15.0 Informatienota 2021 - 57 - Bouwstenen actualisatie omgevingsvisie en opstellen omgevingsplan.pdf

College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006601/44 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Vergadering van 9 november 2021 Programma - Omgevingswet 14 2021_B&W_00660 Informatienota Bouwstenen actualisatie omgevingsvisie en opstellen omgevingsplan - informeren Samenstelling: Aanwezig: de heer J.H. Bats, Burgemeester; de heer B. Harmsma, Wethouder; mevrouw T. Jongman, Wethouder; de heer M. Scheringa, Wethouder; mevrouw T. Bijl, Wethouder; mevrouw J.C. de Groot, Secretaris Samenvatting Een omgevingsvisie is een belangrijk onderdeel van ons ruimtelijk beleid. In deze strategische lange termijn visie bakenen we af wat we van belang vinden voor de leefomgeving in Steenwijkerland (de noodzakelijke en gewenste ontwikkeling van onze leefomgeving) en hoe wij ons daar als gemeente de komende jaren voor inzetten. Onze huidige omgevingsvisie Waardevast landschap dateert van 2017. Om de kaders die we in onze omgevingsvisie stellen handen en voeten te geven, vraagt dit verankering van deze kaders in een omgevingsplan. Dit omgevingsplan is in feite de juridische vertaling van (onderdelen van) onze omgevingsvisie. In het omgevingsplan staan straks alle gemeentelijke juridische regels die gaan over de fysieke leefomgeving.

In deze informatienota vindt u een overzicht van bouwstenen voor de actualisatie van onze omgevingsvisie (deel 1) en aanvullend een overzicht van bouwstenen voor (het opstellen van) een omgevingsplan voor Steenwijkerland (deel 2). Dit overzicht is het resultaat van de eerste - gezamenlijke - stap in beide processen: de inventarisatie en analyse van bestaande visies, verordeningen en andere beleidskaders die invloed hebben op de fysieke leefomgeving in Steenwijkerland en/of op hoe we deze fysieke leefomgeving in de toekomst kunnen gebruiken. Informatienota Inleiding Afgelopen jaar zijn we gestart met de voorbereiding van de actualisatie van onze omgevingsvisie Waardevast landschap. Parallel hieraan zijn we aan de slag gegaan met de voorbereidingen voor het opstellen van een omgevingsplan voor Steenwijkerland. De eerste - gezamenlijke - stap in beide processen was de inventarisatie en analyse van bestaande visies, verordeningen en andere beleidskaders die invloed hebben op de fysieke leefomgeving in Steenwijkerland en/of op hoe we deze fysieke leefomgeving in de toekomst kunnen gebruiken. Met deze eerste stap weten we wat actueel is, wat (nog) niet en met welke trends en ontwikkelingen we rekening moeten houden. Én weten we welke onderdelen een doorvertaling moeten krijgen in omgevingsvisie en/of omgevingsplan. Belangrijke bouwstenen voor het vervolg.

College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006602/44 In deze informatienota vindt u een overzicht van bouwstenen voor de actualisatie van onze omgevingsvisie (deel 1) en aanvullend een overzicht van bouwstenen voor (het opstellen van) een omgevingsplan voor Steenwijkerland (deel 2). In beide delen vindt u ook een beknopte toelichting op het instrument (omgevingsvisie/omgevingsplan) en de redenen voor actualisatie of het opstellen van dit instrument. Kernboodschap Deel 1: Actualisatie omgevingsvisie Een omgevingsvisie is een belangrijk onderdeel van ons ruimtelijk beleid. In deze strategische lange termijn visie bakenen we af wat we van belang vinden voor de leefomgeving in Steenwijkerland (de noodzakelijke en gewenste ontwikkeling van onze leefomgeving) en hoe wij ons daar als gemeente de komende jaren voor inzetten. Onze huidige omgevingsvisie Waardevast landschap dateert van 2017. Deze omgevingsvisie moet worden aangemerkt als de paraplu voor alle andere beleidsdocumenten, programma’s en projecten in het ruimtelijk domein. Er zijn diverse redenen om onze huidige omgevingsvisie Waardevast landschap aan te passen, o.a.: • Waardevast landschap was een eerste stap in het integraal afwegen en op elkaar afstemmen van uiteenlopende belangen en ruimtevragen.

Naast Waardevast landschap kennen we in Steenwijkerland nog verschillende andere visies en beleidskaders. • De doorontwikkeling van Waardevast landschap biedt de mogelijkheid om aan te sluiten bij nieuwe opgaven en ambities voor en van de gemeente Steenwijkerland; denk bijvoorbeeld aan opgaven en ambities op een nieuw thema als positieve gezondheid. • Waardevast landschap vraagt om aanvulling op actuele thema’s als klimaat, energie en bodemdaling. Gemeenten dienen op 1 juli 2025 - drie jaar nadat de Omgevingswet in werking treedt - te beschikken over een omgevingsvisie die voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. Bouwstenen actualisatie omgevingsvisie a. Recent vastgestelde visies en beleidskaders Na de vaststelling van onze omgevingsvisie in 2017 zijn er in Steenwijkerland visies en beleidskaders vastgesteld die (onderdelen bevatten die) van invloed zijn op de fysieke leefomgeving in Steenwijkerland en/of op hoe we deze fysieke leefomgeving in de toekomst kunnen gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan Perspectief Bestemming Weerribben-Wieden 2025; een visie op duurzaam (be)leefbaar toerisme en recreatie in Steenwijkerland en de Strategische Mobiliteitsvisie; Steenwijkerland duurzaam in beweging (voor een compleet overzicht zie bijlage I).

Deze visies en beleidskaders moeten een doorvertaling krijgen bij de actualisatie van onze omgevingsvisie: de nieuwe omgevingsvisie bevat straks al het strategisch beleid voor de fysieke leefomgeving in Steenwijkerland. Dit is ook wat de Omgevingswet van ons vraagt. b. Actualisatie en aanvulling nodig op thema’s Met de analyse van het bestaande beleid weten we dat actualisatie en aanvulling van onze omgevingsvisie in ieder geval nodig is op de volgende thema’s: Bodemdaling Circulaire economie/verduurzaming bedrijventerreinen Energietransitie College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006603/44 Erfgoed (Positieve) Gezondheid Groen en openbare ruimte/biodiversiteit Verduurzaming en toekomstperspectief landbouw Water en klimaat Wonen Op deze thema’s vindt in verschillende samenwerkingsverbanden al visie- en beleidsontwikkeling plaats (voor een overzicht zie bijlage I (b)). Dit levert belangrijke input op voor de actualisatie van onze omgevingsvisie. Door de gemeenteraad vastgestelde visies en beleidskaders krijgen vanzelfsprekend een doorvertaling in onze nieuwe omgevingsvisie. c. Actualisatie en aanvulling/aanscherping opgaven Waardevast landschap Onderdeel van de analyse van het bestaande beleid zijn vanzelfsprekend ook de opgaven die benoemd zijn in onze omgevingsvisie Waardevast landschap.

Een overzicht van de opgaven en de onderdelen die om actualisatie en/of aanvulling/aanscherping vragen, vindt u in bijlage II Opgaven (en kansen). d. Nieuwe opgaven Met de actualisatie en aanvulling op de thema’s genoemd onder punt b. hierboven hebben we (en krijgen we met de lopende visie- en beleidsontwikkelingen ongetwijfeld ook nog) nieuwe opgaven in beeld. Opgaven die (nog) niet benoemd zijn in onze omgevingsvisie. Denk bijvoorbeeld aan het landelijke woningtekort en de vraag naar extra woningen, ook in Steenwijkerland. Voor zover op dit moment al in beeld, hebben we deze nieuwe opgaven toegevoegd in bijlage II. Nieuwe opgaven die volgen uit door de gemeenteraad vastgestelde visies en beleidskaders krijgen vanzelfsprekend een doorvertaling bij de actualisatie van onze omgevingsvisie. e. Aanvulling over de gemeentegrenzen heen Ontwikkelingen in Steenwijkerland kunnen niet los worden gezien van ontwikkelingen in buurgemeenten, de regio Zwolle, omringende provincies. En dat geldt natuurlijk ook andersom. Een voorbeeld is de samenhang in het watersysteem: bovenstrooms ingrijpen kan benedenstrooms gevolgen hebben. Het is dan ook belangrijk om over geografische en bestuurlijke grenzen heen te kijken. Onze omgevingsvisie heeft op dit onderdeel aanvulling nodig (zie bijlage III). f.

Nadere definiëring van het begrip omgevingskwaliteit In onze omgevingsvisie is vastgelegd dat omgevingskwaliteit het centrale doel is van al het ruimtelijk handelen. Dit sluit aan op de Omgevingswet en is zeker nog actueel. Het begrip omgevingskwaliteit heeft echter nadere duiding nodig.[1] Dit omdat ‘omgevingskwaliteit’ nog wel eens verward wordt met ‘ruimtelijke kwaliteit’ terwijl omgevingskwaliteit veelomvattender is. In bijlage IV vindt u meer informatie over het begrip omgevingskwaliteit. g. Nadere onderverdeling deelgebieden Onze omgevingsvisie kent op dit moment een indeling in drie deelgebieden: “we onderscheiden het landelijk gebied, de karakteristieke kernen en de vestingstad Steenwijk, met een duidelijke streekfunctie. Elk met verschillende kwaliteiten en potentie.” Op basis van de analyse van het bestaande beleid, het in kaart brengen van de opgaven én de ruimtelijke en functionele verschillen van gebieden komen we - binnen zowel het landelijk gebied als de kernen - tot een nadere onderverdeling (zie bijlage V). Deze - gebiedsdekkende - onderverdeling doet recht aan de verschillende ‘gezichten’ van Steenwijkerland, helpt bij het bepalen van de koers en bij de College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006604/44 doorvertaling van de omgevingsvisie naar het omgevingsplan.

Per deelgebied brengen we in het vervolgtraject de verschillende kwaliteiten en potentie in beeld. De gebiedsindeling is overigens niet in beton gegoten. Bij de nadere uitwerking - bijvoorbeeld tijdens het participatieproces of bij het opstellen van het omgevingsplan - kan blijken dat aanpassing noodzakelijk of gewenst is. h. Aanvulling op sturingsfilosofie In onze omgevingsvisie bakenen we niet alleen af wat we van belang vinden voor de leefomgeving in Steenwijkerland (de noodzakelijke en gewenste ontwikkeling van onze leefomgeving), maar ook hoe wij ons daar als gemeente de komende jaren voor inzetten. Hoe we onze eigen rol zien bij de aanpak van opgaven, en die van anderen. Hoe we samenwerken en met wie. Hoe we bewoners, ondernemers en andere gebiedspartners betrekken. We noemen dit ook wel sturingsfilosofie. Onze omgevingsvisie heeft op dit onderdeel nog een nadere verkenning nodig. Dit pakken we op in het vervolgtraject, nadat de koers is bepaald en we weten waar we de komende jaren op in willen zetten. Bij de uitwerking hiervan sluiten we aan op de al lopende organisatieontwikkeling. Deel 2: Opstellen omgevingsplan Om de kaders die we in onze omgevingsvisie stellen handen en voeten te geven, vraagt dit verankering van deze kaders in een omgevingsplan. Dit omgevingsplan is in feite de juridische vertaling van (onderdelen van) onze omgevingsvisie.

In het omgevingsplan staan straks alle gemeentelijke juridische regels die gaan over de fysieke leefomgeving. Die regels vormen waarborgen voor het ontwikkelen en in stand houden van een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Het omgevingsplan heeft diverse voordelen ten opzichte van de huidige bestemmingsplannen: Het omgevingsplan heeft een bredere reikwijdte dan de huidige bestemmingsplannen. Regels over milieuaspecten kunnen bijvoorbeeld een plek krijgen in het omgevingsplan. De Omgevingswet gaat uit van ‘decentraal, tenzij’. Veel regels die nu op rijksniveau zijn gesteld, gaan straks op lokaal niveau geregeld worden in het omgevingsplan. Gemeenten krijgen ruimte om omgevingsplannen globaler en flexibeler in te richten dan bestemmingsplannen. Dat is één van de doelen van de Omgevingswet. De regels uit het omgevingsplan moeten makkelijk raadpleegbaar zijn via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Om dit mogelijk te maken moeten de regels voldoen aan de nieuwe inhoudseisen, terminologie en digitale standaarden van de Omgevingswet. Op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt, heeft een gemeente overigens in formele zin al een omgevingsplan: het tijdelijk omgevingsplan. Dit tijdelijk omgevingsplan is een samenvoeging van de huidige ruimtelijke plannen (o.a.

bestemmingsplannen), verordeningen over erfgoed, geur en afvoer van regen- en grondwater en de bruidsschat. De bruidsschat bevat rijksregels die naar gemeenten worden overgeheveld. Het tijdelijk omgevingsplan zet de gemeente stapsgewijs om tot een volledig omgevingsplan. Gemeenten dienen uiterlijk eind 2029 te beschikken over een omgevingsplan dat voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. Bouwstenen omgevingsplan A. Actuele gemeentelijke verordeningen Uit de analyse van de lokale regels blijkt dat een aantal verordeningen die regels bevatten over de fysieke leefomgeving en activiteiten regelen die gevolgen kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving nog actueel is. Deze verordeningen behoeven geen aanpassing voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Voorbeelden zijn de Marktverordening en de College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006605/44 Woonschepenverordening (voor een compleet overzicht zie bijlage VI). Deze verordeningen krijgen een doorvertaling in het omgevingsplan. B. Actualisatie niet-actuele gemeentelijke verordeningen Uit de analyse van de lokale regels blijkt ook dat het noodzakelijk is een aantal verordeningen te actualiseren. In sommige gevallen betreft dit een technische aanpassing. Deze actualisaties zijn nodig om ervoor te zorgen dat straks nog steeds doorgewerkt kan worden met de verordeningen.

Verordeningen die bijvoorbeeld verwijzen naar de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) moeten worden aangepast, omdat de Omgevingswet de Wabo straks vervangt. In de andere gevallen is een inhoudelijke aanpassing noodzakelijk. Zo regelt de Erfgoedverordening de advisering door de gemeentelijke monumentencommissie. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet vervallen de taken en bevoegdheden van deze commissie. Ter continuering van de advisering moet de gemeente een nieuwe gemeentelijke adviescommissie instellen. In bijlage VII vindt u een totaaloverzicht van verordeningen die geactualiseerd moeten worden. Actualisatie van deze verordeningen nemen we mee bij het opstellen van een Verordening Fysieke Leefomgeving (zie punt C. hier direct onder). C. Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL) Alle huidige gemeentelijke verordeningen die regels bevatten over de fysieke leefomgeving brengen we voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet samen in een Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL). Het bundelen van de verordeningen is een eerste stap op weg naar harmonisatie en overzichtelijke regelgeving (een pluspunt voor zowel inwoners als onze organisatie). Het maakt de volgende stap, het toevoegen van de regels aan het omgevingsplan, eenvoudiger. Eventuele strijdigheden komen bij het bundelen van de verordeningen al in beeld.

De VFL omvat straks zowel de verordeningen genoemd onder punt A als de verordeningen genoemd onder punt B. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden de regels uit de VFL stapsgewijs toegevoegd aan het nieuwe omgevingsplan. D. Kaders vanuit het Rijk en de provincie Bij het maken van het omgevingsplan moeten gemeenten rekening houden met de kaders die het Rijk en de provincie hebben gesteld. Vanuit het Rijk worden kaders gesteld in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal, voorheen Activiteitenbesluit), het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, voorheen Bouwbesluit) en de bruidsschat. Het Bkl bevat regels die afkomstig zijn uit ongeveer dertig verschillende besluiten, zoals het Besluit omgevingsrecht (Bor). De bruidsschat bevat regels die het Rijk aan gemeenten overdraagt. De provincie Overijssel heeft kaders gesteld in de Omgevingsverordening. Deze provinciale omgevingsverordening bevat alle provinciale regels voor de fysieke leefomgeving, waaronder regels voor gemeentelijke ruimtelijke plannen. De aankomende periode gaan we aan de slag met een nadere verkenning van de kaders vanuit Rijk en provincie. Hierdoor krijgen we een beter beeld van de wijze waarop invulling kan worden gegeven aan deze kaders en hoe ze kunnen worden geïmplementeerd in het omgevingsplan. De raad wordt hierover separaat nog geïnformeerd. E.

Gebiedsgerichte structuur In onze omgevingsvisie onderscheiden we verschillende deelgebieden (zie punt g deel 1). Elk gebied heeft verschillende kwaliteiten en potenties. Deze - gebiedsdekkende - onderverdeling in deelgebieden doet recht aan de verschillende ‘gezichten’ van Steenwijkerland. In de omgevingsvisie stellen we kaders voor de deelgebieden die we verankeren in het omgevingsplan. Per deelgebied kunnen zo verschillende regels worden opgenomen waaraan toekomstige ontwikkelingen moeten voldoen. Denk aan gewenste functies (gebruiksregels) of toegestane gebouwen (bouwregels). De gebiedsindeling is overigens niet in beton gegoten. Bij de nadere uitwerking - bijvoorbeeld tijdens het participatieproces of bij het opstellen van het omgevingsplan - kan blijken dat aanpassing noodzakelijk of gewenst is. In College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006606/44 bijlage VIII is een concept opgenomen van de gebiedsgerichte structuur voor het omgevingsplan van Steenwijkerland. [1] De Omgevingswet (inclusief de toelichting) biedt helaas geen nadere omschrijving. Consequenties voor de gemeente De hierboven genoemde bouwstenen vormen een belangrijke basis voor het vervolg. We hebben ze nodig om te komen tot een omgevingsvisie en omgevingsplan die actueel zijn en voldoen aan de eisen van de Omgevingswet.

Communicatie Communicatie speelt vooral een belangrijke rol in het vervolgproces als ketenpartners worden betrokken bij het proces en het participatieproces met bewoners, ondernemers en andere gebiedspartners wordt ingericht. Vervolg Bovengenoemde bouwstenen (en eventuele feedback op de bouwstenen van de gemeenteraad) vormen een belangrijke basis voor het vervolg van de actualisatie van onze omgevingsvisie en het opstellen van het omgevingsplan voor Steenwijkerland. Besluitvorming over de uitgangspunten voor dit vervolg is voorzien na de gemeenteraadsverkiezingen, in het tweede kwartaal 2022. Deze uitgangspunten voor het vervolg hebben niet alleen betrekking op de inhoudelijke actualisatie van onze omgevingsvisie en het opstellen van het omgevingsplan, maar ook op het proces (waaronder het betrekken van ketenpartners en inrichten van het participatieproces met bewoners, ondernemers en andere gebiedspartners). In de bijlage Proces op hoofdlijnen vindt u een schematisch overzicht van het vervolg van de actualisatie van onze omgevingsvisie en het opstellen van het omgevingsplan. De Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL) wordt separaat in Q2 2022 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Corona Corona heeft geen invloed op deze informatienota.

Corona kan mogelijk wel van invloed zijn op de vervolgstappen, in het bijzonder op het inrichten van het participatieproces met bewoners, ondernemers en andere gebiedspartners. Besluit de informatienota Bouwstenen actualisatie omgevingsvisie en opstellen omgevingsplan vast te stellen en aan de gemeenteraad te verzenden. Bijlagen 1. Bijlagen Deel 1 Actualisatie omgevingsvisie.pdf 2. Bijlage V Deelgebieden.pdf 3. Bijlagen Deel 2 Opstellen omgevingsplan.pdf 4. Bijlage Proces op hoofdlijnen.pdf 1 Bijlagen Deel 1 Actualisatie Omgevingsvisie Bijlage I (a) Overzicht visies en beleidskaders - recent vastgesteld Bouwstenen actualisatie omgevingsvisie in ieder geval:  Beleidskader zon op (Steenwijker)land (2019) – aanscherping gevraagd (zie schema hieronder)  Grondstoffenplan 2021-2025  Kansen door verbinden; kunst en cultuur in Steenwijkerland 2019 – 2022  Lokale inclusie agenda ‘Onbeperkt Samenleven’ (2020)  Perspectief Bestemming Weerribben-Wieden 2025; een visie op duurzaam (be)leefbaar toerisme en recreatie in Steenwijkerland (2020)  Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 (2021)  Strategische Mobiliteitsvisie; Steenwijkerland duurzaam in beweging (2020)  Toekomstvisie Giethoorn; Het is eigenlijk een vreemd dorp (2020)  Visiedocument Participatie; Iedereen doet mee in Steenwijkerland 2020 -2023  Wedstrijdplan; De uitwerking van het sport – en beweegbeleid (2019) Bijlage I

(b) Overzicht visies en beleidskaders - in ontwikkeling Actualisatie Waardevast landschap nodig op de volgende thema’s: Visie-/beleidsontwikkeling: Stand van zaken Bodemdaling - Veenweidestrategie (als onderdeel van de Gebiedsgerichte Aanpak NW-Overijssel) - Opstellen Startdocument (vaststelling Gebiedsagenda voorzien in Q3 2022) Circulaire economie/verduurzaming bedrijventerreinen - Actualisatie Programmeringsafspraken bedrijventerreinen West- Overijssel - Agenda Economie (arbeidsmarkt, duurzaamheid, ruimte) - Opstartfase - Opstartfase Energietransitie - Aanscherping Beleidskader Zon op (Steenwijker)land - Beleidskader voor kleine windmolens - Samen aan de slag voor een aardgasvrij Steenwijkerland - Transitievisie Warmte - Vaststelling voorzien in Q1 2022 - Vaststelling voorzien in december 2021 - Idem - Idem Erfgoed - Archeologiebeleid - Visie op religieus erfgoed (“kerkenvisie”) n.a.v. motie nov.

2018 - Blokzijl, Steenwijk en Vollenhove opgeleverd, overige delen nog niet opgestart - Nog niet opgestart College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006607/44 2 Actualisatie Waardevast landschap nodig op de volgende thema’s: Visie-/beleidsontwikkeling: Stand van zaken - Welstandsbeleid beschermde stads- en dorpsgezichten, cultuurhistorisch waardevolle linten, kernen en gebieden - Vaststelling voorzien in Q1 2022 (Positieve) Gezondheid - Lokaal gezondheidsbeleid - Opstartfase Groen en openbare ruimte/biodiversiteit - Beleidsnota groen Steenwijk, Integrale Visie op Openbare Ruimte (IVOR) en Landschapsontwikkelingsplan (LOP) – onderdeel actualisatie omgevingsvisie - Onderdeel actualisatie omgevingsvisie Verduurzaming en toekomstperspectief landbouw - Gebiedsplan stikstof (als onderdeel van de Gebiedsgerichte Aanpak NW-Overijssel) - Integraal toekomstperspectief Gebiedsgerichte Aanpak NW- Overijssel - Opstellen Startdocument (vaststelling Gebiedsagenda voorzien in Q3 2022) - Idem Water en klimaat - Visie/beleidskader gemeentelijke passantenhavens - Regionale en Lokale Adaptatie Strategie (RAS/LAS) - Watertakenplan - Opstartfase - Oplevering voorzien in Q4 2021 - Oplevering voorzien in Q1 2022 Wonen - Lokale woonagenda - Ontwikkelperspectieven Verstedelijkingsstrategie regio Zwolle - Vaststelling voorzien in Q1 2022 - Afronding voorzien in Q4 2021 Bijlage

II Opgaven (en kansen)* * actualisatiethema’s geel gemarkeerd In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: Meer hoogwaardige verblijfsrecreatie Veel dagjesmensen weten de gemeente Steenwijkerland, en dan vooral Giethoorn, te vinden. Maar om toeristen langer laten verblijven, mist Steenwijkerland kwalitatief hoogwaardige hotels en recreatieparken met een gevarieerd aanbod. Er zijn wel campings maar andere typen aanbod trekken ook een ander soort publiek. Grootschaligere nieuwe initiatieven passen eigenlijk alleen in de daarvoor geëigende gele gebieden, met name bij Giethoorn (ten noorden van Bodelaeke). Er is een aantal initiatieven in Steenwijkerland voor wellness- en recreatieontwikkelingen. Een grote kans ligt er ook in het kwalitatief opschalen van huidige accommodaties die nu -door veroudering en achterstallig onderhoud- achterblijven bij de moderne wensen - Opgave nog actueel, maar de tekst hiernaast vraagt om aanpassing en aanscherping. - Onderzoek* laat zien dat we in Steenwijkerland een aantal campings en bungalowparken kennen die negatief scoren op kwaliteit en perspectief en in sommige gevallen beide. Om de niet-vitale campings en bungalowparken te versterken zijn we met ondersteuning van de provincie gestart met een pilot. Uitgangspunt is dat de recreatieve functie behouden blijft.

- De kwaliteit van vakantieparken heeft landelijk aandacht, o.a. omdat aan de onderkant van de markt het toestaan van (semi)permanente bewoning aanlokkelijk is voor eigenaren: steeds meer vakantieparken in Nederland bieden onderdak aan kwetsbare personen en gezinnen wanneer zij nergens meer terecht kunnen. Dit is zorgelijk omdat mensen hier relatief makkelijk van de radar kunnen verdwijnen en dit een verhoogd risico op criminele activiteiten met zich mee brengt.** College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006608/44 3 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: van toeristen. Om daarbij aan te sluiten, moeten ze passen in het landschap, duurzaam en authentiek zijn. - In het algemeen zien we de inzet op meer hoogwaardige verblijfsrecreatie of (conform Perspectief Bestemming Weerribben - Wieden 2025) “Productontwikkeling voor de toerist die voor kwaliteit gaat” als een kans om de verdienmogelijkheden van de vrijetijdseconomie in Steenwijkerland te versterken. - De vraag is of m.b.t. de gele vlek bij Giethoorn niet gekeken moet worden naar (een) alternatieve locatie(s).

Dit omdat tijdens het participatieproces in het kader van de Toekomstvisie Giethoorn bleek dat er op dit moment niet of nauwelijks draagvlak is voor een dergelijk grootschalig initiatief bij Giethoorn.*** Kansen zien we in het verbinden van de ontwikkeling van vijfsterrenverblijfsrecreatie met hydrologische maatregelen die nodig zijn om bodemdaling tegen te gaan (zie “De bodem als duurzame drager” op p.6). Een dergelijke ontwikkeling kan mogelijk ook een vliegwiel vormen voor de aanpak van stikstofproblematiek en andere klimaat- en wateropgaven in Steenwijkerland. En tegelijkertijd aan de randen van de natuur voortbouwen op de kwaliteiten van het land van Weerribben en Wieden: verblijfsrecreatie kan hier samengaan met nieuwe rietlanden, uitbreiding van het vaarlandschap en zo het onderscheidende profiel van Steenwijkerland verder versterken. * Vitaliteitsonderzoek Verblijfsrecreatie Overijssel (Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, juni 2020) ** Actie-agenda Vakantieparken 2018-2020 *** Een deel van de bewoners ziet wel mogelijkheden, op voorwaarde dat het initiatief kleinschalig is, ten dienste staat van het dorp en realisatie bijdraagt aan het verminderen van de druk in het drukste deel van Giethoorn.

Toegankelijk voor de bezoeker die wil genieten van het landschap De oproep ‘go slow’ kunnen we nog niet helemaal waarmaken als het gaat om de beleefbaarheid van het landschap voor toeristen. De fietspaden in de gemeente zijn niet altijd geschikt voor grote aantallen fietsers en er is behoefte aan extra fietspaden. Vaarroutes moeten qua beschoeiing, diepte en hoogte (bruggetjes) geschikt worden gemaakt en/of gehouden voor de bevaarbaarheid, maar dan wel met behoud van het authentieke karakter. Wij dragen zorg voor een bevaarbaar netwerk/routestructuur van kleine vaarwegen (niet BRTN). - In het fietspadennetwerk ontbreken nog enkele schakels, niet alleen voor toeristisch fietsverkeer, ook voor het utilitaire (woon – werk/school) fietsverkeer. Denk bijvoorbeeld aan een verbinding tussen Oldemarkt en Ossenzijl langs de Ossenzijlerweg. En aan het aansluiten van Steenwijkerland op het netwerk van fietssnelwegen door het doortrekken van de snelfietsroute van Zwolle – Meppel naar Steenwijk en Friesland (Wolvega, Heerenveen). - Met het toevoegen van ontbrekende schakels in het netwerk van fietsverbindingen (en waar nodig het verbeteren van de kwaliteit van bestaande verbindingen) willen we mensen bewegen ook voor woon-werkverkeer vaker op de fiets te stappen (al dan niet in combinatie met gebruik van het openbaar vervoer (OV)) en de auto te laten staan.

Dit draagt bij aan een schoner en gezonder leefmilieu en een betere gezondheid. En sluit aan bij de noodzakelijke verandering van mobiliteit volgens het Klimaatakkoord: het moet schoner, slimmer, anders. En duurzaam. College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_006609/44 4 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: - In deze waterrijke Kop van Overijssel zijn waterverbindingen een niet te missen onderdeel van de mobiliteitsketen. Kansen liggen er in het herstel van belangrijke waterverbindingen van de historische binnenstad met het land van Weerribben en Wieden (én Giethoorn): de reis van en naar … wordt zo een beleving op zich. - Kansen zien we ook in het beter verbinden van de kernen met het landelijk gebied, bijvoorbeeld door bij ontwikkelingen het routenetwerk voor langzaam verkeer te verdichten en daarmee de recreatie- en uitloopmogelijkheden uit te breiden. Dit draagt niet alleen bij aan de beleefbaarheid van het landschap maar ook aan een gezonde leefomgeving en leefstijl (nodigt (ook) bewoners uit tot gezond bewegen). Meer plek voor waterrecreatie Ondanks het natuurpark en het vele water binnen de gemeentegrenzen, kun je de natuur niet overal goed beleven. Er is bijvoorbeeld nog weinig zwemwater met strandjes. - Nog actueel, maar geen opgave in de zin van probleem dat opgelost moet worden.

“Meer plek voor waterrecreatie” zien we vooral als meekoppelkans bij de water- en klimaatopgaven (p.12). Agrarische ontwikkeling in harmonie met omgevingswaarden De ontwikkelingen van de agrarische sector zullen een stevig stempel drukken op het buitengebied. Het gaat om de ontwikkeling van grotere bedrijfsgebouwen, de behoefte aan meer ruimte voor verbreding en om de verandering van de erfinrichting, de inrichting van gebieden (verkaveling) en ontsluiting. Grootschaligheid kan botsen met landschappelijke en recreatieve waarden. Toch moet er ruimte zijn voor de ontwikkeling van de agrarische sector. We willen binnen de kaders van omgevingswaarden (geur, geluid, gezondheid, landschap) agrarische ontwikkelingen ruimte bieden. De verschillende landschapstypen hebben elk hun eigen draagvermogen. Dit draagvermogen bepaalt wat mogelijk is qua schaalvergroting. De mogelijkheid en de voorwaarden om door te groeien, worden gebiedsafhankelijk bepaald. De omgevingswaarden worden in het traject Omgevingsplan Buitengebied concreet en kader stellend geformuleerd en gaan daarna onderdeel uitmaken van de Omgevingsvisie. - Recent onderzoek laat zien dat een groot deel van de agrariërs in Steenwijkerland aarzelt om te investeren in hun bedrijf(svoering).

Zij geven aan dat het - met de ontwikkelingen rondom stikstof, grondschaarste (of zelfs grondconcurrentie door bijvoorbeeld uitbreiding van natuur en aanleg van zonnevelden) en een onzeker (financieel) toekomstperspectief - de vraag is of het optimaliseren van de bedrijfsvoering (door bijvoorbeeld een oude stal te vervangen door een nieuwe stal) nog mogelijk is, laat staan extensivering en/of substantiële investeringen in verduurzaming of verbreding. - Dit terwijl de agrarische sector o.a. voor de opgave staat om emissies van milieubelastende stoffen terug te brengen. Denk aan broeikasgassen uit de veehouderij (Klimaatakkoord) en verzurende en vermestende stoffen die via mest en de lucht in het milieu terecht komen (o.a. stikstof). - In de Gebiedsgerichte aanpak Noordwest Overijssel werken we onder regie van de provincie samen met de sector en andere gebiedspartners vanuit integraal perspectief aan de grote opgaven in het landelijk gebied (denk o.a. aan het terugdringen van bodemdaling). Met daarbij een duurzaam toekomstperspectief voor agrarische ondernemers voor ogen. - Het belang van een toekomstbestendige en vitale agrarische sector is evident: de agrarische sector is een belangrijke pijler onder onze economie én een belangrijke drager van het agrarisch cultuurlandschap waar veel mensen - fietsend, wandelend, varend - hun vrije tijd doorbrengen.

College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066010/44 5 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: Erven leveren kwaliteit in het buitengebied Er zijn in Steenwijkerland rond de 200 agrarische bestemmingen bekend waarvan de activiteiten zijn beëindigd. Er zijn zo’n 250 woonbestemmingen met grote bijgebouwen. Het is onduidelijk hoeveel bijgebouwen hiervan geen functie hebben of leeg staan. We willen ruimhartig nieuwe functies toestaan met respect voor de belevingswaarde van het landelijk gebied. Zo worden karakteristieke of cultuurhistorisch waardevolle boerderijen interessant voor allerlei vormen van gebruik, bijvoorbeeld voor kleinschalige recrea tieve accommodaties. Transformatie van erven is vaak maatwerk en gaat gepaard met een kwaliteitsimpuls. Onderdeel van deze kwaliteitsimpuls kan zijn de sanering van overtollige bebouwing. We houden goed in de gaten of met deze kwaliteitsimpuls het vraagstuk van de overtollige bebouwing wordt opgelost. - Nog actueel; de verwachting is dat een groot deel van de boeren de komende jaren gaat stoppen en gebouwen leeg komen te staan. De grond is aantrekkelijk voor boeren in de directe omgeving die meer grond nodig hebben voor extensivering of schaalvergroting.

- Voormalige agrarische erven bieden kansen voor ‘ontspannen wonen’ (conform de West-Overijsselse Woonagenda) zonder verdere verstening van het buitengebied: binnen de omvang van de bebouwing kan, eventueel via herbouw, woon- en werkruimte geboden worden aan meerdere huishoudens. De focus ligt hierbij op de karakteristieke of cultuurhistorisch waardevolle boerderijen en erven (draagt bij aan de duurzame instandhouding van het agrarisch erfgoed). In de nabijheid van kernen met een lokale woningbehoefte zien we ook kansen op niet cultuurhistorisch waardevolle erven, mits de ontwikkeling bijdraagt aan verbetering van de omgevingskwaliteit. Beheer en herstel van landschapselementen krijgt veel aandacht Herstel en onderhoud van landschapselementen in de gemeente is kwetsbaar want afhankelijk van subsidie en vrijwilligheid. Maar deze landschapselementen zijn wel cruciaal voor de ruimtelijke kwaliteit. We zetten in op duurzaam behoud van waardevolle elementen. - Beheer en herstel van landschapselementen is niet alleen cruciaal voor de ruimtelijke kwaliteit; het draagt bij aan de ‘bredere’ opgave: het versterken van biodiversiteit. - De afgelopen decennia is de biodiversiteit (de verscheidenheid aan plant- en diersoorten) sterk afgenomen. Wereldwijd verdwenen er o.a. kwetsbare planten, vogels en insectensoorten.

De afname van biodiversiteit begint zich nu ook onder algemene soorten te openbaren. Dit is zorgelijk. De natuur biedt diensten en producten die belangrijk of onmisbaar zijn voor ons bestaan op aarde. - In dit kader is ook aandacht nodig voor natuur in bebouwd gebied. Dit biedt tegelijkertijd kansen om de kwaliteit van de leefomgeving te vergroten (aantrekkelijk én gezond), effecten van klimaatverandering te beperken (wateroverlast, hittestress) en ruimte voor sport, beweging en ontspanning. - Kansen om de biodiversiteit te versterken zien we ook in natuurinclusief bouwen en de bossenstrategie van Rijk en provincies. De bossenstrategie moet zorgen voor meer bomen in Nederland (voor het vastleggen van extra broeikasgassen uit de atmosfeer - een afspraak uit het Klimaatakkoord). Versterking van het laagveenmoeras De natuurgebieden Weerribben en De Wieden zijn samen het grootste laagveenmoeras van Noordwest Europa en aangewezen als Natura2000- gebieden. In dit gebied ligt een grote opgave om de bijzondere plant- en diersoorten te beschermen en het gebied weerbaar te maken tegen de uitstoot van stikstof. Dit kan door het laagveenmoeras te versterken.

Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Provincie Overijssel zijn verantwoordelijk voor het - Versterking van het laagveenmoeras om de bijzondere plant- en diersoorten te beschermen en het gebied weerbaarder te maken is nog steeds actueel. De achteruitgang in biodiversiteit vraagt echter ook om inzet buiten de natuurgebieden. In het landelijk gebied én in de kernen (zie (ook) opgave hier direct boven). - In de Gebiedsgerichte aanpak NW-Overijssel werken we onder regie van de provincie samen met de sector en andere gebiedspartners vanuit integraal perspectief aan de grote opgaven in het landelijk gebied (denk o.a. aan het terugdringen van milieu- College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066011/44 6 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: nemen van verschillende maatregelen. Samen met andere partners denken we mee over wat nodig is om de doelen zo effectief mogelijk te realiseren. belastende stoffen als stikstof). Samen zoeken we hierbij – ieder vanuit zijn of haar verantwoordelijkheid – naar de verbinding met andere opgaven en ambities (denk aan natuurinclusief boeren of kringlooplandbouw, innovatie in de agro en foodsector, …). Goede internetverbindingen in het buitengebied De digitale snelweg is essentieel voor online-voorzieningen en voor bedrijven en ZZPers in de gemeente die vanuit huis werken.

Op dit moment zijn er nog ‘witte vlekken’: gebieden waar geen internetconnectie via een vaste aansluiting of het 4G netwerk mogelijk is. Om als gemeente aantrekkelijk te blijven voor ondernemers en consumenten, is de uitrol van breedband cruciaal. - De aanleg van het glasvezelnetwerk in het buitengebied is afgerond. Landgoederen zijn waardevol Landgoederen zijn belangrijk voor de omgevingskwaliteit maar hun exploitatie staat onder druk. Voor de instandhouding is het van belang dat nieuwe dragers en kwaliteitsperspectieven worden gevonden. Eigenaren nemen het initiatief: de gemeente ondersteunt ruimhartig initiatieven voor (re)vitalisering. - Nog actueel. We koppelen dit graag als kans aan de opgave “Meer hoogwaardige verblijfsrecreatie” (p.2-3): de toenemende vraag om erfgoed op een bijzondere wijze te beleven, maakt dat het erfgoed dat de landgoederen rijk is, kansen biedt voor het uitbreiden van het aanbod aan unieke verblijfsmogelijkheden in Steenwijkerland*. En daarmee bijdraagt aan de duurzame instandhouding van de landgoederen. * Denk dan niet alleen aan mogelijkheden in het grote huis, maar ook aan vrijkomende historische agrarische erven en gebouwen op het landgoed. De bodem als duurzame drager Verstoringen in de diepere bodemlagen, zoals boringen naar schaliegas, kunnen afbreuk doen aan de omgevingskwaliteit.

Ons landschap en onze natuur zijn kwetsbaar en deze functies in de bodem mogen die kwetsbare waarden niet aantasten. Met de invoering van de Omgevingswet draagt de provincie bodemsaneringstaken over aan de gemeente. Saneringen pakken we op vanuit de visie dat saneren niet per se hoeft, als het de functie van de bodem niet in de weg staat. En onze veiligheid en gezondheid niet in het gedrang is/komt. - In de veenweidegebieden in Steenwijkerland is sprake is van bodemdaling. Dit zorgt voor hoge maatschappelijke kosten (onder andere door verzakkingen van wegen en riolering) en uiteindelijk voor het verdwijnen van dit typisch Nederlandse landschap. - De bodemdaling komt door oxidatie van het veen dat – o.a. door ontwatering ten behoeve van de landbouw en wegzijging van water richting lagergelegen polders - boven de grondwaterspiegel komt te liggen. Hierbij treedt CO 2-uitstoot op (de huidige veenoxidatie in Nederland is goed voor bijna vier procent van de jaarlijkse CO 2- uitstoot in ons land) en uitspoeling van nutriënten die de water- en natuurkwaliteit negatief beïnvloeden. - In delen van dit veenweidegebied is verhoging van het waterpeil op termijn noodzakelijk om de bodemdaling en de CO2-uitstoot die daarbij optreedt, tegen te gaan. Het Klimaatakkoord vraagt specifiek voor veenweidegebieden reductie van broeikasgassen.

- Hier ligt mogelijk ook een kans: met een waterbeheer waarmee bodemdaling wordt geminimaliseerd en veen weer groeit in plaats van verloren gaat, wordt CO2 vastgelegd -> NP Weerribben-Wieden Nieuwe Stijl kan een klimaatbuffer worden waar College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066012/44 7 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: broeikasgas wordt vastgehouden, voldoende en schoon water beschikbaar is voor landbouw, natuur en drinkwater en extremen in waterafvoer worden geabsorbeerd. - In het algemeen is aandacht nodig voor de bodemkwaliteit: “De structuur en de samenstelling van een bodem zijn van groot belang voor het infiltreren en vasthouden van water. Ook het bodemleven speelt een cruciale rol, doordat het de bodem losmaakt, humus toevoegt en verontreinigingen verwijdert. Het actief stimuleren van het bodemleven is een goede maatregel tegen droogte. Opgaven in de kernen - in huidig omgevingsvisie Waardevast landschap Voorstel actualisatie omgevingsvisie Leegkomend vastgoed krijgt een nieuwe functie Steenwijkerland wil tegemoetkomen aan de woonbehoefte van inwoners door ruimte te bieden aan het aanpassen van woningen. Om te zorgen dat ook 1 -2 persoons huishoudens in de gemeente kunnen blijven wonen, is een aanpassing nodig in het bestand: goedkoper, kleiner en duurzamer.

Voor het vergrijzende bevolkingsdeel van de gemeente, zal het initiatief van de woningaanpassing (van de bestaande woning) vanuit de huiseigenaren en/of huurders zelf moeten komen. Er ligt een stevige opgave om leegstand en verpaupering in de kernen tegen te gaan en de leefbaarheid op het huidige niveau te houden. Daarom geven we meer ruimte aan initiatiefnemers dan nu het geval is, om leegstaande gebouwen als scholen, kantoorpanden en leegstaande winkels om te vormen naar wonen of andere functies. Het Omgevingsplan is hiervoor een uitnodigend kader. - Tekst hiernaast grotendeels nog actueel, maar de “stevige opgave om leegstand en verpaupering in de kernen tegen te gaan” is met de toegenomen druk op de woningmarkt niet meer van toepassing. Wel kan in bepaalde kleine kernen het op het huidige niveau houden van de leefbaarheid onder druk komen te staan door verandering van de bevolkingssamenstelling (vergrijzing). Aangezien dat het thema is van de opgave hieronder (“Leefbaarheid krijgt prioriteit”), voegen we de onderdelen onder die noemer samen. - Woningsplitsing kan een oplossing bieden voor het groeiende aantal kleinere huishoudens (behoefte aan kleiner en betaalbaarder wonen). Ook bijzondere woonconcepten, ontwikkeld in (C)PO kunnen hier kansen bieden.

Nieuwe innovatieve woonvormen kunnen bijdragen aan leefbaarheid, het aantrekken of vasthouden van specifieke doelgroepen en het aansluiten op de lokale behoefte. In de woonagenda West- Overijssel 2021-2025 is benoemd dat gemeenten streven naar 10-20% nieuwe innovatieve woonvormen in het woningbouwprogramma. Leefbaarheid krijgt prioriteit Doordat de Steenwijkerlandse bevolking vergrijst en er op termijn sprake is van krimp, staat de leefbaarheid in verschillende kernen in de gemeente onder druk. Als er niet genoeg inwoners zijn om een voorziening als een school, bibliotheek of kerk in stand te houden, zal deze verdwijnen. Een oplossing is het clusteren van voorzieningen, zodat ze elkaar kwalitatief kunnen versterken en er gemakkelijker geïnvesteerd kan worden in (de bereikbaarheid van) voorzieningen. Dat kan zelfs over gemeentegrenzen heen. Bewoners moeten wel verder reizen om gebruik te maken van deze voorzieningen. Waar voorzieningen in de directe omgeving verdwijnen, neemt de betekenis van sociale samenhang en eigen inzet toe. Voortbouwend op de sterke sociale - Opgave nog actueel, maar krimp van de bevolking is voorlopig niet van toepassing (mogelijk in bepaalde kernen wel op de langere termijn). - In relatie tot het mogelijk verder moeten reizen, zie ook de opgave “Kleine kernen bereikbaar houden” op p.9.

College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066013/44 8 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: cohesie in Steenwijkerland en het sterke verenigingsleven binnen de kernen, spelen inwoners zelf een belangrijke rol om de leefbaarheid op peil te houden. De gemeente zal de kernen zoveel mogelijk ondersteunen bij het ontwikkelen van nieuwe praktische vormen van onderlinge betrokkenheid en inzet. Herbezinning uitbreiding capaciteit bedrijventerreinen In het recente verleden is de locatie “oude Kaasfabriek” (2 hectare) in Vollenhove door de gemeente aangekocht, gesaneerd en als bedrijventerrein uitgegeven omdat een tekort aan bedrijventerreinen werd verwacht. In de Toekomstvisie 2009 werd nog rekening gehouden met een ontwikkelingsgebied ten zuidoosten van Vollenhove. Er is geen argument om dit plan te realiseren, gezien het huidige en verwachte uitgiftepatroon, de beschikbaarheid van de locatie ‘oude Kaasfabriek’ en alternatief aanbod. Bedrijven die zich hier willen vestigen zijn welkom op de bestaande bedrijventerreinen. Vanwege de streekfunctie kunnen bedrijven van buiten de gemeente gevestigd worden in Steenwijk. - Niet meer actueel; in Vollenhove is geen kavel meer beschikbaar. Voor actualisatie van de omgevingsvisie op het onderdeel bedrijventerreinen zie onder de opgave “Aanbod bedrijventerreinen” op p.11.

Aantrekkingskracht van Giethoorn zorgvuldig benutten De grote aantallen toeristen hebben veel impact op de leefbaarheid van Giethoorn. De toeristen dragen bij aan voorzieningen (zoals winkels en vervoer) maar zorgen ook voor overlast (bijv. parkeren [auto en fiets] en gebrek aan rust en privacy). De gemeente neemt het initiatief voor een integrale aanpak waarin nieuwe ontwikkelingen, beheer, regelgeving en handhaving thema’s zijn. Samen met inwoners, ondernemers en partners zoeken we naar de goede balans. De overige kernen hebben een minder sterk profiel, terwijl stadjes als Vollenhove en Blokzijl vanuit cultuurhistorisch perspectief ook veel te bieden hebben. Door deze kernen beter te profileren, zullen ze ook meer toeristen trekken. - Voorstel opgave ‘breder dan Giethoorn’ te formuleren (conform Perspectief Bestemming Weerribben - Wieden 2025): Tegengaan van overlast door bezoekersstromen. - Bezoekers zorgen voor bestedingen die de plaatselijke economie versterken, voor banen en behoud van voorzieningen (zoals bijvoorbeeld supermarkt of OV). Bezoekersstromen zorgen er tegelijkertijd voor dat op bepaalde momenten en bepaalde plekken in Steenwijkerland de leefbaarheid en de natuur onder druk staan. - Als het toerisme de komende jaren (alsnog) fors groeit, is toerismespreiding een van de noodzakelijke strategische keuzes.

Dit door het verleiden van toeristen met marketing, informatie en smart mobility.* Én door het stimuleren van aanbodontwikkeling elders. Bij dit laatste ligt het accent op de plekken die minder bekend zijn en waar draagvlak en potentie zijn voor meer bezoek. - Spreiding van bezoekersstromen alleen biedt waarschijnlijk weinig soelaas voor de doorstromingsproblemen in Blokzijl en Ossenzijl, waar de enige doorgaande straat door de historische kern te smal is om elkaar goed en veilig te passeren en bovendien druk bevaren water kruist. Zeker in het vaarseizoen leiden de frequente brugopeningen hier tot wachtend verkeer en ervaren bewoners en ondernemers overlast van de verkeersstromen door de kern. College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066014/44 9 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: * Denk bijvoorbeeld aan de inzet van technologie (dataverbindingen, dynamische bewegwijzering, real time info pre-, on- en past-trip) en communicatiekanalen (om informatie te verbinden en te delen) om inzicht te krijgen over te verwachten en daadwerkelijke drukte én hierop - slim en bewust - te kunnen sturen. Zo kunnen alternatieven gepresenteerd worden als de druk van toerisme op bepaalde momenten te groot is in Giethoorn of het Nationaal Park Weerribben-Wieden.

En een economische impuls gegeven worden aan plekken waar nog veel toeristische potentie is. Dit draagt bij aan spreiding van de drukte over het land van Weerribben-Wieden en omliggende gebieden - in tijd en ruimte. En daarmee aan het beperken van overlast voor bewoners, het ontzien van kwetsbare (natuur)gebieden en het beter benutten van infrastructuur, parkeerplaatsen en vervoersmodaliteiten. Kleine kernen bereikbaar houden Grote delen van de gemeente zijn lastig bereikbaar met het openbaar vervoer. De dienstverlening van het openbaar is kwetsbaar. De aansluiting van het treinstation naar grote delen van de gemeente is problematisch. De oplossing is maatwerk. We hechten aan goed openbaar vervoer en gaan daarover met verantwoordelijke partijen in gesprek. En we nodigen inwoners uit mee te denken en samen te werken aan nieuwe initiatieven en op termijn nieuwe vormen van (auto)mobiliteit. Inwoners en ondernemers in Blokzijl en Ossenzijl ervaren overlast van de verkeersstromen in hun kern. Samen met verschillende partijen moeten we op zoek naar werkbare oplossingen. - Opgave nog actueel; zeker voor bewoners of bezoekers die niet meer zelfstandig kunnen reizen zijn aanvullende mobiliteitsvoorzieningen nodig.

Denk bijvoorbeeld aan voertuigdeelconcepten (samen een auto), autonoom rijdende voertuigen, Mobility as a Service (een concept dat voorziet in het boeken, betalen en gebruiken van mobiliteit van deur tot deur) en (andere) apps die vraag en aanbod bij elkaar brengen. - Mogelijk kunnen er ook slimme combinaties gemaakt worden met servicediensten die bijdragen aan een positief toeristisch profiel van Steenwijkerland. - De opkomst van de e-bike zorgt ervoor dat in dezelfde tijd langere afstanden kunnen worden afgelegd. Daarmee vormt de e-bike een interessante schakel in het verplaatsen van A naar B of naar een lokaal knooppunt of hub waar overgestapt kan worden op een andere vorm van vervoer. - Overlast van verkeersstromen in Blokzijl en Ossenzijl ondergebracht bij de opgave “Tegengaan van overlast door bezoekersstromen” (hier direct boven). Opgaven Steenwijk - in huidige omgevingsvisie Waardevast landschap Voorstel actualisatie omgevingsvisie De rijke historie van de binnenstad zichtbaar Herkenbare stadsgezichten en monumenten verdienen een prominente plek in het straatbeeld. Bij bijzondere plekken is meer informatie te geven. Markt, evenementen en diversiteit van het horeca-aanbod verdienen een impuls. Door routes duidelijk te markeren weten bezoekers wat er te doen is in de stad. Als er meer gewoond wordt boven winkelpanden, zorgt dat voor extra levendigheid.

- Nog actueel, maar de opgave in de historische binnenstad is breder: in 2019 stond 12% van de winkels leeg, o.a. als gevolg van veranderingen in ons winkelgedrag (online winkelen). De uiteindelijke gevolgen van het corona-virus zijn nog onzeker (afhankelijk van hoe lang de samenleving - en dus de economie - met beperkende maatregelen te maken krijgt); de verwachting is dat, ondanks de diverse steunmaatregelen, het MKB hard geraakt wordt. Leegstand en de daarmee samenhangende verrommeling hebben impact op de aantrekkingskracht van de binnenstad van Steenwijk, die juist van grote waarde is: een aantrekkelijke binnenstad - met een uitgesproken historisch karakter - is een Unique Selling Point voor economie én toerisme. - Met o.a. inzet op een compacter kernwinkelgebied (cf. Visie binnenstad) zien we kansen voor - ook grondgebonden - wonen in de binnenstad door herbestemming en/of transformatie van leegstaande/vrijkomende winkels en kantoorpanden buiten het kernwinkelgebied. Dit gaat samen met een kwaliteitsimpuls van de “onderkant’’ van de panden die nu vaak een mismatch vormen met de ‘’bovenkant’’. En versterkt College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066015/44 10 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: daarmee niet alleen de leefbaarheid, maar ook de beleving van de rijke historie van de binnenstad.

Verschillende typen zonering industrie en kwaliteit industriegebieden Buiten de vesting staan verschillende typen bebouwing met verschillende functies naast elkaar. Dat biedt een rommelig aanzicht en zorgt ervoor dat het gebied minder aantrekkelijk is voor bewoners, recreanten en bedrijven. Gedeeltelijke leegstand draagt verder bij aan die verrommeling. Om recht te doen aan de kwaliteit van Steenwijk, stellen we in de toekomst strengere eisen aan herkenbaarheid van gebieden en samenhang in de gebieden. Het gebied rondom het station van Steenwijk, een belangrijke ingang voor het hele gebied, is nu rommelig met veel leegstand. Het is nodig keuzes te maken voor de invulling van dit gebied en te saneren, passend bij de waarde van Steenwijk: historische vestingstad, toegangspoort tot een waardevol landschap. - Deels nog actueel; de ‘titel’ vraagt echter om aanpassing (de titel dekt de lading niet). - De kwaliteit en uitstraling van het station(sgebied) laat (nog) duidelijk te wensen over, evenals het (gedempte) Steenwijkerdiep – beide belangrijke schakels in de verbinding van de historische binnenstad met het land van Weerribben en Wieden (en Giethoorn).

- De goede IC-verbinding met (de regio) Zwolle, (onderwijsvoorzieningen in) Leeuwarden én de ruimte voor ontwikkeling bieden kansen voor een kwaliteitsimpuls in combinatie met het versterken van de brandpunt-werking van het stationsgebied met een mix van voorzieningen, werken en wonen. Passende woningprogrammering en zuinig ruimtegebruik Voor de nieuwe woningen die tot 2025 nodig zijn zetten we vooral in op realisatie van de harde plancapaciteit. De resterende woningbehoefte kan worden gerealiseerd door transformatie, bijvoorbeeld van bedrijfspanden en maatschappelijk vastgoed. Bijzondere aandacht is er voor plannen voor woningbouw of transformatie waar wonen en zorg samenkomen en waardoor inwoners langer zelfstandig kunnen wonen. Vanuit de behoefte aan woningen en de mogelijkheden voor transformatie ligt het niet voor de hand nieuwe uitleglocaties in procedure te brengen. Als nieuwbouwplannen nodig zijn onderzoeken we als eerste de mogelijkheden voor ontwikkeling van de inbreidingslocatie Betap Crilux. - O.a. doordat er de afgelopen jaren te weinig is gebouwd, is de druk op de woningmarkt toegenomen. Door de sterk gestegen woningprijzen in vooral de Randstad wijken randstedelingen voor een betaalbare woning vaker uit naar het oosten. Dit vergroot de vraag naar woningen, ook in onze gemeente.

Met het recent uitgevoerde woningmarkt- onderzoek is de lokale woningbehoefte in de verschillende kernen in beeld gebracht. Binnen de regio Zwolle onderzoeken we de mogelijkheden om in Steenwijk een deel van de (boven)regionale woningbehoefte in te vullen. - Omdat inwoners uit de Randstad relatief vaak meer kunnen bieden voor een woning, heeft dit een prijsopdrijvend effect in onze regio. Dit maakt dat er, nog meer dan voorheen, toevoeging nodig is van betaalbare en dus kleinere woningen voor starters en ouderen. - Uitgangspunt is dat we bij de nadere uitwerking van de woningbouwopgave aansluiten bij de West-Overijsselse Woonagenda. Dit betekent o.a. dat ruimte voor het toevoegen van nieuwe woningen in beginsel gezocht wordt binnen bestaand bebouwd gebied (door inbreiding en transformatie/herstructurering). In Steenwijk wordt ingezet op grootschalige gebiedsontwikkeling op de locatie Steenwijk Zuidoost voor de lokale en regionale behoefte met – conform afspraken uit 2018 - een fors aandeel sociale huur. - De komende tijd vraagt ook de bestaande woningvoorraad om aandacht. Dit o.a. omdat een groot deel van de woningen niet voldoet aan de hedendaagse kwaliteitseisen. Denk o.a. aan de energieprestatie van de woningen. In 2050 moeten alle woningen van het aardgas af zijn (Klimaatakkoord).

In bepaalde wijken staat ook de leefbaarheid onder College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066016/44 11 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: druk, o.a. daar waar sprake is van een eenzijdige bevolkingsopbouw (en eenzijdige eigendomssituatie). Nieuwbouw kan hier een vliegwiel zijn voor verbetering van de “algehele omgevingskwaliteit” (vergroening, verduurzaming, …). Aanbod bedrijventerreinen Het is van belang dat er een compleet aanbod van bedrijventerreinen blijft, dat nauw aansluit bij de vraag. In Steenwijkerland is nog ruim 40 hectare bedrijventerrein direct uitgeefbaar. De grootste oppervlakte wordt daarbij ingenomen door het bedrijvenpark Eeserwold (28 ha netto uitgeefbaar terrein). Het overig uitgeefbaar areaal is verdeeld over 11 terreinen in met name Steenwijk, Blokzijl en Vollenhove. De uitgifte hiervan is met name bedoeld voor de lokale vraag. In de kern Steenwijk is voor de lokale vraag het uitgeefbaar areaal beperkt. Verwacht wordt dat de laatste kavels binnen nu en een aantal jaar verkocht zullen zijn. Onder leiding van de provincie zijn onlangs bestuurlijke afspraken gemaakt over de kwaliteit en kwantiteit van de bedrijventerreinen in West Overijssel. Voor Steenwijkerland overstijgt de vraag (53 ha) de komende 10 jaar het aanbod (40 ha).

Om tegemoet te komen aan de toekomstige vraag en de schaarste aan terreinen voor lokale behoefte in Steenwijk, verkennen wij de mogelijkheden voor de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein. - Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor wonen, werken en vrije tijd wordt steeds belangrijker in de concurrentie tussen regio’s. Bedrijventerreinen vormen een belangrijke pijler. - Uit onderzoek blijkt dat de vraagprognose in Steenwijkerland de komende jaren vooral kwalitatief is*: het (bestaande plan)aanbod moet goed aansluiten bij de vestigingseisen en -wensen van bedrijven en inspelen op trends hierin. De grootste uitdagingen om de bestaande bedrijventerreinen in Steenwijkerland vitaal en aantrekkelijk te houden, bevinden zich binnen de pijler duurzaam en gezond (hernieuwbare energie, circulaire economie [Klimaatakkoord: circulair in 2050], groene omgeving).** De tekst hiernaast vraagt op dit onderdeel om aanvulling: Werken aan duurzame en gezonde bedrijventerreinen. - Op Eeserwold - direct gelegen aan de A32 - ligt mogelijk een kans om duurzaamheid in te zetten als ontwikkelings- en vestigingsfactor voor bedrijvigheid: straks producent, buffer en leverancier van energie. - M.b.t. de kwantitatieve opgave is een analyse nodig van o.a. vraag en aanbod in Steenwijkerland, leegstand op bestaande terreinen e.d.

– > koppeling met actualisatie Programmeringsafspraken bedrijventerreinen West-Overijssel. De genoemde hectares hiernaast zijn niet meer actueel (inmiddels zijn er geen kavels meer beschikbaar in Vollenhove en Steenwijk, uitgezonderd Eeserwold). * Bron: onderzoek Toekomstbestendige bedrijventerreinen Regio Zwolle (Bureau Buiten, december 2020) ** Idem Toegangswegen geven zicht op kwaliteit van Steenwijk Als je nu naar Steenwijk rijdt, is niet duidelijk dat je naar een mooie stad in een bijzondere omgeving op weg bent. De verschillende toegangswegen (ook over het water) vragen om een uitwerking en aanpak. Rijdend over de invalswegen moet een beeld ontstaan van de mogelijkheden die stad en omgeving bieden. Gezocht moet worden naar plekken waar verbinding mogelijk is tussen stad en landschap. Dit geldt ook voor aankomst vanaf het water; we werken aan een hoogwaardige overgang van het Steenwijkerdiep naar het stadscentrum. - Opgave nog actueel; de verschillende toegangswegen (ook over water) vragen nog om een uitwerking en aanpak. Hier willen we – evenals in het stationsgebied en het (gedempte) Steenwijkerdiep (zie p.10 “Verschillende typen zonering industrie en kwaliteit industriegebieden”) - bezoek ontvangen in een omgeving die kwaliteit uitstraalt en nieuwsgierig maakt naar wat er nog komen gaat.

Dit sluit aan bij de ambitie om Steenwijk te betrekken in het toeristisch beleid en te zorgen voor spreiding van toerisme in onze regio (Perspectief Bestemming Weerribben-Wieden 2025). - Als er naast de geplande woon- en werklocaties nog behoefte ontstaat aan nieuwe woon- en werkmilieus, is het verhogen van de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de College van burgemeester en wethouders - 9 november 2021 - 2021_B&W_0066017/44 12 In huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Actualisatie omgevingsvisie: stadsranden (o.a. door de landschappelijke structuur in deze gebieden te versterken en het routenetwerk voor langzaam verkeer te verdichten) een belangrijk kwaliteitsdoel. Opgaven duurzaamheid - in huidige omgevingsvisie Waardevast landschap: Voorstel actualisatie omgevingsvisie: Steenwijkerland maakt zich klaar voor de energietransitie Steenwijkerland moet nog een forse inspanning leveren om de energiedoelstellingen te halen (“in 2020 wordt in de gemeente een volume aan nieuwe energie opgewekt ter grootte van het huishoudelijke energiegebruik binnen de gemeente”). Nieuwe vormen van energieopwekking hebben vaak ruimtelijke impact en er is een goede dialoog nodig om een passende Steenwijkerlandse Energiemix te vinden. In de dialoog bepalen we met alle belanghebbenden hoe we samen de doelstelling gaan halen. Daarbij sluiten we op voorhand geen oplossingen uit.