Programmabegroting 2024-2027 2332395.pdf
Tekst van het document
Begroting 2024 Meerjarenraming 2025 - 2027
Inhoudsopgave Voorwoord
3
Leeswijzer
9
Financiële stand
10
Analyse van perspectiefnota naar begroting
11
Totaal overzicht Lasten en Baten
27
Overzichten algemene dekkingsmiddelen en overhead
32
Reservepositie
34
Overige onderwerpen
35
College Actie Programma
36
Collegeactieprogramma
38
Overige collegeprioriteiten
54
Programma's
71
Programma 1: Mens en Samenleving
73
Programma 2: Kunst, Cultuur en Erfgoed
87
Programma 3: Fysieke leefomgeving en Duurzaamheid
95
Programma 4: Economie, Werk, Toerisme en Recreatie
111
Programma 5: Bestuur en Dienstverlening
121
Overzicht verplichte beleidsindicatoren
133
Verklarende lijst verplichte beleidsindicatoren
134
Paragrafen en bijlagen
137
Paragrafen
139
Bijlagen
225
1
2
Voorwoord
Van links naar rechts: de wethouders Maurice Remery en Esther Prent, burgemeester Ruud van den Belt en de wethouders Kees Gommeren en Nadir Baali .
Met het grootste deel van het lopende jaar alweer achter de rug, is het zoals gebruikelijk tijd om het vizier te richten op volgend jaar en de jaren daaropvolgend. In navolging van de perspectiefnota die in juli is vastgesteld, doen we dat nu met de begroting 2024-2027. Ook deze begroting is, uiteraard, weer gebaseerd op de koers die vorig jaar is ingezet met het raadsakkoord “Van ambitie naar actie”. Koersvast blijven is misschien wel één van de grootste uitdagingen van deze tijd en zeker niet alleen voor ons als lokale overheid. De toestand in de wereld is dusdanig, dat er voortdurend bijgestuurd moet worden om in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen, crises en aanhoudende kostenstijgingen. Zo zijn de financiële vooruitzichten inmiddels aanmerkelijk minder rooskleurig dan we bij vaststelling van de perspectiefnota, in deze mate, konden voorzien. Hieruit vloeit een niet te onderschatten extra opgave voort, die ons opnieuw voor de vraag stelt hoe we zo effectief mogelijk uitvoering kunnen geven aan onze wettelijke taken enerzijds en anderzijds onze prioriteiten en ambities kunnen bewerkstelligen.
Je kunt echter pas keuzes maken en bijsturen als je weet op welke koers je wilt blijven, of hoever je daar in het uiterste geval van wilt en kunt afwijken om toch dezelfde kant op te blijven bewegen Midden in onze samenleving Die duidelijkheid en koersvastheid zijn noodzakelijk om als gemeente te kunnen handelen in het best mogelijke belang van onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Dat doen we in het heden, met het oog op de toekomst. We werken vanuit de bedoeling en denken - zoals dat heet - van binnen naar buiten. We staan midden in onze gemeenschap, om wat daar leeft en speelt te vertalen naar het beleid dat we maken en de uitvoering die we daaraan geven. Deze werkwijze maakt van ons een betrouwbare én herkenbare gemeente. Met bestuurders en medewerkers, die - in een lerende organisatie - op het juiste moment en vanaf de juiste plek de juiste dingen doen. In nauwe samenspraak met de mensen voor wie we dit allemaal doen.
Voorwoord
3
Hierop hebben we de afgelopen jaren ingezet met onze organisatieontwikkeling. Die ronden we dit jaar af als project en maken we onderdeel van ons dagelijks werk. Samen-werken Onze organisatie is vernieuwd en verjongd en, zoals beloofd aan onze medewerkers, hebben we de eerste stappen gezet om beter zicht te krijgen op het werkaanbod en de beschikbare capaciteit. Uiteraard met de bedoeling hierin het benodigde evenwicht te krijgen. Want het kan nog zo leuk zijn om bij de gemeente Steenbergen te werken; het moet ook voor iedereen vol te houden zijn. In een overspannen arbeidsmarkt is het makkelijk om van baan te veranderen, dus is het aan werkgevers om ervoor te zorgen dat zij hun mensen voortdurend “binden en boeien”. Voor evenwicht zorgen tussen werk en privé, onder meer door het faciliteren van hybride werkmogelijkheden. Zorgen dat individuele kwaliteiten optimaal tot hun recht kunnen komen en verder ontwikkeld (kunnen) worden. Ook kijken we naar slimme samenwerkingsmogelijkheden met partners in de regio, zodat we minder kwetsbaar zijn. Bijkomstig voordeel onder de huidige omstandigheden is wel dat de overheid als een aantrekkelijke, (want) stabiele werkgever te boek staat. Een sector die minder gevoelig is voor marktontwikkelingen.
Niettemin blijft het voor sommige functies moeilijk om geschikte kandidaten te vinden, wat betekent dat we de arbeidsmarkt creatief moeten benaderen. Bijvoorbeeld door bekenden in ons eigen netwerk te wijzen op vacatures waarvoor zij mogelijk in aanmerking komen. En door de gemeente Steenbergen te promoten als de ideale werkomgeving voor jong en ambitieus talent. Samen trots In een relatief kleine gemeentelijke organisatie liggen fantastische kansen om brede ervaring op te doen. Ook de slag die we maken van beheers- naar ontwikkelorganisatie, onze ambities, opgaven en collegeprioriteiten, maken van onze gemeente een alleszins interessante werkgever. Het begint echter allemaal met de trots die we met recht mogen uitstralen op de gemeente, het bestuur en de organisatie die we zijn. Daar gaan we ook met onze communicatie, zowel intern als extern, nadrukkelijk op inzetten. Samen waarmaken De mensen die we nu nog tekort komen, gaan we ongetwijfeld vinden. Vanuit die overtuiging is deze begroting afgestemd op de volledige capaciteit van onze organisatie. Ook al zit daar nu dus nog een aantal vacatures in; de benodigde personele bezetting en de kosten daarvan zijn al doorgerekend. En zo zal het voortaan ook altijd gaan.
In gevraagde kredieten worden de personele lasten meteen meegenomen en houden we op voorhand - zoveel als mogelijk – ook rekening met inflatiecijfers en dergelijke ontwikkelingen. Zodat we in een later stadium niet voor ongewenste verrassingen komen te staan. Dit betekent concreet dat we alle acties uit deze begroting ook daadwerkelijk waar hopen te kunnen maken; op basis van alles wat we nu weten. We leggen niet meer werk neer bij onze medewerkers dan ze aan kunnen. Zo houden we het werkklimaat prettig en de werkdruk beheersbaar en dat gaan we zoveel als mogelijk ook bewaken. Dit alles vanaf begin volgend jaar hopelijk onder aansturing van een nieuwe gemeentesecretaris/algemeen directeur en een vernieuwd managementteam in vaste dienst. Ter afronding van de organisatieontwikkeling heeft de gemeentesecretaris/algemeen directeur a.i.
van het college de opdracht gekregen om de benodigde omvang van onze organisatie te bepalen; de benodigde kwaliteit van de organisatie te bepalen en onze medewerkers daaraan te toetsen door middel van een “vlootschouw”; een project op te starten om de werkprocessen van onze organisatie te standaardiseren, een plan te maken om de digitalisering van onze organisatie nog verder te vergroten; een proces op starten voor betere borging van de personeelsen salarisadministratie; een project op de starten om de beschikbaarheid van relevante managementinformatie te verbeteren.
4
Voorwoord
Realistische keuzes Heel deze aanpak, zoals hiervoor omschreven, vraagt natuurlijk wel wat. Van alle betrokkenen. Versterking van het bestuurlijk-ambtelijk samenspel was ook al één van de speerpunten in onze organisatieontwikkeling. Belangrijkste is dat we met elkaar keuzes durven maken en realistische opdrachten formuleren, die we met z’n allen kunnen waarmaken. Vanuit dat oogpunt hebben we al keuzes gemaakt en zaken doorgeschoven, zoals de collegeprioriteit Toegankelijk Sociaal Domein. Ook zullen we – in relatie tot de beschikbare capaciteit én middelen – terughoudend moeten zijn met het aangaan van nieuwe afspraken. Hoewel we deze werkwijze moeten zien als een groeiproces, wordt de betrouwbaarheid van de planning sowieso beter én meetbaar. Wat ook de controlerende taak van de raad weer ten goede komt. Om tot nog efficiëntere resultaten te kunnen komen, en aan de voorkant ook beleidsmatig ons voordeel mee te doen, willen we de komende jaren ook meer gebruik gaan maken van de grote hoeveelheid data waarover we als gemeente beschikken. Vooral door het verband te leggen tussen deze gegevens, kunnen we deze schat aan informatie veel beter benutten.
Samen sociaal sterk en gezond De alsmaar verdergaande digitalisering van onze samenleving vraagt de nodige aandacht voor de digitale vaardigheden van onze medewerkers, alsook om het bieden van hulp aan inwoners die zich in deze digitale wereld niet of nauwelijks kunnen redden. Iedereen moet per slot van rekening mee kunnen doen in onze gemeente. Hiervoor moet eerst en vooral de “sociale basis” op orde zijn: het netwerk van personen, instanties, voorzieningen en activiteiten in onze leefomgeving, dat nodig is om ervoor te zorgen dat iedereen mee kán doen. Vanuit die inclusieve gedachte wordt vanaf 2024 ook het participatiebeleid uitgevoerd zoals dat in het nog lopende jaar tot stand gekomen is. Ook werken we (mee) aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), gericht op het bereiken van een gezonde generatie in 2040, van weerbare en gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, met een sterke sociale basis. Op dit gebied is er in de voorbije jaren al veel in gang gezet. Denk hierbij onder meer aan het Lokaal Preventieakkoord en zeker niet te vergeten het succes van het Ernaartoe-team, dat de brug slaat tussen mensen die om uiteenlopende redenen zorg mijden en de reguliere hulpverlening. Deze geslaagde pilot wordt in 2024 geborgd als vast onderdeel binnen het sociaal domein en uitgebreid om aan de vraag te kunnen blijven voldoen.
Voornaamste uitdaging op dit terrein is het behouden van de goede balans tussen betaalbare zorg en de toename van de doelgroep, die zich zowel voordoet in de jeugdhulp als vooral ook in de Wmo. Waarbij het langer zelfstandig thuis wonen van senioren in eerste instantie extra middelen vraagt, maar anderzijds bijdraagt aan hun vitaliteit en de druk op zorginstellingen verlaagt. Duurzaam samen wonen 2024 wordt een belangrijk jaar voor meerdere ontwikkelingen in onze woon- en leefomgeving. Om te beginnen treedt, na veelvuldig uitstel, per 1 januari de landelijke Omgevingswet in werking: de bundeling van alle bestaande wetten voor de (kwaliteit van) onze leefomgeving tot één procedure en één loket. Hieruit vloeit bovendien de verplichting voort om voor 1 januari 2027 een omgevingsvisie vast te stellen. Het streven is om deze strategische visie voor de lange termijn, voor de gehele (fysieke) leefomgeving in onze gemeente, eind 2024 ter vaststelling aan uw raad te presenteren. Er moeten volgend jaar ook belangrijke keuzes worden gemaakt over randwegen om de kernen Dinteloord en Steenbergen te kunnen ontlasten van zwaar verkeer. We geven uitvoering aan acties uit het GVVP, met name gericht op de verkeersveiligheid.
Voorwoord
5
Met de voorbereidingen van het Regionaal Strategisch Bedrijventerrein (Reinierpolder III) willen we onze gemeente economisch voortstuwen in de spreekwoordelijke vaart der volkeren. In de strijd tegen de krapte op de woningmarkt, streven we naar de bouw van 100 flex-woningen en de plannen voor de “vitale vesting” Steenbergen krijgen steeds meer vorm. Als eerste wordt daarnaast het Ontwikkelplan voor de kern Dinteloord bij de kop gepakt, waarna we eerst een evaluatie zullen houden voordat we de Ontwikkelplannen voor de andere kernen definitief in gang zetten. Vitale kernen De nieuwe programmamanager Duurzaamheid is weliswaar later dan gepland begonnen, maar voortvarend van start gegaan om in de eerste helft van 2024 het duurzaamheidsbeleid en de daarbij horende uitvoeringsprogramma’s op te leveren. Nieuw in dit verband is dat we beleid willen ontwikkelen op de groeiende behoefte aan het plaatsen van kleine windmolens. Onder de noemer “duurzaam wonen” mag ook het uitvoeringsplan Maatschappelijk Vastgoed en het daaraan onlosmakelijk verbonden accommodatiebeheer worden geschaard, dat in 2024 wordt uitgerold. De gedachte hierachter is om de gebruikers zo goed mogelijk te faciliteren en zo tot meerwaarde te komen voor heel onze gemeenschap. Bijdragend aan de leefbare en vitale kernen die we hebben én in stand willen houden voor de toekomst.
Met een (initiatief)rijk verenigingsleven, voldoende betaalbare woningen, groenvoorzieningen, gelegenheid om te spelen en te bewegen, en andere, onmisbare voorwaarden zoals scholen. De huisvesting van scholen, een wettelijke verplichting, is daarbij een niet mis te verstane opgave voor de komende jaren. Uw raad heeft recent een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld, zodat we de (financiële) consequenties hiervan inzichtelijk kunnen maken. Tegelijkertijd werken we samen met de schoolbesturen aan een nog nader in de begroting te verwerken kindvisie van 0-18 jaar. Plantaardige toekomst In de perspectiefnota hebben we al een voorschot genomen op de gouden, of in dit geval nog beter gezegd groene toekomst die zeker voor onze gemeente lonkt. Zelfs sneller dan we op dat moment konden bedenken, volgen de ontwikkelingen elkaar op als het gaat om de transitie naar een circulaire en vooral ook plantaardige toekomst. Je zou “plantbased” bijna het toverwoord kunnen noemen, dat overal in de mond wordt genomen. Niet alleen lokaal en regionaal, maar ook landelijk en in Europees verband staat de omslag van traditionele (fossiele) naar plantaardige grondstoffen in het middelpunt van de belangstelling. Zowel bij overheden, inclusief het Europees Parlement in Brussel, als bij het internationale bedrijfsleven komen hierdoor grote projecten van de grond en geldstromen los.
Er is sprake van een bijzonder momentum, waarvan we op de korte, maar vooral ook de lange(re) termijn de vruchten kunnen plukken; in het belang van de brede welvaart voor al onze inwoners van nu en in de toekomst. Recent nog zijn er meerdere delegaties uit Canada op bezoek geweest bij onder meer het Cosun Innovation Center en Rijk Zwaan op het AFC Nieuw-Prinsenland. En dat zijn nog maar twee van de bedrijven op ons grondgebied die in binnen- en buitenland hoog aangeschreven staan én een hoofdrol spelen in de wereldwijde voedseltransitie. Samen Blijven(d) Herdenken Onze relatie met Canada krijgt hiermee een nieuwe dimensie, maar is al diepgeworteld dankzij de warme contacten met de nazaten van de regimenten die hier in de nadagen van 1944 hebben gestreden voor onze vrijheid. In 2024 is het 80 jaar geleden dat onze gemeente is bevrijd. Door de slachtoffers te gedenken en onze vrijheid te vieren, maken we verbinding en geven aan nieuwe generaties door hoe belangrijk het is dat we Samen Blijven(d) Herdenken. We werken hierbij nauw samen met alle
6
Voorwoord
lokale organisaties die zich verantwoordelijk voelen voor en betrokken zijn bij het herdenken van zowel de Tweede Wereldoorlog als de Watersnoodramp van 1953. Het programma van “80 jaar vrijheid”, waaraan druk wordt gewerkt, speelt zich af in al onze kernen. Met focus op de jeugd, om het herdenken toekomstbestendig te kunnen maken, maar vanzelfsprekend ook nadrukkelijk de aandacht op de laatste generaties die deze donkere periodes uit onze geschiedenis nog persoonlijk hebben meegemaakt. Bij “De Klok” op Welberg wordt volgend jaar het klaproosveld gerealiseerd. Behalve voor de Tweede Wereldoorlog, komt op deze locatie ook ruimte voor informatie over alle oorlogen en vredesmissies van daarna, waar Nederlandse burgers en militairen bij omgekomen of betrokken zijn geweest. Herdenken doen we ook samen met onze partners op de Brabantse Wal, in het bijzonder de gemeenten Woensdrecht en Bergen op Zoom, alsook de Stichting Bevrijding Brabantse Wal. Financiële positie
Saldo meerjarenbegroting 2024-2027
2024
2025
2026
2027
835.000
2.649.000
-505.000
-362.000
Samen koers houden Een begroting is veel meer dan een financieel overzicht van inkomsten, uitgaven en de wijzigingen die zich gaandeweg voordoen, als gevolg van nieuwe plannen, meevallers of tegenvallers waar we mee geconfronteerd worden. Naar een begroting kun je dan ook op verschillende manieren kijken. Is het glas half leeg of half vol? Wil je sparen of investeren? Zie je kansen of bedreigingen? Steenbergen staat bekend als financieel gezonde gemeente. Linksom of rechtsom geredeneerd willen we dat allemaal graag zo houden. We hebben hier nota bene het goud in handen om met vertrouwen de toekomst tegemoet te treden. Kansen genoeg om te gelde te maken en de positie van Steenbergen, en alle kernen, te versterken. Dat doen we door koers te houden, onder alle omstandigheden. Tegelijkertijd is het niet alles goud wat er blinkt en kunnen we dus ook geen gouden bergen beloven. Ook in de perspectiefnota is al aangegeven dat het Rijk onvoldoende perspectief biedt op een stabiele algemene uitkering. Het demissionaire kabinet heeft in deze situatie, zoals verwacht, geen verandering gebracht. In hoeverre het nieuwe kabinet dit gaat doen, laat zich niet voorspellen. De septembercirculaire geeft een beetje verlichting, maar de vooruitzichten zijn niet florissant.
Samen verantwoordelijk Bestaanszekerheid is voor nu de grote gemene deler in veel verkiezingsprogramma’s, maar we zullen eerst de uitslag van de parlementsverkiezingen eind november en vervolgens de formatie moeten afwachten, voordat duidelijk wordt wat er met de algemene uitkering gaat gebeuren. Ondertussen raken de kostenstijgingen, die zich op alle fronten voordoen, uiteraard ook de portemonnee van de gemeente. Ook zet de tendens zich voort, dat de Rijksoverheid steeds meer taken verlegt naar de gemeenten. Die verantwoordelijkheid gaan we natuurlijk niet uit de weg, nooit gedaan ook. Maar naarmate de middelen die we hiervoor van het Rijk ontvangen verder teruglopen, werkt het effect van deze decentralisatie(s) in toenemende mate door op onze financiële positie. Wanneer het Rijk geen maatregelen treft om de eerder doorgevoerde korting van 3 miljard op het gemeentefonds vanaf 2026 te herstellen, bestaat het levensgrote risico dat belangrijke doelstellingen van de landelijk overheid die (deels) door gemeenten worden uitgevoerd, onhaalbaar zijn. Dit betreft onder meer het terugdringen van wachtlijsten in de zorg, de woningbouwopgave, het klimaatakkoord en de hervormingsagenda voor de jeugd(zorg). Daarnaast is een stabiele indexering van het gemeentefonds nodig om o.a. loon- en prijsstijgingen op te kunnen vangen.
Voorwoord
7
Het ontbreken van dergelijke zekerheden zet (nog meer) druk op de balans tussen beleid, prioriteiten en ambities, acties, capaciteit en middelen binnen ons als gemeente. Voorkomen is beter dan genezen Het advies van Vereniging Nederlandse gemeenten is om voor 2026 en de daaropvolgende jaren een begroting te presenteren met reële tekorten, bedoeld om de noodklok te luiden bij het Rijk en als het ware “tijd te kopen”. De provincie lijkt hier vanuit haar rol als toezichthouder in mee te gaan, zo blijkt uit een oproep van het college van Gedeputeerde Staten aan de gemeenten in Noord-Brabant. Menig gemeente volgt deze lijn en schrijft zelfs volgend jaar al rode cijfers. Uw college heeft er voor gekozen om de problemen niet vooruit te schuiven en voornoemd advies te volgen. Dit houdt in dat we de komende jaren samen nadere keuzes zullen moeten maken, om investeringen waarvan we weten dat ze op ons afkomen én de dreigende, forse tekorten in met name de zogenoemde “ravijnjaren” 2026 en 2027 op te kunnen vangen. We moeten na (blijven) denken over de voordelen die we kunnen halen uit het slim samenwerken met de uiteenlopende partners die we hebben. Minder populaire maatregelen zijn wellicht niet te voorkomen, maar voorkomen is altijd beter dan genezen. Door aan de voorkant te investeren in kostenbeheersing, zouden structurele lasten uiteindelijk lager kunnen uitvallen.
Slecht weer-scenario Het is aan ons samen om de komende tijd oplossingen te gaan zoeken, zodat we tijdig kunnen inspelen op het slecht weer-scenario dat zich in z’n volle omvang begint af te tekenen. Dit komt niet uit de lucht vallen en we hebben ons hierop de afgelopen jaren dan ook terdege voorbereid, maar het vraagt opnieuw moed en durf van ons allemaal om verdergaande beslissingen te nemen. Er wachten ons de komende jaren nog meerdere complexe zaken, waaronder het rioleringsplan, met de nodige impact op onze financiën en mogelijke gevolgen voor de lokale lastendruk. Begrotingsbehandeling Op maandag 9 oktober staat de ambtelijke toelichting voor uw raad van deze begroting gepland. De begrotingsbehandeling vindt plaats in de raadsvergadering van 9 november. Vanuit ons en uw aller betrokkenheid bij het welzijn van onze inwoners, de goede samenwerking met onze ondernemers en de gastvrijheid voor onze gasten, zien wij de beraadslagingen over en uw beschouwingen bij deze begroting met belangstelling en vertrouwen tegemoet. Het college van burgemeester en wethouders
8
Voorwoord
Leeswijzer Financiële stand Direct na het voorwoord en de leeswijzer gaan we dieper in op de financiële situatie van de begroting. De begroting heeft een belangrijke relatie met de perspectiefnota, die is vastgesteld op 14 juli 2023. We hebben een apart hoofdstuk gewijd aan de verbinding met deze perspectiefnota. Elke verandering wordt apart toegelicht. In dit hoofdstuk zullen we ook de volgende overzichten opnemen: de totale inkomsten en uitgaven, de incidentele inkomsten en uitgaven, de overheadkosten, de algemene dekkingsmiddelen en de reservepositie Collegeprioriteiten Vier keer per jaar wordt er gerapporteerd over de voortgang van de 19 prioriteiten van het college. Dit wordt gekoppeld aan de planning en control cyclus, met rapportages bij de perspectiefnota, tussenrapportage, begroting en jaarrekening. In deze begroting is dezelfde rapportage gebruikt als in de tussenrapportage van 1 augustus 2023, voor wat betreft de inhoudelijke voortgang. Als er sprake is van een significante verandering in de stand van zaken, is dit vetgedrukt weergegeven. Hierbij is ook een financieel overzicht voor de begroting van 2024 en de uit te voeren acties in 2024 toegevoegd. Opbouw van de programma’s Er is een onderscheid gemaakt tussen de acties die voortkomen uit de collegeprioriteiten en de acties die voortkomen uit het bestaande beleid.
Sommige programma's zijn minder gedetailleerd uitgewerkt omdat ze vallen onder de Collegeprioriteiten. De programma's bevatten ook de beleidskaders, de inkomsten en uitgaven, en de investeringsbedragen voor de periode van 2024 tot en met 2027. Paragrafen De verplichte paragrafen geven een overzicht van verschillende onderwerpen die een dwarsdoorsnede vormen van de programma's. Deze onderwerpen zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, kapitaalgoederen, financiering, grondbeleid, bedrijfsvoering en verbonden partijen. In de bijlagen vindt u de financieel technische informatie. Daarnaast zijn er ook overzichten opgenomen van de verantwoording 213a onderzoek naar resterende kredieten, de voortgang van moties, de gedetailleerde begroting Sociaal Domein en het overzicht GVVP. Technische uitgangspunten In de begroting 2024 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Aantal inwoners: 24.626 (stand 1-1-2023): in de jaren 2024 (24.906), 2025 (25.186), 2026 (25.366) en 2027 (25.546) • Aantal woningen: 10.691 (stand 1-1-2023): in de jaren 2024 (10.781), 2025 (10.871), 2026 (10.961) en 2027 (11.051) • De begroting is gebaseerd op de mei- en septembercirculaire 2023 • Lonen en sociale lasten: nog niet bekend • Prijzen goederen en diensten: nog niet bekend • Huren, pachten, entreekaartjes e.d.
3% • OZB: 3% • Overige belastingen: 3% • Rioolheffing, afvalstoffenheffing en leges: 100% kostendekkendheid
Leeswijzer
9
Financiële stand In dit hoofdstuk geven we aan op welke wijze de besluiten van de perspectiefnota 2024 zijn verwerkt in de begroting. Verder is een analyse gemaakt van de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de perspectiefnota en zijn totaaloverzichten van de lasten en baten en de reserves opgenomen.
10
Financiële stand
Analyse van perspectiefnota naar begroting Hieronder treft u een tabel aan met de analyse van perspectiefnota 2024-2027 en het raadsakkoord 2022-2026 naar de begroting 2024 en meerjarenramingen 2025-2027. Dit is een analyse op hoofdlijnen van de mutaties die na het opstellen van de perspectiefnota 2024-2027 zijn gemaakt. 2024
2025
2026
1.048.000
2.586.000
116.000
63.000
-
-
-
-669.000
Algemene uitkering (effecten meicirculaire 2023)
1.283.000
1.136.000
313.000
356.000
Correctie bezuinigingen Jeugdzorg (wettelijke maatregelen Rijk)
-100.000
-
-
-
2.231.000
3.722.000
429.000
-250.000
Tussenrapportage onderdeel Sociaal Domein
-132.000
-132.000
-132.000
-132.000
Tussenrapportage onderdeel Overige
-157.000
-157.000
-157.000
-157.000
B Subtotaal Tussenrapportage 2023
-289.000
-289.000
-289.000
-289.000
Ophoging stelpost indexering prijs- en loonontwikkeling
-81.000
-81.000
-81.000
-81.000
Indexaties
-999.000
-997.000
-995.000
-993.000
-1.080.000
-1.078.000
-1.076.000
-1.074.000
Uitbreiding capaciteit/formatie
-322.000
-75.000
-75.000
-75.000
Autonome ontwikkelingen
195.000
191.000
484.000
611.000
D Subtotaal noodzakelijke bijstellingen
-127.000
116.000
409.000
536.000
E Subtotaal Nieuwe wensen
-801.000
-645.000
-593.000
-593.000
901.000
823.000
615.000
1.308.000
901.000
823.000
615.000
1.308.000
-1.396.000
-1.073.000
-934.000
-112.000
835.000
2.649.000
-505.000
-362.000
Analyse van perspectiefnota naar begroting (afgerond op € 1.000)
2027
Startpositie Saldo perspectiefnota 2024 Correctie jaarschijf 2027 tov decembercirulaire 2022
A Stand begrotingssaldo 2024-2027 Tussenrapportage 2023 (structurele doorwerking):
Prijs/Loon ontwikkelingen en Indexaties:
C Subtotaal Prijs/Loon ontwikkelingen en Indexaties: Noodzakelijke bijstellingen:
Algemene uitkering (septembercirculaire 2023) Effecten septembercirculaire 2023 F Subtotaal Algemene uitkering (septembercirculaire 2022) G Totaal mutaties begrotingen (B + C + D + E + F )
Saldo meerjarenbegroting 2024-2027 incl. mutaties (A + G)
Financiële stand
11
A: Toelichting stand begrotingsaldo 2024-2027 Financieel beeld na verwerking voorstellen perspectiefnota 2024-2027 Alle financiële informatie over de perspectiefnota 2024 staat in onderstaande tabellen beschreven, te weten: • Tabel totaal financieel beeld perspectiefnota; • Tabel noodzakelijke bijstellingen. Tabel totaal financieel beeld perspectiefnota. 2024
Perspectiefnota financieel (afgerond op € 1.000)
2025
2026
2027
1.293.000 2.586.000 116.000
Vertrekpunt voor PPN 2024
63.000
Bijstellingen bestaand beleid Pr. Mens en samenleving
-
-
-
-
Bijstellingen bestaand beleid Pr. Kunst, Cultuur en Erfgoed
-
-
-
-
-175.000
-
-
-
-
-
-
-
Bijstellingen bestaand beleid Pr. Bestuur en Dienstverlening
-70.000
-
-
-
Totaal van alle noodzakelijke bijstellingen
-245.000
-
-
-
Saldo perspectiefnota 2024
1.048.000 2.586.000 116.000
63.000
Bijstellingen bestaand beleid Pr. Fysieke leefbaarheid en duurzaamheid Bijstellingen bestaand beleid Pr. Economie, Toerisme en Recreatie
Tabel toelichting specificatie noodzakelijke bijstellingen; voor verdere toelichtingen verwijzen wij naar perspectiefnota 2024. Noodzakelijke bijstellingen PPN 2024 (afgerond op € 1.000)
2024
Fysieke leefbaarheid en duurzaamheid
Kleine Windmolens
-75.000
-
-
-
Fysieke leefbaarheid en duurzaamheid
Capaciteit ruimtelijke procdures
-75.000
-
-
-
Fysieke leefbaarheid en duurzaamheid
Bomenbeheerplan
-25.000
-
-
-
Subtotaal Fysieke leefbaarheid en Duurzaamheid -175.000
-
-
-
-70.000
-
-
-
-70.000
-
-
-
Totaal noodzakelijke bijstellingen PPN 2024 -245.000
-
-
-
Bestuur en Dienstverlening
Professionalisering communicatie Subtotaal Bestuur en Dienstverlening
2025
2026
2027
Gemeentefonds (algemene uitkering) Correctie algemene uitkering jaar 2027 Bij het verschuiven van het het laatste begrotingsjaar 2026 naar 2027 is niet de juiste beginstand van de algemene uitkering 2027 meegenomen. Onderstaand is de correctie op het jaar 2027. 2024
2025
2026
2027
Opgenomen in meerjarenbegroting 2023
47.894.000
48.366.000
45.430.000
45.565.900
Stand decembercirculaire 2022
47.894.000
48.366.000
45.430.000
44.897.000
-
-
-
-669.000
Uitkering gemeente fonds (afgerond op € 1.000)
corrrectie stand 2027, afgerond
12
Financiële stand
Meicirculaire Gemeentefonds 2023 Tijdens de ambtelijke toelichting van de perspectiefnota 2024-2027 zijn de effecten van de voorjaarsnota 2023 van het Rijk in beeld gebracht. In deze begroting zijn de effecten van de meicirculaire vanaf 2024 meegenomen. De belangrijkste onderwerpen zijn: Accressen Sinds de meicirculaire 2022 is het accres opgesplitst in een volume- en een nominaal deel. Het nominale deel compenseert voor loon- en prijsstijgingen, terwijl het volumedeel compenseert voor bevolkingsgroei en het reële accres. In de meicirculaire 2023 zijn de LPO-accressen (loon-prijsontwikkeling) voor de jaren 2023 tot en met 2027 bijgewerkt en is er sprake van een opwaartse bijstelling voor alle jaren. De index voor loon-prijsontwikkeling is gebaseerd op de CPB-raming van de loonvoet in de overheidssector, de index van de materiële overheidsconsumptie en de overheidsinvesteringen. Hierbij wordt een verdeling van 60% loonontwikkeling, 20% consumptie en 20% investeringen gehanteerd. Aanpassing rekentarieven WOZ voor uitkeringsjaar 2023 Voor het uitkeringsjaar 2023 wordt de waarde van een eigendom bepaald op basis van de waarde op 1 januari 2022. Voor het uitkeringsjaar 2024 wordt de waarde op 1 januari 2023 gebruikt. Het verschil tussen deze twee waardes geeft de waardeontwikkeling gedurende 2022 weer.
Volgens de meicirculaire 2023 is deze ontwikkeling gemiddeld +3% voor woningen en +2% voor niet-woningen in het hele land. Voor het uitkeringsjaar 2024 heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de rekentarieven aangepast om rekening te houden met deze gemiddelde waardeveranderingen. Het negatieve rekentarief voor zowel woningen als nietwoningen is lager omdat de waardeontwikkeling lager is dan de inflatie die in 2022 door het Centraal Planbureau (CPB) is vastgesteld op 7%. Jeugdzorg Het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben op 18 april van dit jaar een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd. In de meicirculaire van 2023 is er voor jeugdzorg een bedrag van € 1.454 miljoen voor 2024 en € 954 miljoen voor 2025 beschikbaar gesteld, onder voorbehoud van een definitief akkoord over de Hervormingsagenda. Een deel van deze extra middelen wordt gefinancierd vanuit de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) voor investeringen en uitvoeringskosten van de Hervormingsagenda. Voor 2024 gaat het om € 91 miljoen en voor 2025 € 95 miljoen. Dit betekent dat er per saldo € 1.363 miljoen voor 2024 en € 859 miljoen voor 2025 wordt toegevoegd aan de algemene uitkering.
De provinciale toezichthouder heeft toestemming gegeven om voor de jaren 2024, 2025, 2026 en 2027 een stelpost op te nemen voor de 'nog te ontvangen rijksbijdrage jeugdzorg', gelijk aan 100% van het gemeentelijk aandeel. Voor 2028 is het nog onduidelijk of gemeenten 100% of 75% kunnen ramen, aangezien deze jaren nog niet zijn opgenomen in de richtlijnen van de provinciale toezichthouder. Voor de gemeente Steenbergen betekent dit dat de stelpost extra middelen voor Jeugdzorg voor 2024 en 2025 komt te vervallen, aangezien er nu concrete middelen beschikbaar zijn gesteld in de meicirculaire van 2023. Nieuwe financieringssystematiek Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volume-ontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. In de meicirculaire 2023 is een beschrijving van de hoofdlijnen van een nieuwe financieringssystematiek opgenomen. De nieuwe financieringssystematiek houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Hiervoor is in de Voorjaarsnota 2023 een budget gereserveerd van € 150 miljoen in 2027 en € 300 miljoen in 2028. In de meicirculaire 2023 is de nieuwe financieringssystematiek nog niet verwerkt.
Financiële stand
13
Participatie; Wet Sociale werkvoorziening (Wsw) De integratie-uitkering Participatie wordt aangepast vanwege de toekenning van de loon- en prijsbijstelling voor 2023. Het bedrag voor deze bijstelling is € 114,97 miljoen in 2023 en zal geleidelijk afnemen tot € 95,96 miljoen in 2028. De verdeling van de loon- en prijsbijstelling over de twee onderdelen van de integratie-uitkering, namelijk de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en beschut werk, is te vinden op de gemeentefondsrubriek op de site van het Rijksoverheid. Daar kun je ook de specifieke bedragen per gemeente vinden voor de integratie-uitkering Participatie voor het jaar 2023 en de daaropvolgende jaren. De verdeling van de bedragen per gemeente wordt primair gewijzigd door de actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Deze verdeling is gebaseerd op de daadwerkelijke omvang van de sociale werkplaatspopulatie, gemeten in standaardeenheden (SE) per betalende gemeente, zoals bekend uit het voorgaande jaar. Daarnaast wordt er een inschatting gemaakt van de verwachte blijfkansen in de sociale werkplaats. Voor de Wsw-verdeling vanaf 2023 is gebruikgemaakt van de gerealiseerde gemiddelde SE-aantallen in 2022 en de verwachte blijfkansen voor de jaren 2023 en daarna. Op basis hiervan is de verdeling geactualiseerd.
Decentralisatieuitkering; Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches De inkomensoverdracht van de decentralisatie-uitkering Brede impuls combinatiefuncties/ buurtsportcoaches vindt vanaf 1 januari 2023 niet meer plaats via het gemeentefonds. Het type uitkering is gewijzigd van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. Aangezien de inkomensoverdracht vanaf 2023 plaatsvindt via een specifieke uitkering kun je in de begroting 2024 en verder al wel rekening houden met de inkomsten aan de batenkant van de begroting. Op die manier verloopt de wijziging van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering voor de begroting budgettair neutraal. Hieronder een overzicht van de bedragen van de december- en de meicirculaire en daarbij behorende mutaties . Uitkering gemeente fonds (afgerond op € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Stand decembercirculaire 2022
47.894.000
48.366.000
45.430.000
44.897.000
Accresontwikkelingen
910.000
910.000
574.000
629.000
Hoeveelheidsverschillen
655.000
558.000
350.000
275.000
WOZ
-207.000
-256.000
-247.000
-257.000
Taakmutatie Jeugdzorg
1.944.000
1.175.000
24.000
15.000
Correctie stelpost extra middelen Jeugdzorg 2024 en 2025
-1.648.000
-987.000
Taakmutatie Overige
202.000
406.000
-25.000
-24.000
Integratie- en decentralisatieuitkeringen (IU en DU)
-115.000
-115.000
-115.000
-115.000
Participatie (Wsw)
206.000
201.000
197.000
192.000
Mutatie Stelpost onderuitputting bcf
70.000
70.000
70.000
70.000
Mutatie stelpost trekkingsrechten Sociale Verzekerings Bank
35.000
35.000
35.000
35.000
Mutatie stelpost vermindering kosten Voogdij 18+
-18.000
-
-
-
Mutatie meicirculaire 23:
14
Financiële stand
2024
Uitkering gemeente fonds (afgerond op € 1.000)
2025
2026
2027
-
-
-
165.000
Subtotaal mutatie meicirculaire 2022
2.034.000
1.997.000
863.000
985.000
Stand meicirculaire 2023
49.928.000
50.363.000
46.293.000
45.882.000
-206.000
-201.000
-197.000
-192.000
-8.000
-8.000
-10.000
10.000
Correctie brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches
109.000
109.000
109.000
109.000
Subtotaal geoormerkte bedragen meicirculaire
-105.000
-100.000
-98.000
-73.000
Mutatie meicirculaire 23 tov decembercirculaire 22
1.929.000
1.897.000
765.000
912.000
Correcties mutaties voorjaarsnota 2023 Rijk
-646.000
-761.000
-452.000
-556.000
Mutatie meicirculaire 23
1.283.000
1.136.000
313.000
356.000
2024
2025
Stelpost Nieuwe financieringssysteem vanaf 2027
Geoormerkte bedragen meicirculaire: Bijdrage WVS groep (Participatie) Correctie Wet kwaliteitsborging bouw
Bezuinigingen Jeugdzorg Jeugdzorg, wettelijke maatregelingen Rijk
Correctie Bezuinigingen Jeugdzorg
-100.000
2026
-
2027
-
-
Er zijn afspraken gemaakt over een aanvullende besparing van €100 miljoen voor 2024. Het is de verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Voor 2024 is de verwachte extra besparing van €100 miljoen komen te vervallen vanwege vertraging in de ontwikkeling van de Hervormingsagenda Jeugd. Het vervallen van deze extra besparing heeft geen financieel effect. Het is budgettair neutraal, omdat gemeenten in hun begroting voor Jeugdzorg al rekening moeten houden met de geplande besparing en een lagere raming van de uitgaven. B: Toelichting structurele doorverwerking Tussenrapportage 2023 Op 28 september 2023 is de Tussenrapportage 2023 vastgesteld door de raad. Deze rapportage bevat diverse financiële mutaties die structureel doorwerken. Deze mutaties zijn verwerkt in de meerjarenbegroting 2024-2027. De structurele bedragen genoemd in de Tussenrapportage 2023 kunnen afwijken over de periode 2024-2027. De structurele doorverwerking van de Tussenrapportage 2023 staan in de onderstaande tabellen beschreven, te weten: • Tabel structurele doorverwerking Sociaal Domein; • Tabel structurele doorverwerking Overige.
Financiële stand
15
Hieronder treft u een overzicht aan van de structurele doorverwerking van de Tussenrapportage 2023 van het Sociaal Domein. Specificatie TR2023;
Programma
2024
2025
2026
2027
Toelichting
Sociaal Domein Sociaal Domein, onderdeel
1; Mens &
Jeugd; Jeugdbehandeling
Samenleving
-106.000 -106.000 -106.000 -106.000 In de aanloop naar de nieuwe contracten voor laagcomplex en hoogcomplex wonen hebben aanbieders vragen gesteld over de indexering van de tarieven voor 2023. In mei 2022 zijn de tarieven voor 2023 vastgesteld op basis van onderzoek uitgevoerd door adviesbureau D18. Hierbij zijn de tarieven gekoppeld aan de stijging van de lonen vanaf 2017 tot heden. Echter, met alle prijsontwikkelingen die hebben plaatsgevonden in het najaar van 2022, is het mogelijk dat enkele van onze tarieven voor 2023 niet langer als redelijk worden beschouwd door de rechter. We moeten daarom zorgvuldig kijken naar de tarieven en eventueel aanpassingen maken om ervoor te zorgen dat ze reëel zijn.
Sociaal Domein,
1; Mens &
onderdeel Jeugd;
Samenleving
-18.000 -18.000 -18.000 -18.000 De extra bijdrage aan Jeugdbescherming Brabant (JBB) heeft betrekking op een
Gecertificeerde instellingen /
indexering van tarieven.
Jeugdbescherming Sociaal Domein,
1; Mens &
onderdeel Jeugd;
Samenleving
-8.000
-8.000
-8.000
-8.000
De gecertificeerde instellingen hebben een indexering aangevraagd om de structurele
Gecertificeerde instellingen /
dekking van de inzet plusperiodiek te
Jeugdreclassering
waarborgen. Daarnaast hebben ze ook een aanvullende indexering aangevraagd voor de hogere reiskosten, zoals vastgesteld in de cao-regeling. -132.000 -132.000 -132.000 -132.000
16
Financiële stand
Hieronder treft u een overzicht aan van de structurele doorverwerking van de Tussenrapportage 2023 van de overige mutaties. Programma
2024
Wegen straten en pleinen;
3; Fysieke
-42.000 -42.000 -42.000 -42.000 Voor 2023 en 2024 is er een nieuwe
Onkruidbestrijding
leefomgeving en
aanbesteding gedaan voor de
duurzaamheid
onkruidbestrijding. Vanwege stijgende kosten
Specificatie TR2023;
2025
2026
2027
Toelichting
Overige
zoals brandstof en lonen, valt deze kostenpost structureel hoger uit. Een deel van deze kosten zal ten laste komen van de voorziening Riolering (33%). -62.000 -62.000 -62.000 -62.000 Met de WVS is het nieuwe werkprogramma
Openbaar groen en
3; Fysieke
(openlucht) recreatie; WVS
leefomgeving en
voor 2023 besproken. Het huidige budget
nieuw werkprogramma
duurzaamheid
bleek al ontoereikend te zijn en de stijging van de tarieven als gevolg van de loonontwikkeling zorgt ervoor dat het afgesproken werkprogramma meer kosten met zich meebrengt dan er beschikbare middelen zijn. -1.000
-1.000
-1.000
-1.000
Sportaccommodaties;
3; Fysieke
tennispark steenbergen
leefomgeving en
De afgelopen maanden zijn de kosten en huur van het tennispark Steenbergen, die de
duurzaamheid
gemeente maakt en ontvangt, besproken met het bestuur. Als gevolg hiervan zijn enkele budgetaanpassingen nodig.
Bestuursondersteuning
5; Bestuur &
raad en rekenkamer;
Dienstverlening
-11.000 -11.000 -11.000 -11.000 Het controletarief van Baker Tilly is met 14,3% geindexeerd voor 2023.
accountantkosten Overhead; representatie
5; Bestuur &
-17.000 -17.000 -17.000 -17.000 Sinds 2019 is het budget voor het kabinet,
Dienstverlening
representatie en vergaderkosten (college) onveranderd gebleven. Echter, vanwege de inflatie van de afgelopen jaren is het noodzakelijk om dit budget te indexeren naar € 65.000.
Overhead; Rollend
5; Bestuur &
Materieel
Dienstverlening
-18.000 -18.000 -18.000 -18.000 In de afgelopen jaren zijn er meer auto's aan het wagenpark van de buitendienst toegevoegd. Door de inflatie zijn de kosten voor het onderhoud van deze auto's flink gestegen. Daarnaast is het vervangen van de oude auto's, dat gepland stond voor 2023, vertraagd. Hierdoor is er nu permanent te weinig geld beschikbaar om het onderhoud goed te kunnen betalen.
Overhead; Rollend
5; Bestuur &
Materieel
Dienstverlening
-6.000
-6.000
-6.000
-6.000
Met de Tussenrapportage 2022 is het budget voor het verbruik van brandstof tijdelijk verhoogd. Ondanks dat de prijzen momenteel iets lager zijn dan vorig jaar, is het huidige budget niet toereikend om aan de brandstofkosten te voldoen. Per 1 juli zijn de accijnzen op brandstof verhoogd, waardoor de kosten zijn gestegen.
-157.000 -157.000 -157.000 -157.000
Financiële stand
17
C: Toelichting loon- en prijsontwikkelingen en indexaties In de perspectiefnota 2024-2027 is er een bedrag van € 1,257 miljoen opgenomen om de kosten van CAO-ontwikkelingen en prijsstijgingen te dekken. De loonkosten voor het jaar 2024 zijn geschat op het niveau van de CAO van 2023. Op het moment dat deze begroting werd opgesteld, was de loonontwikkeling voor 2024 nog niet bekend. Loonontwikkeling 2024 gemeente Steenbergen
2024
2025
2026
2027
Loonsom 2024
16.310.000
16.310.000
16.310.000
16.310.000
Stand 2024 in de begroting 2023-2026
15.007.000
15.007.000
15.007.000
15.007.000
Loonontwikkeling ambtelijke organisatie
-1.303.000
-1.303.000
-1.303.000
-1.303.000
Loonontwikkeling bestuur
-20.000
-20.000
-20.000
-20.000
Ontwikkeling vergoedingen Raadsleden
-15.000
-15.000
-15.000
-15.000
-1.338.000 Inzetten stelpost loon- en prijsontwikkeling Tekort, afgerond
-1.338.000
-1.338.000
-1.338.000
1.257.000
1.257.000
1.257.000
1.257.000
-81.000
-81.000
-81.000
-81.000
Loonontwikkeling De huidige CAO Gemeenten loopt tot 1 januari 2024. De VNG, WSGO en de vakbonden hebben 18 september de inzetbrieven uitgewisseld voor de CAO Gemeenten 2024. De inzet van de gemeentelijke werkgevers is gebaseerd op de arbeidsvoorwaardennota en de ledenraadpleging daarover. Prijsontwikkeling Hieronder treft u een overzicht aan van de doorverwerking van de prijsontwikkelingen die bekend zijn. Indexaties
2024
2025
2026
2027
Toelichting
Subsidies
4.000
4.000
4.000
4.000
De kosten van de subsidies voor het WelzijnPlan zijn gestegen met €28.087, voornamelijk als gevolg van geïndexeerde budgetsubsidies. Daarnaast is er een hogere subsidieaanvraag van €28.440 vanuit Vluchtelingenwerk Maatschappelijke Begeleiding vanwege een toename van het aantal vluchtelingen. Voor de bibliotheek is er ook een hoger bedrag van €21.633 opgenomen. Deze wordt gedekt vanuit de compensatie van IDO-middelen door de SPUK-regeling van het Rijk. Om deze stijgende kosten op te vangen, is er in de perspectiefnota 2024 rekening gehouden met een subsidieindexatie van 3%. Hierdoor is er €61.000 gereserveerd voor de herziening van subsidies in 2024. Het totale tekort van €57.000 kan dus worden gedekt met behulp van deze middelen.
Belastingen en
-62.000
-62.000
-62.000
-62.000
verzekeringen
Jaarlijkse actualisatie van de verzekeringsportefeuille en de belasting over het maatschappelijk vastgoed.
Tarieven 2023 WMO
-29.000
-29.000
-29.000
-29.000
Tarieven 2023 WMO
-797.000 -797.000 -797.000 -797.000 Binnen de Wmo maatwerkvoorzieningen Huishoudelijke
Nieuwe tarieven kleinschalig collectief vervoer.
ondersteuning en Begeleiding zien we dat de kosten aanzienlijk stijgen door de indexatie van tarieven en de groei van het aantal cliënten. Voor Huishoudelijke ondersteuning is er € 562.500 nodig voor de indexatie. Dit komt neer op een
18
Financiële stand
2024
Indexaties
2025
2026
2027
Toelichting stijging van 20,25% als gevolg van Cao-ontwikkelingen (Caoakkoord VVT van deze zomer). Voor begeleiding (dagbesteding en individuele begeleiding) gaat het om een gemiddelde indexatie van 7,86% als gevolg van Cao-ontwikkelingen (Cao-akkoorden VVT, GGZ en VGN). Dit resulteert in een financiële stijging van € 234.600.
Tarieven 2023 Overige
-115.000 -113.000
-111.000 -109.000 We hebben de lopende contracten doorgerekend op basis van de nieuwe prijzen.
Totaal -999.000 -997.000 -995.000 -993.000
D: Toelichting noodzakelijke bijstellingen (autonome ontwikkelingen) Voor de versterking van de gemeente Steenbergen zijn onderstaande formatie-uitbreidingen (0,9 fte) benodigd: Uitbreiding capaciteit/ formatie
2024
Versterking Griffie (0,6
-50.000 -50.000 -50.000 -50.000 De griffie fungeert als het secretariaat van de gemeenteraad
2025
2026
2027
fte)
Toelichting
en heeft zich door de jaren heen ontwikkeld tot een veelzijdige speler op verschillende gebieden. Naast de reguliere taken met betrekking tot vergaderingen en documentstromen, nemen communicatie en advisering steeds meer tijd en capaciteit in beslag voor de griffie. Daarnaast zijn er de afgelopen jaren ook wettelijke taken bijgekomen op het gebied van toegankelijkheid en privacy. Vanwege de disbalans tussen de reguliere taken, advisering, ad hoc activiteiten en langetermijnprojecten, heeft de werkgeverscommissie eerder dit jaar een werkdrukmeting uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat gezien de huidige werkzaamheden, de ondersteuning van 8 fracties, de groei naar 21 zetels en de aanpassing van het aantal werkuren van de plaatsvervangend griffier vanwege ouderschapsverlof, een structurele uitbreiding van de griffie gerechtvaardigd is. -25.000 -25.000 -25.000 -25.000 In december 2022 is er een landelijke norm, de Ingradonorm,
Versterking Sociaal Domein / Onderwijs (0,3
vastgesteld met betrekking tot de wettelijke basistaken
Fte)
vanuit de leerplichtwet. Uit deze norm blijkt dat er voor de netwerksamenwerking 1,77 fte meer nodig is dan de huidige structurele bezetting. Voor Steenbergen resulteert dit in een capaciteitstekort van 0,3 fte. Dit betekent dat er extra formatie nodig is, wat een structurele extra kostenpost van ongeveer €25.000 per jaar met zich meebrengt. -247.000
Versterking
-
-
-
De in 2023 af te ronden prioriteit organisatieontwikkeling heeft
bedrijfsvoering; afdeling
een ontwikkeling in gang gezet die geleidelijk verankerd wordt
Financiën en Human
in de organisatie. Er moeten nog wat stappen worden gezet om
Resources (incidenteel)
de veranderingen ook daadwerkelijk te borgen in de organisatie. Deze continue ontwikkeling van de organisatie wordt nu ingezet. In het eerste jaar betekent dit veel extra werk voor de onderdelen HR en financiën. Uiteindelijk worden deze taken onderdeel van het takenpakket van de nieuwe managers en coördinatoren. Maar voordat dit geregeld is geeft dit extra werk bij deze organisatieonderdelen. Eind 2024 wordt verwacht dat de processen dermate soepel verlopen dat de extra aandacht niet meer nodig is.
Totaal -322.000 -75.000 -75.000 -75.000
Financiële stand
19
Sinds het opstellen van de perspectiefnota 2024-2027 zijn er een aantal ontwikkelingen onderzocht. Daarbij zijn de uitgangspunten, die benoemd zijn in de perspectiefnota 2024-2027, zoveel mogelijk gehanteerd. De stand en de parameters van de lokale heffingen, huren, pachten, reserves en de kapitaallasten zijn geactualiseerd. Verder zijn de beheerplannen gebouwen en sportparken doorberekend, de areaaluitbreiding op wegen, straten en pleinen beoordeeld en de effecten van ICT voor de komende jaren meegenomen. Hieronder treft u een overzicht aan van de noodzakelijke bijstellingen: Autonome ontwikkelingen
2024
2025
2026
Actualiseren exploitatie
-20.000 -20.000 268.000 346.000 Bij het actualiseren van de exploitatie voor de periode
2024-2027
2027
Toelichting
2024-2027 hebben we enkele voordelen geïdentificeerd. Deze voordelen zijn gerelateerd aan drie specifieke aspecten. Ten eerste hebben we de structurele middelen voor de Armoederegeling geactualiseerd. In het raadsakkoord is besloten om de inkomensgrens van de Armoederegeling te verhogen van 120% naar 130%. Hierdoor komen meer mensen in aanmerking voor deze regeling. Deze verhoging is nu structureel meegenomen in de exploitatie, in plaats van incidenteel. Na 1 april 2026 zal er een evaluatie plaatsvinden om te beoordelen of deze verhoging blijvend zal zijn. Vanaf die datum levert deze wijziging een voordeel op voor de exploitatie. Ten tweede hebben we een correctie toegepast op de betaling van de reclamebelasting. We hebben geconstateerd dat de oorspronkelijk begrote bedragen voor de reclamebelasting te laag waren. Door deze correctie aan te brengen, zorgen we ervoor dat de begroting nauwkeuriger wordt en dat er voldoende middelen beschikbaar zijn voor de reclamebelasting. Ten derde hebben we gekeken naar de structurele middelen van het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) na 2026. Op dit moment is er nog geen specifiek plan vastgesteld voor deze periode. Dit biedt een voordeel voor de exploitatie, omdat er geen middelen gereserveerd hoeven te worden voor het GVVP na 2026.
Deze actualisaties resulteren in voordelen voor de exploitatie, aangezien we rekening houden met de correctie van de structurele middelen van de Armoederegeling, de reclamebelasting en het ontbreken van een plan voor het GVVP na 2026. Hierdoor wordt de begroting beter afgestemd op de huidige situatie en verwachtingen.
Opbrengsten afval en riolering na actualisatie tarieven
35.000
54.000
56.000
76.000 Er is een voordeel op de BTW, kwijtschelding en de overhead op afval en riolering. Dit betekent dat er besparingen zijn op de BTW-kosten, waarbij de belasting over de toegevoegde waarde wordt verminderd. Daarnaast is er sprake van kwijtschelding, waarbij bepaalde kosten of belastingen worden kwijtgescholden voor specifieke situaties. Ten slotte is er een vermindering van de overheadkosten op het gebied van afval en riolering, wat resulteert in lagere kosten voor het beheer en onderhoud van deze infrastructuur. Deze voordelen dragen bij aan het optimaliseren van de financiële situatie en het efficiënt beheren van de afval- en rioleringsdiensten.
20
Financiële stand
Autonome ontwikkelingen
2024
2025
2026
2027
Inkomsten
132.000 132.000 132.000 132.000 In 2023 zijn de opbrengsten gestegen als gevolg van een
Toelichting
onroerendgoedbelasting (ozb)
toename van het gemiddelde percentage van de WOZ-
en toeristenbelasting
waarde voor zowel woningen als niet-woningen. Daarnaast is er ook een hogere toeristenbelasting meegenomen in de begroting. Deze aanpassingen hebben betrekking op de structurele bijstelling van de begroting voor de jaren 2024 tot en met 2027.
Actualisatie voorzieningen
-64.000 -64.000 -64.000 -64.000 We hebben de benodigde onttrekkingen en toevoegingen voor de voorzieningen voor de periode 2024-2027 geactualiseerd. Dit omvat de update van de verschillende beheerplannen voor de openbare ruimte, zoals wegen, kunstwerken en verlichting. We hebben gekeken naar de benodigde financiële middelen om deze voorzieningen te onderhouden en te verbeteren in de komende jaren. Deze actualisatie zorgt ervoor dat de benodigde budgetten in lijn zijn met de huidige behoeften en plannen voor de openbare ruimte.
Actualisatie reserves
-
-
-50.000
-6.000
We hebben de benodigde onttrekkingen voor het programma Fysieke Leefomgeving en Duurzaamheid, evenals voor Bestuur en Dienstverlening, geactualiseerd voor de reserveringen van 2024-2027. Dit omvat het herzien van de financiële middelen die nodig zijn voor deze programma's in de komende jaren. Door deze actualisatie zorgen we ervoor dat de benodigde budgetten in lijn zijn met de huidige plannen en doelstellingen voor de fysieke leefomgeving, duurzaamheid, bestuur en dienstverlening.
Kapitaallasten 2024-2027 (activiastaat)
35.000
13.000
71.000
45.000 We hebben de huidige kapitaallasten op de lopende activa geactualiseerd voor de periode 2024-2027. Dit omvat onder andere de verwerking van de Steenbergse weg, rollend materieel en de nieuwe investeringsplanning van het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP). We hebben gekeken naar de financiële lasten die voortvloeien uit deze activa en hebben deze geactualiseerd om ervoor te zorgen dat de begroting in lijn is met de huidige plannen en investeringen op het gebied van infrastructuur en mobiliteit.
Vrijval kap lst ivm 213A onderzoek 2024-2027
255.000 255.000 255.000 255.000 In ons onderzoek hebben we alle investeringskredieten beoordeeld die per 31-12-2022 zijn doorgeschoven. We hebben grondig onderzocht wat de redenen waren achter het doorschuiven van deze kredieten. Uit het onderzoek is gebleken dat dit meestal te maken had met capaciteitsgebrek, het wachten op andere disciplines, het ontbreken van beleidskaders, langere looptijd van het project door inspraakprocedures, stagnerende voortgang en scopewijzigingen. Vaak waren er meerdere redenen in het spel. Van de 67 beoordeelde kredieten kunnen er 27 behouden blijven, 11 vallen volledig vrij en 5 gedeeltelijk. Er zijn 10 kredieten voorlopig geparkeerd in afwachting van onderzoek naar de lease van rollend materieel. Voor 14 kredieten, voornamelijk in de openbare ruimte, is afgesproken dat ze na afwikkeling van lopende verplichtingen in 2023 volledig vrijvallen. In totaal heeft dit onderzoek geleid tot een vrijval van kapitaallasten van €255.000. Voor meer gedetailleerde informatie verwijzen wij naar de Bijlage Verantwoording
Financiële stand
21
Autonome ontwikkelingen
2024
2025
2026
2027
Toelichting 213a, waarin het onderzoek naar de resterende kredieten wordt toegelicht.
Investeringsstaten 2024-2027
-122.000 -124.000 -130.000 -122.000 We hebben de investeringsstaten voor de periode 2024-2027 geactualiseerd. Dit omvat de update van de verschillende beheerplannen voor de openbare ruimte, waaronder wegen, kunstwerken, verlichting, gebouwen en sportparken, speeltoestellen en groen. Daarnaast hebben we ook de investering van het project "Klaprozenveld" meegenomen in deze actualisatie.
Budgetten onderhanden werk
-6.000
-6.000
-6.000
-6.000
We hebben een actualisatie uitgevoerd van het onderhanden werk op de grondexploitaties. Dit houdt in dat we de financiële stand van zaken van lopende projecten op het gebied van grondontwikkeling hebben geëvalueerd en geüpdatet. We hebben gekeken naar de kosten, opbrengsten en voortgang van deze projecten om een actueel beeld te krijgen van de financiële situatie. Deze actualisatie stelt ons in staat om de benodigde budgetten en middelen nauwkeurig te bepalen en eventuele bijsturingen te doen indien nodig.
-50.000 -49.000 -48.000 -45.000 Een deel van de Equalit-rekening wordt bepaald door de
ICT Equalit
componenten aantal inwoners, aantal accounts en een aantal devices. Op dit moment zijn alle drie de componenten in aantal toegenomen. Deze ontwikkelingen, gecombineerd met een aantal wijzigingen in applicaties, vragen om een bijstelling van de begroting. Totaal 195.000 191.000 484.000 611.000
E: Toelichtingen ontwikkelingen nieuw wensen Hieronder treft u een overzicht aan van de voorstellen nieuw beleid: Nieuwe wensen
2025
2026
2027
*
1
-26.000
-
-
-
Uitbreiding Ernaartoe team
*
2
-41.000
-41.000
-41.000
-41.000
Groei WMO
*
3
-354.000
-354.000
-355.000
-355.000
Werving & Selectie afdeling
*
4
-60.000
-
-
-
Griffie; toegankelijkeisen
*
5
-15.000
-15.000
-15.000
-15.000
Hoge Nood
*
6
-13.000
-13.000
-
-
Actieagenda vrijetijdseconomie
*
7
-20.000
-
-
-
Stimuleringsregeling Landschap; contractverlenging
*
8
-
-40.000
-
-
Samen blijven(d) herdenken / 80 jaar bevrijding
*
9
-75.000
-
-
-
Informatievoorziening; verhogen security
*
10
-127.000
-127.000
-127.000
-127.000
Informatievoorziening; Cloudmigratie DMS
*
11
-55.000
-55.000
-55.000
-55.000
*
12
-15.000
-
-
-
-801.000
-645.000
-593.000
-593.000
Cultuurcoach
NK Tijdrijden Totaal
22
2024
Financiële stand
1
* Cultuurcoach Culturele verenigingen hebben nog steeds veel problemen of uitdagingen. Het is belangrijk dat deze verenigingen blijvende ondersteuning krijgen. Door deze ondersteuning kunnen ze een sterke culturele aanwezigheid behouden in de gemeente Steenbergen, zowel nu als in de toekomst. Dit zorgt voor een beter cultureel aanbod voor iedereen. 2
* Uitbreiding Ernaartoe team Sinds 2019 is het Ernaartoe-team actief als een proefproject in de gemeente Steenbergen. Dit team biedt hulp aan inwoners die zelf geen hulp willen, kunnen of durven vragen. Wat het Ernaartoe-team uniek maakt, is dat het actief op zoek gaat naar mensen die hulp nodig hebben. Het idee is dat door ouders te helpen, ook de kinderen geholpen worden. Op deze manier kan een gezin voorkomen worden om langdurig in een stressvolle thuissituatie te blijven, zodat het kind niet onnodig belast wordt met jeugdzorg. Uit de resultaten blijkt dat het Ernaartoe-team effectief is! Daarom willen we het Ernaartoe-team uit de proeffase halen en structureel in de organisatie integreren. 3
* Groei WMO Binnen de Wmo maatwerkvoorzieningen Huishoudelijke ondersteuning en Begeleiding hebben we te maken met een groei van het aantal cliënten als gevolg van de vergrijzing, het zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en het ondersteunen van chronisch zieke inwoners. We hebben tot op heden te maken met een groei van 6% in 2023 en voorzien een groei van gemiddeld 5% in 2024. Deze groei resulteert in een financiële stijging van € 193.370. Voor begeleiding (dagbesteding en individuele begeleiding) hebben we te maken met een cliëntengroei van ruim 8%. We zien dat deze groei veroorzaakt wordt door het zo lang mogelijk thuis wonen met ondersteunen en toename van kwetsbaarheid bij inwoners als gevolg van financiën, eenzaamheid, geestelijke gezondheid en regelmatig ook fysieke klachten. Voor 2024 stellen we voor om rekening te houden met een gemiddelde cliëntengroei van 5% resulterend in een financiële stijging van € 160.967. 4
* Werving & Selectie De kosten voor het aantrekken en selecteren van nieuwe medewerkers zijn de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen. Om ervoor te zorgen dat we de juiste persoon op de juiste plek kunnen krijgen, zijn er meer en intensievere wervingsprocessen nodig. Deze processen vereisen specifieke expertise, vooral voor strategische functies waarvoor we externe expertise op het gebied van werving en selectie moeten inhuren. We verwachten volgend jaar een aantal van deze trajecten in deze categorieën. Hiervoor hebben we extra financiële middelen nodig. 5
* Toegankelijkheideisen Griffie Wij moeten voldoen aan de toegankelijkheidseisen van de overheid. Een van deze eisen is dat al het beeldmateriaal van de raadsvergaderingen voorzien moet zijn van nauwkeurige ondertiteling. Op deze manier kunnen slechthorenden de besluitvorming goed volgen. 6
* Hoge Nood De gemeente Steenbergen streeft ernaar een toegankelijke en inclusieve gemeente te zijn. Een plek waar mensen zonder zorgen kunnen ontspannen en winkelen. Om dit mogelijk te maken, sluit de gemeente zich aan bij Hoge Nood. Het doel is om een netwerk van openbare toiletten te creëren in alle kernen van de gemeente. Door een licentie bij Hoge Nood aan te schaffen, kan de gemeente actief het aanbod van toiletten in de gaten houden. Daarnaast kan de gemeente op een eenvoudige manier informatie verstrekken aan bezoekers en inwoners. We roepen ook horecagelegenheden op om zich aan te sluiten bij Hoge Nood. Als pilot ontvangen zij een maandelijkse vergoeding als zij meedoen. 7
* Actieagenda vrijetijdseconomie De gemeente Steenbergen en andere gemeenten in de regio Brabantse Wal werken samen op het gebied van recreatie en toerisme. We begrijpen dat het belangrijk is om bezoekers langer te binden aan de Brabantse Wal, zodat ze langer kunnen genieten van ons mooie gebied. Om dit te bereiken, is een regionale aanpak van groot belang.
Financiële stand
23
We willen de samenwerking op het gebied van recreatie en toerisme versterken en uitbreiden. Dit gaan we doen door stap voor stap te werk te gaan. We gaan werken aan het versterken van het merk "Brabantse Wal" door de samenwerking op projectbasis te organiseren. Hiervoor stellen we een gezamenlijke actieagenda op voor de periode 2024/2025. Deze agenda bevat strategische, tactische en operationele acties om ons doel te bereiken. 8
* Stimuleringsregeling Landschap; contractverlenging De huidige Stimuleringsregeling Landschap en samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente Steenbergen en de provincie Noord-Brabant lopen af eind 2023. De provincie heeft besloten om de regeling met twee jaar te verlengen, zodat er in die periode meer details kunnen worden uitgewerkt voor het vervolg. In de begroting voor de komende jaren is al rekening gehouden met €40.000 voor de stimuleringsregelingen Landschap in 2023 en 2024. Aangezien de regeling ook wordt verlengd naar 2025, moet er ook voor dat jaar €40.000 worden gereserveerd. 9