13.1 - Informatienota 2025 - 17 - Jaarverslag 2024 Sociaal Werk de Kop - Jaarrapportage SW De Kop 2024

Culturele Proeverij - verbinden van gemeenschap en cultuur De Culturele Proeverij is een prachtige samenwerking tussen Stichting Present Steenwijkerland, Leger des Heils, VluchtelingenWerk Overijssel en Gelderland en Sociaal Werk De Kop. Samen eten is goed voor iedereen. Het is een manier om sociale contacten te onderhouden en families, vrienden, buren en verschillende culturen met elkaar te verbinden. Waarbij de eerste editie maar een paar aanmeldingen had, zaten we nu bij de tweede editie met ruim veertig mensen. Die samen met elkaar hun klaar gemaakte maaltijd deelden. Iedereen had ontzettend zijn best gedaan om een maaltijd vanuit hun eigen cultuur mee te nemen. Voor herhaling vatbaar. We zien dat steeds meer partijen zich aansluiten, omdat ze het belang ervan inzien. – buurtwerk Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 41 Vrijwilligerswerk: van economische en maatschappelijke waarde Het versterken van de sociale basis is niet alleen weggelegd voor professionals. Vrijwillige inzet is hierin onmisbaar. Daarom zijn we trots op onze 100 vrijwilligers, die via verschillende projecten ondersteuning bieden aan de inwoners van Steenwijkerland. Projecten waar we dankbaar gebruik maken van onze interne vrijwilligers zijn: Nieuw in bovenstaande overzicht is het vrijwillige Vertrouwens Contact Persoon.

Dit vertrouwenspersoon is er voor de vrijwilligers die werkzaam zijn bij Sociaal Werk de Kop. Zij biedt hen een luisterend oor, helpt bij lastige situaties zoals grensoverschrijdend gedrag en maakt zich sterk voor het borgen van een veilige werkomgeving. VIP! Steenwijkerland staat voor Vrijwilligers Informatie Punt Steenwijkerland en is onderdeel van Sociaal Werk de Kop. VIP! Steenwijkerland geeft informatie, advies en ondersteuning aan mensen die vrijwilligerswerk willen gaan doen én aan vrijwilligers organisaties. Buurtbemiddeling De Cliëntenraad (per 2025 adviesraad) Fietscoaches Formulieren brigade Steunouders Huisbezoek 75+ In eigen hand Kunst in de brievenbus Mantelzorg netwerk Rechtswinkel Ta(a)lent Vertrouwens Contact Persoon VIP! Tolken

Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 42 Op 27 mei 2024 heeft het VIP! voor het eerst een vrijwilligers congres georganiseerd samen met de cultuurmakelaar en met de buurtsportcoaches van gemeente Steenwijkerland. Meer dan 100 vrijwillige bestuursleden van diverse vrijwilligersorganisaties uit Steenwijkerland waren aanwezig. Er was een enthousiaste spreker over geluk. Vanuit de gedachte dat vrijwilligers bijdragen aan geluk, maar dat van betekenis zijn voor de ander ook geluk met zich meebrengt. Daarna waren er tweemaal informatierondes over de thema’s: Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR), het creëren van een sociaal veilige organisatie en nieuwe vrijwilligers/bestuursleden werven. Daarnaast is er een vrijwilligers activiteitenmarkt georganiseerd op het plein voor de Grote Kerk en in de Kerkstraat in Steenwijk. Dit jaar was er veel belangstelling vanuit organisaties om op de markt te staan. Maar liefst 32 verschillende organisaties hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt om zichzelf en de vrijwilligersfuncties te presenteren. Doordat de markt georganiseerd werd tijdens Kopje Cultuur trok de markt veel bezoekers. Met succes, er zijn die dag veel nieuwe vrijwilligers geworven. Met een VIP! stand waren we daarnaast aanwezig op de dag van de Nieuwe Inwoners, het Werkevent, de Dag van de Mantelzorg en de Blijf Mobielbeurs.

Duurzaamheid: samenwerken aan technische en sociale duurzaamheid Met het project geWOON besparen helpen we samen met gemeente Steenwijkerland, Woonconcept, Wetland Wonen en Stichting Duurzaam Steenwijkerland inwoners bij het verlagen van de energierekening en het verminderen van energieverbruik. Het gaat daarbij om kleine praktische aanpassingen die het Fixteam uitvoert. Daarnaast wordt er informatie geboden over grotere maatregelen. In 2024 hebben we samen met de betrokken partijen meerdere straatacties georganiseerd. Waar we elke keer weer in een andere wijk klaarstonden voor inwoners met vragen rondom energiebesparing en ook voor het daadwerkelijk uitvoeren van kleine (gratis) energiebesparende maatregelen in de woning. Bij het buurtwerk konden inwoners terecht met vragen op sociaal gebied. Het voordeel van deze acties is dat inwoners weten dat je als buurtwerk ze gaat benaderen en iets concreets te brengen hebt. Daarmee heb je als buurtwerk een positieve aanleiding om inwoners te leren kennen. Waardoor we ook vragen over andere thema’s ophalen en inwoners met elkaar in verbinding kunnen brengen. Zo bevorderen we niet alleen duurzaamheid op het gebied van onze fysieke leefomgeving, maar ook als het gaat om de sociale leefomgeving.

Een concreet project zoals geWOON besparen is van grote meerwaarde, maar is niet per definitie nodig om als sociaal werker aan de slag te gaan met duurzaamheid. De samenwerking met het Infopunt Duurzaam Doen en onze bijdrage aan het bevorderen van geveltuintjes zijn hier voorbeelden van. We zien om ons heen dat onder inwonersinitiatieven het thema duurzaamheid en de koppeling mens en natuur enorm populair is. Zeker in een tijd waar oplossingen voor maatschappelijke problemen bij inwonersinitiatieven gezocht worden, is het voor ons interessant om bij deze bestaande energie aan te sluiten. Vooral ook vanuit de gedachte dat het ook gewoon

Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 43 leuk is om met het thema duurzaamheid aan de slag te gaan. Zo weten we op een positieve manier het thema duurzaamheid te verweven met het thema informele zorg. Te denken aan de ruim 1000 klimaatknijpers die we uitgedeeld hebben bij inwoners en netwerkpartners. De ideale gesprekstarter, want iedereen doet de was. 100 jaar samenlevingsopbouw: altijd in beweging Zo aan de start van 2025, het 100 jaar bestaan van samenlevingsopbouw in Nederland, lichten we deze werkwijze extra uit. Het opbouwwerk is ontstaan in Zuid-Oost Drenthe, waar door het instorten van de turfindustrie in 1921 de werkgelegenheid wegviel. En daardoor een groot deel van de bevolking in armoede kwam te leven. Na een periode van afgenomen aandacht voor samenlevingsopbouw krijgt door de energietransitie, het IZA en GALA het versterken van wijken en dorpen weer volop de aandacht. Een van onze buurtwerkers vertelt hoe zij dat tegenwoordig doet. Het is tijd voor een nieuwe aanpak De wijk de Gagels in Steenwijk. Ik zie een wijk vol mogelijkheden, maar ook een gemeenschap die worstelt met oude structuren en nieuwe realiteiten. Het wijkgebouw is daar een spiegel van: een plek met enorme potentie, maar zonder vanzelfsprekende invulling.

Hoe maak je van zo’n gebouw een bruisend middelpunt van de wijk? Hoe geef je bewoners de ruimte om het echt van hen te maken? Als buurtwerker in De Gagels sta ik dagelijks midden in een wijk die vraagt om vernieuwing. Samenlevingsopbouw hier is niet zomaar het uitvoeren van bekende methodes, maar het herontdekken van wat werkt in een veranderende samenleving. Het wijkgebouw is een goed voorbeeld van een plek die ooit centraal stond in de wijk, maar nu een ruimte is die opnieuw betekenis moet krijgen in een tijd waarin traditionele structuren onder druk staan. Anders kijken In het verleden lag de focus op het zoeken naar bestuursleden voor de wijkvereniging. Maar laten we eerlijk zijn: dat werkt niet meer zoals vroeger. Mensen staan tegenwoordig anders in hun wijk en in hun tijdsbesteding. Een formele rol als bestuurder trekt nog maar weinig inwoners aan. Wat we nodig hebben is een fundamenteel andere manier van denken. Dit betekent loslaten van traditionele structuren. Een netwerk van betrokken inwoners kan bijvoorbeeld ook de aanjagers van een wijkgebouw zijn. Ondersteund door lichte, flexibele vormen van coördinatie. Denk aan het werken met tijdelijke werkgroepen, het

Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 44 faciliteren van specifieke initiatieven en het betrekken van jongeren en gezinnen. Misschien wel via digitale tools. Om aan de slag te gaan met dit signaal stel ik de vraag aan inwoners hoe we de kracht van de wijk anders kunnen mobiliseren. Samen onderzoeken we nu de mogelijkheden. Experimenteren met eigenaarschap Een aantal wijkinwoners kwamen bij mij met het idee om een huiskamer in de wijk te realiseren. Samen zijn wij nu bezig om een mini huiskamer in te richten voor het grote raam van het wijkgebouw. Een voorproefje van wat een huiskamer van de wijk kan worden. De “levende huiskamer maquette” is een goed voorbeeld van deze nieuwe manier van denken. In plaats van te beginnen met een bestuur, beginnen we met een ruimte die mensen nieuwsgierig maakt en uitnodigt. Dit experiment laat zien hoe eigenaarschap kan ontstaan vanuit betrokkenheid, zonder dat er direct vaste structuren nodig zijn. Het is een proces waarin inwoners meedenken, meedoen en uiteindelijk verantwoordelijkheid delen maar op hun eigen voorwaarden. De uitdaging voor het buurtwerk Wat betekent dit voor ons als buurtwerkers? Het vraagt dat we oude aannames durven los te laten en experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking.

Hoe kunnen we inwoners verbinden zonder hen vast te zetten in rollen die niet meer van deze tijd zijn? Hoe zorgen we dat de energie van de wijk blijft stromen, zonder dat deze vastloopt in oude patronen? Ik zie dit als een kans om samen te vernieuwen. Niet alleen met inwoners, maar ook met de samenwerkingspartners in de wijk, waaronder Woonconcept en gemeente,  zijn we met elkaar bezig om elkaar te inspireren met nieuwe ideeën en werkwijzen. Waarbij we niet structuren bouwen, maar netwerken weven. De wijk De Gagels laat zien dat samenlevingsopbouw altijd in beweging is en dat we als professionals mee moeten bewegen. Het is een uitdaging, maar ook een kans om écht het verschil te maken. Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 45 03 Ontwikkelagenda Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 46 Op basis van ontwikkelingen, signalen en onze opdracht schrijven we ieder jaar een jaarplan en een kaderbrief. In het jaarplan staat de uitwerking van onze opdracht vanuit de gemeente centraal. In de kaderbrief staan we stil bij onze strategische thema’s. Met als doel de jaarrapportage te linken met ons jaarplan en de kaderbrief, staan we in dit hoofdstuk kort stil bij de signalen die onze aandacht vragen en de rode draad van onze plannen voor 2025. 3. Ontwikkelagenda 3.1 Welke signalen vragen in 2025 onze aandacht? Via gesprekken met inwoners komen er verschillende signalen naar voren.

Deze signalen bepalen de agenda voor onze inzet. Belangrijke signalen die in 2025 onze aandacht vragen zijn: Uit zowel data als de praktijk blijkt dat het aantal (complexe) vragen op het gebied van geestelijke gezondheid toeneemt. Dit vraagt meer van ons in termen van aanbod en vakmanschap. We zien een groeiend aantal vragen op het gebied van eenzaamheid bij jongvolwassenen. In 2025 willen we verkennen of we een aanpak kunnen ontwikkelen die beter aansluit bij de wensen van deze doelgroep. Binnen het schoolmaatschappelijk werk komen we psychosociale problematiek tegen zoals vraagstukken rondom rouw, verlies en suïcidale gedachten. Bij deze vraagstukken is de fase van preventie eigenlijk al voorbij. In 2025 willen we ernaar toe werken dat we nóg meer preventief op scholen aan de slag gaan, om zo psychosociale problematiek te voorkomen. De inzet van jongerenwerk op school draagt bij aan dit streven. We signaleren steeds vaker dat met name alleenstaande ouderen het thuis niet goed redden. Hoewel er zorg wordt geboden, is deze niet altijd voldoende. We zien een toenemende vraag vanuit wijkverpleegkundigen om ondersteuning vanuit het sociaal werk. Dit kan betekenen dat wijkverpleegkundigen ons beter kunnen vinden, maar ook dat de vraag vanuit deze doelgroep toeneemt. In de gesprekken met inwoners komen de volgende thema’s naar voren: 1.

Psychische problematiek (game en slaapproblemen, eenzaamheid, middelengebruik, suïcide gedachten, verward gedrag, KOPP kinderen); 2. Overlast, onrust, hangen en pesterijen door jongeren; 3. Fysieke en sociale leefomgeving (aanzicht buurt, kapotte/smalle bermen, bankjes, veiligheid erven boeren, overlast buren). Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 47 3.2 De rode draad van ons jaarplan en kaderbrief 1. Positieve Gezondheid We gaan uit van de veerkracht die mensen hebben. Dat maakt dat we ons in onze dienstverlening richten op talenten en mogelijkheden. In de samenwerking met onze lokale partners willen we werken vanuit Positieve Gezondheid (PG). Dit stimuleert betere samenwerking en integrale samenhang tussen verschillende diensten rondom inwoners. Wat we van inwoners vragen, vragen we ook van onszelf. Dat betekent dat we uitgaan van elkaars talenten en mogelijkheden. In 2025 gaan we PG koppelen aan de ZRM. Hierdoor kunnen we de professionele beoordeling vanuit de ZRM koppelen met de beleving en wensen van de inwoner via PG. 2. We werken integraal en gebiedsgericht Gebiedsgericht werken houdt in dat we ons werk op gebiedsniveau organiseren. Kijkend naar de omvang van onze gemeente en organisatie hebben we hiertoe twee teams ingericht (Noord-Zuid en Oost). Deze teams vormen de basis van waaruit we werken.

Om zo integraal de vraagstukken in je eigen werkgebied te bespreken en op te pakken. Voor 2025 belangrijke thema’s die integraal worden opgepakt zijn: 3. We werken vanuit dezelfde werkwijze integraal samen met onze lokale partners We vinden het belangrijk dat inwoners makkelijk en dichtbij de juiste en passende ondersteuning vinden. Daarom blijft ook in 2025 de gebiedsgerichte invulling van de toegang tot zorg en ondersteuning een belangrijk aandachtspunt. Zowel binnen de Gebiedsteams als binnen De Toegang willen we samen met de gemeente en andere betrokken partijen onze visie, aanpak en samenwerking hierin bespreken en verder ontwikkelen. Dit sluit aan bij de doelstellingen van de transformatie in het Sociaal Domein en de zorg. Armoede: het onderzoek ‘Uit de Duivelskring van Armoede’ heeft aangetoond dat armoede invloed heeft op vijf kapitaalsbronnen (pedagogisch, mentaal, economisch, sociaal, cultureel) die mensen wel of niet tot hun beschikking hebben. We brengen de kapitaalvormen en de samenhang ervan zowel intern als extern onder de aandacht. Inwonersinitiatieven (buurtwerk): inwonersparticipatie en het ondersteunen en stimuleren van inwonersinitiatieven worden steeds belangrijker. Dit doen we met de ABCD-methode, omdat we weten dat deze methode bijdraagt aan een sterke sociale basis.

Transformatie Sociaal Domein en zorg: het Integraal Zorg Akkoord, het Gezond en Actief Leven Akkoord en de Hervormingsagenda Jeugd hebben invloed op onze inzet, waarbij gekeken wordt naar voorliggende alternatieven (zoals sociaal werk) voor vragen die voorheen vanuit de zorg werden opgepakt. Een concreet voorbeeld hiervan is onze start met Welzijn op Recept. Met dit concept leveren we een bijdrage aan het verbinden van zorg en welzijn en het vroegtijdig oppakken van lichte (psychosociale) problematiek. Jaarrapportage Sociaal Werk De Kop 2024 48 Ondermijning: door de signalen vanuit de praktijk (jongerenwerk en schoolmaatschappelijk werk) en de media over ondermijning, is er vanuit Tintengroep onderzoek gedaan naar de rol van sociaal werk hierin. De conclusie is dat deze rol er zeker is. Dit thema vraagt nu om gesprekken en samenwerking met lokale partners zoals onderwijs en Openbare Orde en Veiligheid (OOV). Geestelijke gezondheid: uit de verzamelde data en praktijkervaringen blijkt dat het aantal (complexe) vragen op het gebied van geestelijke gezondheid toeneemt. We verkennen hoe we hier, met ons individuele en collectieve aanbod en vakmanschap, effectief op kunnen inspelen. Ervaringsdeskundigheid: We zien grote meerwaarde in het benutten van ervaringsdeskundigheid op de eerder genoemde thema’s. Zij kunnen een brug vormen tussen inwoners en professionals.

Daarom hebben we in 2024 ingezet op het werven en opleiden van een ervaringsdeskundige. Hier gaan we in 2025 mee door.