze bevindingen herkennen. Fase 4: Analyse en rapportage In deze fase zijn de onderzoeksvragen beantwoord en afgezet tegen het normenkader. Op deze manier is het verbeterpotentieel in beeld gebracht. De resultaten van het onderzoek zijn beschreven in de concept Nota van Bevindingen. Deze is door de rekenkamer voor technisch wederhoor bij de ambtelijk betrokkenen neergelegd. Vervolgens zijn, na de aanpassingen uit het technisch wederhoor, de conclusies en aanbevelingen toegevoegd aan het rapport . Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 41 van 48 Bijlage 2 Normenkader Normen met betrekking tot de beleidsvorming • De doelen en definities van het beleid zijn SMART beschreven (en dus ook acceptabel voor de betrokken externe actoren). • De uitgangspunten van de raad (moties, amendementen, programmabegroting, vastgesteld beleid) komen terug in de uitgangspunten en doelstellingen.

• Aspecten van duurzaamheid (balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid) komen terug in de uitgangspunten en doelstellingen. • De opdracht aan de samenwerkingspartners sluit aan bij de totale opgave van duurzaam beleefbaar toerisme. Normen met betrekking tot de uitvoering • De instrumenten en afspraken sluiten aan bij de opgave en de gemeentelijke rol. • De beschikbare ambtelijke capaciteit sluit aan bij de opgave en de gemeentelijke rol. • De instrumenten en afspraken worden gedragen door de betrokken samenwerkingspartners. • De financiële middelen zijn toereikend voor het realiseren van de doelstelling. Normen met betrekking tot realisatie • De resultaten zijn in lijn met de uitgangspunten en doelstellingen. • De inzet van (regio)gelden werkt versterkend voor het bereiken van de doelstellingen van de gemeente Steenwijkerland. • De gemeente heeft zicht op de eigen realisatie en die van externe actoren , met gedeelde definities. • Het is aannemelijk dat de doelstellingen uit de visie/opdracht ge haald worden. Normen met betrekking tot monitoring en (bij)sturing door de gemeenteraad • De informatievoorziening aan de gemeenteraad is tijdig, actueel, begrijpelijk en conform de gemaakte afspraken. • De gemeenteraad heeft zicht op de output en effecten van het beleid. • De gemeenteraad heeft inzicht in de invloed die zij kan uitoefenen op het beleid.

We hanteren de volgende kleurcodering om weer te geven hoe er wordt gescoord op de toetsingscriteria: : er wordt geheel voldaan aan de norm, er is geen verbeterpotentieel ; : er wordt voldaan aan de norm, maar er is verbeterpotentieel; : er wordt niet voldaan aan de norm, verbeteringen zijn noodzakelijk ; : de prestatie is ondermaats en verbeteringen zijn dringend nodig ; N.t.b. : niet te beoordelen.

Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 42 van 48 Bijlage 3 Lijst geïnterviewde personen # Organisatie Functie 1 Gemeente Steenwijkerland Programmasecretaris DBT 2019-2022 2 Gemeente Steenwijkerland Beleidsmedewerker toerisme 3 Gemeente Steenwijkerland Tweedelijns adviseur control, betrokken bij DBT 4 Gemeente Steenwijkerland Wethouder economie en toerisme 5 Toeristische sector Ondernemer, voorheen voorzitter KOPTOP, nu bestuurslid Businessclub Steenwijkerland en Stichting Weerribben- Wieden 6 Marketing Oost Hoofd strategie, onderzoek en innovatie 7 Staatsbosbeheer Boswachter De Weerribben 8 Staatsbosbeheer Gebiedsmanager Noordwest Overijssel 9 Stichting Weerribben-Wieden Directeur (tot mei 2023) 10 Plaatselijk Belang Ossenzijl Voorzitter a.i.

11 Gieters Belang Voorzitter 12 Gieters Belang Penningmeester Aanwezigen groepsgesprek raadsleden en burgerraadsleden, donderdag 13 juli 2023 Tilko Gernaat, CPB Linda Evers, Burgerraadslid VVD Helmich Ruitenberg, BGL Cor Lievers, Burgerraadslid CU Stephanie Geurts, GL Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 43 van 48 Bijlage 4 Lijst geraadpleegde bronnen Regionale/provinciale bronnen • Provincie Overijssel (2018): Kansen in Overijssel | Rapport | www.steenwijkerland.nl • Provincie Overijssel (2018): Kansen in Overijssel | Brief • Provincie Overijssel (2018): Aanvraag Regio Deal | Toekenningsbrief • Provincie Overijssel (2019): ‘Kansen in Overijssel’: Meerjarenprogramma Leefbaar Giethoorn 2019-2021 | Statenbesluit • Provincie Overijssel (2020): Leefbaar Giethoorn 2019-2021.

Besluit verlening project Optimalisatie fietspaden Steenwijkerland | Beschikking • Provincie Overijssel (2020): Verhoging subsidie Leefbaar Giethoorn 2019 -2021 | Beschikking • Provincie Overijssel (2021): Beschikking Regio Deal Regio Zwo lle – actielijn 2 – project 14 station Steenwijk | Beschikking • Steenwijkerland (2021 (februari)): Voortgang Leefbaar Giethoorn | Voortgangsrapportage • Steenwijkerland (2021): Wijzigingsverzoek Leefbaar Giethoorn | Wijzigingsverzoek • Steenwijkerland (2021 (september)): Voortgang Leefbaar Giethoorn | Voortgangsrapportage • Steenwijkerland (2021): Innovatie in Mobiliteit en Gastvrijheid – Projectplan | Uitvoeringsprogramma • Steenwijkerland (2021): European Wetland Center – Projectplan | Uitvoeringsprogramma • Steenwijkerland (2022): Tussenrapportage Regio Deal Regio Zwolle (European Wetland Center) | Tussenrapportage • Steenwijkerland (2022): Tussenrapportage Regio Deal Regio Zwolle (Station Steenwijk) | Tussenrapportage • Steenwijkerland (2022): Innovatie in Mobiliteit en Gastvrijheid – Voortgangsrapportage | Voorgangsrapportage • Steenwijkerland (2022): European Wetland Center – Voortgangsrapportage | Voortgangsrapportage • Steenwijkerland (2022 (maart)): Voortgang Leefbaar Giethoorn | Voortgangsrapportage • Steenwijkerland (2022 (september)): Voortgang Leefbaar Giethoorn | Voortgangsrapportage • Steenwijkerland (2022): Leefbaar Giethoorn

Deal | Voortgangsrapportage • Steenwijkerland (2023): Financiële tussenrapportage Regio Deal Regio Zwolle | Tussenrapportage • Steenwijkerland (2023): Jaarrapportage Regio Deal Regio Zwolle (European Wetland Center - Ossenzijl) | Jaarrapportage • Steenwijkerland (2023): Jaarrapportage Regio Deal Regio Zwolle (Innovatie in mobiliteit en gastvrijheid) | Jaarrapportage • Steenwijkerland (2023): Voortgang Leefbaar Giethoorn | Voortgangsrapportage Gemeentelijke bronnen • Steenwijkerland (2018): Land van Weerribben en Wieden – poort naar Overijssel | Bidboek | www.steenwijkerland.nl • Steenwijkerland (2019): Raadsbesluit Regio Deal Giethoorn | Raadsbesluit | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2019): Aankoop pand Stationsplein 6 van PostNL – besluitvormen | Besluit • Basis gebiedsgerichte aanpak saldo financiën per 31 12 2019 (003) Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 44 van 48 • Stichting Weerribben-Wieden/Steenwijkerland (2020): Perspectief Bestemming Weerribben- Wieden 2025 | Visie | www.steenwijkerland.nl • Steenwijkerland (2020): Programma begroting Duurzaam (Be)leefbaar Toerisme | Presentatie • Steenwijkerland (2020): Duurzaam (Be)leefbaar Toerisme | Infografic | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • ZKA (2020): Dashboard Impact Toerisme | Rapport • Steenwijkerland (2020): Najaarsnota |

www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2020): Informatienota budgetten Duurzaam (Be)leefbaa r Toerisme, in relatie tot Regio Deals – informeren | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2020): Informatienota Planning & Control cyclus in ‘coronatijd’ – informeren | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2020): Vaststellen nadere regels voor subsidieverlening ter stimulering van de bouw en het gebruik houten punters in Weerribben Wieden – besluitvormen | Besluit | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2020): Informatienota Financiële mutaties voorjaar 2020 – informeren | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2020): Bijlage bij informatienota over financiële mutaties voorjaar 2020 | Bijlage • Steenwijkerland (2021): Najaarsnota | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2021): Perspectiefnota 2021-2025 | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2021): Nota van antwoord – Vragen over de kosten van toerisme | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2021): Jaarverslag 2021 | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2021): Nota van Aanbieding en besluiten Programmabegroting 2022 -2025 | Voorstel | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland

(2022): Najaarsnota | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2022): Perspectiefnota 2022-2026 | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2022): Nota van Aanbieding en besluiten Programmabegroting 2023 -2026 | Voorstel | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2023): Aanvraag stimuleringssubsidie voor Gieterse Koornmeule | Besluit • Steenwijkerland (2023): Groenblauw hart voor Giethoorn; Toekomstbeeld Gieterse Polder en Omgeving Kulturhus – Besluitvormen | www.steenwijkerland.bestuurlijkeinformatie.nl • Steenwijkerland (2023): Plan van aanpak station Steenwijk korte termijn | Besluit Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 45 van 48 Bijlage 5 Overzicht doelen in P&C-cyclus 2019-2023 Figuur 5-1 Doelen, beoogde resultaten en prognoses in de Najaarsnota 20 19 Doel Beoogd resultaat 2020 Prognose (met inhoudelijke toelichting) Schone mobiliteit In 2022 is er een dekkend netwerk van oplaadpunten voor fiets en auto in de gemeente. Op koers Iedereen mobiel (inclusief verbeteren fietspaden) • In 2020 wordt een strategische mobiliteitsvisie vastgesteld, gevolgd door een uitvoeringsplan; • De tevredenheid over de voet- en fietsinfrastructuur (fietspaden t.b.v. elektrische fietsen en voetpaden t.b.v.

rollator) neemt toe ten opzichte van 2017; • In 2020 brengen we de knelpunten in kaart voor wat betreft de toegankelijkheid van de openbare ruimte en openbare gebouwen. En komen vervolgens met een plan van aanpak. _Op koers _Op koers _Op koers Focus op toerisme & recreatie • Meer personen werkzaam in toerisme en recreatie; • Meer omzet in de toeristische sector; • Inzicht in vitaliteit van de toeristische verblijfssector en toename van de kwaliteit; • Langer verblijf en hoger bestedingspatroon van de verblijfstoerist in het gebied; • Betere spreiding van toeristen in het gebied en over het jaar; • Toename kwaliteit toeristische infrastructuur door uitvoering bidbook ‘Land van Weerribben-Wieden’; • Duurzaam toerisme met behoud van dagelijkse leefkwaliteit; • Weerribben-Wieden als sterk merk in Nederland en internationaal. Op koers Figuur 5-2 Doelen, beoogde resultaten en prognoses in de Najaarsnota 2020 Doel Beoogd resultaat 2020 Prognose (met inhoudelijke toelichting) Schone mobiliteit In 2022 is er een dekkend netwerk van oplaadpunten voor fiets en auto in de gemeente. Op koers Mobiliteit (inclusief verbeteren fietspaden) Van ‘a’ naar ‘b’ en dat zo gemakkelijk en duurzaam mogelijk. Op koers Focus op toerisme & recreatie • Spreiding van toeristen in het gebied en over het jaar; • Uitbreiding werkgelegenheid; • Weerribben- Wieden als (inter)nationaal sterk merk.

Op koers Integraal Programma Duurzaam Beleefbaar Toerisme • Visie recreatie & toerisme Weerribben-Wieden en dorpsvisie Giethoorn plus doorvertaling in beleid en projecten; • Het verleiden van de toerist om de regio te ontdekken door o.a. realisering van de projecten uit het bidbook ‘Land van Weerribben en Wieden’ en doorontwikkeling van het poortenconcept; • Het realiseren van projecten op basis van de visie voor de binnenstad van Steenwijk om de toeristische potentie van Steenwijk te versterken. _Op koers _Op koers _Specifieke aandacht vereist Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 46 van 48 Figuur 5-3 Doelen, beoogde resultaten en prognoses in de Najaarsnota 2021 Doel Beoogd resultaat Prognose (met inhoudelijke toelichting) Schone mobiliteit • Realisatie 10 openbare oplaadpunten voor auto; • Ondernemers stimuleren om minimaal 10 oplaadpunten voor fiets te realiseren ten behoeve van een dekkend netwerk. _op koers _op koers Betere fietspaden/Iedereen mobiel • De tevredenheid over de voet- en fietsinfrastructuur neemt toe ten opzichte van 2017. Indicatie hiervoor is het aantal klachten; • De toegankelijkheid van de openbare ruimte wordt verbeterd; • Er wordt gestart met maatregelen uit de strategische mobiliteitsvisie.

_op koers _specifieke aandacht vereist _op koers Focus op toerisme & recreatie In de totale collegeperiode willen we met onze samenwerkingspartners een bijdrage doen om de volgende zaken te realiseren: • Meer personen werkzaam in toerisme en recreatie; • Meer omzet in de toeristische sector; • Inzicht in vitaliteit van de toeristische verblijfssector en toename van de kwaliteit; • Langer verblijf en hoger bestedingspatroon van de verblijfstoerist in het gebied; • Betere spreiding van toeristen in het gebied en over het jaar; • Toename kwaliteit toeristische infrastructuur door uitvoering bidbook ‘Land van Weerribben-Wieden’; • Duurzaam toerisme met behoud van dagelijkse leefkwaliteit; • Weerribben-Wieden als sterk merk in Nederland en internationaal. _ Er zijn problemen _ Er zijn problemen _ Er zijn problemen _ Er zijn problemen _ Er zijn problemen _ Er zijn problemen _ Er zijn problemen _ Er zijn problemen Speerpunten • Realisering van smart mobility en smart hospitality (Regio Deal 2020); • Meer nieuwe betrouwbare lokale data (Steenwijkerland als experimenteergebied); • Nationaal Park Weerribben-Wieden wordt Nationaal Park van Wereldklasse.

_op koers _op koers _op koers Integraal Programma Duurzaam Beleefbaar Toerisme • Uitvoering geven aan Regiodeal Regio Zwolle; • Samen met de partners uitvoering geven aan de toeristisch- recreatieve visie ‘Perspectief Bestemming Weerribben- Wieden 2025’; • Samen met de partners uitvoering geven aan de ‘Toekomstvisie Giethoorn’. _op koers _op koers _op koers Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 47 van 48 Figuur 5-4 Doelen, beoogde resultaten en prognoses in de Najaarsnota 2022 Doel Beoogd resultaat 2022 Prognose (met inhoudelijke toelichting) Schone mobiliteit Mede via ons programma Duurzaam (be)leefbaar Toerisme is er een grote hoeveelheid elektrische voertuigen beschikbaar waar onze inwoners ook van profiteren. Het gaat om circa 10 auto’s (deelautoconcept) en naar verwachting tussen de 100 á 150 voertuigen micromobiliteit. Op koers Iedereen mobiel • Door opknappen verbreden van fiets (wandel)paden neemt tevredenheid toe, indicatie hiervoor is het aantal klachten; • De toegankelijkheid van de openbare ruimte wordt verbeterd; • Conform uitvoeringsplan wordt uitvoering gegeven aan de strategische mobiliteitsvisie. _Er zijn problemen _Er zijn problemen _Er zijn problemen Focus op toerisme & recreatie De focus op toerisme & recreatie blijft ook in 2022 van belang.

Zeker nu de sector onder druk staat ten gevolge van de coronacrisis is het van belang te blijven inzetten op de genoemde resultaten. Dit pakken we op samen met onze partners in en buiten de Stichting Weerribben-Wieden. Op koers Integraal Programma Duurzaam Beleefbaar Toerisme • Project Smart mobility (slimme mobiliteit) en smart hospitality (slimme gastvrijheid); • Project Versterken van de poort Ossenzijl (European Wetland Center); • Intercitystation Steenwijk; • Reconstructie (fiets)paden in Giethoorn; • Project Vitaal Platteland. _Op koers _Specifieke aandacht vereist _Specifieke aandacht vereist _Op koers _Specifieke aandacht vereist Figuur 5-5 Doelen en beoogde resultaten in de Programmabegroting 2023 Doel Beoogd resultaat 2023 Toerisme als economische drager van het gebied Verhoging van het aandeel van toerisme in de werkgelegenheid (nu 12,5%).

Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland 48 van 48 Contactgegevens I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede 053 - 200 52 00 KVK-nummer 08198802 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 – 308 48 00 info@ioresearch.nl www.ioresearch.nl Adresgegevens Postbus 162, 8330 AD Steenwijk • Vendelweg 1 Steenwijk • telefoon 14 0521 • e-mail info@steenwijkerland.nl • www.steenwijkerland.nl • bankrekeningnummer NL19 BNGH 0285 0924 21 Gemeentelijke producten kunt u ook aanvragen via onze website. Rekenkamer MSSW Ambtelijk secretaris Postbus 162 8330 AD STEENWIJK ons kenmerk Click or tap here to enter text. behandeld door Dennis Eikenaar uw kenmerk bijlagen geen Steenwijk, 21 november 2023 Onderwerp bestuurlijke reactie rapport DBT Steenwijkerland Geachte rekenkamer, Wij hebben uw rapport “Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland” ontvangen en met belangstelling gelezen. Bedankt voor het uitgebreide en duidelijke rapport. Uw bevindingen, conclusies en aanbevelingen over de (regio)gelden voor Duurzaam beleefbaar toerisme (DBT) worden hierin weergegeven. Eind september jl. is er een ambtelijke reactie gevraagd en verzonden en nu ontvangt u onze bestuurlijke reactie. Algemene reactie Het college kan zich vinden in de bevindingen en conclusies uit het rapport.

Met u constateren we dat we met de beschikbare (regio)gelden een versnelling hebben gebracht in de samenwerking in de Stichting Weerribben-Wieden, de aanpak van projecten op het gebied van met name Smart mobility en in de promotie van het gebied. Tegelijk hebben we ook lessen te trekken waar het gaat om het nog scherper neerzetten van realistische doelstellingen, de samenwerking met andere partners en de informatievoorziening naar de raad. Overigens is voor het college moeilijk navolgbaar wat u met de ambtelijke reactie op de Nota van bevindingen heeft gedaan. Een aantal opmerkingen is in ieder geval niet overgenomen, onder andere: • Pagina 13: Het verzoek om figuur 3.1 niet te gebruiken. Deze figuur zegt namelijk niets over de Leefbaar Giethoorn Deal die we met de provincie hebben afgesloten; • Pagina 15: De totale (gewenste) investering van € 135 miljoen niet te noemen, omdat dit ging over de Regio Deal met het Rijk (welke niet gehonoreerd is); • Pagina 19: Hier staat vermeld dat de Leefbaar Giethoorn Deal loopt tot 1 april 2024. Hiervoor is echter door de provincie verlening gegeven tot 31 december 2024; • Pagina 34: Hier staat vermeld dat een beroep is gedaan op (wisselende) externen.

Daar moet wel bij vermeld worden dat externen zijn aangetrokken vanwege hun specifieke expertise en/of uitvoeringscapaciteit, omdat een middelgrote gemeente als Steenwijkerland dit niet structureel heeft. We doen u hierbij het verzoek om voor een volgend rekenkameronderzoek zichtbaar te maken wat de reactie is op het ambtelijk wederhoor en hoe deze al dan niet is verwerkt . Pagina 2 van 2 Ook de komende periode verwachten we nog een aantal mooie resultaten neer te zetten, zoals de realisatie van het European Wetland Center, de restauratie van de Koornmeule en de aanpak van het stationsgebouw en de stationsomgeving. Daarmee zetten we belangrijke stappen om de balans tussen ecologie, economie en leefbaarheid te versterken. Reactie op de aanbevelingen voor het college Vanzelfsprekend is het niet aan het college te reageren op de aanbevelingen voor de raad. Uiteraard zullen we de opvolging van deze aanbevelingen met belangstelling volgen en daar waar nodig en gewenst ondersteunen. Hieronder geven wij per aanbeveling voor het college een reactie: 1. Vertaal ambities in realistische doelstellingen, hou daarbij rekening met de beschikbare (ambtelijke) capaciteit Ook wij zien de spanning die er bestaat tussen de ambities die we als gemeente hebben en de beschikbare capaciteit die dit vraagt van de gemeente.

Zeker in een krappe arbeidsmarkt is het van belang om prioriteiten goed tegen elkaar af te wegen. 2. Stel per programma enkele kernindicatoren met streefwaarden vast die over een langere termijn inzicht geven in relevante ontwikkelingen. Met ingang van de begroting en rekening 2018 hebben wij op grond van het BBV al een vaste set van beleidsindicatoren opgenomen. De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl. Het verdient onze voorkeur de gevraagde kernindicatoren hier bij te betrekken. Over de exacte invulling hiervan gaan we graag met de raad in gesprek. 3. Maak voor omvangrijke programma’s als DBT een jaarlijkse raadsinformatiebrief met daarin voor de raad relevante sturingsinformatie. Deze aanbeveling heeft vooral betrekking op het verstevigen van de informatiepositie aan de raad. Hieraan geven we uiteraard graag invulling, waarbij we op zoek zullen gaan naar een vorm die zo veel mogelijk aansluit op de bestaande p&c cyclus en de natuurlijke momenten die er in het betreffende programma zijn. 4. Neem samenwerkingspartners voor programma’s als DBT mee in de overall -structuur van het programma, de verantwoordelijkheid van de gemeente als eerste overheid en hoeder van het publieke domein en de manier waarop de samenwerking kan worden georganiseerd.

Op basis van de vastgestelde visie op (inwoners)participatie is in de bestaande programma’s Duurzaam en Regie op Vitaal Platteland nu al nadrukkelijk aandacht voor de wijze van samenwerking met de verschillende partners. Burgemeester en wethouders van Steenwijkerland, de gemeentesecretaris, de burgemeester, Marco de Graaf Rob Bats Rekenkamer Steenwijkerland Aan het college van burgemeester en wethouders van Steenwijkerland. Steenwijk, 8 december 2023 Geacht college, Dank voor uw bestuurlijke reactie op ons rapport 'Duurzaam beleefbaar toerisme Steenwijkerland'. Het doet ons genoegen dat u zich kunt vinden in de bevindingen en de conclusies in het rapport. Voor wat betreft de aanbevelingen voor het college en uw reactie daarop maken wij nog enkele opmerkingen. Aanbeveling 1. Vertaal ambities in realistische doelstellingen, hou daarbij rekening met de beschikbare (ambtelijke) capaciteit. U schrijft enige spanning te zien tussen de ambities van de gemeente enerzijds en de beschikbare capaciteit die dit vraagt anderzijds. ‘Zeker in een krappe arbeidsmarkt is het van belang om prioriteiten goed tegen elkaar af te wegen.’ De rekenkamer is dat met u eens, maar wij achten het dienstig dat u ook uitspreekt de ambities in realistische doelstellingen te gaan vertalen. Aanbeveling 2.