14.1 Connect Internationaal - Onderzoek Migratie.pdf

Kernpunt Migratie Intelligente opvang irreguliere migranten in de regio en afremmen reguliere migranten Laatste update: 7 december 2022 INHOUD INHOUD i SAMENVATTING 1 Irreguliere migratie 1 Reguliere migratie 4 DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 6 Introductie 6 Onderbouwing 8 Nederlanders maken zich zorgen over migratie 8 Opvang van migranten in Nederland is oneerlijk ten opzichte van vluchtelingen in de regio 13 De internationale regelgeving stimuleert riskante migratie naar de EU 13 De EU weet zich geen raad 14 Oplossing 15 Juridische kaders 21 Vergelijking van verschillende oplossingen voor irreguliere migratie 26 Plan van dit kernpunt 26 Plan Europese Commissie 28 Plan Volt Europa 29 DEEL II REGULIERE (ARBEIDS)MIGRATIE 31 Introductie en onderbouwing 31 Oplossingen 35 NAWOORD 37 LITERATUUR 39 Uitleg over literatuurverwijzingen in dit kernpunt: Waar een nummer staat in de tekst, zoals ‘[3]’, dan verwijst dit naar een document in de literatuurlijst. Bijvoorbeeld ‘[3]’ verwijst naar het derde document in deze lijst. Dit document is een productie van Stichting Connect International (www.connectinternational.nl)

Connect International Kernpunt Migratie | SAMENVATTING 1 SAMENVATTING Irreguliere migratie Veel Nederlanders maken zich zorgen over de grote stromen irreguliere migranten (vluchtelingen en irre- guliere economische migranten) die naar Nederland komen, vooral wat betreft niet-Westerse irreguliere migranten met een cultuur, religie, normen en waarden die sterk afwijken van de Nederlandse. Dit is gerelateerd aan het zorgpunt, dat als de bevolkingsgroei van met name niet-Westerse irreguliere migranten almaar toeneemt, de maatschappij een goede integratie van allochtonen en nieuwkomers onvoldoende in goede banen kan leiden en de kosten niet meer kan opvangen1. Andere redenen waarom Nederlanders deze stromen willen temperen zijn de toenemende bevolkingsdruk in Nederland (volledig veroorzaakt door immigratie en geboorten bij de allochtone bevolking van Nederland2; de autochtone bevolking krimpt licht), de druk op de huizenmarkt, de druk op en kosten van de sociale voorzieningen3 en concurrentie van nieuwkomers op de arbeidsmarkt.

Nederlanders staan wel Verschillen tussen vluchtelingen van binnen en van buiten de regio in meerderheid open voor het ontvangen van ‘echte vluchtelingen’ maar nemen daarin niet mee dat het daarvoor benodigde onderscheid tussen vluchtelingen en irreguliere economische migranten niet gemaakt wordt en echte vluchtelingen ook economisch gemotiveerd zijn (anders hadden ze in andere landen op hun route asiel aangevraagd), en dat door vluchtelingen toe te laten de aanzuigende werking op de veel grotere stroom economisch gemotiveerde migranten in stand blijft. Ook is de opvang van humanitaire migranten (vluchtelingen) in Nederland oneerlijk ten opzichte van de bijna 90% van de vluchtelingen alsook de mensen die hun land niet ontvluchten, die in beduidend minder florissante omstandigheden verblijven in hun eigen land of in nabije landen in hun regio’s, omdat zij niet de moed, energie en/of het geld hebben om naar de EU te reizen, en die onze hulp vaak juist veel harder nodig hebben. Het Nederlandse en het EU beleid bevorderen daarbij ook illegale mensensmokkel en sti- muleren mensen om in levensgevaarlijke omstandigheden naar de EU te migreren (aanzuigende werking). Een oplossing is mogelijk waarbij irreguliere (ongewenste) economische en humanitaire migranten die in Nederland aankomen, in een veilig land, waarmee een overeenkomst is gesloten, in hun eigen regio ondergebracht worden4.

Dat heeft een sterk afremmend effect op de stromen irreguliere migranten naar 1 Van 2010-2019 bedroeg de bevolkingsgroei van met name niet-Westerse irreguliere migranten 534.000, (252.000 geboorteoverschot onder niet-Westerse allochtonen en 278.000 netto instroom van niet-Westerse migranten), terwijl de prognose voor de netto instroom in 2022 op 200.000 immigranten ligt (schatting Jan Latten op Twitter). 2 De bevolkingsgroei van 2010-2019 was bij autochtone Nederlanders 0%, bij Nederlanders met een Westerse migratieachtergrond 2% en bij Nederlanders met een niet-Westerse achtergrond 2,6%. [4]. 3 Asielmigranten uit Afrika kosten bijvoorbeeld 625.000 Euro per persoon; mensen met een niet -Westerse achtergrond kostten de Nederlandse staat in 2016 gemiddeld 8.500 Euro per persoon per jaar. Het eerste bedrag is berekend over de gehele levensloop, van het moment van immigratie, tot het moment van remigratie of overlijden, inclusief de kosten voor de tweede generatie. Bron voor beide bedragen: [4] (Tabel 0.2). 4 De verantwoordelijkheid voor de migranten wordt dan idealiter overgedragen aan het opvangende land. Migran- ten moeten dan in dat land asiel aanvragen. Deze oplossing had in het onderzoek dat Connect International door bureau Ipsos heeft laten uitvoeren in mei 2022 verreweg de grootste voorkeur onder de respondenten van dit

Connect International Kernpunt Migratie | SAMENVATTING 2 Nederland (opheffen van de aanzuigende werking) en verlaagt de druk op het asielproces, dat daardoor sneller, beter en efficiënter gemaakt kan worden. De voorziene overeenkomsten met veilige landen in de regio’s leiden tot humane condities voor alle migranten, niet alleen degenen die naar Nederland/Europa zijn gekomen. De overeenkomsten scheppen ook voor de lokale bevolkingen in die landen grote voordelen. De voorgestelde aanpak past binnen het VN vluchtelingenverdrag van 1951 en de Nederlandse wetgeving omtrent migranten en vluchtelingen. Om de voorgestelde aanpak mogelijk te maken, moet waarschijnlijk wel eerst een Opt-out bedongen worden op enkele EU Richtlijnen, net als Denemarken dat heeft gedaan. Met veilige landen in regio’s die bereid zijn vanuit Nederland teruggestuurde irreguliere migranten op te vangen, wordt overeengekomen: a. een deelbasisinkomen (cash transfer) voor de lokale bevolking (zie ons kernpunt Ontwikkelingshulp), b. hulp bij de opvang van alle humanitaire en economische migranten in het land, c. ondersteunen bij repatriëring van migranten naar hun eigen land waar mogelijk en veilig, d. andere vormen van hulp binnen het land.

Bovenstaande kan grotendeels gerealiseerd worden binnen het bestaande budget voor ontwikkelingshulp en spaart enorm veel kosten voor opvang van irreguliere migranten in Nederland (die deels uit het budget voor ontwikkelingshulp betaald worden!). Bovendien worden met deze oplossing niet alleen de mensen gesteund die anders irregulier naar de EU zouden migreren, maar alle migranten, alsook de lokale bevolkingen in de landen waarmee overeenkomsten worden gesloten. Het zorgt er ook voor dat landen waarmee een overeenkomst is gesloten, in de toekomst beter in staat zullen zijn om te gaan met de verwachte toenemende stromen irreguliere migranten naar hun landen als gevolg van (a) klimaatverandering (experts verwachten dat klimaatverandering met name in de Sahelzone zal leiden tot grote gebieden die onleefbaar worden, met als gevolg vele miljoenen klimaatvluchtelingen), (b) bevolkingsgroei (met name in Afrika waarvoor de prognose, door de VN, is dat de bevolking er met 3 miljard mensen zal toenemen tot eind deze eeuw), en (c) toename van oorlogen en andere problemen, vaak in relatie tot de punten a en b. Een goede opvang en repatriëring van irreguliere migranten kan met het plan beschreven in dit document structureel en toekomstbestendig gemaakt worden en zal de migranten die de regio nooit verlaten hebben (85% van alle migranten!) in gelijke mate tot hulp zijn.

De beoogde werkwijze bevat een generiek deel onderzoek (67% gaf aan positief te zijn over deze mogelijke oplossing, 21% was neutraal en 12% was het niet eens met deze oplossing ([57])). Deze oplossing heeft als effect dat de aanzuigende werking naar Nederland verkleind wordt en er dan dus ook minder migranten vanuit Nederland naar het opvangende land gestuurd hoeven te worden (preventieve werking). Het is nog onduidelijk welke juridische oplossingen hiervoor nodig zijn. Alternatief is dat migranten de mogelijkheid krijgen om vanuit het opvangende land asiel in Nederland aan te vragen (exter- nal processing). Ook dat behoeft juridische oplossingen die nog onduidelijk zijn. Dit tweede scenario houdt echter het gevaar in, dat Nederland juist meer asielaanvragen krijgt, bijvoorbeeld ook van migranten die anders in andere opvanglocaties in de regio zouden blijven alsook mensen die anders niet zouden migreren en juist naar deze locaties migreren in de hoop vandaaruit ooit in Nederland toegelaten te worden . Veel mensen zullen dan mogelijk jarenlang in deze locaties wachten, daar voor altijd blijven of uiteindelijk onverrichter zake weer naar het eigen land terugkeren. Dit kan mogelijk voorkomen worden als de opvanglocaties waar Nederland migranten naartoe stuurt niet toegankelijk zijn voor migranten die rechtstreeks na ar deze locaties migreren.

Toch blijft er ook dan een (mogelijk wel kleinere) aanzuigende werking bestaan die migranten kan motiveren om toch naar Nederland te migreren. Bovendien worden andere vluchtelingen in de regio dan niet geholpen. In deze scenario’s kunnen internationale organisaties zoals UNHCR, samen met de overheid en lokale en internationale organisaties, de opvanglocaties monitoren voor wat betreft het voldoende goed voldoen van basisbehoeften en veiligheid. Er moeten dan ook protocollen zijn, die tussen Nederland en een opvangend land zijn overeengekomen, die aangeven wat gedaan wordt als basisbehoeften en/of veiligheid in deze locaties in gevaar (dreigen te) komen. Connect International Kernpunt Migratie | SAMENVATTING 3 (terugsturen van alle soorten irreguliere migranten naar opvanglocaties in hun regio’s) en een maatwerk deel (in die opvanglocaties wordt bepaald tot welke categorie migranten men behoort, waarna aan iedere groep migranten meest optimale opvang wordt geboden). Schematisch ziet dat er als volgt uit: Aparte opvang van jonge alleenstaande kinderen. Nederland Tijdelijke opvang in de regio.5 Middellange opvang in de regio samen met migranten die al in deze opvanglocaties zitten. Alleenstaande juveniles krijgen aanvullende begeleiding. Lange termijn hervestiging in de regio of repatriëring naar het eigen land als dat veilig en goed kan.

Aparte opvang van criminelen en oproerkraaiers (via de tijdelijke opvang in de regio of, in bepaalde gevallen, rechtstreeks vanuit Nederland). Structurele of tijdelijke repatriëring naar Nederland.6 Aparte opvang van veiligelanders en andere migranten die terug kunnen. Zij worden ook geholpen om terug te keren naar het eigen land. De lijnen in bovenstaande overzicht geven de routes aan waarlangs migranten verplaatst kunnen worden om zo uiteindelijk in de voor hen meest geschikte opvang of vestigingssituatie uit te komen. Aanname is dat er veilige landen in regio's gevonden worden die zo’n overeenkomst willen sluiten met Nederland (of de EU). Daarvoor zijn actieve onderhandelingen nodig waarin vooral ook de vluchte- lingen/migrantenproblematiek die landen zelf kennen centraal moet staan. Daarnaast zal Nederland hard moeten optreden tegen landen die afgewezen asielzoekers uit hun landen weigeren terug te accepteren, onder andere middels handelsbelemmeringen en het stoppen van ontwikkelingshulp aan deze landen.

Indien uiteindelijk op EU niveau ingevoerd, zal deze aanpak leiden tot een sterke vermindering van de stromen irreguliere migranten naar de EU, waardoor ook veel minder mensen gevaar zullen lopen voor hun leven (bijvoorbeeld in Libië, waar een miljoen migranten wacht op een kans om naar de EU te reizen en daar mishandeld en erger wordt, alsook de migranten die in gammele bootjes de oversteek wagen naar de EU, met vaak fatale afloop). Door de overeenkomsten te sluiten met meerdere landen, kan Nederland er niet mee gechanteerd worden, zoals Turkije doet met de Turkije-deal. Met deze aanpak kan Nederland de EU de weg wijzen hoe irreguliere migratie naar de EU ingedamd kan worden op een humane wijze die goed is voor iedereen, middels structureel goed ingerichte opvanglocaties in veilige landen in de regio. Daarmee worden alle migranten alsmede lokale bevolkingen in deze landen geholpen en niet alleen de personen die irregulier naar de EU migreren.

Het doet ook recht aan de lokale bevolking van Nederland, omdat de toenemende druk die irreguliere nieuwkomers op onze samenleving uitoefenen sterk verkleind wordt en er dan ook meer ruimte ontstaat om de integratie van allochtonen beter te faciliteren, de asielprocedures en –capaciteit te verbeteren, enzovoorts! Oplossingen die momenteel op EU niveau voorgesteld worden, zullen naar verwachting te weinig soelaas bieden, omdat ze uitgaan van het verspreiden van irreguliere migranten waarvan het asielverzoek is 5 Alleenstaande kinderen en juveniles in deze locaties worden apart opgevangen en krijgen begeleiding en opvang dioe voor hen geschikt is door professionele medewerkers. 6 Dit is bedoeld voor beperkte gevallen die bovenaan de selectielijst voor repatriëring staan en migranten met bepaalde in Nederland benodigde kennis en/of vaardigheden en die beroepsmatig tijdelijk ingezet worden in Nederland (reguliere migratie). Doordat dit in heel beperkte mate gebeurd en alleen vanuit de opvanglocaties in de regio, wordt de aanzuigende werking niet aangewakkerd met deze mogelijkheid. Connect International Kernpunt Migratie | SAMENVATTING 4 goedgekeurd over de EU, waarbij landen de verplichting om dit te doen kunnen afkopen door financieel bij te dragen. Dat systeem werkt zolang er in de landen die bereid zijn deze migranten op te nemen voldoende draagvlak is om dit te doen.

Dit draagvlak is al aan erosie onderhevig in vrijwel alle EU landen en zal bij de verwachtte toenemende irreguliere migratiestromen in de (nabije) toekomst naar verwachting snel verder afnemen. Bovendien biedt deze strategie geen structurele oplossing voor een goede opvang van de humanitaire en economische migranten die naar landen binnen de eigen regio’s migreren. Wel is de afstemming van asielprocedures tussen EU landen, onder andere om daarmee het ‘asielshoppen’ te voorkomen, een belangrijk en zinvol onderdeel van de huidige EU plannen. Als alternatief voor irreguliere migratie kan tijdelijke reguliere migratie uitgangspunt zijn van het beleid, waarbij migranten uit arme landen voor een beperkte duur in Nederland kunnen werken en daarna weer terug moeten. Dat kan ook voordelen hebben voor de herkomstlanden van deze migranten, als ze in Nederland kennis en kapitaal kunnen opbouwen. Het dient echter vermeden te worden dat een dergelijk beleid tot een brain of power drain leidt in deze landen. De Ins & Outs van reguliere migratie wordt in het tweede deel van dit kernpunt behandeld.

In dit kernpunt wordt ook een vergelijking gemaakt (inclusief sterkte-zwakte analyses) tussen het plan voor irreguliere migranten voorgesteld in dit kernpunt en andere vooraanstaande plannen omtrent irreguliere migratie (zoals het recente voorstel van de Europese Commissie ten aanzien van irreguliere migratie). In aanvulling op een sterk afgeremde en meer gecontroleerde en in goede banen geleide irreguliere migratie naar Nederland, is het van fundamenteel belang dat veel meer werk wordt gemaakt van integratie van allochtonen die in ons land verblijven, als Nederlander, asielzoeker of asielstatus houder. Reguliere migratie Nederlanders maken zich ook zorgen over reguliere (arbeids)migranten die door Nederlandse bedrijven worden uitgenodigd, zoals IT kenniswerkers uit India, of die, binnen de EU regelgeving, het recht hebben om in Nederland te werken, zoals Polen en Roemenen, en die ook steeds vaker in Nederland blijven en Nederlander worden, inclusief hun families. De zorgen over de verschillen in cultuur en religie zijn kleiner dan bij irreguliere, meestal niet-Westerse migranten, terwijl zij vaak ook beter integreren dan irreguliere migranten. Zorgen die wel van toepassing zijn op reguliere migranten, zijn hun bijdrage aan de bevolkings- groei, de druk op de woningmarkt, en in bepaalde mate de concurrentie met werk voor Nederlanders.

De Nederlandse bevolking groeide door reguliere migranten van 2010-2019 met bijna 33.000/jaar, bijna geheel veroorzaakt door nieuwe reguliere migranten en slechts in beperkte mate door geboorteoverschot onder reguliere allochtonen. Naar verwachting zal bij ongewijzigd beleid dit aantal verder stijgen. Reguliere migranten kunnen vrij gemakkelijk een werkvergunning krijgen en zij en hun gezinnen kunnen na 5 jaar al Nederlander worden. Deze korte termijn is niet opgelegd door de EU. Om vergrijzing tegen te gaan met reguliere migratie zouden zeer grote aantallen reguliere migranten nodig zijn. Bovendien zou hierdoor de vergrijzingsproblematiek weliswaar uitgesteld maar wel veel groter worden, omdat de migranten die zich in Nederland vestigen ook ouder worden en vergrijzen. Reguliere migranten kosten de schatkist meestal geld, met als uitzondering reguliere migranten met HBO niveau en hoger. Reguliere migranten zijn daarbij vaak actief in functies die niet essentieel zijn en/of functies die op een andere wijze of in de landen waar reguliere migranten vandaan komen uitgevoerd kunnen worden, zonder noemens- waardige schade voor de Nederlandse economie. Verder worden door reguliere migra tie loonstijging en innovatie onder mijnt.

Kennismigranten ( vooral IT experts uit India ) worden door bedrijven naar Nederland gehaald in plaats van dat bedrijven bijvoorbeeld IT afdelingen opzetten in I ndia met Connect International Kernpunt Migratie | SAMENVATTING 5 Nederlands manage ment. W aarschijnlijk doen deze bedrijven dit, omdat de kosten hiervan voor deze bedrijven net enkele procenten lager zijn. Structurele reguliere arbeidsmigratie draagt bij aan snelle bevolkingsgroei, druk op de woningmarkt en op allerlei sociale voorzieningen. Daarbij komt dat reguliere migratie vaak leidt tot een braindrain in de landen waar deze migranten vandaan komen. Het is niet aannemelijk dat door het scheppen van meer mogelijkheden voor reguliere migratie en het geven van voorlichting daarover, de aanzuigende werking op irreguliere migranten noemenswaardig zal afnemen, zoals de Nederlandse overheid beweert, ook niet als dit onderdeel wordt van package deals met landen die ermee instemmen om uitgeprocedeerde asielzoekers uit hun landen terug te accepteren. Met andere woorden: door reguliere migratie te stimuleren, wordt irreguliere migratie nauwelijks afgeremd. Reguliere (arbeids)migratie kan voor sommige aspecten in onze maatschappij een oplossing zijn, met name ten aanzien van functies die niet of moeilijk door Nederlanders vervult kunnen worden en die essentieel zijn.

Voor de vergrijzingsproblematiek en voor veel niet essentiële functies is het echter geen oplossing en betekenen reguliere migranten meestal een grote kostenpost voor de Nederlandse schatkist, naast dat zij andere problemen veroorzaken, zoals een toename van de bevolkingsgroei, druk op de woningmarkt, het belasten van allerlei sociale voorzieningen en deels het verschil in cultuur van reguliere migranten. Daarom is het verstandig om reguliere migratie af te remmen voor wat betreft niet-essentiële functies en functies die elders goed en zonder grote nadelen voor de Nederlandse economie uitgevoerd kunnen worden. De oplossing om alleen arbeidsmigranten toe te laten voor essentiële functies, die Nederland zelf moeilijk kan invullen, had dan ook de grootste voorkeur van respondenten in het Ipsos onderzoek dat in opdracht van Connect International in 2022 is uitgevoerd (41% koos voor deze oplossing t.a.v. Europese arbeidsmigranten en 39% t.a.v. niet Europese arbeidsmigranten), terwijl slechts 5% ervoor was om meer arbeidsmigranten toe te laten in Nederland ([57]).

In het tweede deel van dit kernpunt wordt een pallet van verschillende deeloplossingen gegeven die dit mogelijk maken, van regelgeving die reguliere migratie afremt, verhoging van het minimumloon, stimuleren van lage lonenbedrijven om zich in lage lonenlanden te vestigen, tot het stimuleren van reguliere migratie naar Nederland vanuit arme landen voor tijdelijke functies (bijvoorbeeld maximaal twee jaar) die essentieel zijn en die moeilijk door Nederlanders vervult kunnen worden, als onderdeel van deals met landen die ermee instemmen om irreguliere migranten die vanuit Nederland naar deze landen gestuurd worden op te vangen. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 6 DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE Introductie Irreguliere migratie omvat de groep humanitaire en economische migranten, die naar Nederland komen zonder daartoe vanuit economische motieven uitgenodigd te zijn of het recht hebben om naar Nederland te migreren (bijvoorbeeld de meeste Afrikanen, Afghanen en Syriërs). Dit is ongereguleerde migratie waar Nederland niet om heeft gevraagd of op heeft aangestuurd. Een andere groep omvat reguliere migranten. Dit zijn arbeidsmigranten die door Nederlandse bedrijven worden uitgenodigd (bijvoorbeeld Indiërs met IT expertise) of die, binnen de EU regelgeving, het recht hebben om in Nederland te werken, zoals Polen en Roemenen.

We hebben in Nederland (en in veel andere EU landen) de afgelopen 60 jaar te maken met een steeds toenemende netto influx7 van al deze groepen migranten. In dit deel van het kernpunt focussen we op irreguliere immigratie. Zoals gezegd behoren tot de irreguliere migranten die naar Nederland komen, zowel humanitaire als economische migranten. Irreguliere migratie vanuit arme en/of onveilige landen naar de EU en Nederland wordt door Nederlanders gevoeld als één van de grootste problemen waar de EU mee te maken heeft8. Tegelijkertijd moeten humanitaire en andere irreguliere migranten vaak gevaarlijke en illegale activiteiten ondernemen om naar de EU te komen en probeert de EU deze migranten de pas af te snijden op hun routes naar de EU, omdat pas als deze migranten in de EU aankomen, de EU ook officieel verplicht is zorg te dragen voor deze mensen en asielprocedures te starten. Hoewel juridisch correct en binnen de kaders van gerelateerde internationale verdragen, heeft deze manier van doen weinig meer te maken met humanitaire zorg voor mensen die vaak kwetsbaar zijn en hulp nodig hebben, omdat velen die dergelijke zorg nodig hebben de mogelijkheid om die zorg te verkrijgen ontnomen wordt door de handelswijzen van de EU. Humanitaire en andere irreguliere (economische) migranten kunnen ook opgevangen worden in de eigen regio.

Daarmee bedoelen we opvang van migranten in veilige landen die grenzen aan of relatief dicht liggen bij de landen waar zij vandaan gemigreerd zijn. Dat kan op een duurzame en humane wijze die goed is voor iedereen: Nederlanders, migranten en bevolkingen in ontwikkelingslanden. 7 Met ‘netto influx’ bedoelen we het verschil tussen mensen die Nederland binnenkomen en verlaten. Als bijvoorbeeld in een jaar 100.000 Polen Nederland binnenkomen en er 30.000 vertrekken, is de netto influx van Polen in dat jaar 70.000. 8 Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft bijvoorbeeld in kwartaal 3 van 2017 gemeten dat ondanks de vrij sterke afname van migratie in 2017 nog steeds 43% van geïnterviewde Nederlanders (zowel hoger als lager opgeleiden) aangaven zich zorgen te maken over immigranten en vluchtelingen, waarbij de meeste van hen aangaven dat teveel migranten en vluchtelingen naar Nederland komen, dat Nederland slechts tijdelijk onderdak moet bieden aan migranten en vluchtelingen (dus dat ze moeten terugkeren naar het eigen land zodr a dit mogelijk is) en dat economische migranten onmiddellijk teruggestuurd dienen te worden naar hun eigen landen. Het was het onderwerp dat de hoogste score had op onderwerpen waar mensen zich zorgen over maakten. [6].

Een onderzoek uit 2019 concludeert het volgende: ‘De komst van asielzoekers voedt zorgen over huisvesting en de Nederlandse identiteit. In 2017 maakte 59% zich hier enige zorgen over; in 2019 was dit 63%. Emoties tegenover de asielzoekers zelf blijven overwegend positief, met vooral veel empathie’ ([44]). Dit laat ook zien dat Nederlanders graag een oplossing voor het probleem willen die goed is voor iedereen. In 2021 heeft de overheid onderzoek gedaan naar de mening van Nederlanders over migratie en vluchtelingen (als 1 van een aantal onderwerpen). Hierin gaf 70% van de respondenten aan dat de grenzen aan de rand van Europa beter moeten worden beschermd. 72% van die groep vond dat zelfs als dit betekent dat daardoor meer vluchtelingen worden teruggestuurd naar onveilige landen. [25]. Er werd niet gevraagd of mensen ervoor zijn dat migranten teruggestuurd worden naar veilige landen met goede opvang. Het lijkt billijk aan te nemen dat een groter percentage daarvoor zal zijn, ook omdat 36% van de groep die nee antwoordde op de eerste vraag, aangaf dat dit (het niet beschermen van de grenzen aan de rand van Europa) niet mag betekenen dat er meer economische vluchtelingen naar Europa komen. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 7 Met de in dit document voorgestelde oplossing wordt: 1.

de aanzuigingskracht van Nederland op irreguliere migranten sterk vermindert, 2. de druk op het asielstelsel verkleint, 3. het draagvlak behouden voor goede opvang van met name humanitaire migranten (in de regio), 4. goede integratie bevordert van de dan veel kleinere groep nieuwkomers in ons land, en 5. draagvlak vergroot voor goede en effectieve ontwikkelingshulp. Tegelijkertijd wordt de reden voor irreguliere migranten om middels een levensgevaarlijke reis naar de EU te migreren voor een deel weggenomen door de condities aan te pakken die irreguliere migratie veroorza- ken. De oplossing kan grotendeels gerealiseerd worden binnen de budgetten voor ontwikkelingshulp. Een humanitaire migrant9 is een irreguliere migrant die: a. volgens het VN vluchtelingenverdrag ([23]) en de ‘Kwalificatierichtlijn’ van de EU van 200410, in zijn of haar thuisland 'gegronde vrees' heeft voor vervolging op grond van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging, seksuele geaardheid of het behoren tot een bepaalde etnische of sociale groep, en die in het eigen land geen bescherming krijgt (vluchteling), of b. volgens de ‘Kwalificatierichtlijn’ van de EU van 2004 niet als vluchteling in aanmerking komt, maar ten aanzien van wie er zwaarwegende gronden bestaan om aan te nemen dat hij of zij bij terugkeer een reëel risico van “ernstige schade” zou lopen (subsidiaire bescherming) 11.

In Nederland wordt geen juridisch onderscheid gemaakt tussen beide categorieën, omdat Nederland met het éénstatusstelsel werkt. Dit houdt in dat vreemdelingen die in aanmerking komen voor internationale bescherming (vluchtelingschap of subsidiaire bescherming), of voor bescherming op nationale gronden dezelfde verblijfsvergunning krijgen met dezelfde rechten, plichten en voorzieningen, ongeacht de grondslag voor de vergunningverlening. Zij krijgen onder meer gelijke toegang tot de arbeidsmarkt en gezinshereniging, ongeacht de grond voor verlening. Met het éénstatusstelsel poogt men te voorkomen dat asielzoekers belang zouden hebben bij het doorprocederen na een inwilliging. ([35]). Dit verhoogt echter wel de aanzuigende werking op mensen die een beroep doen op subsidiaire bescherming. Het overgrote deel van de asielaanvragen in Nederland betreft subsidiaire bescherming. Een irreguliere economische migrant verlaat zijn of haar thuisland vanwege economische uitzichtloosheid in het thuisland, in de hoop elders een economisch beter leven op te kunnen bouwen. Humanitaire en irreguliere economische migranten die naar Nederland komen, willen we opvangen in hun eigen regio’s, idealiter zonder de mogelijkheid om vandaaruit asiel te verkrijgen in Nederland12 (omdat er 9 We gebruiken de term humanitaire migrant om een onderscheid te maken met irreguliere economische migranten.

Humanitaire migranten zijn ook irreguliere migranten, meestal aangeduid met ‘vluchtelingen’. 10 De Kwalificatierichtlijn verbindt aan de erkenning als vluchteling een recht op verblijf (artikel 13). ([34]). 11 Deze schade kan bestaan uit “doodstraf of executie”, “folteringen, onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen”. Daarnaast kan deze bestaan uit “ernstige en individuele bedreiging van het leven of de persoon van een burger”, als dit gebeurt “als gevolg van willekeurig geweld in het kader van een internationaal of binnenlands gewapend conflict.” (Artikel 15). Gedacht kan worden aan iemand die in een oorlogsgebied woont en een groot risico loopt om door gevechtsvuur om het leven te komen, maar ook aan iemand die gev aar loopt te worden gemarteld door de autoriteiten in zijn land van herkomst. Anders dan bij de vluchtelingenstatus hoeft er voor het verkrijgen van een subsidiaire beschermingsstatus geen sprake te zijn van een vervolgingsgrond. De subsidiaire bescherming loopt goeddeels parallel met de bescherming die voortvloeit uit artikel 3 van het Europees verdrag voor de rechten van de Mens. Ook de personen die in aanmerking komen voor subsidiaire bescherming krijgen een verblijfsrecht (artikel 18 van de Kwalificatierichtlijn). ([34]).

12 Als migranten in het opvangende land asiel aanvragen wordt de aanzuigende werking naar Nederland verkleind en hoeven dus ook minder migranten vanuit Nederland naar het opvangende land gestuurd te worden. Of dit juridisch kan is nog onduidelijk. Alternatief is dat migranten vanuit de regio asiel kunnen aanvragen in Nederland. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 8 anders een aanzuigende werking op de opvanglocaties kan ontstaan). Dat betekent dat irreguliere migran- ten na aankomst in Nederland vervoerd worden naar een veilig land in hun regio en daar ondergebracht worden in goed ingerichte opvanglocaties onder toezicht van VN en andere internationale organisaties, samen met lokaal opererende organisaties en in samenwerking met lokale en nationale overheden in deze veilige landen. Gezamenlijk zorgen deze partijen ervoor dat de opvanglocaties alle benodigde basisvoorzie- ningen hebben en veilig zijn. Het is zeer waarschijnlijk dat dit tot een afname van de aantallen irreguliere migranten naar Nederland alsook naar deze landen zal leiden, en dat irreguliere migranten die echt niet in het eigen land kunnen blijven vanwege hun veiligheid of snel toenemende extreme armoede (bijvoorbeeld vanwege klimaatproblemen), naar een nabije goede opvanglocatie in de eigen regio kunnen reizen in plaats van naar de EU en Nederland.

Wanneer andere EU landen zich bij deze aanpak aansluiten wordt het steeds minder aantrekkelijk voor irreguliere migranten om naar de EU te reizen. Onderbouwing Voor de voorgestelde aanpak om humanitaire en economische migranten in veilige landen in de eigen regio’s op te vangen zijn er drie voornaamste redenen: 1. Nederlanders maken zich zorgen over migratie. 2. Opvang van migranten in Nederland is oneerlijk ten opzichte van vluchtelingen in de regio. 3. De internationale regelgeving stimuleert riskante migratie naar de EU. We werken deze drie punten verder uit in de onderstaande sub-paragrafen. Nederlanders maken zich zorgen over migratie Nederlanders maken zich, net als in andere EU landen, in toenemende mate zorgen over de stromen humanitaire en irreguliere economische migranten naar ons land en willen deze stoppen of verminderen. De migranten komen naar Nederland, of andere EU landen, gedreven door een slecht economisch perspectief in eigen land, oorlog, armoede en bevolkingsdruk die het overleven steeds meer bemoeilijken en de toekomstperceptie van met name jonge mannen (zie bijvoorbeeld [8]) steeds verder ondermijnen. Zij worden aangetrokken door de veiligheid, hoge welvaart, publieke voorzieningen en kansen op arbeid of een uitkering in ons land (aanzuigende werking).

Het is daarbij onwaarschijnlijk dat zij ooit terugkeren naar hun eigen land als zij de kans hebben om in Nederland te kunnen blijven. Daarentegen, migranten die in aangrenzende landen in de eigen regio verblijven, met vaak een vergelijkbare cultuur en religie, waardoor de ‘blending in’ ook veel beter is dan in Nederland, kiezen er in grote meerderheid voor om naar het eigen land terug te keren zodra dit mogelijk is (zie bijv. [9]). De groei van de stromen irreguliere migranten naar Nederland, met name niet-Westerse migranten, verhoogt de zorgen onder Nederlanders over verlies van de eigen culturele en religieuze identiteit, vooral omdat deze migranten vaak slecht integreren, een heel andere cultuur en religie hebben dan de Nederlandse, een slechte arbeidsparticipatie hebben13, en zij uiteindelijk vaak Nederlander worden. De Dit kan echter tot een sterke stijging leiden van het aantal asielaanvragen, omdat ook vluchtelingen die binnen de regio gevlucht zijn en mensen met economische motieven die hierdoor naar de opvanglocaties aangetrokken worden, dan asiel kunnen aanvragen in Nederland.

13 Hoewel dit ook veroorzaakt wordt door de ongelijke kansen die allochtonen krijgen op de arbeidsmarkt in vergelijking met autochtonen, zijn er verschillende groepen nieuwkomers die een slechte arbeidsattitude ten toon spreiden, hetgeen duidelijk wordt uit vergelijkingen van cijfers over arbeidsparticipatie. De arbeidsparticipatie van bijvoorbeeld Syriërs is beter dan die van Eritreeërs en Somaliërs. Er zijn in dit opzicht ook grote verschillen tussen bijvoorbeeld mensen met een Marokkaanse en een Turkse afkomst. Een aanverwant probleem is dat de arbeidskwaliteit van mensen die een bepaalde opleiding in het eigen land hebben genoten, bijna altijd slec hter is dan die van mensen die eenzelfde opleiding in Nederland hebben gehad. Zie o.a. [4]. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 9 angst komt met name voort uit de beleving van de nu al erg grote en steeds verder groeiende aantallen allochtonen met een niet-Westerse achtergrond in Nederland (o.a. [35]). Dat deze stromen inderdaad nog verder zullen groeien is ook gezien de motivatie van met name mensen in Sub-Sahara Afrika om te migreren14, aannemelijk. De bevolkingstoename neemt de afgelopen jaren toe (uitzondering 2020 vanwege Corona), in toenemende mate door netto migratie. De bevolkingsgroei van met name niet-Westerse migranten neemt almaar toe.

Van 2010-2019 bedroeg de bevolkingsgroei door niet- Westerse migranten 534.000, waarvan 252.000 geboorteoverschot onder niet-Westerse allochtonen en 278.000 netto instroom van niet-Westerse migranten ([4]). In de laatste maanden van 2021 was de influx van niet-Westerse migranten (eerste asielaanvragen en nareizigers) sterk toegenomen ([27]) terwijl halverwege 2022 de prognose voor 2022 een nog veel sterkere toename liet zien 15. De 7 bevolkingstoename varianten en de prognose van het CBS ([28]) laten zien dat het aandeel Nederlanders met een migratieachter- grond sterk zal groeien bij het huidige beleid, van 24% nu tot 36% (CBS prognose) of zelfs tot 40% in de ‘arbeid’ variant in 2050. De grafiek links ([4]) laat zien dat de niet- Westerse allochtone bevolking in Nederland bij ongewijzigd beleid naar verwachting (prognose, gebaseerd op cijfers van het CBS) zal groeien van 2,7 miljoen mensen nu (bijna 15% van de totale bevolking) tot 4,4 miljoen mensen (23% van de totale bevolking) in 2060. Dit betreft eerste en tweede generatie migranten, dus in werkelijkheid (opvolgende generaties meegere- kend) ligt het percentage nog hoger. De bevol- king met een migratie achtergrond (Westers + niet-Westers) zal in 2060 rond de 39% vormen van de totale bevolking.

Indien de verwachte toename van migratiestromen van met name klimaatvluchtelingen uit Afrika meegewogen wordt, dan ligt het in de lijn der verwachting dat het percentage (met name niet-Westerse) migranten nog hoger zal liggen in 2060. 14 Het rapport van het Amerikaanse consultancy bureau Gallup ([33]) maakt aannemelijk dat de angst voor toenemende stromen migranten terecht is; het vond in 2017 dat er 31 landen zijn waar 30% of meer van de bevolking wil emigreren, waarvan er 13 in Sub-Sahara Afrika lagen (wel met de nuance dat slechts een relatief klein deel hiervan ook werkelijk voorbereidingen aan het treffen was voor werkelijke migratie). Met na me de EU en de VS zijn populaire migratiebestemmingen. 15 Jan Latten (was hoofddemograaf van het CBS en hoogleraar sociale demografie): ‘Als de Oekraïners voorlopig blijven, krijgen inwoners van Nederland in 2022 naar mijn eigen raming te maken met minimaal 140.000 nieuwe inwoners. Het hoogste aantal sinds de telling van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).’ ([53]). Dit cijfer omvat zowel irreguliere als reguliere migranten, maar ook het deelcijfer voor irreguliere migranten , voorspeld voor 2022 als onderdeel van deze 140.000 nieuwkomers, is nog nooit zo hoog geweest. In augustus 2022 werd bekend dat deze cijfers nog hoger zijn (zie de grafiek en uitleg op de volgende bladzijde).

CBS statistieken geven aan dat tussen 2015 en het eerste kwartaal van 2022 het aantal inwoners met Nederlandse achtergrond met 83.633 is gedaald en het aantal inwoners met migratieachtergrond met 773.579 is gestegen ([CBS Statline]).

Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 10 Het CBS geeft aan: ‘In de eerst helft van het jaar ([2022]) vestigden zich 195,2 duizend immigranten in Nederland en verhuisden 72,3 duizend emigranten naar het buitenland. Daardoor kwamen er 122,9 duizend inwoners bij door buitenlandse migratie’. In totaal was de netto immigratie in de eerste helft van 2022 bijna 114.000, waarvan 76.000 Oekraïners en 38.000 niet-Westerse immigranten; zie de categorie ‘overig’ in de ‘Migratie naar geboorteland’ tabel in de bron ([58]). In deze cijfers is het geboorteoverschot bij allochtonen met een niet -Westerse achtergrond niet verdisconteerd (hetgeen betekent dat de groei van het aantal mensen met een niet -Westerse achtergrond in Nederland nog hoger was). Op basis van bovenstaande cijfers maakten wij zelf de prognose dat de netto toename van niet-Westerse immigranten in Nederland in 2022 waarschijnlijk zal oplopen tot boven de 80.000 (omdat het aantal asielzoekers en nareizigers in de tweede helft van het jaar altijd hoger is en het aantal asielzoekers het afgelopen jaar gestegen is).

Het aantal nieuwe niet-Westerse immigranten dat zich in 2022 in Nederland vestigt, en dat vaak moeizaam integreert en zwaar op de sociale voorzieningen leunt, alsook veel kinderen krijgt die ook slechter functioneren dan autochtone of langer in Nederland wonende allochtonen, zal volgens onze prognose r ond de 130.000 of zelfs hoger liggen. Hier bovenop komen dan nog andere immigranten zoals eerder toegelicht. In [29] veronderstelt het CBS dat de toename van de Nederlandse bevolking en de toename van het aandeel migranten daarin de vergrijzingsproblematiek zal tegengaan en de economie ten goede zal komen. Het onderzoek van Jan van de Beek et al ([4]) toont echter aan dat dit onjuist is, omdat een groot deel van de migranten niet of niet voldoende deelneemt in het arbeidsproces (ook opvolgende generaties niet)16 en de door migratie groeiende bevolking de vergrijzingsgolf alleen maar vergroot, zij het met enige vertraging. Zie ook de informatie hierover in deel 2 van dit kernpunt. 16 Vanuit de Nederlandse schatkist bezien is arbeidsmigratie en studiemigratie uit ar me landen altijd negatief en meestal zeer negatief. Ook asiel- en gezinsmigratie en immigratie met onbekend of overig motief betekent vrijwel zonder uitzondering een vaak forse aderlating voor de Nederlandse schatkist. (Samengevat uit [4]).

Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 11 ‘Nieuwe Nederlanders’ wonen in toenemende mate in enclaves, waardoor ook de generaties die zij voortbrengen moeilijk integreren, een probleem dat speelt onder vooral niet-Westerse allochtone groepen (zie bijv. [11]). Deze problematiek verschilt wel per nationaliteit van afkomst. Noot: wie doet er verder onderzoek naar enclaves en integratie – waar in Nederland, welke nationaliteiten van afkomst, de mate waarin dat bepaald wordt door de achtergrond van immigranten of door sociaaleconomische factoren (waarvoor een correctie nodig is) en wat de problemen zijn die hieruit voortkomen? Ook andere zaken verhogen de weerstand van zowel autochtone als allochtone Nederlanders tegen de komst van humanitaire en economische migranten, zoals verhoging van de druk op de huizenmarkt, de al erg hoge bevolkingsdichtheid in Nederland en de groei van de bevolking die met name veroorzaakt wordt door immigratie en grote allochtone gezinnen, en daarmee verslechtering van de rust en de ecologische balans in ons land, competitie voor banen, druk op de sociale voorzieningen17 en kosten van de opvang van en uitkeringen aan migranten en allochtonen (asielmigranten uit Afrika kosten bijvoorbeeld 625.000 Euro per persoon; allochtonen en asielzoekers met een niet-Westerse achtergrond kostten de Nederlandse staat in 2016 gemiddeld 8.500

Euro per persoon per jaar18), etc. De stromen migranten naar ons land zijn ook moeilijk te controleren en de verwachting is dat deze steeds verder zullen toenemen in de toekomst indien het huidige immigratiebeleid voortgezet wordt. Daarnaast vraagt ook het rapport Donner ([13]) zich af in hoeverre humanitaire migranten die door meerdere landen reizen, waar zij veilig opgevangen kunnen worden, alvorens de EU te bereiken, wel als humanitaire migranten (vluchtelingen) gezien kunnen worden. Het rapport beargumenteert dat indien zogenoemde humanitaire migranten naar de EU reizen via landen waar zij ook veilig opgevangen konden worden, dit in feite betekent dat deze migranten ook een economisch motief hebben. Dit wordt ook beaamt door de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken ([50], paragraaf 3.2). Het argument dat veel landen in regio’s waar migranten vandaan komen al vol zitten met vooral huma- nitaire migranten is aanvechtbaar. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat het deze landen vooral ontbreekt aan middelen en politieke wil om irreguliere migranten op te vangen en niet zozeer de ruimte19.

Wel is duidelijk dat in landen waar grote stromen irreguliere migranten opgevangen moeten worden en de ruimte beperkt is, deze migranten gedurende hun verblijf in het opvangende land structureel ondersteund 17 Bijvoorbeeld, [12] geeft aan dat de helft van alle uitkeringen in Nederland naar niet -Westerse immigranten gaat. 18 Het eerste bedrag is berekend over de gehele levensloop, van het moment van immigratie, tot het moment van remigratie of overlijden, inclusief de kosten voor de tweede generatie. Bron voor beide bedragen: [4] (Tabel 0.2). Opvang in een EU land is daarmee extreem duur. Ons eigen onderzoek wijst uit dat opvang in een EU land een factor 50 of meer duurder is dan opvang in een land in de regio. Tegenover de cijfers uit [4] over de kosten van opvang van migranten in Nederland, staat namelijk dat een vluchteling die in de regio opgevangen wordt, 5 jaar tot het hele leven in het opvangende land blijft, gemiddeld ruwweg 10 jaar, en in die periode tus sen de 2.000 en 25.000 Euro kost, gemiddeld ruwweg 12.500 Euro. Volgens [59] betaalt het ministerie van Buitenlandse Zaken een deel van de opvang uit het budget voor ontwikkelingssamenwerking. De kosten van het 1 e jaar van opvang van asielzoekers uit ontwikkelingslanden mogen volgens internationale afspraken worden betaald uit dit budget.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid betaalt het overige deel van de opvang. 19 De organisatie Human Rights First stelt in haar rapport dat: ‘more money and more attention could and would improve the care for Syrian refugees significantly’. Dit is een erkenning dat vluchtelingenopvang in de regio mogelijk is en uitgebreid kan worden indien daartoe de benodigde middelen voorhanden zijn. Het rapport continueert: ‘In 2014 and 2015, the international community failed to fully meet appeals for humanitarian aid and resettlement for Syrian refugees. Without sufficient support, the strain on the frontline refugee -hosting countries— including Jordan, Lebanon and Turkey— increased sharply. Across the region, governments and relief agencies cut food assistance, access to medical care and other essentials, deepening the suffering of refugees, who are generally prohibited from working legally in these states. In the absence of adequa te responsibility-sharing by other countries, Jordan, Lebanon, and Turkey imposed restrictions that denied entry to Syrian refugees and made it more difficult for those who had succeeded in fleeing to neighbouring countries to remain in the region.’ [14]. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 12 moeten worden om in hun basisbehoeften te kunnen voorzien. Dit in tegenstelling tot landen c.q.

gebieden waar veel ruimte is en waar irreguliere migranten die daar noodgedwongen langdurig verblijven, geholpen kunnen worden om een bestaan op te bouwen, vaak in landbouw en aanverwante economische activiteiten, waardoor de externe hulp na verloop van tijd vermindert kan worden. Een recent onderzoek van Ipsos ([26]) geeft aan dat 78% van alle Nederlanders het principe onderschrijft dat mensen die vluchten voor oorlog en vervolging welkom zijn in Nederland. Echter, ditzelfde onderzoek toont aan dat 42% van de Nederlanders vindt dat de grenzen dicht moeten voor vluchtelingen, 49% denkt dat vluchtelingen niet goed kunnen integreren en slechts 11% vindt dat meer vluchtelingen opgenomen moeten worden in Nederland. Het onderzoek maakt een splitsing tussen economische en humanitaire migranten. Het is echter vaak moeilijk om deze groepen uit elkaar te houden, waardoor de praktijk is dat vrijwel iedereen die in Nederland asiel aanvraagt, voornamelijk mensen met een economisch motief, in Nederland mag en kan blijven, waardoor ook de aanzuigende werking versterkt en in stand gehouden wordt. Het onderzoek liet respondenten ook niet nadenken over en meewegen van de oneerlijkheid van het opnemen in Nederland van vluchtelingen die het geld hebben om naar ons land toe te reizen en het in grote armoede in de regio achterlaten van de veel grotere groep vluchtelingen die dat geld niet heeft.

Het onderzoek geeft daarnaast ook aan dat men zich zorgen maakt over integratie van vluchtelingen en men niet nog grotere aantallen vluchtelingen wil opnemen. Zoals eerder beargumenteerd, is de verwachting voor de komende jaren wel dat bij ongewijzigd beleid de aantallen irreguliere migranten die zich in Nederland aandienen sterk zullen toenemen. Het is ook te verwachten dat hierdoor de publieke opinie zich dan steeds extremer tegen migratie zal keren (een proces dat met name de afgelopen tien jaar al zichtbaar is). Belangrijker echter, is dat in het onderzoek mensen niet de mogelijkheid van goede en veilige opvang in de regio als optie is voorgelegd, en deze optie dus niet is meegenomen in het bepalen van hun opinie. Een bevinding van een kwalitatief onderzoek van het SCP in 2019 was: ‘men wil minder vluchtelingen, liefst door te zorgen dat vluchtelingen de reis naar de EU niet maken’ ([36]). Wat betreft de verwachting dat irreguliere migratiestromen verder gaan toenemen in de komende decennia, laten projecties van de Verenigde Naties zien dat de bevolking van sub-Sahara Afrika in 2050 is verdubbeld en in 2100 is verviervoudigd ([15, 16]). Ondanks de onzekerheden in deze projecties, maakt het duidelijk dat de Afrikaanse bevolking zeer waarschijnlijk sterk zal toenemen.

Daarmee ligt het in een logische lijn der verwachting dat ook de migratiestromen uit Afrika sterk zullen groeien, omdat met een stevige bevolkingsgroei de armoede zeer waarschijnlijk zal toenemen. Tegelijkertijd wordt verwacht dat klimaatverandering het leven in grote delen van Afrika steeds moeilijker en zelfs soms onmogelijk zal maken (o.a. [17]) waardoor de irreguliere migratiestromen nog verder zullen toenemen. Daarbij zullen deze ontwikkelingen mogelijk leiden tot nog meer oorlogen en dergelijke, hetgeen de irreguliere migratiestromen nog verder zal aanwakkeren. Die migratiestromen zullen in toenemende mate naar de EU leiden. De verwachting is dat ook uit andere delen van de wereld de stromen irreguliere migranten zullen toenemen vanwege soortgelijke redenen.

Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 13 De meeste Nederlanders die de beschreven angst en weerstand voelen voor het verlies van de eigen culturele en religieuze identiteit, hebben waarschijnlijk een sterke voorkeur voor een oplossing die ook goed is voor irreguliere migranten en andere mensen in arme landen. Zij zijn zich alleen niet bewust dat een dergelijke win-win oplossing, zoals in dit document beschreven, waarschijnlijk goed mogelijk is. Opvang van migranten in Nederland is oneerlijk ten opzichte van vluchtelingen in de regio Opvang van humanitaire en irreguliere economische migranten in Nederland is oneerlijk ten opzichte van mensen die binnen hun regio gevlucht zijn, die waarschijnlijk ook zouden willen maar niet kunnen reizen naar de EU, hetgeen vooral voorbehouden is aan diegenen die daarvoor de moed, de energie en het geld hebben. Als zodanig helpen we niet de mensen die onze hulp het hardst nodig hebben, maar spenderen we veel geld en energie aan degenen die zich aan onze poort melden met een volledig pakket van wel- vaart, welzijn en lange termijn veiligheid (hetgeen ook de aanzuigende werking veroorzaakt en voorkomt dat mensen ooit nog terugkeren).

Het terugsturen naar veilige landen in de regio’s waar de migranten vandaan komen, is misschien vervelend voor deze mensen, maar doet recht aan de grote groepen migranten die de eigen regio niet hebben verlaten en legt daarbij tegelijkertijd een morele plicht op aan Nederland, om álle migranten te helpen en niet alleen degenen die zich bij ons melden. Daarbij komt dat migranten die naar de EU komen vaak een braindrain van opgeleide mensen (bijvoorbeeld, 5% van de Syrische bevolking woont in Duitsland maar omvat 33 tot 50% van alle academisch geschoolde Syriërs) en een power drain van gezonde sterke jonge mensen betekenen voor de landen waar zij vandaan komen. Veel mensen proberen daarnaast op oneigenlijke gronden een asielstatus als vluchteling te verwerven in ons land of in andere EU landen. Voorbeelden zijn mensen die valselijk beweren Syriër te zijn, gevluchte Eritreeërs die hun overheid steunen, Somaliërs die eerst in andere landen asiel kregen en daarover liegen, Oegandezen die zich valselijk voordoen als homoseksueel ([18]), migranten die beweren onder de 18 te zijn (om van de ruimere regelingen gebruik te maken die er zijn voor mensen onder de 18) en migranten die in hun eigen land niet in gevaar waren20.

Er is ook verdenking van overheden die migranten als een business case zien (bijvoorbeeld Eritrese jonge mannen, die, na het verkrijgen van de asielstatus in een EU land, geld sturen naar huis, soms zelfs ook een soort belasting betalen aan de Eritrese overheid, waarmee ze hun familie steunen maar ook de Eritrese economie en de Eritrese overheid). Een aanvullende rationale is dat migranten die in de regio opgevangen worden, meestal beter aansluiten bij de cultuur en religie van de bevolking van het opvangende land (blending in) en veel vaker zullen terugkeren naar hun eigen land zodra dat kan, dan wanneer zij in een EU land opgevangen worden. De internationale regelgeving stimuleert riskante migratie naar de EU De internationale regelgeving omtrent irreguliere migranten is een cruciale factor in het motiveren van mensen om onder vaak uiterst gevaarlijke omstandigheden naar de EU te migreren. Dit betreft het vluch- telingenbeleid, maar ook het veelal ontbreken van goed beleid ten aanzien van irreguliere economische 20 Bron [19] geeft voorbeelden. Bron [20] stelt: During the height of Syrian refugee crisis an interior ministry spokesman of the German government stated that Germany estimated that 30 per cent of incoming migrants claiming to be citizens of war-torn Syria were in fact from other countries.

Bron [21]: Eritrean refugees who participated in events in support of the Eritrean authorities they said they were persecuted by, led the Norwegian government to give “instructions to review asylum cases from Eritrea and consider revocation of residence permit if there is information that a refugee has been granted residence in Norway on an incorrect basis ” Bron [22]: Former member of parliament in The Netherlands, Hirsi Ayan admitted lying to the Dutch authorities in 1992 about her name, age, and the fact she did not flee directly to Holland from Somalia (she spent more than a decade in Ethiopia, Saudi Arabia, Kenya and Germany), while her parents stay in a comfortable location in Kenya. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 14 migranten. Voorbeelden zijn de mensen die in bootjes de Middellandse zee opgaan, alsook de enorme groep migranten die vastzit in Libië en daar onder erbarmelijke, gevaarlijke en mensonterende omstan- digheden verblijft. De internationale vluchtelingenverdragen leiden er ook toe dat wanhopige ouders hun kinderen op bootjes zetten, omdat die een grotere kans maken om als vluchteling erkend te worden, in de hoop dat zij later onder gezinsherenigingregels voor vluchtelingen ook naar het land van opvang van hun kinderen mogen reizen.

Het is ook vreemd dat migranten zelf kunnen bepalen waar zij asiel aanvragen, waardoor, zoals eerder gesteld, veel humanitaire migranten ook economische migranten zijn. Dit alles maakt duidelijk dat de Nederlandse en internationale migratie- en vluchtelingenregels en -verdragen niet coherent zijn en aangepast dienen te worden. De EU weet zich geen raad De EU reageert in paniek op de stromen irreguliere migranten, met slecht ontwikkelde initiatieven die een beperkt of zelfs contraproductief effect hebben, tot onmenselijke en gevaarlijke situaties leiden voor migranten, de migrantenstromen niet afremmen, weinig effect hebben op lokale economieën (en daarmee de motivatie van economische migranten om te migreren niet wegneemt), en veel geld kosten. Opvang voor irreguliere migranten zoals opgezet in Niger (2017) en Rwanda (2019)21, is bedoeld om migratie- en asielprocedures in Afrika te lokaliseren. Echter, mensen worden in deze opvanglocaties structureel opgevangen, met weinig kans om naar de EU toegelaten te worden. Dat leidt er, naast onrust en frustraties onder de mensen die in deze locaties verblijven, toe dat migranten deze opvanglocaties mijden en rechtstreeks naar de EU proberen te reizen.

Mochten mensen wel asiel verkrijgen via deze locaties, dan is het waarschijnlijk dat dit juist een aanzuigende werking zal veroorzaken op migranten die anders in de regio zouden zijn gebleven. Het zijn ook erg kleine initiatieven, gefocust op migranten die in Libië vastzitten. Deze initiatieven bieden daarom geen of in ieder geval onvoldoende oplossing voor de stromen irreguliere migranten naar de EU, noch voor de irreguliere migranten die al in de EU zijn. Daarbij komt dat het niet nakomen van beloftes, gemaakt aan overheden van ontvangende landen in Afrika ten aanzien van snelle hervestiging van mensen in deze opvanglocaties, kan leiden tot weerstand onder overheden in Afrikaanse landen om deals voor opvang in de regio te sluiten met de EU of met EU landen. Recent gaan steeds meer EU landen over tot het sluiten van de grenzen middels muren, hekken en ook bewaking op zee, inclusief de beruchte push-backs, daarbij geholpen door de EU. Dit is vreemd, omdat het niet in lijn is met de eigen EU richtlijnen en ook moreel gezien tegenstrijdig is met het humanitaire idee dat achter asiel aanvragen zit. Dit kan dan ook het beste verklaard worden met paniekvoetbal, omdat EU landen heel weinig andere mogelijkheden hebben om regulerend op te treden bij de stromen irreguliere migranten.

Men wil wel helpen, maar niet ongecontroleerd overspoeld worden door irreguliere migranten 21 Ook Denemarken en Engeland bereiden deals voor met Rwanda voor opvang van irreguliere migranten, die vanuit Denemarken en Engeland naar Rwanda gestuurd gaan worden. Daar zitten echter nog wel haken en ogen aan. Zo kunnen deze migranten in de opvanglocatie in Rwanda hun asielprocedure in Denemarken of Engeland afwach- ten, waardoor er nog steeds een aanzuigende werking zal blijven bestaan naar deze landen (wel al veel minder waarschijnlijk). Ook is er geen zicht op wat er gebeurd als deze opvanglocaties vol raken en weet men ook niet wat te doen met deze migranten op de langere termijn. Een ander punt is dat de opvanglocaties in Rwanda erg goed zijn, waardoor deze op zichzelf ook weer een aanzuigende werking kunnen krijgen op migranten in de regio. Wel is gebleken dat bijvoorbeeld Denemarken nu in 2021 en 2022 al een factor 12 minder asielaanvragen te ver- werken krijgt dan Nederland, ondanks dat Denemarken nog geen migranten heeft gestuurd naar Rwanda en de benodigde wetgeving nog erg summier is.

Het doorbreken van de aanzuigende werking wordt veroorzaakt door de preventieve werking die nu al uitgaat van de combinatie van het nieuws over het Deense beleid, de detentie van veilige landers in sobere opvanglocaties in Denemarken en de deals die Denemarken heeft met landen om uitgeprocedeerde asielaanvragers terug te sturen naar hun eigen landen. Connect International Kernpunt Migratie | DEEL I IRREGULIERE MIGRATIE 15 die een sterke impact hebben op de eigen samenleving, heel veel geld kosten en die ook, zoals gezegd, nooit meer weggaan. Een aanvullend probleem is dat veel landen in regio’s waar veel irreguliere migranten vandaan komen al zwaar belast zijn met de opvang van (vooral humanitaire) migranten (zoals Kenia, Oeganda, Libanon), waar, net als in de EU landen, de publieke en politieke druk toeneemt om dit te stoppen. Recent (2021) is wel een stroom vluchtelingen vanuit Oeganda terug naar Soedan op gang gekomen. Een voorstel van de Europese Commissie ([1]) om asielzoekers te spreiden over de EU landen en regelgeving ten aanzien van uitgeprocedeerde asielzoekers te stroomlijnen om het zogenaamde ‘asielshoppen’ tegen te gaan (een asielzoeker die in een land is uitgeprocedeerd vertrekt naar een ander EU land om daar weer van voren af aan te beginnen), zijn goed maar zullen waarschijnlijk te weinig effect hebben.

De aanzuigende werking van de EU op humanitaire en economische migranten zal er niet mee verminderd worden. Daarbij komt, dat het geen oplossing biedt voor de veel grotere aantallen migranten die in landen verblijven nabij de landen waarvandaan zij gevlucht zijn (de regio). Zelfs als de voorgestelde maatregelen binnen de EU tot stand komen, is het de vraag wat er gebeurd als de migratiestromen in de komende jaren sterk toenemen. Het is zeer waarschijnlijk dat dan in ieder geval een deel van de EU lidstaten hun grenzen zullen afgrendelen voor irreguliere migranten. Daarbij zou zelfs het voortbestaan van de EU in gevaar kunnen komen. In feite is de Brexit hier een voorbode van geweest. Oplossing Een win-win-win oplossing is nodig die de aanzuigende werking die Nederland heeft op humanitaire en irreguliere economische migranten opheft, die acceptabel en motiverend is voor ontvangende landen in de regio’s en hun bevolking, die goed is voor migranten, en die structureel, werkbaar en schaalbaar is. Oplossingen die de aanzuigende werking niet drastisch verminderen zullen geen of weinig effect hebben. Een goede en werkbare oplossing die aan de boven genoemde eisen voldoet, zal volgens de inzichten van de schrijvers van dit kernpunt de volgende dimensies moeten omvatten: • Preventie.

Als irreguliere migranten weten dat ze teruggestuurd worden naar een opvanglocatie in een veilig land in hun regio, zullen ze niet naar de EU maar binnen de regio migreren. Tevens zullen alleen degenen binnen de regio migreren voor wie de druk om te vluchten groot is. Dit is een soort zelfselectie effect, waarbij mensen die zouden willen vluchten of om economische motieven migreren, maar waarbij de situatie niet schrijnend is, in dit geval besluiten om niet te migreren en waarbij aanvullende hulp sterk kan bijdragen aan een verbetering van hun leefsituatie en veiligheid in hun eigen land. In een ander land in de eigen regio zijn de economische en andere voordelen van de EU namelijk niet of in veel mindere mate aanwezig. Het effect hiervan is dat dan maar weinig irreguliere migranten naar Nederland zullen migreren en er dus ook maar weinig irreguliere migranten teruggestuurd hoeven te worden vanuit Nederland naar zo’n veilig land in de regio22. Dit is 22 De intenties die zijn neergelegd in het Nederlandse Coalitieakkoord 2021-2025 ([32}) hebben geen preventief effect op irreguliere migratie naar Nederland. Het gaat om de volgende intenties in het akkoord: 1.