2.1 Bureau Objectief - Rapport Landelijk Onderzoek Leeftijdsgrens Alcohol & Tabak 2020.pdf

Verschil in naleving bij alcoholverkoop tussen 2018 en 2020 2018 2020 VERSCHIL UITKOMST Gewogen totale nalevingscijfer 37.7% (35.7% - 39.9%) 37.9% (37.3% - 38.6%) 0.2% (-2.9% - 3.3%) Niet significant verschillend Avondwinkels 34.7% (26.0% - 44.5%) 41.0% (31.9% - 50.8%) 6.3% (-4.7 - 17.3) Niet significant verschillend Cafetaria’s 20.7% (16.5% - 25.6%) 29.8% (24.8% - 35.4%) 9.1% (1.3 - 17.0) Significant verschillend Horeca- gelegenheden 17.5% (13.6% - 22.2%) 29.0% (23.2% - 35.6%) 11.5% (0.9 - 22.1) Significant verschillend Supermarkten 68.9% (64.1% - 73.4%) 58.1% (56.7% - 59.5%) -10.8% (-17.5% - -4.2%) Significant verschillend • Keten- supermarkten 71.8% (65.9% - 76.9%) 59.3% (53.6% - 64.7%) -12.5% (-20.4% - -4.7%) Significant verschillend • De namen van verkopers en de namen van specifieke locaties waar zij werkzaam zijn blijven anoniem; • De data en tijdstippen waarop aankooppogingen zijn uitgevoerd worden niet gecommuniceerd met de opdrachtgever. Aankoop- pogingen zijn niet herleid - baar tot individuen; • Op basis van onderzoeks - resultaten zijn sancties niet toegestaan; • Alle auditoren informeren actieve gemeentelijke hand- havers wanneer zij op basis van een aankooppoging een verkoper willen sanctioneren.

• Van alle deelnemende mysterykids is schriftelijk toestemming verkregen van ouders/verzorgers (wettelijke voogd) voor deelname; • De namen van mysterykids blijven anoniem; • Tijdens aankooppogingen zijn altijd volwassen en ervaren auditoren aan wezig (zij hebben geen interactie tijdens de aankooppoging) om mysterykids te begeleiden, te beschermen en te corrigeren wanneer wordt afgeweken van protocol; • De mysterykids begaan géén strafbaar feit tijdens hun werkzaamheden, de alcoholproducten worden direct bij het verlaten van de locatie door de auditor overgenomen of worden onaangeroerd op de bar achter gelaten; • Alle mysterykids zijn altijd in de moge- lijkheid om aankooppogingen te weige- ren of een onderzoeksdag af te breken; • Alle mysterykids ontvangen bij aan- melding informatie, waarin zij worden gewezen op de nadelige gevolgen van vroegtijdige consumptie van leeftijds - gebonden producten, aanvullend hieraan worden de mysterykids voor, tijdens en na een onderzoekroute gecoacht en begeleid door de auditor; • Alle ingenomen leeftijdsgebonden producten worden collectief vernietigd.

VERKOPERS MYSTERYKIDS ETHISCHE NORMEN MYSTERYSHOPONDERZOEK Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Appendix Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Appendix 110 111 • Zelfstandige supermarkten 25.6% (18.8% - 33.9%) 27.9% (20.4% - 36.9%) 2.3% (-9,0% - 13.7%) Niet significant verschillend Slijterijen 73.3% (69.7% - 76.5%) 66.3% (64.3% - 68.2%) -7.0% (-12.1% - -2.0%) Significant verschillend • Borrelshops 82.9% (77.3% - 87.4%) 77.3% (71.3% - 82.3%) -5.6% (-13.1% - 1.9%) Niet significant verschillend • Ketenslijterijen 88.0% (83.1% - 91.6%) 81.1% (75.1% - 86.0%) -6.9% (-13.8% - 0.1%) Niet significant verschillend • Zelfstandige slijterijen 35.6% (29.6% - 42.1%) 26.4% (20.8% - 32.9%) -9.2% (-18.0% - -0.5%) Significant verschillend Sportkantines 20.2% (16.1% - 25.1%) 23.9% (18.2% - 30.7%) 3.7% (-4.1% - 11.4%) Niet significant verschillend Thuisbezorg- kanalen 9.5% (6.6% - 13.5%) 12.4% (12.2% - 12.7%) 2.9% (-2.3% - 8.2%) Niet significant verschillend • Maaltijd- bezorg- diensten 1.1% (0.2% - 5.9%) 2.2% (0.6% - 7.5%) 1.1% (-2.6% - 4.7%) Niet significant verschillend • Thuis- bezorgende landelijke ketens 25.6% (17.7% - 35.4%) 26.4% (18.4% - 36.3%) 0.8% (-12.0% - 13.6%) Niet significant verschillend Webshops 2.2% (0.6% - 7.6%) 8.8% (4.5% - 16.4%) 6.6% (0.1% - 13.1%) Significant verschillend Tabel 8.

Verschil in naleving bij tabaksverkoop tussen 2016 en 2020 2016 2020 VERSCHIL UITKOMST Gewogen totale nalevingscijfer 51.4% (50.5%- 52.3%) 50.6% (49.7% - 51.5%) -0.8% (-5.0% - 3.4%) Niet significant verschillend Cafetaria’s 30.1% (22.1% - 39.5%) 40.2% (34.2% - 46.5%) 10.1% (-0.8% - 20.9%) Niet significant verschillend Horeca- gelegenheden 23.5% (19.1% - 28.6%) 32.4% (22.4% - 44.2%) 8.9% (-3.2% - 20.9%) Niet significant verschillend • Keten- supermarkten 71.8% (67.2% - 76.0%) 68.2% (62.3% - 73.6%) -3.6% (-10.8% - 3.6%) Niet significant verschillend Tabaksspeciaal- zaken 56.7% (49.8% - 63.4%) 48.6% (42.4% - 54.8%) -8.1% (-17.4% - 1.1%) Niet significant verschillend Tankstations 52.9% (43.4% - 62.2%) 40.8% (34.8% - 47.1%) -12.1% (-23.5% - -0.7%) Significant verschillend Thuisbezorg- kanalen 9.3% (4.0% - 19.9%) 11.2% (6.2% - 19.5%) 1.9% (-8.2% - 12.1%) Niet significant verschillend Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Appendix Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Appendix 112 113 APPENDIX C: BEGRIPPENLIJST In onderstaande begrippenlijst staan de termen uitgelegd in con - text van dit nalevingsonderzoek. Aselecte steekproef | Een steekproef waarbij iedere locatie uit de populatie dezelfde kans heeft om in de steekproef terecht te komen.

Auditor | Getrainde veldwerker die de mysterykids begeleidt tijdens de aankooppogingen van het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens (zie ook ‘mysterykid’). Betrouwbaarheidsniveau | De mate waarin het gevonden nale - vingscijfer onafhankelijk is van toeval. Bij een betrouwbaarheid van bijvoorbeeld 90%, kan je met 90% zekerheid zeggen dat het nale- vingscijfer in de steekproef overeenkomt met de naleving van de gehele populatie. Betrouwbaarheidsinterval | Het betrouwbaarheidsinterval geeft aan tussen welke waarden het werkelijke nalevingscijfer van de gehele populatie zal liggen. Een 95%-betrouwbaarheidsinterval geeft aan dat als een meting 100 keer herhaald wordt, de gemeten waarde 95 maal binnen dit interval zal liggen. Gewogen totale nalevingscijfer | Een totaal gemiddelde van de nalevingscijfers waarbij rekening gehouden wordt met de ‘gewich - ten’ van de percentages; niet elk nalevingscijfer telt even zwaar mee, omdat de populaties van de verkoopkanalen verschillen in grootte. Hulpmiddel | Verkopers kunnen een hulpmiddel gebruiken bij het controleren van de leeftijd op een legitimatiebewijs. Voorbeelden hiervan zijn: het intoetsen van de leeftijd in een kassasysteem, een ID-scanner die de leeftijd op de legitimatie uitleest of een kalender die voor elke datum de uiterste geboortedatum van de leeftijds - grens aangeeft.

Interventies | De handelingen die een verkoper kan toepassen in het proces van de leeftijdscontrole: leeftijd vragen, ID vragen en een hulpmiddel gebruiken. Mysterykid | Een 17-jarige die een aankooppoging doet voor alco - hol of tabak in het kader van het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens. Nalevingscijfer | Het percentage van het aantal aankooppogingen waarbij de wettelijke leeftijdsgrens bij alcohol- of tabaksverkoop is nageleefd. Populatie | Alle verkooppunten van alcohol of tabak waarover je een conclusie wilt trekken. In dit onderzoek vormt ieder verkoopka- naal een aparte populatie. Populatiegrootte (N) | Het totaal aantal gelegenheden of locaties van een verkoopkanaal in Nederland, bijvoorbeeld het totaal aantal drank- verstrekkende cafetaria’s of het totaal aantal ketensupermarkten. Representatief onderzoek | Onderzoek waarbij de resultaten een betrouwbare afspiegeling zijn voor de gehele populatie. Significantie | Een significant verschil houdt in dat het onwaar - schijnlijk is dat het gevonden verschil op toeval berust. Steekproefgrootte (n) | Het aantal te onderzoeken locaties binnen een populatie. Weegfactor | Een getal dat aangeeft hoe zwaar het nalevingsper - centage van een verkoopkanaal meetelt ten opzichte van het nale- vingspercentage van een ander verkoopkanaal.

Naleving leeftijdsgrens alcohol- en tabaksverkoop 2020 - Appendix 114 BUREAU OBJECTIEF Toernooiveld 300 6525 EC Nijmegen 024 848 1111 info@bureauobjectief.nl www.bureauobjectief.nl © Bureau Objectief, Nijmegen, januari 2021