2.0 BDO - Benchmark Nederlandse Gemeenten 2020.pdf

blijven ondanks stijging gemeentelijke woonlasten De gemeentelijke woonlasten stijgen fors, zo blijkt uit een jaarlijks onderzoek naar de belastingtarieven van 40 grote gemeenten van COELO, het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden. Uit hun onderzoek naar de tarieven over 2020 blijkt dat de gemeentelijke woonlasten voor meer- persoonshuishoudens die een woning bezitten met gemiddeld € 30 stijgen tot € 734 per jaar. Dat is een stijging van 4,3% voor woonlasten als ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Dit is hoger dan de verwachte inflatie over 2020 van 1,6%. Ondanks deze forse stijging van gemeentelijke woonlasten, verwachten gemeenten overigens nog steeds dat ze het de komende jaren financieel moeilijk zullen hebben. Een mogelijke verklaring voor de sterke stijging van de woonlasten (plus de blijvende financiële uitdagingen) vormen de hoge kosten voor het sociaal domein. Veel gemeenten laten weten dat dit hen min of meer dwingt om elders bezuinigin- gen door te voeren of extra belastingen te heffen.

‘De gemeentelijke woonlasten stijgen fors, met 4,3%’ 30% 32% 34% 36% 38% 40% 42% 44% Prognose / voorlopige cijfers Solvabiliteit Nederlandse gemeenten (2010-2020) 20% 30% 40% 50% > 100.00050.000-100.00025.000-50.000< 25.000 Prognose / voorlopige cijfers Solvabiliteit per omvang gemeenten (2010-2020) 2010 2011 2012 2013 2014 2015 20172016 2018 2020 2010 2011 2012 2013 2014 2015 20172016 2018 2020 Bron: financiengemeenten.nl Bron: financiengemeenten.nl 36 BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 FINANCIËLE PERFORMANCE WEERSTANDSRATIO De weerstandsratio geeft de mate aan waarin een gemeente in staat is om tegenvallers op te vangen. De weerstandsratio zet de weerstandscapaciteit – denk aan reserves en onbenutte belastingcapaciteit – af tegen risico’s die in geld zijn uitgedrukt. Om deze ratio te bepalen, inventariseren ze de risico’s en berekenen ze de kans dat deze risico’s zich voordoen. De uitkomst hiervan wordt dan weer vermenigvuldigd met de mogelijke impact ervan. Weerstandsratio op een rijtje Gemeenten zijn verplicht om in hun begroting en jaarstukken een paragraaf weerstandsver- mogen op te nemen. Hierbij moeten ze een schatting maken van de risico’s die ze lopen en deze afzetten tegen de beschikbare weer- standscapaciteit.

Maar omdat het inschatten van risico’s een subjectief proces is, en iedere gemeente hier op haar eigen manier invulling aan geeft, zijn de weerstandsratio tussen gemeenten onderling moeilijk te vergelijken. Ook is de bepaling van de hoogte van de weerstandsratio geen onderwerp van de accountants controle. We realiseren ons dat. Toch hebben we een aantal feiten en cijfers over de weerstandsratio op een rij gezet en Weerstandsratio per grootte 0 1 2 3 4 < 25.00025.000-50.00050.000-100.000> 100.000 Bron: financiengemeenten.nl Weerstandsratio per groottecategorie (2020) 39FINANCIËLE PERFORMANCE WEERSTANDSRATIO HET SOCIAAL DOMEIN ‘We hebben een hogere bijdrage uit het gemeentefonds hard nodig’ ‘We zijn één van de snelst groeiende gemeenten met een centrumfunctie voor het noorden. We hebben de ambitie om te innoveren en te ontwikkelen, bij- voorbeeld in de energietransitie en het onderwijs. Ook investeren we in belang- rijke projecten voor onze gemeente zoals het Forum, een ontmoetingsplek die eind 2019 is geopend. Ook wordt het stationsgebied grondig vernieuwd en uitgebreid. Daarnaast bezitten we veel grond, waarvan we een deel de komende jaren gaan verzilveren. Tot slot lenen we een deel van onze portefeuille door aan derden zoals woningcorporaties. Dit alles maakt dat onze schuldquote aan de hoge kant is. Tot 2014 vielen onze ratio’s overigens aanzienlijk beter uit.

We hebben veel ingeteerd op onze reserves om de tekorten in het sociaal domein te beperken. De huidige begroting is sluitend, maar het vlees is wel van de botten. We hebben een hogere bijdrage en herijking van het gemeentefonds dan ook hard nodig om de kosten van de overgedragen taken te kunnen betalen.’ Leer verder op bdo.nl/ benchmarkgemeenten2020 99% 49% Gemiddelde weerstandsratio per gemeente, weergegeven per provincie (2020) 1,3 1,35 2,97 4,15 2,091 ,99 2,682,94 3,9 2,86 4,78 -0,96 0 1 2 3 4 < 1% 1 < 2% 2 < 3% > 4% Weerstandsratio provincies 1,3 1,35 2,97 4,15 2,091 ,99 2,682,94 3,9 2,86 4,78 -0,96 0 1 2 3 4 < 1% 1 < 2% 2 < 3% > 4% Weerstandsratio provincies bij de interpretatie ervan gebruikgemaakt van onze ervaringen met deze ratio in de praktijk. We hebben daarbij niet alleen gekeken naar de jaarrekeningen over 2018, maar ook naar de begrotingen over 2020 en de daarin opgenomen risicoanalyses. Gemeenten in Friesland, Groningen en Zeeland schatten hun weerstandsratio het laagst in . Van alle provincies hebben deze gemeenten er het minst vertrouwen in dat ze tegenvallers kunnen opvangen. Gemeenten in Noord-Holland, Zuid- Holland en Limburg hebben de hoogste weer- standsratio. Zij verwachten eventuele klappen het best op te kunnen vangen. Weerstandsratio per grootte Alles hoger dan 1 is gunstig.

Een ratio hoger dan 1 betekent dat er meer vermogen beschikbaar is dan alle risico’s die een gemeente in kaart heeft gebracht. Zelfs als deze risico’s zich gelijktijdig voordoen. Een ratio lager dan 1 wil zeggen dat de som van de risico’s die wordt gelopen hoger is dan de hiervoor beschikbare weerstandscapaciteit. Hoe kleiner, hoe positiever Opvallend is dat naarmate de gemeente kleiner is, er positiever wordt geoordeeld over de weer- standsratio. Dit staat haaks op het idee dat kleine gemeenten vaak kwetsbaarder zijn dan grote gemeenten. Verder blijkt uit ons onderzoek dat gemeenten voor 2020 een tekort verwachten van € 1 miljard. Hierdoor neemt het risico profi el van gemeenten toe. Tegelijkertijd blijkt uit de eigen beoordeling van gemeenten dat 88% inschat dat hun vermogenspositie toereikend is om de ingeschatte risico’s op te vangen. Dit lijkt ons een optimistische inschatting. VRIJWEL ALLE GEMEENTEN DENKEN TEGENVALLERS TE KUNNEN OPVANGEN • Bij 313 gemeenten is de weer- standsratio positief (88%). Er is meer geld dan dat er risico’s wor- den gelopen. • Bij 37 gemeenten wordt deze in- geschat op neutraal (10%). Risico’s en vermogen zijn in evenwicht. • Bij 5 gemeenten is deze negatief ingeschat (2%). Er is niet voldoen- de geld om risico’s af te dekken.

GRONINGEN 31/31 203.819 Willem van der Heide, directeur fi nanciën en inkoop 40 BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 G emeenten hebben sinds 2015 hun handen vol aan het sociaal domein. Sinds die tijd zijn ze verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet, de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke onder- steuning (Wmo) en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Taken die hieruit volgen, zijn onder meer het verzorgen van een passend zorgaanbod, inkomensondersteuning en arbeidsinschakeling. Vanaf 2021 komt daar nog een taak bij: inburgering. Een voorbeeld van een nieuwe taak die gemeenten gaan uitvoeren als de Wet inburgering van kracht is, is het opstellen van een Persoonsplan Inburgering en Participatie (PIP) voor alle inburgeraars. Sociaal domein: nog steeds de grootste uitgavenpost Het sociaal domein is net als voorgaande jaren de grootste uitgavenpost voor gemeenten. Dat blijkt uit de gegevens van het CBS (www.fi nanciengemeenten.nl). Opvallend is dat een vergelijking tussen 2017 en 2018 toont dat de uitgaven voor het sociaal domein een steeds groter deel uitmaken van de lasten van gemeenten. Voorlopige cijfers van 2019 laten zien dat deze trend zich doorzet. In 2018 is het aandeel Wmo en jeugdhulp verder gestegen. De grootste uitgavenpost binnen het sociaal domein blijven de inkomensregelingen.

Hier gaat het voornamelijk om de uitgaven aan bijstandsuitkeringen. De druk neem toe Het sociaal domein is bovendien in beweging met alle gevolgen voor de uitvoering en lasten van gemeenten van dien. Zo neemt de werklast van gemeenten toe met de invoering van het abonnementstarief in de Wmo dat sinds 1 januari 2020 van kracht is. Dit betreft een vast tarief voor de eigen bijdragen van burgers aan Wmo-voorzieningen. Voorheen was dit een inkomensafhankelijk tarief. Naar verwachting zorgt een vast tarief ervoor dat meer burgers gebruik gaan maken van de Wmo- voorzieningen. Gemeenten maken zich dan ook zorgen over de extra druk die dit tot gevolg kan hebben. Gemeenten staan sinds enkele jaren voor de uitdaging om een integraal en samenhangend beleid te voeren voor het sociaal domein . Dit omvat alle inspanningen op het gebied van werk, participatie, zelfredzaamheid, zorg en jeugdhulp. Vanaf 2021 wordt daar een opdracht aan toegevoegd: inburgering.

Lasten sociaal domein als percentage van totaal per gemeente (2018) 0 1 2 3 4 < 25% 25 < 35% 35 < 45% 45 < 55% > 55% Lasten per hoofdtaakveld sociaal domein gemeenten (2017) 0 1 2 3 4 Onbekend < 25% 25 < 35% 35 < 45% 45 < 55% > 55% Lasten per hoofdtaakveld sociaal domein gemeenten (2018) Bron: fi nanciengemeenten.nl Bron: fi nanciengemeenten.nl Nieuwe uitdagingen dienen zich aan Tegelijkertijd nemen hoogstwaarschijnlijk ook de uitgaven voor het uitvoeren van de Parti- cipatiewet toe. Voor 2020 krijgen gemeenten gezamenlijk iets meer dan € 6 miljard voor de uitkeringen en ondersteuning van hun bij- standsgerechtigden. Dit is nagenoeg hetzelfde bedrag als voor 2019. Bij het vaststellen van dit bedrag gaat het ministerie van SZW uit van een krimpende bijstand. Uit de Divosa Benchmark Werk & Inkomen blijkt echter dat een derde van de gemeenten hun bijstands- bestand sinds begin 2019 juist ziet stijgen.

Daarnaast is de verwachting dat werkgevers ‘Het ministerie ging uit van een krimpende bijstand, maar bij een derde van de gemeenten stijgt die al sinds begin 2019’ Lasten sociaal domein als percentage van totaal per gemeente (2017) 42 43BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 HET SOCIAAL DOMEIN Lasten sociaal domein per inwoner (2017) Lasten sociaal domein per inwoner (2018) 30% 35% 40% 45% 50% < € 600 € 600 < 900 € 900 < 1.200 € 1.200 < 1.500 > € 1.500 Lasten sociaal domein weergegeven per inwoner 2018 Bron: fi nanciengemeenten.nl Bron: fi nanciengemeenten.nl voorzichtiger worden met het aannemen van nieuwe werknemers als gevolg van de invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB). Deze wet moet de kloof tussen fl exwerk en vast werk verkleinen, maar maakt het voor werkgevers ook risicovoller om nieuwe werknemers in dienst te nemen. Hierdoor is het waarschijnlijk dat het aantal burgers dat een beroep doet op de bijstand naar alle waarschijnlijkheid stijgt. Ook rondom de Jeugdwet hebben gemeenten te maken met uitdagingen. De gewenste transformatie, waarbij meer samenwer- king én samenhang moeten ontstaan, moet grotendeels nog vorm krijgen. Daarnaast blijft het aantal jongeren in de jeugdhulp stijgen: het eerste halfjaar van 2019 laat opnieuw een stijging zien, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Ook zijn er fi nanciële problemen bij zorgaan- bieders.

Deze ontwikkelingen en de tekorten op dit domein vragen de komende tijd de volle aandacht van gemeenten. Sturing is noodzakelijk Het komende jaar is het sociaal domein dus opnieuw aan veranderingen onderhevig. De ontwikkelingen voeren de bestuurlijke en fi nanciële druk op het sociaal domein verder op. Deze druk maakt dat gemeenten nóg beter moeten sturen op het beleid voor dit domein en de inzet van de beschikbare middelen. Daarbij zal de herijking van de verdeling van de algemene uitkering in 2021 invloed hebben op de beschikbare middelen. De herijking streeft een verdeling na die aansluit bij de verschillen in kosten van gemeenten en bij de verschillen in inkomsten die gemeenten zelf genereren. De problemen in de budgetverdeling van het sociaal domein zullen echter niet in 2021 volledig opgelost zijn, zo verwacht de Raad voor het Openbaar Bestuur. De raad adviseert een deel van het gemeentefonds los te koppelen van de zogeheten trap op, trap af-systematiek. Daarnaast geeft de raad het volgende aan: ‘Houd er voor het sociaal domein rekening mee dat de transformatie nog maar net op gang is gekomen, en gemeenten nog aan het leren zijn – soms met nadelige fi nanciële gevolgen.

Laat toe dat er voorlopig nog leergeld betaald wordt, en straf dat niet af.’ Gemeenten geven gemiddeld € 1.450 per inwoner uit In Nederland bedroegen de totale uitgaven van gemeenten voor het sociaal domein in 2018 om en nabij de € 25 miljard. Volgens cijfers en informatie die gemeenten hebben aangeleverd bij het CBS, steeg dit bedrag ten opzichte van 2017. De verwachte daling van de uitgaven in het sociaal domein in 2018 is dus niet gerealiseerd. Dit komt onder meer door de toenemende zorgvraag en bijbeho- rende kosten. Per inwoner gaven Nederlandse gemeenten aan het sociaal domein in 2018 gemiddeld circa € 1.450 per jaar uit (2017: € 1.400). Dit bedrag is verdeeld over verschil- lende taakvelden van het sociaal domein. Zo besteedden gemeenten in 2018 per inwoner gemiddeld € 664 aan de Participatiewet, € 343 aan de Wmo en € 270 aan de Jeugdwet. De resterende € 172 wordt uitgegeven aan burger- participatie en wijkteams (zie fi guur voor de verhoudingen). ‘De verwachte daling van de uitgaven in het sociaal domein in 2018 is dus niet gerealiseerd’ 30% 35% 40% 45% 50% < € 600 € 600 < 900 € 900 < 1.200 € 1.200 < 1.500 > € 1.500 Lasten sociaal domein weergegeven per inwoner 2018 44 45BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 HET SOCIAAL DOMEIN Venlo gaf in 2017 nog ruim € 2.200 per inwoner uit aan het sociaal domein. In 2018 was dat teruggebracht naar ruim € 2.000.

Een fl inke besparing. Hoe is dat gelukt? ‘In 2016 en 2017 stegen de kosten van het sociaal domein explosief. In 2017 hadden we een oplopend tekort van € 25 miljoen. De gemeente heeft onder andere prestatiegerichte inkoop geïntroduceerd, bracht het aantal aanbieders terug, focust op toegang tot zorg en ondersteuning en monitort deze. Dat heeft gewerkt.’ Wat is de kern van uw fi nancieel beleid als geheel? ‘Een duurzame fi nanciële huishouding is en was ons doel. Concernbreed hanteren we strakke fi nanciële spelregels en brengen we risico’s naar beneden. Ook hebben we bewust gestuurd op een structureel begrotingsoverschot om het weerstandsvermogen te laten groeien. Dat alles heeft gewerkt. Maar daarmee zijn de problemen niet voorbij; er zijn nog veel uitdagingen. De middelen die we vanuit het Rijk krijgen, zijn en blijven ontoereikend.’ Wat is nu de grootste zorg? ‘De groei en het beheersbaar houden van de zorgkosten. Een voorbeeld is de aanzuigende werking van de invoering van het abonnementstarief. Sinds 1 januari 2020 geldt er een vast abonnementstarief voor de eigen bijdragen van inwoners aan Wmo-voorzieningen (Wet maatschappelijke ondersteuning). Hierdoor zien we het aantal aanvragen voor bijvoorbeeld huishoudelijke hulp nu al fl ink toenemen. Het is nog onzeker hoe sterk die vraag zal groeien, maar dat er ook hierdoor meer druk komt op het sociaal domein is duidelijk.

Een echt probleem is dat de “spelregels” gedurende de “wedstrijd” tussentijds worden aangepast door het Rijk, zonder dat we hiervoor extra middelen krijgen. En dat we nog altijd veel eigen middelen bij moeten leggen bovenop de van het Rijk afkomstige middelen.’ Hoe kijkt Venlo naar de toekomst? Wat is fi nancieel gezien de grootste uitdaging? ‘Gemeenten hebben beperkte fi nanciële middelen en zijn aan de inkomstenkant voor een groot deel afhankelijk van het Rijk. Daar moeten gemeenten en Rijk concrete afspraken over maken zodat we fl exibeler kunnen inspelen op de maatschappelijke opgave.’ KOSTEN SOCIAAL DOMEIN PER CAPITA 2017 2018 2019 Venlo € 2.203 € 2.037 € 2.014 Nederland € 1.400 € 1.450 € 1.463 VENLO 19/31 101.603‘Er zijn nog veel uitdagingen’ Frank Maas (links) , strategisch fi nancieel adviseur gemeente Venlo ‘De gemeente heeft onder andere prestatie gerichte inkoop geïntroduceerd’ Jos Beckers (rechts) , concerncontroller 4746 BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 47HET SOCIAAL DOMEIN Noord-Nederland blijft koploper In 2017 en 2018 gaven gemeenten in de noordelijke, oostelijke en zuidelijke delen van het land, waaronder de zogenaamde krimp- en anticipeergebieden, naar rato meer uit aan het sociaal domein dan het Randstedelijke gebied. In alle regio’s zijn de uitgaven per inwoner in 2018 verder gestegen.

De zorgen van gemeenten over de financiële beheersbaarheid van de uitgaven in het sociaal domein blijft hiermee bestaan. Noord-Nederland blijft de hoogste uitgaven per inwoner houden. Het verschil in uitgaven per inwoner in Noord-Nederland en het gemiddelde van Nederland bedraagt meer dan € 250, dit is meer dan 17%. Sterker inzetten op financiële beheersbaarheid Het voorgaande zegt uitsluitend iets over de lasten (per inwoner) van de afgelopen jaren, maar geeft nog geen inzicht in de verwachte invloed van recente ontwikkelin- gen op de tekorten die gemeenten hebben op het sociaal domein. Verder blijft ook de toenemende wens om sterker in te zetten op financiële beheersbaarheid van de uitgaven in het sociaal domein buiten beschouwing. We laten daarom graag de gemeente Venlo aan het woord om een inkijkje te geven in de uitdagingen die zij zien als gevolg van de recente ontwikkelingen in het sociaal domein.

Verdeling lasten sociaal domein (2018) Burgerparticipatie en Wijkteams Jeugdhulp Wmo Participatie 46% 26% 18% 12% Verdeling lasten sociaal domein, landelijk gemiddeld (2018) Lasten soiaal domein per inwoner, gemiddeld per provincie (2017) 0 1 2 3 4 < € 1.320 € 1.320 < 1.380 € 1.380 < 1.440 € 1.440 < 1.500 > € 1.500 Lasten per hoofdtaakveld sociaal domein per landsdeel (2017) 0 1 2 3 4 < € 1.320 € 1.320 < 1.380 € 1.380 < 1.440 € 1.440 < 1.500 > € 1.500 Lasten per hoofdtaakveld sociaal domein per landsdeel (2017) 0 1 2 3 4 < € 1.320 € 1.320 < 1.380 € 1.380 < 1.440 € 1.440 < 1.500 € > 1.500 Lasten per hoofdtaakveld sociaal domein per landsdeel (2018) Lasten soiaal domein per inwoner, gemiddeld per provincie (2018) Bron: financiengemeenten.nl Bron: financiengemeenten.nl ‘In 2017 en 2018 gaven gemeenten in het noorden, oosten en zuiden naar rato meer uit aan het sociaal domein dan de Randstad’ ‘Noord-Nederland geeft veel meer uit dan het landelijk gemiddelde; een verschil van ruim € 250 per inwoner’ 0 1 2 3 4 < € 1.320 € 1.320 < 1.380 € 1.380 < 1.440 € 1.440 < 1.500 € > 1.500 Lasten per hoofdtaakveld sociaal domein per landsdeel (2018) 48 49BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 HET SOCIAAL DOMEIN RANKING FINANCIËLE STRESSTEST GEMEENTEN VAN BDO FINANCIËLE STRESSTEST GEMEENTEN VAN BDO Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd

Score Grond - exploitatie Score Structurele exploitatie - ruimte Score Belasting - capaciteit Score Rapportcijfer 1 Tilburg 217. 259 NB 75,0% 4,0 7,0% 3,0 8,0% 1,5 5,0% 1,0 7 7,0% 0,5 10 2 Amsterdam 862.965 NH 58,0% 4,0 75,0% 3,0 -8,6% 1,5 1,4% 1,0 81,0% 0,5 10 3 Dordrecht 118.654 ZH 52,0% 4,0 52,0% 3,0 7,0% 1,5 3,5% 1,0 92,0% 0,5 10 4 Alphen aan den Rijn 110.986 ZH 51,2% 4,0 29,0% 3,0 14,3% 1,5 1,3% 1,0 101,5% 0,3 10 5 's-Hertogenbosch 154.205 NB 53,0% 4,0 26,0% 3,0 4,0% 1,5 0,0% 0,6 82,0% 0,5 10 6 Zoetermeer 124.944 ZH 56,6% 4,0 16,2% 3,0 4,4% 1,5 -0,4% 0,3 102,9% 0,3 9 7 Eindhoven 231.642 NB 28,0% 2,7 48,0% 3,0 8,0% 1,5 2,0% 1,0 91,0% 0,5 9 8 Rotterdam 644.618 ZH 30,8% 2,7 47,3% 3,0 -4,5% 1,5 5,5% 1,0 99,0% 0,3 9 9 Amersfoort 156.286 U 30,0% 2,7 52,0% 3,0 15,2% 1,5 5,0% 1,0 100,6% 0,3 9 10 Maastricht 121.565 L 27,0% 2,7 47,0% 3,0 2,0% 1,5 1,0% 1,0 100,0% 0,3 9 11 Leiden 124.899 ZH 39,8% 2,7 78,4% 3,0 0,6% 1,5 0,9% 1,0 105,8% 0,1 8 12 Delft 103.163 ZH 25,4% 2,7 57,4% 3,0 0,7% 1,5 0,5% 1,0 115,9% 0,1 8 13 Haarlemmermeer 148.068 NH 36,0% 2,7 81,3% 3,0 22,0% 1,0 5,0% 1,0 99,2% 0,3 8 14 Den Haag 537.833 ZH 20,5% 2,7 48,0% 3,0 2,7% 1,5 -2,2% 0,3 75,7% 0,5 8 15 Utrecht 352.866 U 33,5% 2,7 64,0% 3,0 9,9% 1,5 -0,5% 0,3 95,8% 0,3 8 16 Ede 115.710 GE 26,0% 2,7 37,0% 3,0 34,0% 1,0 -2,0% 0,3 90,0% 0,5 8 17 Almere 207.904 FL 34,0% 2,7 34,0% 3,0 32,0% 1,0 0,0% 0,6 109,0% 0,1 7 18 Zwolle

127.497 O 9,0% 1,3 59,0% 3,0 10,0% 1,5 4,0% 1,0 90,0% 0,5 7 19 Venlo 101.603 L 15,0% 1,3 51,0% 3,0 3,0% 1,5 0,4% 1,0 101,9% 0,3 7 20 Alkmaar 108.558 NH 21,8% 2,7 105,4% 2,0 13,7% 1,5 -0,5% 0,3 80,2% 0,5 7 21 Enschede 158.986 O 19,0% 1,3 48,0% 3,0 3,0% 1,5 2,0% 1,0 107,0% 0,1 7 22 Leeuwarden 123.107 FR 9,0% 1,3 88,9% 3,0 25,4% 1,0 0,6% 1,0 88,1% 0,5 7 23 Westland 108.603 ZH 36,0% 2,7 118,8% 2,0 68,7% 0,5 1,9% 1,0 100,0% 0,3 7 24 Breda 183.873 NB 18,4% 1,3 43,0% 3,0 6,0% 1,5 -3,9% 0,3 102,7% 0,3 6 25 Apeldoorn 162.445 GE 16,3% 1,3 7 7,3% 3,0 8,0% 1,5 -0,7% 0,3 98,3% 0,3 6 26 Arnhem 1 59.265 GE 16,0% 1,3 76,0% 3,0 7,0% 1,5 -2,0% 0,3 104,0% 0,3 6 27 Nijmegen 176.756 GE 10,0% 1,3 63,0% 3,0 0,5% 1,5 -0,3% 0,3 100,0% 0,3 6 28 Zaanstad 155.885 NH 16,0% 1,3 113,0% 2,0 5,4% 1,5 2,0% 1,0 116,0% 0,1 6 29 Haarlem 161.265 NH 18,0% 1,3 94,0% 2,0 5,0% 1,5 0,0% 0,6 112,0% 0,1 6 30 Emmen 107.113 D 4,2% 1,3 111,1% 2,0 8,0% 1,5 -3,3% 0,3 103,4% 0,3 5 31 Groningen 203.819 GR 13,0% 1,3 99,0% 2,0 35,1% 0,5 -0,4% 0,3 103,5% 0,3 4 Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond - exploitatie Score Structurele exploitatie - ruimte Score Belasting - capaciteit Score Rapportcijfer 1 Amstelveen 90.838 NH 63,0% 4,0 3,0% 3,0 -1,0% 1,5 14,0% 1,0 96,0% 0,3 10 2 Zeist 63.934 U 69,0% 4,0 69,0% 3,0 1,0% 1,5 -3,0% 0,3 89,0% 0,5 9 3 Oosterhout 55.616 NB 57,4% 4,0

39,7% 3,0 12,5% 1,5 -1,0% 0,3 90,0% 0,5 9 4 Heerhugowaard 56.742 NH 56,3% 4,0 33,8% 3,0 30,4% 1,0 0,0% 0,6 92,5% 0,5 9 5 Capelle aan den IJssel 66.818 ZH 37,0% 2,7 36,0% 3,0 1,0% 1,5 2,0% 1,0 80,0% 0,5 9 6 Katwijk 65.302 ZH 35,0% 2,7 68,0% 3,0 11,0% 1,5 4,0% 1,0 93,0% 0,5 9 7 Oss 91.451 NB 36,2% 2,7 32,6% 3,0 14,5% 1,5 1,3% 1,0 95,0% 0,3 9 8 Hardenberg 60.574 O 34,0% 2,7 73,0% 3,0 13,0% 1,5 1,0% 1,0 101,0% 0,3 9 9 De Fryske Marren 51.430 FR 28,6% 2,7 48,0% 3,0 14,9% 1,5 1,3% 1,0 97,4% 0,3 9 10 Hoorn 73.004 NH 26,0% 2,7 41,0% 3,0 -0,5% 1,5 2,0% 1,0 99,0% 0,3 9 11 Den Helder 55.604 NH 26,0% 2,7 24,0% 3,0 6,0% 1,5 1,0% 1,0 99,0% 0,3 9 GEMEENTEN MET > 100.000 INWONERS GEMEENTEN MET 50.000/hyphen.cap100.000 INWONERS 51RANKING Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting- capaciteit Score Rapportcijfer 12 Velsen 68.348 NH 23,0% 2,7 89,6% 3,0 3,7% 1,5 1,1% 1,0 103,3% 0,3 9 13 Heerenveen 50.257 FR 20,6% 2,7 66,5% 3,0 15,8% 1,5 0,7% 1,0 103,3% 0,3 9 14 Krimpenerwaard 56.048 ZH 36,0% 2,7 25,0% 3,0 5,0% 1,5 1,7% 1,0 108,0% 0,1 8 15 Smallingerland 55.938 FR 34,0% 2,7 59,0% 3,0 6,0% 1,5 1,0% 1,0 106,0% 0,1 8 16 Roosendaal 7 7.032 NB 33,0% 2,7 38,0% 3,0 17,0% 1,5 2,0% 1,0 109,0% 0,1 8 17 Gooise Meren 57.715 NH 25,1% 2,7 58,0% 3,0 1,1% 1,5 5,5% 1,0 111,0% 0,1 8 18 Stichtse

Vecht 64.336 U 25,0% 2,7 67,0% 3,0 -0,2% 1,5 2,4% 1,0 112,1% 0,1 8 19 Doetinchem 57.555 GE 22,0% 2,7 7 7,0% 3,0 18,0% 1,5 0,0% 0,6 0,0% 0,5 8 20 Nieuwegein 63.036 U 35,0% 2,7 83,0% 3,0 2,3% 1,5 -6,4% 0,3 85,0% 0,5 8 21 Veenendaal 65.589 U 33,0% 2,7 69,0% 3,0 1,5% 1,5 -0,1% 0,3 80,0% 0,5 8 22 Roermond 58.209 L 28,9% 2,7 48,0% 3,0 0,0% 1,5 -2,5% 0,3 87,3% 0,5 8 23 Assen 67.963 D 36,0% 2,7 87,0% 3,0 17,0% 1,5 -5,0% 0,3 96,0% 0,3 8 24 Leidschendam- Voorburg 75.425 ZH 33,8% 2,7 69,1% 3,0 19,6% 1,5 -2,2% 0,3 98,7% 0,3 8 25 Pijnacker-Nootdorp 54.331 ZH 33,0% 2,7 62,0% 3,0 26,0% 1,0 0,4% 1,0 116,0% 0,1 8 26 Hilversum 90.238 NH 28,0% 2,7 75,0% 3,0 4,0% 1,5 -0,8% 0,3 104,0% 0,3 8 27 Lelystad 7 7.893 FL 24,0% 2,7 49,0% 3,0 31,0% 1,0 0,7% 1,0 107,0% 0,1 8 28 Vlaardingen 72.404 ZH 23,0% 2,7 78,5% 3,0 5,3% 1,5 -0,4% 0,3 101,6% 0,3 8 29 Meierijstad 80.815 NB 36,0% 2,7 72,0% 3,0 70,0% 0,5 0,8% 1,0 95,2% 0,3 8 30 Terneuzen 54.589 Z 21,0% 2,7 99,0% 2,0 7,0% 1,5 200,0% 1,0 102,0% 0,3 8 31 West Betuwe 50.349 GE 34,8% 2,7 119,3% 2,0 0,0% 1,5 0,0% 0,6 0,0% 0,5 7 32 Kampen 53.779 O 19,8% 1,3 83,2% 3,0 19,5% 1,5 1,6% 1,0 80,4% 0,5 7 33 Deventer 99.957 O 16,0% 1,3 67,0% 3,0 13,0% 1,5 1,8% 1,0 93,0% 0,5 7 34 Nissewaard 84.797 ZH 15,6% 1,3 89,1% 3,0 15,0% 1,5 3,8% 1,0 96,0% 0,3 7 35 Midden-Groningen 60.899 GR 14,7% 1,3 54,0% 3,0 5,0% 1,5 0,4% 1,0 96,3% 0,3 7 36 Hoogeveen 55.662 D 14,5% 1,3 68,0% 3,0

0,0% 1,5 0,0% 0,6 91,0% 0,5 7 37 Helmond 91.524 NB 4 9,4% 2,7 31,2% 3,0 40,3% 0,5 -2,2% 0,3 104,1% 0,3 7 38 Woerden 52.197 U 30,0% 2,7 103,0% 2,0 -8,0% 1,5 -5,0% 0,3 96,0% 0,3 7 39 Súdwest-Fryslân 89.710 FR 19,6% 1,3 51,0% 3,0 1,0% 1,5 -3,3% 0,3 93,1% 0,5 7 40 Hengelo 80.683 O 7,5% 1,3 71,3% 3,0 26,3% 1,0 6,7% 1,0 96,6% 0,3 7 41 Heerlen 86.832 L 7,0% 1,3 67,0% 3,0 -6,0% 1,5 -1,0% 0,3 99,0% 0,3 6 42 Lansingerland 61.601 ZH 29,0% 2,7 120,0% 2,0 65,0% 0,5 3,0% 1,0 114,0% 0,1 6 43 Almelo 72.849 O 5,0% 1,3 73,0% 3,0 18,0% 1,5 -2,0% 0,3 108,0% 0,1 6 44 Sittard-Geleen 92.661 L 12,0% 1,3 107,0% 2,0 3,0% 1,5 1,0% 1,0 102,0% 0,3 6 45 Purmerend 80.117 NH 9,5% 1,3 100,3% 2,0 15,7% 1,5 0,2% 1,0 99,7% 0,3 6 46 Bergen op Zoom 66.811 NB 12,0% 1,3 100,0% 2,0 16,0% 1,5 0,1% 1,0 109,3% 0,1 6 47 Gouda 73.181 ZH 15,1% 1,3 106,4% 2,0 6,8% 1,5 0,0% 0,6 137,9% 0,1 6 48 Barneveld 57.971 GE 23,0% 2,7 175,0% 1,0 43,0% 0,5 0,0% 0,6 104,0% 0,3 5 49 Schiedam 77.999 ZH 14,6% 1,3 151,2% 1,0 1,5% 1,5 1,6% 1,0 107,6% 0,1 5 50 Rijswijk 53.467 ZH 9,0% 1,3 162,3% 1,0 90,0% 0,5 -4,5% 0,3 98,0% 0,3 3 Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting- capaciteit Score Rapportcijfer 1 Epe 33.145 GE 76,0% 4,0 -9,9% 3,0 0,1% 1,5 6,8% 1,0 86,0% 0,5 10 2 Teylingen 37.061 ZH 67,4% 4,0 -24,5% 3,0 1,2% 1,5

2,6% 1,0 91,0% 0,5 10 3 Heemskerk 39.164 NH 54,0% 4,0 31,0% 3,0 -2,0% 1,5 1,0% 1,0 94,0% 0,5 10 4 Moerdijk 36.961 NB 52,0% 4,0 22,0% 3,0 7,0% 1,5 3,0% 1,0 92,0% 0,5 10 5 Drimmelen 27.150 NB 74,0% 4,0 0,0% 3,0 -1,0% 1,5 2,0% 1,0 96,0% 0,3 10 6 Edam-Volendam 36.099 NH 62,6% 4,0 14,9% 3,0 -2,0% 1,5 0,4% 1,0 97,3% 0,3 10 7 Ermelo 26.858 GE 59,4% 4,0 -26,8% 3,0 -1,1% 1,5 1,3% 1,0 97,1% 0,3 10 8 Beekdaelen 35.969 L 56,2% 4,0 -11,3% 3,0 2,8% 1,5 1,9% 1,0 102,3% 0,3 10 9 Wassenaar 26.211 ZH 73,0% 4,0 - 67,0% 3,0 0,0% 1,5 0,5% 1,0 158,0% 0,1 10 10 Hof van Twente 34.940 O 67,0% 4,0 30,0% 3,0 11,0% 1,5 2,0% 1,0 108,0% 0,1 10 11 Bronckhorst 36.212 GE 63,7% 4,0 -10,3% 3,0 2,3% 1,5 0,1% 1,0 105,0% 0,1 10 12 Steenbergen 25.054 NB 57,1% 4,0 -18,7% 3,0 1,6% 1,5 1,1% 1,0 105,8% 0,1 10 13 Noordwijk 26.174 ZH 53,0% 4,0 19,0% 3,0 14,0% 1,5 0,5% 1,0 114,0% 0,1 10 14 Best 29.821 NB 79,2% 4,0 -17,4% 3,0 25,1% 1,0 1,8% 1,0 91,3% 0,5 10 15 Dronten 40.815 FL 80,0% 4,0 30,0% 3,0 26,0% 1,0 4,6% 1,0 100,0% 0,3 9 16 Huizen 41.273 NH 75,0% 4,0 -81,0% 3,0 3,0% 1,5 -3,0% 0,3 89,0% 0,5 9 17 Aa en Hunze 25.386 D 62,0% 4,0 5,0% 3,0 16,0% 1,5 -1,0% 0,3 91,0% 0,5 9 18 Berg en Dal 34.773 GE 52,0% 4,0 21,0% 3,0 2,0% 1,5 -2,0% 0,3 94,0% 0,5 9 19 Berkelland 43.904 GE 53,2% 4,0 -13,2% 3,0 1,0% 1,5 0,0% 0,6 116,0% 0,1 9 20 Medemblik 44.809 NH 52,0% 4,0 6,0% 3,0 6,0% 1,5 0,0% 0,6 114,0% 0,1 9 21 Noordoostpolder 46.862 FL

75,0% 4,0 -1,0% 3,0 0,2% 1,5 0,0% 0,3 95,5% 0,3 9 22 Brunssum 28.103 L 63,5% 4,0 -14,7% 3,0 5,0% 1,5 -2,3% 0,3 100,2% 0,3 9 23 Westerwolde 25.199 GR 53,0% 4,0 11,0% 3,0 0,1% 1,5 -1,9% 0,3 101,0% 0,3 9 24 Veendam 27.491 GR 52,6% 4,0 7, 2% 3,0 20,1% 1,0 -4,5% 0,3 91,5% 0,5 9 25 Rijssen-Holten 38.300 O 49,0% 2,7 50,0% 3,0 17,0% 1,5 4,5% 1,0 81,1% 0,5 9 26 Soest 46.194 U 48,0% 2, 7 26,0% 3,0 5,0% 1,5 0,1% 1,0 89,0% 0,5 9 27 Peel en Maas 43.311 L 47,0% 2,7 84,0% 3,0 7,0% 1,5 5,0% 1,0 93,0% 0,5 9 28 Wijchen 40.951 GE 42,0% 2,7 -3,0% 3,0 1,0% 1,5 2,0% 1,0 93,0% 0,5 9 29 Bernheze 30.806 NB 39,3% 2,7 35,2% 3,0 17,1% 1,5 5,2% 1,0 94,7% 0,5 9 30 Ridderkerk 46.241 ZH 39,0% 2,7 25,0% 3,0 12,0% 1,5 1,0% 1,0 92,0% 0,5 9 31 Aalten 27.011 GE 38,7% 2,7 18,2% 3,0 3,3% 1,5 0,5% 1,0 78,6% 0,5 9 32 Uden 41.782 NB 36,2% 2,7 53,2% 3,0 17,5% 1,5 0,2% 1,0 92,3% 0,5 9 33 Steenwijkerland 43.940 O 35,0% 2,7 52,0% 3,0 14,0% 1,5 0,6% 1,0 85,0% 0,5 9 34 Sliedrecht 25.026 ZH 34,0% 2,7 47,0% 3,0 3,0% 1,5 0,3% 1,0 84,1% 0,5 9 35 De Ronde Venen 44.059 U 32,0% 2,7 61,0% 3,0 14,0% 1,5 1,3% 1,0 89,0% 0,5 9 36 Coevorden 35.483 D 31,0% 2,7 69,0% 3,0 14,0% 1,5 1,0% 1,0 92,0% 0,5 9 37 Overbetuwe 47.543 GE 27,0% 2,7 66,0% 3,0 10,1% 1,5 1,9% 1,0 85,0% 0,5 9 38 Venray 43.326 L 27,0% 2,7 47,0% 3,0 6,0% 1,5 5,0% 1,0 94,0% 0,5 9 39 Boxtel 30.747 NB 23,1% 2,7 47,8% 3,0 7,6% 1,5 2,9% 1,0 90,0% 0,5 9 40 Landgraaf 37.591 L 49,3%

2,7 19,1% 3,0 3,3% 1,5 0,8% 1,0 100,5% 0,3 9 41 Leudal 35.681 L 46,0% 2,7 41,0% 3,0 6,0% 1,5 2,0% 1,0 95,0% 0,3 9 42 Sint-Michielsgestel 28.991 NB 44,6% 2,7 -7,0% 3,0 4,5% 1,5 3,4% 1,0 99,2% 0,3 9 43 Lochem 33.590 GE 42,0% 2,7 30,0% 3,0 16,0% 1,5 2,0% 1,0 104,0% 0,3 9 44 Schagen 46.553 NH 39,9% 2,7 35,7% 3,0 4,0% 1,5 0,3% 1,0 102,0% 0,3 9 45 Horst aan de Maas 42.291 L 32,0% 2,7 44,0% 3,0 5,0% 1,5 1,0% 1,0 102,0% 0,3 9 46 Goes 37.653 Z 28,0% 2,7 84,0% 3,0 7,0% 1,5 5,0% 1,0 96,0% 0,3 9 47 Montferland 36.026 GE 26,0% 2,7 79,0% 3,0 18,0% 1,5 0,2% 1,0 103,0% 0,3 9 48 Beverwijk 41.176 NH 24,0% 2,7 44,0% 3,0 3,0% 1,5 2,0% 1,0 99,0% 0,3 9 49 Goeree-Overfl akkee 49.611 ZH 22,5% 2,7 45,0% 3,0 1,8% 1,5 3,9% 1,0 96,0% 0,3 9 50 Tiel 41.978 GE 22,0% 2,7 71,0% 3,0 1,0% 1,5 0,3% 1,0 98,0% 0,3 9 GEMEENTEN MET 25.000/hyphen.cap50.000 INWONERSGEMEENTEN MET 50.000/hyphen.cap100.000 INWONERS 52 53BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 RANKING Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting- capaciteit Score Rapportcijfer 51 Nunspeet 27.481 GE 60,7% 4,0 17,6% 3,0 22,3% 1,0 -2,2% 0,3 572,1% 0,1 8 52 Dalfsen 28.499 O 54,0% 4,0 22,0% 3,0 36,0% 0,5 -3,3% 0,3 83,0% 0,5 8 53 Leiderdorp 27.109 ZH 49,3% 2,7 33,6% 3,0 -4,0% 1,5 0,6% 1,0 125,4% 0,1 8 54 Ooststellingwerf 25.497 FR

39,0% 2,7 35,0% 3,0 3,0% 1,5 0,0% 0,6 93,0% 0,5 8 55 Echt-Susteren 31.638 L 38,6% 2,7 41,7% 3,0 -0,3% 1,5 0,6% 1,0 107,0% 0,1 8 56 Winterswijk 28.903 GE 38,0% 2,7 74,1% 3,0 8,8% 1,5 1,4% 1,0 109,0% 0,1 8 57 Voorschoten 25.479 ZH 38,0% 2,7 51,0% 3,0 18,0% 1,5 0,4% 1,0 141,0% 0,1 8 58 Lingewaard 46.475 GE 34,0% 2,7 44,0% 3,0 11,6% 1,5 0,1% 1,0 114,4% 0,1 8 59 Heemstede 27. 286 NH 32,0% 2,7 52,1% 3,0 0,0% 1,5 1,2% 1,0 118,8% 0,1 8 60 Kaag en Braassem 26.866 ZH 27,0% 2,7 71,0% 3,0 14,0% 1,5 6,0% 1,0 117,0% 0,1 8 61 Renkum 31.302 GE 27,0% 2,7 28,0% 3,0 1,0% 1,5 1,0% 1,0 116,0% 0,1 8 62 Bergen (NH) 29.974 NH 24,0% 2,7 7 7,0% 3,0 2,0% 1,5 2,0% 1,0 145,0% 0,1 8 63 Hulst 27.524 Z 22,0% 2,7 61,5% 3,0 8,3% 1,5 1,5% 1,0 105,4% 0,1 8 64 Diemen 29.196 NH 22,0% 2,7 49,0% 3,0 3,0% 1,5 1,8% 1,0 125,0% 0,1 8 65 Albrandswaard 25.271 ZH 21,0% 2,7 74,0% 3,0 17,0% 1,5 0,8% 1,0 122,0% 0,1 8 66 Nijkerk 42.943 GE 50,0% 2,7 21,0% 3,0 22,0% 1,0 0,6% 1,0 81,0% 0,5 8 67 Harderwijk 47.581 GE 44,0% 2,7 39,0% 3,0 33,0% 1,0 0,4% 1,0 89,0% 0,5 8 68 Tynaarlo 33.698 D 43,0% 2,7 58,0% 3,0 25,0% 1,0 4,0% 1,0 89,0% 0,5 8 69 Midden-D 33.178 D 38,0% 2,7 49,0% 3,0 25,0% 1,0 1,1% 1,0 93,5% 0,5 8 70 Weststellingwerf 25.840 FR 22,0% 2,7 65,1% 3,0 29,0% 1,0 1,5% 1,0 94,2% 0,5 8 71 Castricum 35.772 NH 26,0% 2,7 47,0% 3,0 3,0% 1,5 0,0% 0,6 104,0% 0,3 8 72 Achtkarspelen 27.852 FR 23,0% 2,7 48,6% 3,0 1,7% 1,5 0,0% 0,6 104,6%

0,3 8 73 Aalsmeer 31.728 NH 49,0% 2,7 38,0% 3,0 20,0% 1,0 1,0% 1,0 103,0% 0,3 8 74 Stadskanaal 31.789 GR 45,0% 2,7 32,0% 3,0 1,0% 1,5 -1,2% 0,3 87,0% 0,5 8 75 Oost Gelre 29.704 GE 42,0% 2,7 58,0% 3,0 8,0% 1,5 -4,0% 0,3 68,0% 0,5 8 76 Oldenzaal 31.840 O 39,0% 2, 7 35,0% 3,0 2,0% 1,5 -2,0% 0,3 93,0% 0,5 8 77 Raalte 37.511 O 37,0% 2,7 82,0% 3,0 29,0% 1,0 3,0% 1,0 100,0% 0,3 8 78 Weert 49.842 L 35,5% 2,7 60,2% 3,0 20,0% 1,0 0,3% 1,0 103,6% 0,3 8 79 Noordenveld 31.290 D 30,0% 2,7 59,0% 3,0 4,0% 1,5 -5,0% 0,3 94,0% 0,5 8 80 Twenterand 33.792 O 29,5% 2,7 39,2% 3,0 13,6% 1,5 -0,5% 0,3 93,9% 0,5 8 81 Buren 26.568 GE 28,0% 2,7 16,0% 3,0 8,0% 1,5 -2,3% 0,3 28,0% 0,5 8 82 Opsterland 29.723 FR 27, 2% 2,7 35,6% 3,0 2,2% 1,5 -8,7% 0,3 94,1% 0,5 8 83 Rheden 43.640 GE 27,0% 2,7 68,0% 3,0 1,0% 1,5 -4,6% 0,3 86,0% 0,5 8 84 Etten-Leur 43.774 NB 26,0% 2,7 51,0% 3,0 9,0% 1,5 -4,0% 0,3 90,0% 0,5 8 85 Zevenaar 43.488 GE 24,0% 2,7 85,0% 3,0 33,0% 1,0 0,1% 1,0 99,5% 0,3 8 86 Hollands Kroon 47.815 NH 36,0% 2,7 35,0% 3,0 8,0% 1,5 0,0% 0,6 115,0% 0,1 8 87 Leusden 30.030 U 49,6% 2,7 8,6% 3,0 13,8% 1,5 -1,3% 0,3 97,0% 0,3 8 88 Waadhoeke 46.039 FR 36,0% 2,7 36,0% 3,0 20,0% 1,0 1,0% 1,0 105,0% 0,1 8 89 Culemborg 28.555 GE 29,0% 2,7 52,0% 3,0 7,4% 1,5 -0,4% 0,3 100,0% 0,3 8 90 Deurne 32.362 NB 25,0% 2,7 59,0% 3,0 30,0% 1,0 1,7% 1,0 114,0% 0,1 8 91 Waalwijk 48.240 NB 30,4% 2,7 104,9% 2,0 19,3% 1,5 3,7% 1,0

85,0% 0,5 8 92 Papendrecht 32.290 ZH 25,0% 2,7 90,0% 2,0 12,0% 1,5 0,3% 1,0 89,0% 0,5 8 93 Dinkelland 26.350 O 46,5% 2,7 26,9% 3,0 3,3% 1,5 -1,0% 0,3 106,0% 0,1 8 94 Vught 26.396 NB 41,0% 2,7 71,0% 3,0 2,0% 1,5 -28,7% 0,3 123,0% 0,1 8 95 Zaltbommel 28.451 GE 39,2% 2,7 39,3% 3,0 16,7% 1,5 -0,6% 0,3 110,5% 0,1 8 96 IJsselstein 34.160 U 35,9% 2,7 15,0% 3,0 0,0% 1,5 -0,8% 0,3 108,8% 0,1 8 97 Wageningen 38.774 GE 34,1% 2,7 46,8% 3,0 0,6% 1,5 -2,0% 0,3 106,4% 0,1 8 98 Het Hogeland 48.019 GR 33,1% 2,7 28,0% 3,0 4,3% 1,5 -0,2% 0,3 108,3% 0,1 8 99 Oldambt 38.129 GR 32,9% 2,7 51,3% 3,0 2,6% 1,5 -2,0% 0,3 112,5% 0,1 8 100 Schouwen- Duiveland 33.779 Z 29,6% 2,7 47,8% 3,0 4,8% 1,5 -2,4% 0,3 116,6% 0,1 8 Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting- capaciteit Score Rapportcijfer 101 Maassluis 32.768 ZH 28,1% 2,7 68,0% 3,0 14,0% 1,5 -1,5% 0,3 106,0% 0,1 8 102 Borger-Odoorn 25.372 D 28,0% 2,7 49,0% 3,0 5,0% 1,5 -4,0% 0,3 110,0% 0,1 8 103 Uithoorn 29.424 NH 25,0% 2,7 89,0% 3,0 15,0% 1,5 -1,0% 0,3 109,0% 0,1 8 104 Zuidplas 42.762 ZH 23,0% 2,7 88,0% 3,0 16,0% 1,5 -0,3% 0,3 109,0% 0,1 8 105 Krimpen a/d IJssel 29.376 ZH 22,8% 2,7 45,6% 3,0 1,9% 1,5 -2,6% 0,3 114,1% 0,1 8 106 Valkenswaard 30.910 NB 21,0% 2,7 79,0% 3,0 12,0% 1,5 -5,0% 0,3 105,0% 0,1 8 107 Oisterwijk 26.140 NB

21,0% 2,7 64,0% 3,0 13,0% 1,5 -2,0% 0,3 108,0% 0,1 8 108 Geldrop-Mierlo 39.595 NB 37,0% 2,7 43,0% 3,0 23,0% 1,0 -3,0% 0,3 73,0% 0,5 8 109 Waddinxveen 28.316 ZH 30,0% 2,7 64,0% 3,0 40,0% 0,5 4,0% 1,0 106,0% 0,1 7 110 Gilze en Rijen 26.431 NB 25,0% 2,7 58,0% 3,0 38,0% 0,5 0,0% 0,6 75,0% 0,5 7 111 Eijsden-Margraten 25.658 L 23,0% 2,7 115,0% 2,0 1,0% 1,5 1,0% 1,0 110,0% 0,1 7 112 Hellevoetsluis 40.049 ZH 11,1% 1,3 87,4% 3,0 10,5% 1,5 1,0% 1,0 76,3% 0,5 7 113 Houten 49.911 U 28,0% 2,7 91,0% 2,0 29,0% 1,0 0,5% 1,0 93,0% 0,5 7 114 Barendrecht 48.673 ZH 22,0% 2,7 113,0% 2,0 6,0% 1,5 0,0% 0,6 102,0% 0,3 7 115 Halderberge 30.194 NB 18,4% 1,3 68,4% 3,0 2,0% 1,5 1,2% 1,0 100,0% 0,3 7 116 Kerkrade 45.642 L 15,4% 1,3 62,1% 3,0 -0,3% 1,5 0,2% 1,0 99,5% 0,3 7 117 Gemert-Bakel 30.447 NB 6,0% 1,3 87,0% 3,0 15,0% 1,5 4,0% 1,0 103,0% 0,3 7 118 Zutphen 47.609 GE 17,0% 1,3 80,0% 3,0 16,0% 1,5 0,0% 0,6 89,0% 0,5 7 119 Veldhoven 45.337 NB 29,0% 2,7 118,0% 2,0 81,0% 0,5 5,0% 1,0 79,0% 0,5 7 120 Nieuwkoop 28.628 ZH 46,6% 2,7 58,0% 3,0 69,0% 0,5 -0,4% 0,3 120,9% 0,1 7 121 Duiven 25.332 GE 30,3% 2,7 53,1% 3,0 53,7% 0,5 -3,2% 0,3 107,7% 0,1 7 122 Boxmeer 29.065 NB 29,0% 2,7 111,0% 2,0 46,0% 0,5 5,0% 1,0 98,0% 0,3 7 123 Tytsjerksteradiel 31.780 FR 19,7% 1,3 33,7% 3,0 3,5% 1,5 -4,4% 0,3 100,4% 0,3 6 124 Vlissingen 44.371 Z -74,0% 1,3 79,0% 3,0 3,5% 1,5 -1,6% 0,3 117,0% 0,1 6 125 Gorinchem 36.682 ZH 22,0%

2,7 103,0% 2,0 37,0% 0,5 0,0% 0,6 101,0% 0,3 6 126 Zwijndrecht 44.639 ZH 20,0% 1, 3 107,0% 2,0 12,0% 1,5 1,8% 1,0 115,0% 0,1 6 127 De Bilt 42.824 U 16,5% 1,3 90,1% 2,0 8,4% 1,5 2,7% 1,0 126,3% 0,1 6 128 Tholen 25.780 Z 16,0% 1,3 79,0% 3,0 29,0% 1,0 -0,4% 0,3 96,0% 0,3 6 129 Bodegraven- Reeuwijk 34.462 ZH 9,6% 1,3 127,0% 2,0 12,3% 1,5 6,0% 1,0 142,7% 0,1 6 130 Meppel 33.564 D 9,0% 1,3 96,0% 2,0 23,0% 1,0 1,0% 1,0 83,0% 0,5 6 131 Oude IJsselstreek 39.473 GE 16,0% 1,3 106,0% 2,0 8,0% 1,5 0,0% 0,6 101,0% 0,3 6 132 Middelburg 48.544 Z 17,0% 1,3 108,0% 2,0 32,0% 1,0 0,0% 0,6 92,0% 0,5 5 133 Dongen 26.051 NB 14,0% 1,3 90,0% 2,0 15,0% 1,5 -4,0% 0,3 97,6% 0,3 5 134 Hellendoorn 35.808 O 9,8% 1,3 116,6% 2,0 15,0% 1,5 -4,4% 0,3 104,8% 0,3 5 135 Beuningen 25.882 GE 3,3% 1,3 96,0% 2,0 32,0% 1,0 1,8% 1,0 110,0% 0,1 5 136 Heusden 44.135 NB 17,9% 1,3 93,0% 2,0 50,0% 0,5 2,8% 1,0 86,0% 0,5 5 137 Utrechtse Heuvelrug 49.515 U 7, 2% 1,3 128,6% 2,0 6,8% 1,5 -3,3% 0,3 120,6% 0,1 5 138 Langedijk 27.992 NH 19,0% 1,3 110,0% 2,0 44,0% 0,5 -3,0% 0,3 116,0% 0,1 4 139 Hendrik-Ido- Ambacht 30.966 ZH 18,0% 1,3 188,0% 1,0 128,0% 0,5 -1,5% 0,3 111,0% 0,1 3 GEMEENTEN MET 25.000/hyphen.cap50.000 INWONERSGEMEENTEN MET 25.000/hyphen.cap50.000GEMEENTEN MET 25.000/hyphen.cap50.000GEMEENTEN MET INWONERS 54 55BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 RANKING Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit

Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting- capaciteit Score Rapportcijfer 1 Staphorst 17.003 O 89,0% 4,0 - 67,0% 3,0 18,0% 1,5 8,0% 1,0 91,0% 0,5 10 2 Baarle-Nassau 6.847 NB 76,0% 4,0 -9,0% 3,0 8,0% 1,5 1,0% 1,0 89,0% 0,5 10 3 Son en Breugel 16.904 NB 71,0% 4,0 1,0% 3,0 11,0% 1,5 1,0% 1,0 84,0% 0,5 10 4 Asten 16.710 NB 66,0% 4,0 -24,0% 3,0 7,0% 1,5 0,3% 1,0 85,0% 0,5 10 5 Beesel 13.519 L 61,0% 4,0 -39,0% 3,0 4,0% 1,5 3,0% 1,0 74,0% 0,5 10 6 Tubbergen 21.276 O 59,5% 4,0 -2,0% 3,0 -1,3% 1,5 1,8% 1,0 91,7% 0,5 10 7 Roerdalen 20.615 L 52,0% 4,0 -13,0% 3,0 -1,2% 1,5 0,3% 1,0 86,0% 0,5 10 8 Maasgouw 23.716 L 51,0% 4,0 24,0% 3,0 0,0% 1,5 4,0% 1,0 88,0% 0,5 10 9 Rucphen 22.572 NB 85,8% 4,0 30,0% 3,0 18,0% 1,5 1,5% 1,0 95,8% 0,3 10 10 Hillegom 21.966 ZH 7 7,8% 4,0 -14,9% 3,0 4,6% 1,5 3,2% 1,0 104,0% 0,3 10 11 Koggenland 22.738 NH 62,1% 4,0 5,0% 3,0 15,3% 1,5 1,0% 1,0 95,2% 0,3 10 12 Valkenburg aan de Geul 16.470 L 56,8% 4,0 -16,1% 3,0 0,0% 1,5 7,1% 1,0 102,9% 0,3 10 13 De Wolden 24.110 D 56,0% 4,0 6,0% 3,0 0,4% 1,5 1,1% 1,0 99,0% 0,3 10 14 Nederweert 17.001 L 55,0% 4,0 -64,0% 3,0 1,0% 1,5 6,0% 1,0 99,0% 0,3 10 15 Eersel 19.110 NB 54,7% 4,0 -24,0% 3,0 5,0% 1,5 3,3% 1,0 97,0% 0,3 10 16 Landerd 15.529 NB 51,4% 4,0 8,4% 3,0 17,8% 1,5 0,2% 1,0 97,3% 0,3 10 17 Wijk bij Duurstede 23.762 U 183,5% 4,0 59,0% 3,0 10,0% 1,5

1,0% 1,0 112,0% 0,1 10 18 Opmeer 11.779 NH 78,0% 4,0 -21,0% 3,0 11,0% 1,5 2,0% 1,0 116,0% 0,1 10 19 Bunnik 15.192 U 60,2% 4,0 23,4% 3,0 13,4% 1,5 1,6% 1,0 131,8% 0,1 10 20 Oldebroek 23.598 GE 59,0% 4,0 -7,0% 3,0 5,0% 1,5 0,0% 0,6 93,0% 0,5 10 21 Oirschot 18.623 NB 50,1% 4,0 26,1% 3,0 5,6% 1,5 3,0% 1,0 106,9% 0,1 10 22 Brielle 17.182 ZH 85,0% 4,0 -11,0% 3,0 29,0% 1,0 1,3% 1,0 84,0% 0,5 10 23 Putten 24.198 GE 68,0% 4,0 -31,0% 3,0 9,0% 1,5 -4,8% 0,3 75,0% 0,5 9 24 Sint Anthonis 11.606 NB 64,8% 4,0 1,6% 3,0 3,5% 1,5 -5,5% 0,3 79,3% 0,5 9 25 Elburg 23.086 GE 61,0% 4,0 12,0% 3,0 0,0% 1,5 -1,0% 0,3 90,0% 0,5 9 26 Beek 15.929 L 5 5,4% 4,0 -5,3% 3,0 2,7% 1,5 -0,9% 0,3 94,2% 0,5 9 27 Doesburg 11.148 GE 7 7,9% 4,0 -28,9% 3,0 6,6% 1,5 -1,5% 0,3 102,0% 0,3 9 28 Drechterland 19.597 NH 64,0% 4,0 -1,0% 3,0 23,0% 1,0 1,0% 1,0 105,0% 0,1 9 29 Borsele 22.800 Z 51,0% 4,0 8,0% 3,0 0,0% 1,5 -1,0% 0,3 102,0% 0,3 9 30 Lopik 14.473 U 74,5% 4,0 -11,0% 3,0 0,0% 1,5 -1,4% 0,3 111,9% 0,1 9 31 Ouder-Amstel 13.916 NH 54,0% 4,0 -2,9% 3,0 -7,0% 1,5 -5,0% 0,3 105,0% 0,1 9 32 Renswoude 5.259 U 52,0% 4,0 34,0% 3,0 7,0% 1,5 -2,7% 0,3 106,0% 0,1 9 33 Someren 19.322 NB 85,0% 4,0 12,0% 3,0 29,0% 1,0 -3,5% 0,3 0,0% 0,5 9 34 Bergen (L) 13.140 L 49,2% 2,7 17,0% 3,0 11,2% 1,5 6,5% 1,0 85,4% 0,5 9 35 Westerveld 19.348 D 46,0% 2,7 14,0% 3,0 2,0% 1,5 5,0% 1,0 90,0% 0,5 9 36 Vlieland 1.138 FR 40,0% 2,7 12,0% 3,0 0,0% 1,5

19,0% 1,0 90,0% 0,5 9 37 Harlingen 15.758 FR 35,7% 2,7 61,3% 3,0 5,0% 1,5 1,5% 1,0 84,8% 0,5 9 38 Ameland 3.673 FR 33,6% 2,7 76,4% 3,0 2,0% 1,5 1,3% 1,0 89,5% 0,5 9 39 Terschelling 4.890 FR 28,0% 2,7 55,0% 3,0 -5,0% 1,5 9,0% 1,0 94,0% 0,5 9 40 Texel 13.547 NH 27,0% 2,7 37,0% 3,0 0,0% 1,5 1,0% 1,0 90,0% 0,5 9 41 Rozendaal 1.654 GE 82,0% 4,0 96,0% 2,0 9,0% 1,5 0,3% 1,0 126,0% 0,1 9 42 Blaricum 11.202 NH 57, 2% 4,0 -29,8% 3,0 36,2% 0,5 1,9% 1,0 160,3% 0,1 9 43 Wormerland 16.329 NH 46,0% 2,7 32,0% 3,0 0,0% 1,5 2,0% 1,0 101,0% 0,3 9 44 Rhenen 20.004 U 42,0% 2,7 51,0% 3,0 -1,0% 1,5 1,9% 1,0 104,0% 0,3 9 45 Goirle 23.793 NB 42,0% 2,7 38,0% 3,0 -7, 2% 1,5 1,8% 1,0 95,0% 0,3 9 46 Maasdriel 24.693 GE 38,3% 2,7 35,3% 3,0 13,4% 1,5 0,3% 1,0 98,1% 0,3 9 47 Zandvoort 17.011 NH 32,0% 2,7 61,0% 3,0 8,0% 1,5 2,0% 1,0 101,0% 0,3 9 48 Boekel 10.588 NB 28,0% 2,7 44,0% 3,0 11,0% 1,5 4,0% 1,0 101,0% 0,3 9 49 Waalre 17.

247 NB 27, 2% 2,7 19,7% 3,0 14,4% 1,5 3,5% 1,0 100,6% 0,3 9 GEMEENTEN MET < 25.000 INWONERS GEMEENTEN MET < 25.000 INWONERS Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting- capaciteit Score Rapportcijfer 50 Druten 18.797 GE 26,0% 2,7 68,0% 3,0 11,0% 1,5 1,3% 1,0 95,0% 0,3 9 51 Eemnes 9.113 U 25,5% 2,7 47,4% 3,0 4,1% 1,5 0,3% 1,0 101,3% 0,3 9 52 Stede Broec 21.706 NH 23,0% 2,7 49,0% 3,0 1,0% 1,5 6,0% 1,0 103,0% 0,3 9 53 Sluis 23.386 Z 21,0% 2,7 83,0% 3,0 4,2% 1,5 3,1% 1,0 100,7% 0,3 9 54 Westervoort 14.944 GE 21,0% 2,7 55,0% 3,0 1,0% 1,5 0,2% 1,0 102,0% 0,3 9 55 Appingedam 11.721 GR 44,0% 2,7 15,0% 3,0 6,0% 1,5 0,9% 1,0 119,0% 0,1 8 56 Zoeterwoude 8.450 ZH 42,7% 2,7 31,3% 3,0 -3,0% 1,5 6,3% 1,0 107,5% 0,1 8 57 Haaren 14.195 NB 40,7% 2,7 -11,5% 3,0 18,9% 1,5 1,5% 1,0 116,8% 0,1 8 58 Wijdemeren 24.013 NH 39,0% 2,7 48,0% 3,0 15,0% 1,5 1,0% 1,0 139,0% 0,1 8 59 Mill en Sint Hubert 10.891 NB 37,0% 2,7 40,0% 3,0 -2,0% 1,5 3,9% 1,0 112,0% 0,1 8 60 Heumen 16.486 GE 36,0% 2,7 5,0% 3,0 6,5% 1,5 2,6% 1,0 115,0% 0,1 8 61 Olst-Wijhe 18.071 O 27,5% 2,7 56,5% 3,0 17,0% 1,5 3,1% 1,0 107,5% 0,1 8 62 Oegstgeest 24.426 ZH 27,4% 2,7 74,4% 3,0 11,6% 1,5 1,1% 1,0 127,0% 0,1 8 63 Alblasserdam 20.069 ZH 27,0% 2,7 85,0% 3,0 15,0% 1,5 2,8% 1,0 106,4% 0,1 8 64 Montfoort 13.996 U 26,0% 2,7

36,2% 3,0 3,7% 1,5 3,1% 1,0 115,3% 0,1 8 65 Gulpen-Wittem 14.246 L 25,0% 2,7 7 7,0% 3,0 1,0% 1,5 0,0% 0,6 7 7,0% 0,5 8 66 Zundert 21.612 NB 23,0% 2,7 25,0% 3,0 6,0% 1,5 2,2% 1,0 118,0% 0,1 8 67 Noord-Beveland 7.308 Z 48,4% 2,7 47,4% 3,0 21,1% 1,0 0,9% 1,0 93,5% 0,5 8 68 Zeewolde 22.309 FL 65,0% 4,0 -55,0% 3,0 83,0% 0,5 -6,0% 0,3 101,0% 0,3 8 69 Simpelveld 10.516 L 45,0% 2,7 25,0% 3,0 0,0% 1,5 0,0% 0,6 104,0% 0,3 8 70 Bladel 20.175 NB 31,0% 2,7 65,0% 3,0 5,0% 1,5 0,0% 0,6 103,0% 0,3 8 71 Cranendonck 20.440 NB 30,8% 2,7 49,7% 3,0 0,5% 1,5 0,0% 0,6 99,0% 0,3 8 72 Stein 24.961 L 27,0% 2,7 79,0% 3,0 0,2% 1,5 0,0% 0,6 103,0% 0,3 8 73 Woensdrecht 21.866 NB 46,6% 2,7 8,2% 3,0 1,3% 1,5 -2,4% 0,3 91,4% 0,5 8 74 Gennep 17.071 L 38,0% 2,7 18,3% 3,0 0,0% 1,5 -1,6% 0,3 95,0% 0,5 8 75 Veere 21.835 Z 36,0% 2, 7 47,0% 3,0 2,0% 1,5 -0,2% 0,3 89,0% 0,5 8 76 Heiloo 23.464 NH 26,0% 2,7 70,0% 3,0 22,0% 1,0 1,0% 1,0 99,0% 0,3 8 77 Ommen 17.813 O 24,0% 2,7 35,0% 3,0 20,0% 1,0 2,0% 1,0 100,0% 0,3 8 78 Dantumadiel 18.923 FR 22,0% 2,7 43,0% 3,0 5,0% 1,5 -8,0% 0,3 94,0% 0,5 8 79 Mook en Middelaar 7.806 L 46,0% 2,7 -41,0% 3,0 0,0% 1,5 0,0% 0,6 112,0% 0,1 8 80 Kapelle 12.785 Z 40,0% 2,7 76,0% 3,0 19,0% 1,5 0,0% 0,6 106,0% 0,1 8 81 Heerde 18.546 GE 27,0% 2,7 60,0% 3,0 8,0% 1,5 0,0% 0,6 116,0% 0,1 8 82 Bergeijk 18.491 NB 41,0% 2,7 47,0% 3,0 30,0% 1,0 1,0% 1,0 105,0% 0,1 8 83 Grave 12.483 NB 39,0% 2,7 55,0%

3,0 3,0% 1,5 -6,5% 0,3 97,0% 0,3 8 84 Pekela 12.214 GR 38,5% 2,7 23,6% 3,0 7,3% 1,5 -1,8% 0,3 102,4% 0,3 8 85 Enkhuizen 18.507 NH 37,0% 2,7 43,0% 3,0 3,0% 1,5 -2,0% 0,3 103,0% 0,3 8 86 Wierden 24.351 O 27,9% 2,7 34,9% 3,0 9,8% 1,5 -0,3% 0,3 99,3% 0,3 8 87 West Maas en Waal 19.076 GE 25,0% 2,7 32,0% 3,0 11,0% 1,5 -2,0% 0,3 103,0% 0,3 8 88 Voorst 24.417 GE 24,0% 2,7 56,0% 3,0 9,0% 1,5 -5,8% 0,3 103,0% 0,3 8 89 Hattem 12.173 GE 24,0% 2,7 52,0% 3,0 0,5% 1,5 -6,2% 0,3 103,0% 0,3 8 90 Loon op Zand 23.327 NB 23,0% 2,7 56,0% 3,0 20,0% 1,0 10,0% 1,0 113,0% 0,1 8 91 Oudewater 10.201 U 22,0% 2,7 25,0% 3,0 8,0% 1,5 -12,0% 0,3 102,0% 0,3 8 92 Laarbeek 22.333 NB 50,0% 2,7 47,0% 3,0 48,0% 0,5 50,0% 1,0 91,0% 0,5 8 93 Bunschoten 21.576 U 22,4% 2,7 56,2% 3,0 35,2% 0,5 2,4% 1,0 80,2% 0,5 8 94 Reimerswaal 22.678 Z 47,0% 2,7 40,0% 3,0 1,0% 1,5 -4,0% 0,3 108,0% 0,1 8 95 Landsmeer 11.488 NH 44,0% 2,7 52,0% 3,0 3,0% 1,5 -3,0% 0,3 114,0% 0,1 8 96 Neder-Betuwe 24.034 GE 44,0% 2,7 30,0% 3,0 2,0% 1,5 -1,5% 0,3 111,0% 0,1 8 97 Baarn 24.767 U 43,8% 2,7 38,1% 3,0 0,0% 1,5 -0,2% 0,3 111,1% 0,1 8 98 Bloemendaal 23.410 NH 41,0% 2,7 57,3% 3,0 0,0% 1,5 -0,2% 0,3 170,9% 0,1 8 56 57BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 RANKING Ranking Gemeente Inwoners Provincie Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting-

capaciteit Score Rapportcijfer 99 Uitgeest 13.528 NH 38,0% 2,7 16,0% 3,0 0,0% 1,5 -4,0% 0,3 105,0% 0,1 8 100 Voerendaal 12.452 L 35,8% 2,7 64,7% 3,0 0,0% 1,5 -1,8% 0,3 108,4% 0,1 8 101 Waterland 17.315 NH 31,6% 2,7 56,3% 3,0 0,0% 1,5 0,0% 0,3 105,5% 0,1 8 102 Meerssen 18.923 L 30,6% 2,7 -9,9% 3,0 0,0% 1,5 -2,7% 0,3 137,5% 0,1 8 103 Beemster 9.748 NH 29,6% 2,7 68,3% 3,0 0,4% 1,5 -2,9% 0,3 119,7% 0,1 8 104 Alphen-Chaam 10.149 NB 28,0% 2,7 67,0% 3,0 7,0% 1,5 -3,0% 0,3 127,0% 0,1 8 105 Loppersum 9.614 GR 27,0% 2,7 7 7,0% 3,0 7,0% 1,5 -3,8% 0,3 121,0% 0,1 8 106 Geertruidenberg 21.515 NB 23,8% 2,7 45,4% 3,0 1,3% 1,5 -0,1% 0,3 108,0% 0,1 8 107 Heeze-Leende 15.964 NB 23,0% 2,7 17,0% 3,0 10,0% 1,5 -1,0% 0,3 110,0% 0,1 8 108 Scherpenzeel 9.873 GE 48,0% 2,7 -6,0% 3,0 40,0% 0,5 2,6% 1,0 106,0% 0,1 7 109 Urk 20.763 FL 33,0% 2,7 64,0% 3,0 40,0% 0,5 3,1% 1,0 121,0% 0,1 7 110 Lisse 22.800 ZH 23,4% 2,7 121,2% 2,0 0,0% 1,5 2,7% 1,0 122,0% 0,1 7 111 Losser 22.622 O 0,0% 1,3 37,7% 3,0 9,1% 1,5 5,6% 1,0 0,0% 0,5 7 112 Cuijk 24.931 NB 23,5% 2,7 90,7% 2,0 23,1% 1,0 0,5% 1,0 76,7% 0,5 7 113 Reusel-De Mierden 13.060 NB 33,2% 2,7 59,1% 3,0 46,4% 0,5 0,0% 0,6 98,2% 0,3 7 114 Hardinxveld- Giessendam 18.051 ZH 25,0% 2,7 82,0% 3,0 20,0% 1,0 -2,0% 0,3 108,0% 0,1 7 115 Delfzijl 24.716 GR 18,0% 1,3 82,0% 3,0 3,0% 1,5 0,2% 1,0 108,0% 0,1 7 116 Schiermonnikoog 936 FR 16,0% 1,3 86,0% 3,0 0,0% 1,5 1,5% 1,0 114,0%

0,1 7 117 Haaksbergen 24.277 O 3,0% 1,3 78,0% 3,0 8,0% 1,5 0,2% 1,0 113,0% 0,1 7 118 Hilvarenbeek 15.334 NB 0,3% 1,3 0,7% 3,0 0,2% 1,5 0,0% 0,6 1,0% 0,5 7 119 Woudenberg 13.166 U 30,5% 2,7 50,8% 3,0 37,5% 0,5 -2,5% 0,3 102,2% 0,3 7 120 Weesp 19.334 NH 16,0% 1,3 69,0% 3,0 0,0% 1,5 0,0% 0,6 101,0% 0,3 7 121 Zwartewaterland 22.503 O 27,0% 2,7 93,0% 2,0 25,0% 1,0 0,0% 0,6 103,0% 0,3 7 122 Nuenen, Gerwen en Nederwetten 23.186 NB 28,0% 2,7 117,0% 2,0 121,0% 0,5 2,0% 1,0 121,0% 0,1 6 123 Midden-Delfl and 19.391 ZH 45,3% 2,7 96,3% 2,0 26,6% 1,0 -0,9% 0,3 122,4% 0,1 6 124 Westvoorne 14.626 ZH 2 7,4% 2,7 131,2% 1,0 8,5% 1,5 -0,3% 0,3 122,1% 0,1 6 125 Laren 11.195 NH 18,3% 1,3 102,6% 2,0 37,5% 0,5 15,1% 1,0 155,7% 0,1 5 126 Vaals 10.092 L 16,1% 1,3 94,8% 2,0 24,1% 1,0 -0,1% 0,3 96,1% 0,3 5 127 Oostzaan 9.757 NH 13,2% 1,3 134,4% 1,0 0,5% 1,5 0,0% 1,0 118,4% 0,1 5 128 Brummen 20.698 GE 9,4% 1,3 126,1% 2,0 27,3% 1,0 -3,2% 0,3 104,4% 0,3 5 129 Borne 23.210 O 26,0% 2,7 139,0% 1,0 81,0% 0,5 -1,0% 0,3 108,0% 0,1 5 Inwoners- aantal Solvabiliteit Score Netto schuldquote gecorrigeerd Score Grond- exploitatie Score Structurele exploitatie- ruimte Score Belasting- capaciteit Score Rapportcijfer > 100.000 29,0% 2,4 62,8% 2,8 11,3% 1,4 0,8% 0,7 97,6% 0,3 8 50.000-100.000 27,6% 2,4 73,6% 2,7 13,7% 1,4 4,1% 0,7 94,1% 0,3 8 25.000-50.000 35,0% 2,7 49,9% 2,8 13,6% 1,3 0,1% 0,7 103,9% 0,3 8 < 25.000 41,2%

3,0 37,1% 2,9 11,3% 1,4 1,0% 0,7 102,0% 0,3 8 GEMIDDELDEN GEMEENTEN MET < 25.000 GEMEENTEN MET < 25.000 GEMEENTEN MET INWONERS NB Deze ranking is gebaseerd op de gepubliceerde jaarcijfers van 349 Nederlandse gemeenten over 2018. Vanwege gemeentelijke herindeling zijn 6 gemeenten niet meegenomen. 58 BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 60 BRANCHEGROEP OVERHEID Drs. R.H. (Rob) Bouman RA partner BDO Audit & Assurance voorzitter branchegroep Overheid Tel: 06-2348 4550 E-mail: rob.bouman@bdo.nl Drs. F.J. (Frank) van der Lee RA partner BDO Advisory Tel: 06-1100 3117 E-mail: frank.van.der.lee@bdo.nl Mr. J.C.M. (Jeroen) Cremers partner BDO Belastingadvies Tel.: 06-2360 2343 E-mail: jeroen.cremers@bdo.nl DE ONDERZOEKERS/ CONTACTPERSONEN E.J. (Eelke Jan) Jongsma RA partner BDO Audit & Assurance Tel: 06-2025 2162 E-mail: eelke.jan.jongsma@bdo.nl E.R. (Esther) Kuik-van Wijk MSc RA manager BDO Audit & Assurance Tel: 06-1355 8169 E-mail: esther.kuik@bdo.nl Drs. D.O. (Dennis) Meeuwissen RA partner BDO Audit & Assurance Tel: 06-5261 5067 E-mail: dennis.meeuwissen@bdo.nl Drs. N.M.E. (Nicole) Bovend’eerdt RA senior manager BDO Audit & Assurance Tel: 06-1201 1626 E-mail: nicole.bovendeerdt@bdo.nl K.

(Kasper) Kuiper MCs adviseur publieke sector Tel: 06-4883 1820 E-mail: kasper.kuiper@bdo.nl De adviseurs van BDO willen een bijdrage leveren aan een goed functionerende overheid en zien gemeenten als de regionale regisseur van de toekomst. Met de overheveling van taken uit het sociaal domein van het Rijk naar gemeenten toe, de energietransitie, de woningmarkt, de voorbereidingen van de implementatie van de Omgevingswet, en uiteraard de financiële uitdagingen die dit alles met zich meebrengt, zijn een doelmatige en doeltreffende bedrijfsvoering bij gemeenten belangrijker dan ooit. BRANCHEGROEP OVERHEID BDO VOOR DE PUBLIEKE SECTOR Meer informatie Branchegroep Overheid van BDO Tel: 088-236 48 06 E-mail: publiekesector@bdo.nl Internet: bdo.nl/lokale-overheid /twitter@BDONederland 60 BDO/hyphen.capBENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2020 DE FINANCIËLE STRESSTEST GEMEENTEN VAN BDO DE FINANCIËLE STABILITEIT VAN DE NEDERLANDSE GEMEENTEN IN 2018 COLOFON Tekst Irene Schoemakers Concept & realisatie Monte Media Vormgeving Dimitry de Bruin Infographic Ivo van IJzendoorn Fotografi e Hollandse Hoogte 61COLOFON De categorie gemeenten met 25.000-50.000 inwoners telt 139 gemeenten met in totaal 4.894.844 inwoners (29% van de totale Nederlandse bevolking). Gemiddeld scoren ze in deze ranking een 8 . Dat is hoger dan het lande lijke gemiddelde van 7, 9 .

De best scorende gemeente in deze categorie is Epe , met een 10. De slechtst scorende gemeente is Hendrik-Ido- Ambacht met een 3. De categorie gemeenten met <25.000 inwoners telt 129 gemeenten met in totaal 2.192.766 inwoners (13% van de totale Nederlandse bevolking). Gemiddeld scoren ze in deze ranking een 8,2 . Dat is hoger dan het landelijke gemiddelde van 7, 9 . De best scorende gemeente in deze categorie is Staphorst , met een 10. De slechtst scorende gemeente is Borne met een 5. GEMEENTEN MET 25.000/hyphen.cap50.000 INWONERS GEMEENTEN MET <25.000 INWONERS De fi nanciële stabiliteit van de Nederlandse gemeenten in 2018: de kleuren op de kaart laten zien hoe elke gemeente scoort in haar eigen groottecategorie. Financieel gezond Financieel zwak Zie pagina 50 en verder voor de gedetailleerde ranking inclusief alle kengetallen per gemeente. Z.O.Z. VOOR DE FINANCIËLE STRESSTEST NEDERLANDSE GEMEENTEN VAN BDO nieuwe perspectieven BDO is een op naam van Stichting BDO te Amsterdam geregistreerd merk. In deze publicatie wordt BDO gebruikt ter aanduiding van de organisatie die onder de merknaam ‘BDO’ actief is op het gebied van de professionele dienstverlening (accountancy, belastingadvies en advisory). BDO Accountants & Adviseurs is een op naam van BDO Holding B.V.

te Eindhoven geregistreerde handelsnaam en wordt gebruikt ter aanduiding van een aantal met elkaar in een groep verbonden rechtspersonen, die ieder afzonderlijk onder de merknaam ‘BDO’ actief zijn op een bepaald terrein van de professionele dienstverlening (accountancy, belastingadvies en advisory). BDO Holding B.V. is lid van BDO International Ltd, een rechtspersoon naar Engels recht met beperkte aansprakelijkheid, en maakt deel uit van het wereldwijde netwerk van juridisch zelfstandige organisaties die onder de naam ‘BDO’ optreden. BDO is de merknaam die wordt gebruikt ter aanduiding van het BDO-netwerk en van elk van de BDO Member Firms. 04/2020 – PS2008 bdo.nl/lokale-overheid