14.1 Connect Internationaal - Onderzoek Migratie.pdf

• Het plan focust alleen maar op humanitaire vluchtelingen (vandaar dat in deze samenvatting met name de term ‘vluchtelingen ‘wordt gebruikt, ook omdat Volt Europa zelf deze term gebruikt). • Het plan heeft geen visie op het faciliteren van terugkeer van vluchtelingen naar hun eigen land als dat qua veiligheid kan. • Onduidelijk wie wat en hoe zal financieren, ook op de langere termijn. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE 31 DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE Introductie en onderbouwing Naast zorgen over irreguliere migratie zoals beschreven in het eerste deel van dit kernpunt, maken Nederlanders zich ook zorgen over reguliere migranten, die ook steeds vaker in Nederland blijven en Nederlander worden. Reguliere migranten zijn arbeidsmigranten die door Nederlandse bedrijven worden uitgenodigd (bijvoorbeeld Indiërs met IT expertise) of die, binnen de EU regelgeving, het recht hebben om in Nederland te werken (bijvoorbeeld Polen en Roemenen), en die hun families meestal meenemen. De zorgen omtrent reguliere migratie verschillen wel van de zorgen over irreguliere migratie.

Nederlanders hebben bij reguliere migranten ook zorgen over de verschillen in cultuur en religie, maar omdat de meeste reguliere migranten uit relatief nabije (EU) landen komen, zijn deze verschillen meestal kleiner dan die bij irreguliere, meestal niet-Westerse migranten. Van belang is ook dat reguliere migranten meestal een baan hebben in Nederland en hun kosten voor de schatkist over het algemeen lager zijn dan die van irreguliere migranten29. Hier speelt ook mee dat reguliere migranten ondanks dat ze vaak netto geld kosten voor de schatkist, ze soms functies vervullen die moeilijk anders te vervullen zijn. Daarbij integreren reguliere (met name EU) migranten vaak beter dan irreguliere migranten. De zorgen omtrent deze issues zijn dus wel aanwezig, maar van geringere omvang dan bij irreguliere migratie. Andere zorgen, die ook bij irreguliere migratie bestaan, zijn echter wel in gelijke mate van toepassing op reguliere migratie, met name de grote bijdrage van reguliere migratie aan de bevolkingsgroei, de druk op de woningmarkt, en in bepaalde mate de concurrentie met werk voor Nederlanders (hetgeen in hoogconjunctuur tijden minder gevoeld wordt, maar vooral als de economie een dip heeft wel een issue is).

Voor wat betreft de recente (2022) plannen van de EU om meer, vaak laag opgeleide arbeidsmigranten uit Nood Afrikaanse en andere landen buiten Europa aan te trekken, zijn de zorgen vergelijkbaar met de zorgen over irreguliere migranten. De bevolkingsgroei in Nederland door reguliere, veelal Westerse migranten was tussen 2010 en 2019 327.000 (15.000 geboorteoverschot onder veelal reguliere Westerse allochtonen en 313.000 netto instroom van reguliere Westerse migranten), gemiddeld dus bijna 33.000/jaar. Naar verwachting zal bij ongewijzigd beleid dit aantal in de komende jaren verder stijgen, en nog verder aangezwengeld worden indien de bovenbeschreven EU plannen om extra en veelal laagwaardige arbeid van buiten Europa aan te trekken doorgaan. (Netto instroom of influx van reguliere migranten is het aantal reguliere migranten dat het land binnenkomt in een jaar – het aantal reguliere migranten dat het land verlaat in dat jaar). Reguliere migranten hebben verschillende mogelijkheden en rechten die deels zijn vastgelegd in EU richtlijnen, maar die in de Nederlandse wet- en regelgeving vaak verder zijn versoepeld. Zo zijn de Nederlandse eisen ten aanzien van het salaris van kennismigranten van buiten de EU minder strikt dan die van de EU richtlijnen. ([37]).

Tevens accepteert de Nederlandse overheid vrij gemakkelijk verklaringen van 29 Hierbij dient wel aangetkeend te worden dat veel zogenaamde arbiedsmigranten uit niet -Westerse landen onevenredig veel in de bijstand belanden. Vande Beek et al ([4]) rapporteert hierover: ‘de uitkeringsafhankelijkheid onder geregistreerde studie- en arbiedsmigranten uit onder meer Afrika en het Midden - Oosten is onwaarschijnlijk hoog … Voor Azië, Turkije, Suriname loopt het aantal uitkeringsontvangers per 100 werkenden na 10 verblijfsjaren op tot ongeveer 30. Voor Afrika, Marokko en voormalig Joegoslavië en de voormalige Sovjetunie zijn er na 10 verblijfsjaren zelfs circa 50 uitkeringsontvangers per 100 werkenden … Gezien deze soms onthutsend hoge aantallen dringt de vraag zich op of een deel van deze als arbeidsmigrant geclassificeerde migranten überhaupt ooit de oprechte intentie heeft gehad om tijdens het verblijf in Nederland langdurig aan het arbeidsproces deel te nemen.’ Connect International Kernpunt Migratie | DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE 32 werkgevers dat geschikte Nederlandse werknemers voor bepaalde functies niet te vinden zijn en wordt het aanstellen van arbeidsmigranten met fiscale en andere maatregelen, bijv. de LIV-regeling, gestimuleerd ([38]).

Er zijn ook aanvullende regelingen die het nog weer gemakkelijker maken voor reguliere migranten om in Nederland een werkvergunning te krijgen. Bijvoorbeeld, de kennismigrantenregeling versoepelt de toelatingseisen voor kennismigranten ([39]). Daarnaast heeft Nederland een vrij uitgebreide en soepele regelgeving ten aanzien van de mogelijkheden voor reguliere migranten om een verblijfsvergunning te bemachtigen, deze te verlengen en na 5 jaar Nederlander te worden (o.a. [40, 42]). Er wordt vaak gesteld dat reguliere migratie nodig is om de vergrijzing in Nederland tegen te gaan. Onder- zoeken in Nederland en andere EU landen hebben echter aangetoond dat hiervoor zeer grote aantallen reguliere migranten nodig zijn (aanvankelijk rond een half miljoen per jaar en ieder jaar neemt dat aantal dan verder toe). Op basis van CBS-statline data en CBS-microdata en het scenario waarbij het vergrijzings- percentage (de grijze druk) op het niveau van 2019 gehouden wordt, zou dat in 2100 tot een Nederlandse bevolking van 75 miljoen mensen leiden ([4]). Bovendien zou hierdoor de vergrijzingsproblematiek weliswaar uitgesteld maar wel veel groter worden. Dit komt omdat de migranten die zich in Nederland vestigen ook ouder worden en vergrijzen.

In [4] wordt dan ook geconcludeerd dat ‘Net als in een piramidespel zijn er steeds grotere aantallen nieuwe immigranten nodig’ indien immigranten de vergrijzing moeten tegenhouden, en ‘het werkt niet, omdat het onderliggende probleem van de ontgroening ([steeds lagere aantallen jongeren tot 20 jaar]) niet structureel wordt opgelost’. Ook wordt vaak gesteld dat reguliere migranten nodig zijn voor onze economie. Dit wordt bijvoorbeeld ook door de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) verkondigt (onder andere in [51]), ondanks dat dit adviesorgaan daarvoor geen bewijs overlegt. Uit onderzoek blijkt juist dat de meeste reguliere migranten de schatkist geld kosten, met als uitzondering de groep reguliere migranten met HBO niveau en hoger. ([4]). Een Afrikaan die pakjes huis aan huis aflevert, is weliswaar goedkoop voor zijn werkgever en daarmee kunnen de pakjes ook goedkoop aan huis geleverd worden, maar deze zelfde Afrikaan kost de schatkist veel geld, omdat zijn salaris niet voldoende is en hij daarom een aanvullende uitkering krijgt, hij subsidie ontvangt voor de opvang van zijn kinderen, huursubsidie ontvangt, etc. Via de achterdeur (belasting) betalen Nederlanders dus veel meer voor de pakjes die aan huis geleverd worden.

Dit soort niet essentiële diensten kunnen dus in feite bestaan bij de gratie van indirecte subsidie (via belastinggeld), waardoor de vraag ernaar groot is en waardoor de conclusie van economen is dat er aanvullende arbeid uit andere landen nodig is. Daarbij komt dat werkgevers niet langdurig verantwoordelijk worden gehouden voor eventuele sociale zekerheidskosten, terwijl het risico van sociale zekerheidskosten juist groot is voor mensen met een lage opleiding en/of geringe verdiencapaciteit. Bij gastarbeid en nu ook bij Polen (zie de WW fraude) worden allerlei van deze en andere kosten op de samenleving afgewenteld. In voorlichting door de Nederlandse overheid en andere partijen die arbeidsmigratie als een pré voor de economie zien, wordt gesteld dat ‘arbeidsmigranten uit de EU in sectoren werken waarvoor weinig of geen Nederlandse arbeidskrachten zijn te vinden en zij dus geen Nederlanders op de arbeidsmarkt verdringen’ , en dat ‘er door arbeidsmigranten groente en fruit uit Nederland in de supermarkten ligt en online bestellingen d e volgende dag bezorgd worden ’ ([45]) . De vraag is dus echter wat er zou gebeuren ten aanzien van dit soort werk indien de EU arbeid niet voorhanden was. Zeer waarschijnlijk zou dit resulteren in hogere lonen voor mensen die dergelijke functies uitoefenen vanwege de dan optredende schaarste op de arbeidsmarkt voor deze functies .

De betreffende producten en diensten zouden dan duurder worden, hetgeen niet fijn is voor de klant, maar hierdoor zou er wel een betere en gezo ndere marktwerking optreden die niet afhankelijk is van en uit balans gebracht wordt door structurele en voor de schatkist vaak dure import van bui tenlandse arbeid die Connect International Kernpunt Migratie | DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE 33 nooit meer weggaat. Tevens zou de klant de werkelijke kosten betalen en zouden deze kosten niet langer betaal d worden door alle burger s tezamen via belastingen. Bedrijven zouden ook meer gestimuleerd worden om arbeidsbeperkende innovatie door te voeren en/of hun diensten te veranderen (bijvoorbeeld in plaats van levering aan huis, de levering t e verleggen naar afhaalpunten in de wijken) . Niet essenti ële diensten verdwijnen dan of worden zodanig aangepast dat zij toch nog in dezelfde (maar duurdere of door innovatie arbeidsextensievere) of aangepaste vorm geleverd kunnen worden zonder de noodzaak van externe arbeid. Ook voor essentiële diensten zal bij gebrek aan externe arb eid de d rive om te innoveren, aan te passen en vacatures met Nederlandse arbeid in te vullen toenemen.

Een steekhoudend ander argument tegen arb eidsmigratie is dat er i n Nederland heel veel onbenut arbeidspotentieel is , zozeer zelfs dat de Arbeidsinspectie heeft geageerd tegen het plan in 2022 van de EU om meer arbeidsmigranten uit met name Noord Afrika naar de EU te halen ([53]) . Zo zijn er bijvoorbeeld veel zelfstandig en die niet voldoende opdrachten hebben en naast hun opdrachten graag meer, vaak ander, werk zouden willen doen. Er is daarnaast volgens de Arbeidsinspectie in Nederland een grote poel van asi elzoekers, allochtonen en anderen (ouderen, vrouwen) die niet of slechts ten dele werkt . Volgens het Nidi rapport dat hiernaar onderzoek deed, alsook de argumentatie en onderbouwing in mei 2022 van Rits de Boer van de Arbeidsinspectie, kan met deze poel zonder al te veel problemen honder dduizenden (tot zelfs een miljoen) banen gevuld worden ([52]) . Ook van de Beek et al komt met dit argument: ‘Er zijn veel reguliere en irreguliere immigranten uit eerdere cohorten en autochtone Nederlanders die economisch in- of weinig actief zijn. Het is logischer om die meer te activeren, dan nog meer (laagopgeleide) immigranten naar Nederland te halen’ ([4]).

De vraag is dan ook in hoeverre arbeidsmigratie innovatie , stijging van lonen en een betere benutting van al beschikbare arbeid in het eigen land ondermijn d, naast genoemde andere zorgen en negatieve aspecten ten aanzien van reguliere migratie. I n de vorige eeuw werd arbeid steeds duurder, waardoor er een sterke prikkel was voor het bedrijfsleven om te innoveren, hetgeen de enorme welvaartstijging in onze maatschappijen heeft veroorzaakt. Door telkens goedkope (met name laagwaardige) arbeid te importeren wordt deze prikkel deels weggenomen. Ook wordt de prikkel om de benodigde arbeid in Nederland te verk rijgen ondermijnt (bijvoorbeeld om een boost te geven aan de opleidingen v an zorgpersoneel waarvan een te kort is en de salarissen van dit personeel te verhogen). Echter, soms zijn functies die door reguliere migranten worden uitgevoerd wel echt essentieel en moeilijk anders op te vullen. Dit zou dan middels tijdelijke reguliere migratie opgevangen kunnen worden (zie ook de volgende paragraaf). Ten aanzien van kennismigranten uit vooral India ( IT experts) is de vraag waarom bed rijven als ASML en ING die deze mensen naar Nederland halen niet IT afdelin gen kunnen opzetten in India. Er zijn aanwijzingen dat de voor naamste reden hiervoor is dat dan de kosten voor hun IT activiteiten enkele procenten hoger zouden uitvallen , hetgeen moeilijk te vergoelijke n valt 30.

Omdat deze kennisarbeid 30 CBS onderzoek naar Indiase reguliere migranten ([47, 48]) concludeerde dat: (a) ‘Indiase migranten de grootste groep migranten van buiten de EU zijn, na irreguliere immigranten uit Syrië, (b) Indiase immigranten met name bestaan uit mannelijke kennismigranten die hier komen om te werken in relatief hoogbetaalde banen, vaak in de IT- en informatiedienstverlening, (c) de Indiase vrouwen en kinderen van deze migranten naar Nederland komen in het kader van gezinshereniging. (d) een kleinere groep Indiërs hier komt om techniek, industrie en bouwkunde te studeren, (e) opvallend is dat Indiase immigranten heel geconcentreerd wonen in Nederland, bijvoorbeeld in Amstelveen ([waarschijnlijk vooral ING werknemers]) en Eindhoven ([waarschijnlijk vooral ASML werknemers]), (f) het aantal Indiase immigranten naar Nederland de afgelopen jaren sterk toeneemt en het aantal dat na verloop van tijd weer terugkeert (emigreert) naar India sinds 2012 sterk afneemt. In 2012 immigreerden 4.124 Connect International Kernpunt Migratie | DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE 34 ook geplaatst kan worden in de landen waar nu de kennismigr anten die deze functies vervullen vandaan komen, zouden deze functies ook als niet essentieel bestempeld moeten worden. Ze hoeven immers niet per se in Nederland uitgevoerd te worden (zoals bijvoorbeel d wel het geval is met functies in de zorg).

Een maatschappij die structureel afhankelijk is van telkens nieuwe arbeidskrachten van buitenaf, heeft daarnaast vaak te maken met een doorlopende ongewenste bevolkingsgroei, en zoals gezegd, een grotere druk op de woningmarkt en allerlei voorzieningen, naast toenemende vervuiling. Dit geldt zeker voor Nederland. Daarbij komt dat het naar Nederland en andere rijke EU landen halen van grote aantallen reguliere migranten vaak leidt tot een braindrain in de landen waar deze migranten vandaan komen. Zo zijn vanuit Libanon inmiddels grote groepen artsen vertrokken naar de EU (o.a. [46])! De Nederlandse overheid stelt dat door ‘andere, bestaande vormen van reguliere migratie beter te benutten terugkeer naar het eigen land bevorderd kan worden en irreguliere migratie tegengegaan kan worden, bijvoorbeeld door meer voorlichting te geven over de huidige mogelijkheden voor arbeidsmigratie.’ ([43]). Het is echter niet aannemelijk te maken dat door het scheppen van meer mogelijkheden voor reguliere migratie en het geven van voorlichting daarover, de aanzuigende werking op irreguliere migranten zal afnemen.

Demograaf Jan Latten stelt in dit verband: ‘Waarom zou een route per vliegtuig voor een baan in Europa de achterblijvende gelukzoekende Noord-Afrikanen er van weerhouden om op hun beurt een oversteek per boot te maken? Het Brusselse plan zal vooral voor een extra route zorgen en daarmee toename van migratie vanuit Afrika stimuleren.’ ([53]). De conclusie is dat reguliere (arbeids)migratie voor sommige aspecten in onze maatschappij een oplossing kan zijn, met name ten aanzien van essentiële functies die niet of moeilijk door Nederlanders vervuld kunnen worden en die in Nederland vervuld moeten worden. Voor de vergrijzingsproblematiek en voor veel niet essentiële, met name laagwaardige functies is het echter geen oplossing en betekenen reguliere migranten een kostenpost voor de Nederlandse schatkist, naast dat zij andere problemen veroorzaken, zoals een toename van de bevolkingsgroei, druk op de woningmarkt, druk op het in Nederland al overbelastte milieu (o.a. stikstof), druk op sociale voorzieningen en deels spanningen en andere problemen gerelateerd aan het verschil in cultuur en gedrag van reguliere migranten. Van belang hierbij is vooral dat de Nederlandse bevolking niet wil dat er zulke grote hoeveelheden reguliere migranten Nederland binnenkomen waarvan een vrij groot deel ook in Nederland blijft.

De oplossing om alleen arbeidsmigranten toe te laten voor essentiële functies, die Nederland zelf moeilijk kan invullen, had ook de grootste voorkeur van respondenten in het Ipsos onderzoek dat in opdracht van Connect International in 2022 is uitgevoerd (41% koos voor deze oplossing t.a.v. Europese arbeidsmigranten en 39% t.a.v. niet Europese arbeidsmigranten), terwijl slechts 5% ervoor was om meer arbeidsmigranten toe te laten in Nederland ([57]). Uiteraard is het mogelijk om arbeidsmigranten ook weer terug te laten keren. Hiervoor is echter een strakke en goede handhaving nodig. Uit het verleden (o.a. met Turken en Marokkanen, maar ook met uitgeprocedeerde asielzoekers) weten we dat Nederland op dit gebied geen goed track record heeft. Indiërs en emigreerden er 2.949 (een net influx van 1.175), terwijl in 2018 de immigratie 10.816 bedroeg tegen een emigratie van 4.852 (een net influx van 5.964)’. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE 35 Oplossingen De rode draad voor de oplossingen is het afremmen van reguliere migratie voor wat betreft niet-essentiële functies en functies die elders goed en zonder grote nadelen voor de Nederlandse economie uitgevoerd kunnen worden.

Deeloplossingen in dit kader die Nederland zelf kan doorvoeren, kunnen zijn: • Verhogen van het minimumloon zodat werk dat Nederlanders nu niet willen doen wel weer financieel interessant wordt voor hen. Dit zal ook bedrijven die een verhoogd minimumloon niet kunnen of willen betalen en die veelal niet essentieel zijn voor de Nederlandse economie, stimuleren zich in lage lonenlanden te vestigen, met of zonder Nederlands eigendom en/of management, en daarmee de economieën in deze landen bevorderen. • Verdere salarisverhogingen voor essentiële functies die bij de Nederlandse bevolking niet populair zijn en waarbij de hoogte van het salaris gerelateerd is aan de impopulariteit van de functies. Daarnaast kunnen innovaties er mogelijk ook toe bijdragen dat dergelijke functies aantrekkelijker worden (door bijvoorbeeld de lichamelijk zware deeltaken door machines over te laten nemen). • Nederlandse lage lonenbedrijven op andere wijzen stimuleren om naar lagelonenlanden te vertrekken. Dit kan bijvoorbeeld door bewustzijn te creëren bij eigenaren en managers van dergelijke bedrijven over de mogelijkheden, begeleiding bij de contacten in beoogde vestigingslanden en begeleiding en (financiële) hulp bij de verplaatsing, en dergelijke. Mensen vinden dan dus gewoon werk in eigen land in plaats van dat zij noodgedwongen naar Nederland moeten migreren.

• Geen werkvergunningen afgeven voor kennismigranten die hun bijdrage aan ons bedrijfsleven ook in eigen land kunnen verwezenlijken, bijvoorbeeld onder Nederlands management gevestigd in die landen (dit geldt met name voor IT beroepen). Hier zullen de landen waar kennismigranten vandaan komen meer structureel van profiteren (structurele werkgelegenheid in eigen land) dan wanneer zij doorlopend hun kenniswerkers moeten laten vertrekken naar landen als Nederland. • Inspanningen om immigranten uit eerdere cohorten en autochtone Nederlanders die economisch inactief zijn meer te activeren. • Andere maatregelen die het vergemakkelijken en financieel aantrekkelijker maken voor zelfstandigen, vrouwen, allochtonen en andere die kunnen en vaak ook (aanvullend) willen werken, om (aanvullende) arbeid te verrichten • Inperken van de mogelijkheden voor werkvergunningen aan en naturalisatie van reguliere migranten in Nederland door aanscherping van de regelgeving in deze. Ook kan regelgeving op andere vlakken aangepast worden, bijvoorbeeld dat een arbeidsmigrant uit een niet EU land slechts een maximale tijd in Nederland mag werken en daarna terug moet, en restricties betreffende het mee laten komen van familie, waarbij de strikte handhaving natuurlijk essentieel is.

• Duidelijke voorwaarden stellen aan bedrijven en opleidingen om functies die middels reguliere migranten moeten worden vervuld, omdat er geen andere oplossing is, zo snel mogelijk minder afhankelijk te maken van reguliere migranten. • Aanzienlijk duurder maken van de aanvraag erkenning als referent (een referent is een persoon of meestal een bedrijf dat reguliere migranten naar Nederland wil halen) hetgeen nu slechts eenmalig 2.062 – 4.125 Euro kost. Dit zou het best kunnen gebeuren door een hoge prijs te rekenen per reguliere migrant waarvoor een arbeidsvergunningsaanvraag ingediend wordt. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE 36 • Goed overzicht houden op de arbeidsmarkt en daardoor tijdig anticiperen op verwachte krapte in bepaalde beroepsgroepen, onder andere door tijdig opleidingen voor deze beroepsgroepen te starten of uit te breiden. • Stimuleren van reguliere migratie naar Nederland vanuit vooral arme landen voor tijdelijke functies (bijvoorbeeld maximaal twee jaar) die essentieel zijn en moeilijk door Nederlanders vervuld kunnen worden. Hierbij dient voorkomen te worden dat een te sterke braindrain veroorzaakt wordt in de landen waar deze migranten vandaan komen. Strikte handhaving zal nodig zijn om ervoor te zorgen dat deze migranten na de overeengekomen termijn weer naar het eigen land terugkeren.

Dit kan door algemene goede handhaving en ook door niet de mogelijkheid te bieden van gezinshereniging in Nederland (hetgeen ook veel kosten bespaart en voorkomt dat ouders proberen een verblijfsstatus te bemachtigen met als argument dat hun kinderen in Nederland zijn geboren en/of deels zijn opgegroeid). Deze reguliere migratiemogelijkheid kan ook onderdeel zijn van de deals met landen die ermee instemmen om irreguliere migranten die vanuit uit Nederland naar deze landen gestuurd worden op te vangen. Het stimuleren c.q. toestaan van reguliere migratie uit bepaalde landen als onderdeel van een package deal met landen die accepteren om irreguliere economisch gemotiveerde migranten uit hun landen terug te nemen, moet met de nodige voorzichtigheid gebeuren. Immers, de neiging kan dan zijn om reguliere (vaak laagwaardige) arbeiders uit deze landen te accepteren voor niet-essentiële en laagwaardige (en daarmee voor de schatkist dure) functies, zonder dat er een garantie is dat de landen zich aan de afspraken houden. Bovenal, zal het in veel gevallen weinig effect hebben op de irreguliere migratie vanuit deze landen naar Nederland, omdat het onlogisch is dat die door zo’n deal afgeremd zou worden ([53]).

Verder zal het effect op de gewenste beperking van irreguliere migratie klein zijn, gezien de geringe omvang van deze deals met ook zeer waarschijnlijk een klein aantal landen dat hiervoor openstaat en de beperkte aantallen functies die geschikt zijn om met reguliere arbeid uit die specifieke landen vervuld te worden en dat ook nog zonder in die landen een braindrain te veroorzaken. Het is aan te bevelen dat per essentiële beroepsgroep waar vaak moeilijkheden zijn om functies op te vullen analyses gemaakt worden over bovengenoemde mogelijke oplossingen. Voor niet essentiële functies en bedrijven moeten ook analyses en plannen gemaakt worden over hoe deze aangepast of afgestoten kunnen worden om zodanig de afhankelijkheid van externe arbeiders te verminderen. Connect International Kernpunt Migratie | NAWOORD 37 NAWOORD In dit kernpunt hebben we veel van de uitdagingen rondom verschillende soorten migratie besproken en er ook mogelijke oplossingen voor aangedragen. Het is duidelijk dat migratie een complex en emotioneel probleem is. Helaas is het debat over migratie sterk gepolariseerd. Het politieke debat is verlamd door diepgaande meningsverschillen en het taboe dat politieke partijen op dit onderwerp zetten. Het lijkt erop dat politieke partijen zich in loopgraven hebben ingegraven en niet bereid zijn naar elkaar te luisteren vanwege de sterke beeldvorming over en weer.

De rechterflank van de politiek heeft het idee-fixe dat linkse partijen Nederland willen ‘omvolken’ en de linkse politiek denkt dat rechts een hek om Nederland wil en zich niets aantrekt van het lot van vluchtelingen. Daartussenin zitten de Nederlanders die bang zijn om voor extremist en/of racist uitgemaakt te worden als zij zouden benoemen zich zorgen te maken over migratie; die daardoor niet zeggen wat ze denken, soms zelfs bang zijn voor de eigen gedachten hierover. Gelukkig is de laatste jaren dit stigma wel enigszins doorbroken, maar de ‘gewone Nederlander’ vindt het toch nog steeds knap lastig om hier openlijk over te praten. In de media wordt in toenemende mate aandacht besteedt aan de problematiek. Het beeld wordt echter regelmatig vertroebeld door (pseudo)wetenschappers die feiten over migratie in hun rapporten en in de media ontkennen of verdraaien31, wat sommige politici en opiniemakers ertoe brengt om op basis van deze schijnwerkelijkheid terechte zorgen weg te wuiven. Tevens wordt het publiek hiermee op het verkeerde been gezet, omdat mensen een foutief beeld krijgen van de werkelijkheid. Het onbespreekbaar maken, verdraaien, bagatelliseren, en ‘worst of all’ ontwijken van de problemen, verhoogt het risico dat grote groepen kiezers in de armen van extreemrechts gedreven worden.

Als deze extremisten de enigen zijn die de problematiek wel serieus nemen, zullen steeds meer bange mensen hun schaduwkanten op de koop toe nemen. Als migratie niet voldoende goed en snel aangepakt wordt op een humane wijze, zullen steeds meer partijen migratie met steeds extremere maatregelen willen beteugelen of, aan de andere kant, migranten steeds grootschaliger in Nederland willen toelaten. De verhitte discussie over het aantrekken van arbeidsmigranten uit landen buiten Europa is hier slechts één van de vele voorboden van. We polariseren steeds verder! Het is daarom van groot belang dat Nederlanders uitzicht krijgen op een menswaardige oplossing voor de migratieproblematiek, waardoor elders in de wereld het leed verminderd wordt en Nederlanders zich minder zorgen hoeven te maken over hun eigen toekomst en die van hun kinderen. Opmerkelijk is dat de partijprogramma’s van een aantal linkse en rechtse politieke partijen voor wat betreft de standpunten over en oplossingen voor de migratieproblematiek elkaar niet eens zo heel veel ontlopen. Er zou dus ruimte moeten zijn voor debat en voor breed gedragen en politiek haalbare oplossingen voor de migratieproblematiek. Echter, de loopgraven waarin de politieke partijen zich momenteel bevinden belemmeren dit.

Daarbij komt dat een groot aantal vluchtelingenverdragen en richtlijnen de bewegingsruimte voor het vinden van goede oplossingen voor (delen van) de migratieproblematiek bemoeilijken. In een poging het debat over de migratieproblematiek open te breken, heeft Connect International samen met bureau Ipsos een enquête ontwikkeld en uitgevoerd waarin aan iets meer dan 3.000 Nederlanders werd gevraagd wat hun voorkeuren zijn ten aanzien van zeven verschillende mogelijke oplossingen voor de irreguliere migratieproblematiek, van 'hek om Nederland' tot 'alle grenzen volledig open voor economische 31 Zie bijvoorbeeld de stukken van Harry Verbon ([55]) en Maaike van Charante ([56]) die dit haarscherp en met stevige onderbouwing blootleggen.. Connect International Kernpunt Migratie | NAWOORD 38 en humanitaire vluchtelingen' tot 'opvang in de regio' en alles daartussenin wat door politieke en andere partijen (bijvoorbeeld de EU) voorgesteld wordt. Tevens is in deze enquête gevraagd welke voorkeur de respondenten hebben ten aanzien van mogelijk beleid voor reguliere (arbeids)migratie. Ook is gevraagd naar het politieke stemgedrag van de respondenten bij de afgelopen nationale verkiezingen, om na te kunnen gaan in hoeverre de voorkeuren die respondenten geven aan oplossingen voor migratie overeenkomen met de standpunten van de partijen waarop zij gestemd hebben.

De uitkomsten van de enquête zijn niet bepalend voor het vinden van een oplossing, maar kunnen er wel aan bijdragen. Dat het migratieprobleem niet opgelost kan worden met een dagje debatteren in de Tweede Kamer of met een relatief beperkte enquête is duidelijk. Daar is het probleem simpelweg te groot en te complex voor. Het is naar onze mening daarom nodig om hierover met allerlei geledingen en experts uit de maatschappij overleg te voeren. Het is nodig dat de politieke partijen hun eigen standpunten gaan losweken en naar elkaar gaan luisteren. Het is nodig dat inzichten en standpunten gebaseerd op emotie, schuldgevoel, angst en/of ingegraven dogma’s in een breder kader bezien en herzien gaan worden. Voor dit alles is tijd en goed overleg nodig. Gezien de omvang van de problematiek is het ook meer dan de moeite waard om hiervoor een grote inspanning te leveren. Wat wij daarom voorstellen, is om een doorlopend ronde tafel overleg te starten dat als doel heeft een oplossing te vinden voor de migratieproblematiek. Weg van de hijgerige Tweede Kamer retoriek. Weg van de camera’s. Weg van de eenzijdige benaderingen en het eigen gelijk van iedere politieke partij. Weg van de emoties en dogma’s rondom dit onderwerp.

Een overleg, een beetje vergelijkbaar met de klimaattafels van enkele jaren geleden, waarin vertegenwoordigers van politieke partijen deelnemen, maar ook relevante experts van allerlei pluimage, maatschappelijke en kennisorganisaties en andere belangengroepen. Een overleg, dat wat ons betreft net zo lang doorgaat totdat er een goede, haalbare, schaalbare en ook politiek aanvaardbare oplossing voor de migratieproblematiek op tafel ligt. Een oplossing die goed is voor Nederland, maar die vooral ook goed is voor mensen die op de vlucht slaan, of dat nou vanuit humanitaire of economische noodzaak is, aangezien de scheidslijn tussen die twee groeperingen vaak flinterdun is, denk maar aan klimaatvluchtelingen bijvoorbeeld. Wij vinden dat de politiek het aan Nederland verplicht is om de migratieproblematiek serieuzer aandacht te geven. Uit het Ipsos en andere onderzoeken weten we dat veel Nederlanders zich zorgen maken over migratie, ondanks hun gêne om erover te praten. Ze zitten er mee in hun maag, ieder op zijn/haar manier, van links tot rechts. Nederlanders willen dat de politiek in actie komt en structurele oplossingen gaat zoe- ken en implementeren die recht doen aan wat Nederlanders én migranten willen en nodig hebben.

Met een aantal zowel rechtse als linkse politieke partijen spraken wij af dat als de uitkomsten van het Ipsos onderzoek bekend zouden zijn (in juni 2022), er een debat aangevraagd zou worden in de Tweede Kamer, waarin de inzet zou zijn om steun te krijgen voor zo’n ronde tafel overleg. Dit is, zoals we al vreesden, afgewezen, met verwijzing dat er al commissies zijn die zich met deze materie bezighouden. Helaas weten we dat deze commissies niet in staat zijn om tot goede structurele oplossingen te komen, anders was dat al wel gebeurd in de afgelopen jaren. We zijn daardoor nu weer terug bij af. Laten we hopen dat in de toekomst het besef zal groeien bij de politiek dat er echt structurele oplossingen nodig zijn en dat besef uiteindelijk tot meer en beter overleg zal leiden en als gevolg daarvan een mooi resultaat zal opleveren in de vorm van breed gedragen, goede, respectvolle en uitvoerbare oplossingen voor de migratieproblema- tiek! Vooralsnog staan wij met verbazing aan de kant gade te slaan hoe de problematiek in Nederland steeds verder escaleert en hoe apathisch de politiek daarop reageert met intern paniekvoetbal, maar zonder aandacht voor de werkelijke oorzaken en de benodigde structurele oplossingen. Connect International Kernpunt Migratie | LITERATUUR 39 LITERATUUR 1.

Proposal for a REGULATION OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL on asylum and migration management and amending Council Directive (EC) 2003/109 and the proposed Regulation (EU) XXX/XXX [Asylum and Migration Fund]. COM/2020/610 final. 2. European Humanitarian Corridors in “Volt’s Mapping of Policies” - “Challenge 4: Global Balance Migration Policy team”. 2019/2020. 3. Manifest migratie, integratie en asielbeleid. 2016. 4. GRENZELOZE VERZORGINGSSTAAT. DE GEVOLGEN VAN IMMIGRATIE VOOR DE OVERHEIDSFINANCIËN. Jan van de Beek, Hans Roodenburg, Joop Hartog en Gerrit Kreffer. Universiteit van Amsterdam. 2021. 5. Economic and demographic strains from the Syrian refugee crisis are impacting Jordan’s own domestic balance of power. 2013. NIKITA MALIK. https://carnegieendowment.org/sada/53049. 6. COB. Burgerperspectieven 2017 | 3. Third quarter 2017. SCP. 7. https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-asiel-migratie-en-integratie/hoeveel-immigranten-komen- naar-nederland-. 8. https://www.infomigrants.net/en/post/14219/young-male-refugees-struggle-with-disappointment- and-mental-health-issues. 9. UNHCR. Programme outline. The voluntary return & reintegration programme. (July 2012). 10. https://www.pewresearch.org/global/2018/03/22/at-least-a-million-sub-saharan-africans-moved-to- europe-since-2010/. 11. https://www.telegraaf.nl/nieuws/2228492/islamitische-enclaves-weg. 12.

http://politiek.tpo.nl/2018/01/21/staatssecretaris-ark-vvd-helft-bijstandsuitkeringen-naar-westerse- migranten/ 2018. 13. Terechte zorg, verkeerd aanknopingspunt. J.P.H. Donner en M. den Heijer voor het Min J&V. 2020. 14. Human Rights First. The Syrian Refugee Crisis and the Need for U.S. Leadership. February 2016. 15. https://population.un.org/wpp/Graphs/DemographicProfiles/Line/947. 16. United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2019). World Population Prospects 2019: Highlights. ST/ESA/SER.A/423. 17. https://www.bbc.com/news/world-africa-50726701. 18. internet nieuws, 5 november 2020. 19. https://sceptr.net/2018/01/vluchtelingen-lokaal-helpen-men-er-135x-meer-helpen/. 20. https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/11891219/Refugee-crisis-Many- migrants-falsely-claim-to-be-Syrians-Germany-says-as-EU-tries-to-ease-tensions.html. 2015. 21. https://eritreahub.org/norway-government-to-review-asylum-status-of-eritreans-who-celebrate- conscription. 2019. 22. https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/netherlands/1518532/Critic-of-Islam-to-quit- Holland-after-lies-are-exposed.html. 2006. Connect International Kernpunt Migratie | LITERATUUR 40 23. Convention and protocol relating to the status of refugees. Text of the 1951 Convention Relating to the Status of Refugees.

Text of the 1967 Protocol Relating to the Status of Refugees. Resolution 2198 (XXI) adopted by the United Nations General Assembly. UNHCR. 24. Wet van 23 november 2000 tot algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000). 25. Onze kijk op Europa. Eerste insichten en vervolgvragen. 8 oktober ’21. Rijksoverheid. 26. WORLD REFUGEE DAY June 2021 Global attitudes towards refugees. June 2021. Ipsos. (Samenvatting via: https://www.ipsos.com/nl-nl/wereldvluchtelingendag-2021). 27. https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-asiel-migratie-en-integratie/hoeveel-immigranten-komen- naar-nederland- 28. Varianten Verkenning Bevolking 2050 Veronderstellingen Verkenning Bevolking 2050 (gem. per jaar 2019-2049). (zie: https://www.cbs.nl/item?sc_itemid=983adff6-549e-4455-8fd6- 040a13f79cf0&sc_lang=nl-nl). 29. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/28/migratie-zorgt-voor-groei-van-cruciale-groep-voor- arbeidsmarkt-tot-2050 30. Handboek Europees recht op het gebied van asiel, grenzen en immigratie. 2014. 31. RICHTLIJN 2008/115/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 16 december 2008 over gemeenschappelijke normen en procedures in de lidstaten voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal op hun grondgebied verblijven. 32. Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst. Coalitieakkoord 2021 – 2025. VVD, D66, CDA en ChristenUnie. 15 december 2021. 33.

Measuring Global Migration Potential, 2010–2015. Gallup / IOM. 2017. 34. https://verblijfblog.nl/subsidiaire-bescherming-en-de-vluchtelingenstatus-2/ 35. Het Deense asiel- en terugkeerbeleid. Antwoord Borekers-Knol op vragen JA21. 23 november 2021. 36. Wat willen Nederlanders van de Europese Unie? Een verkenning met enquêtes, een onlinedialoog en focusgroepen. SCP. 2019. 37. De Staat van Migratie 2021. Ministerie van Justitie en Veiligheid. 2021. 38. 1 miljoen niet doen. Paul van der Maesen. 2020. 39. https://www.hollandemploymentexperts.nl/kennismigranten/ 40. https://ind.nl/werk/werken-in-Nederland/Paginas/Kennismigrant.aspx 41. https://ind.nl/onbepaalde-tijd/Paginas/Asiel-onbepaalde-tijd.aspx 42. https://ind.nl/Nederlanderschap/naturalisatie/Paginas/Naturalisatie.aspx 43. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/migratie/bevorderen-legale-migratieroutes 44. Ongenoegen, migratie, gastvrijheid en maatschappelijke onrust. 2019. Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum. 45. https://www.abu.nl/kennisbank/arbeidsmigratie/ 46. https://eenvandaag.avrotros.nl/item/wie-kan-vertrekt-een-jaar-na-de-explosie-is-beiroet-er-slechter- aan-toe-dan-ooit-en-perspectief-is-er-niet/ Connect International Kernpunt Migratie | LITERATUUR 41 47. https://www.cbs.nl/nl-nl/corporate/2020/36/indiase-immigranten-werken-in-ons-land-vooral-in-de- it-sector 48.

https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/03742?dl=232F6 49. External Processing. Voorwaarden voor het in behandeling nemen van asielaanvragen buiten de europese unie. Advies. Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken. December 2010. 50. Secundaire migratie van asielzoekers in de EU. Advies. Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken. November 2019. 51. Legale kanalen voor arbeidsmigranten DE INTERNATIONALE, EUROPESE EN NATIONALE CONTEXT. Verkenning. Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken. 2019. 52. https://twitter.com/rkemp59/status/1525380458116169729?t=7Ivf3lyVqfZcZIfFq09eXg&s=03 53. https://www.ewmagazine.nl/opinie/opinie/2022/05/de-eenzijdige-kijk-van-brussel-op- arbeidsmigratie-884311/?s=09 54. Kernpunt Ontwikkelingshulp. Stichting Connect International. 2022. 55. https://www.socialevraagstukken.nl/aanzuiging-migranten-reactie-leo-lucassen-is-misleidend-en- boosaardig/ 56. https://opiniez.com/2022/05/19/hoe-jan-en-leo-lucassen-de-immigratie- promoten/maaikevancharante/ 57. Migratie en de publieke opinie in Nederland. Rapport voor Connect International. Ipsos 2022. 58. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/30/bijna-120-duizend-inwoners-erbij-in-eerste-helft-2022 59. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/vraag-en-antwoord/geld-voor- asielzoekersopvang