Nederlandse vertaling ChatGPT Final Report Nieuw Vossemeer nl.pdf

23

Inrichtingsvoorzieningen Geef ruimte aan innovatieve invullingen van voorzieningen die passen binnen de veranderde context van kleine dorpen. De dienst van de voorziening zal blijven bestaan, maar de voorziening kan in een andere vorm of op een andere plek bestaan. Het is belangrijk om in overleg met relevante stakeholders, waaronder burgers, te kiezen welke voorzieningen versterkt of geconcentreerd worden en andere verminderen (Gies & Nieuwenhuizen, 2017).

Sociale innovatie Als onderdeel van de sociale dynamiek richt dit principe zich op burgerparticipatie. Burgers en ondernemers nemen steeds meer het heft in eigen hand voor de leefbaarheid van hun dorp. Ze pakken kansen, nemen nieuwe verantwoordelijkheden en doorbreken daarmee de traditionele sociale structuren waarin de gemeente een belangrijke rol speelt. Inwoners hebben een sterke stem en worden aangevuld met de benodigde middelen om actief te zijn wanneer dat nodig is (During, 2013).

24

Masterplan: stappen naar de toekomst De ontwikkelingsas We hebben ervoor gekozen om het gebied rond de Rietkreek en de Veerweg te ontwikkelen tot een "ontwikkelingsas". Deze ontwikkeling is gebaseerd op zowel de wensen van belanghebbenden als op de analyse die we voor Nieuw-Vossemeer hebben gemaakt. De wens van zowel de commissaris als de gemeente was om een sterkere band met het water te creëren. Ze gaven aan dat NieuwVossemeer vanuit historisch perspectief een sterke band heeft met het water en dat het water een belangrijk onderdeel is van de identiteit van het dorp, wat ze graag zouden zien herstellen door ingrepen. Daarnaast gaven zowel de gemeente Steenbergen als de dorpsraad aan een sterkere verbinding met het water het genieten van de natuurlijke omgeving van NieuwVossemeer sterk zou vergroten. De ontwikkelingsas vormt de hoofdverbinding

Afbeelding 20: Deze kaart toont de ontwikkelingsas zoals die in dit rapport wordt voorgesteld. De ingrepen in het gebied zijn gecentreerd rond deze as om alle ontwerpen op een aantrekkelijke, samenhangende manier met elkaar te verbinden.

tussen Nieuw-Vossemeer en de waterkant. Op dit moment is de waterkant echter ontoegankelijk doordat het gebied rond het zwembad en de voormalige veerhalte overwoekerd en afgesloten is. Door ingrepen in de ontwikkeling zou deze verbinding met de waterkant hersteld kunnen worden. Zoals uit de analyse blijkt, was Nieuw-Vossemeer vroeger meer gericht op verblijfs- en dagrecreatie, vooral vanwege het Sunclass park en het aangrenzende zwembad. Omdat deze gebieden nu veel minder gebruikt worden, zijn ze gevoelig voor verwaarlozing. Deze delen geven de huidige straat een vervallen gevoel, terwijl het de potentie heeft om zowel een uitbreiding van het dorp als een overgangsplek van dorp naar natuur te zijn. Daarnaast biedt de as de mogelijkheid om verschillende wandelpaden in de omgeving van de as met elkaar te verbinden, waardoor het een centraal knooppunt wordt in het netwerk van paden. Gecombineerd met de toegang tot de waterkant zou de as de perfecte plek kunnen zijn om je na een lange dag werken langzaam onder te dompelen in de groene rust van de omgeving van Nieuw-Vossemeer.

25

Principes vertalen naar interventies In dit volgende segment worden de vastgestelde principes vertaald naar de praktijk door middel van specifieke ontwerpen, geschikt voor Nieuw-Vossemeer. Eerst wordt een korte uitleg gegeven over hoe deze principes zich vertalen naar de praktijk om het logische verband tussen deze principes en interventies te verduidelijken. Ten eerste de toegankelijkheid van de natuur. Zoals herhaaldelijk genoemd is er relatief veel natuur in de omgeving van Nieuw-Vossemeer. De toegankelijkheid vanuit het dorp naar de natuur is echter op verschillende plaatsen onvoldoende. Ingrepen die bijdragen aan dit principe zullen dergelijke verbroken verbindingen minimaliseren en bijdragen aan de integratie van natuur in het dorp. Ten tweede heeft de perceptie van leefbaarheid in Nieuw-Vossemeer een sterke relatie met de staat van onderhoud van de openbare ruimte. Het verwaarloosde uiterlijk van de omgeving van de Veerweg heeft aandacht nodig om te stralen zoals het hoort, waarbij de natuurlijke troeven van het gebied tot hun recht komen. Binnen het onderhoud van de openbare ruimte is er een sterke relatie tussen het sociale aspect en het fysieke aspect. Allereerst is onderhoud nodig om de eerste stappen te zetten naar een betere toegankelijkheid van het Schelde-Rijnkanaal.

Als dit is bereikt, is het aan zowel burgers als gemeente om de ontwikkelde sterke punten van het gebied te behouden en te zorgen voor goed onderhoud. Dit is waar sociale innovatie om de hoek komt kijken. Burgers moeten een sterke stem hebben en de macht om hun plannen uit te voeren om dit in de praktijk te laten werken. Aan het eind van dit rapport wordt uitgelegd hoe dit kan worden bereikt. Inwoners van Nieuw-Vossemeer waarderen ook de historische aspecten van hun dorp. Om de lokale geschiedenis te benadrukken is integratie van de geschiedenis essentieel. Deze integratie bestaat uit verschillende elementen, maar het meest opmerkelijk is de verbinding met het Schelde-Rijnkanaal, dat een centrale rol heeft gespeeld in de geschiedenis van het dorp. De ligging aan het kanaal en de geschiedenis zijn belangrijke componenten van de historische identiteit van het dorp. Historische identiteit kan ertoe bijdragen dat burgers zich verbonden voelen met elkaar en met hun woonomgeving. Tot slot is het inpassen van voorzieningen als principe geïntegreerd in verschillende onderdelen van het masterplan die bijdragen aan de algehele vraag naar voorzieningen in het gebied. Voorbeelden hiervan zijn wonen en lokale vrijetijdsactiviteiten. Voorzieningen op grotere schaal, zoals bijvoorbeeld kledingwinkels, vallen buiten de reikwijdte van dit principe.

Hierdoor passen passende voorzieningen beter bij de financiële en sociale context van Nieuw-Vossemeer dan anders het geval zou zijn.

26

Interventies De ontwikkelingsas is het masterplan dat bestaat uit verschillende ingrepen die samen dit ontwerp opbouwen. Dit segment neemt de lezer mee door de as, van noord naar zuid, en bespreekt de ingrepen en hun verband met de specifieke locaties.

Rietkreek Belangrijkste principes: Toegankelijkheid van natuur & sociale innovatie Voor: De Rietkreek wordt omringd door de gebouwen van Nieuw-Vossemeer, die het water omsluiten. Hierdoor is het minder verbonden met het dorp dan het zou kunnen zijn. De Rietkreek functioneert als een grens, in plaats van een geïntegreerd deel van het dorp. Het dorpsplein is momenteel de belangrijkste toegang tot de Rietkreek. Maar omdat het plein geen echte aantrekkende factor heeft, wordt deze locatie niet optimaal benut als toegang tot de natuur en als plek voor sociale interactie.

Afbeelding 21: Het herontwerp van de Rietkreek en het stadsplein openen het gebied en hebben een uitnodigende uitstraling.

Na: Het dorpsplein wordt een zichtbaar, centraal toegangspunt van de Rietkreek. Het trekt mensen vanuit het dorp naar de Rietkreek. Het plein wordt een centraal punt waar mensen elkaar kunnen ontmoeten of tegenkomen, wat de sociale interactie en cohesie verbetert. Het plein loopt door in het water door middel van een vlonder, waardoor de relatie tussen de natuurlijke plek van de Rietkreek en de stedelijke plek van het dorpsplein wordt benadrukt. De speeltuin met waterpartijen stelt kinderen in staat om spelenderwijs water te ervaren, spelend met de sterke relatie tussen Nieuw-Vossemeer en het water (Niessing, 2017). De nieuwe verbindingen tussen het dorp en de Rietkreek zorgen ervoor dat de Rietkreek meer geïntegreerd wordt met het dorp. De twee huidige verbindingen tussen de kreek en het dorp worden versterkt en geaccentueerd met groen, waardoor de kreek het dorp in komt. Daarnaast komen er twee

27

nieuwe verbindingen. Deze nieuwe verbindingen zorgen voor een betere toegang tot de Rietkreek vanaf de noordkant van het dorp.

Carnaval magazijn Belangrijkste principe: Behoud van openbare ruimte & sociale innovatie Voorheen: De huidige kruising van de Voorstraat en de Hoogte heeft een verwaarloosde uitstraling door het pakhuis. Het pakhuis is van zichzelf al vrij oud en het uiterlijk is behoorlijk verweerd. Dit doet afbreuk aan de algemene vriendelijke uitstraling van het dorp, zeker gezien het belang van het kruispunt voor het mobiliteitsnetwerk van het dorp. Het kruispunt is verbonden met een van de hoofdingangen van het dorp en is een van de eerste indrukken die mensen van Nieuw-Vossemeer krijgen.

Afbeelding 22: Het magazijn in zijn huidige vorm ziet er onaantrekkelijk uit voor degenen die niet bekend zijn met het reguliere gebruik ervan. Bron: Google Maps.

Na: Het pakhuis krijgt kleine renovaties om het uiterlijk te verbeteren. Voorbijgangers kunnen genieten van de aanblik van het gebouw en het waarderen als een toevoeging aan het karakter van Nieuw-Vossemeer. De inwoners van het dorp kunnen een bijdrage leveren door te helpen schilderen of ideeën aan te dragen om het gebouw een betere uitstraling te geven. Omdat het gebouw bovendien carnavalswagens herbergt die iconisch zijn voor de Noord-Brabantse cultuur, kan het gebouw een mooie weergave zijn van de lokale cultuur en karakter.

Aanleg van nieuwe wandel- en fietspaden Belangrijkste principe: Toegankelijkheid van natuur & integratie van geschiedenis Voor: De dijken in het gebied van Nieuw-Vossemeer kunnen zowel een blokkade als een kans voor ontwikkeling vormen. De structuren creëren een scheiding tussen Nieuw-Vossemeer en het aangrenzende kanaal, terwijl ze ook uitzicht bieden op hetzelfde kanaal. Veel wandelpaden liggen langs (of op) de dijk. Bovendien zijn sommige plekken langs de dijken niet toegankelijk voor wandelaars of fietsers. Desondanks zijn de dijken een iconisch onderdeel van het landschap en bieden ze prachtige uitzichten. Na: Een verbetering van deze wandelpaden is het verplaatsen op de kruin van de dijk. Vooral op de dijk langs het Schelde-Rijnkanaal zou deze vervanging mooie uitzichten over het kanaal opleveren. Een andere verbetering om een betere toegang en verbinding met de natuur te creëren zou de aanleg van een wandelpad op de Nieuw-Vossemeersedijk zijn. Deze dijk staat in verbinding met de Molenwegdijk. Het nieuwe wandelpad langs de Molenwegdijk creëert een verbinding naar het kanaal.

28

Twee andere wandelpaden hebben een verlenging nodig om ontbrekende delen van een pad met elkaar te verbinden. Dit is de wegkruising van de Moorseweg tussen de camping en het voetbalveld. En het pad langs de Moorseweg tussen de Molenwegdijk en de Veerweg. Al deze wandelpaden leiden naar of vanaf de centrale ontwikkelingsas, die de nieuwe levensader is voor de verbinding met de natuur, het kanaal en een verbetering voor de leefbaarheid.

Huisvesting Belangrijkste principes: Geschiedenis & passende voorzieningen integreren

Afbeelding 23: Aantrekkelijke woningen en het grotendeels behouden park erachter zorgen voor een aangename sfeer.

Voor: De kavel grenzend aan de Veerweg is een toplocatie voor ontwikkeling. Het is goed verbonden met zowel het dorp als de waterkant via de Veerweg. Er is ruimte om de openheid van het veld, dat gebruikt wordt voor evenementen en voetballen, te combineren met een rij woningen met behoud van de functionaliteit van het veld. Na: De kavel wordt herontwikkeld om plaats te bieden aan woningen. De woningtypes zijn gericht op kopers van een eerste woning, zoals blijkt uit onze analyse. De rijtjeshuizen zijn compact in oppervlakte en gebouwd van hout in dezelfde stijl en met hetzelfde materiaal als de huizen die werden gebouwd tijdens de wederopbouw na de overstroming van 1953, waardoor een duidelijke maar esthetisch aangename knipoog naar de geschiedenis van het dorp wordt gemaakt. Tiny houses worden gebruikt om extra huisvesting te bieden die betaalbaar is en door het kleine oppervlak goed in de omgeving past. Figuur 24: De mogelijke wooneenheden van bovenaf gezien.

29

Tunnel Belangrijkste principes: Geschiedenis & sociale innovatie integreren Voorheen: De verbinding tussen het dorp en het water wordt verzorgd door de Veerweg. De tunnel onder de Moorseweg verstoort deze verbinding. De ervaren veiligheid is niet optimaal, omdat er geen verlichting in de tunnel is en de tunnel door zijn nauwheid dingen die in de tunnel gebeuren aan het omringende zicht onttrekt. Een gevoel van ervaren onveiligheid ontmoedigt het gebruik van de fysieke ruimte (Evenson et al., 2012, Foster et al., 2016). Met de geplande ingrepen langs de Veerweg wordt de veiligheid van de verbinding van de Veerweg nog belangrijker, aangezien meer mensen de Veerweg zouden gaan gebruiken om zich tussen het kanaal en het dorp te verplaatsen, zolang de ervaren veiligheid maar goed is.

Afbeelding 25: De herwerkte tunnel is breder en biedt ruimte voor creatieve kunstwerken die openlijk worden getoond aan voorbijgangers.

Na: Het dorp en het water zijn verbonden door een zichtbare as die de Veerweg biedt. De tunnel is breed en open, wat de veiligheid en bruikbaarheid van de tunnel vergroot. Houten palen geven de waterstanden aan tijdens de overstroming van 1953 en fungeren als straatverlichting. Dit geeft een fysieke indicatie van hoe hoog het water kwam tijdens deze ramp, waardoor deze geschiedenis een fysiek platform krijgt dat reikt tot aan het bestaande herdenkingskruis vlakbij de molen. De plaatselijke basisschool wordt uitgenodigd om kunstwerken te ontwerpen en aan te brengen op de betonnen overspanning om de gemeenschap bij dit project te betrekken. Dit verankert de interventie in de lokale gemeenschap.

Toekomstige woningen op voormalig Sunclass park Belangrijkste principe: geschiedenis en passende voorzieningen integreren Voor: Uit analyse bleek dat het voormalige Sunclass recreatiepark momenteel weinig potentieel heeft en waarschijnlijk ergens in de komende 5-7 jaar leeg zal komen te staan. Experts zoals Roompot

30

hebben al aangegeven niet in dit park te willen investeren, zowel vanwege de huidige staat als vanwege het gebrek aan aantrekkingskracht van de locatie op recreanten. Bovendien zou handhaving van de huidige functie van het park aanzienlijke investeringen vereisen (door de huidige eigenaren) om ervoor te zorgen dat de gebouwen aan de SNF-normen voldoen. Na: In lijn met de vraag naar woningen van werknemers in de is het Sunclass-gebied een ideale locatie voor nieuwe woningen. Nieuwe woningen hebben een aantrekkelijke esthetiek die de algemene beleving van het gebied verbetert. Een historisch motief van houten woningen, vergelijkbaar met dat van de noodwoningen na de overstroming, kan bijdragen aan dit karakter. Naast het voormalige Sunclass park zal worden voorzien in adequate huisvesting voor de seizoensarbeiders in het gebied.

Terras naast de molen Belangrijkste principes: Geschiedenis, passende voorzieningen & sociale innovatie integreren Vóór: Een hoofdfietsroute loopt langs de molen en het Watersnoodrampmonument. Het café-restaurant van De Praeter, inclusief terras, ligt echter rechts, verscholen achter de molen. Het terras is onzichtbaar vanaf de weg en alleen te vinden door mensen die het gebied goed kennen. Voor de molen parkeergelegenheid en in de buurt zijn nog drie andere parkeerlocaties. Het café-restaurant maakt niet optimaal gebruik van de potentiële klanten die langskomen.

Afbeelding 26: Het terras ligt onder de molen en vlak naast de dijk en het overstromingsmonument, verschillende belangrijke culturele elementen samenkomen.

Na: De huidige parkeerplaats onder de molen wordt herbestemd als terras, wat de historische plek benadrukt en zowel de identiteit van de locatie versterkt als een aangename plek creëert voor sociale interacties. Er wordt meer aandacht gevestigd op deze centrale plek op de as. Bewoners, maar ook fietsers, wandelaars en mensen die de molen en het watersnoodmonument uit 1953 bezoeken, kunnen hier

31

geniet van een pitstop op het terras. Het terras ligt in het zicht van de omgeving en trekt mensen aan.

Waterkant Belangrijkste principes: Toegankelijkheid natuur, onderhoud openbare ruimte & inpassing voorzieningen Vroeger: De relatie tussen het water en Nieuw-Vossemeer is sterk, vroeger zichtbaar door de aantrekkingskracht van het natuurlijke zwembad. Het zwembad was een plek waar buurtbewoners elkaar ontmoetten en samen genoten van de natuurlijke omgeving. Echter, de betonnen muur van het voormalige zwembad, het hek dat het het gebied op dit moment, en de begroeiing zorgen ervoor dat de natuur en het water ontoegankelijk aanvoelen. Bovendien schermt de overwoekerde natuur de locatie af van de omgeving en creëert het een onveilige ervaring, waardoor de waterkant als geheel onaantrekkelijk wordt. Na: Er is een open uitzicht op het water, waarvan genoten kan worden door verschillende structuren. De bankjes laten mensen zitten, genieten van het uitzicht en kijken naar de boten, terwijl het dek in het water het zicht naar links en rechts op het kanaal verbreedt. De locatie heeft niet meer hetzelfde verwaarloosde gevoel als voorheen, door de vervanging van de betonnen muur, het hek en het onderhoud van de overwoekerde natuur. De waterkant wordt onderdeel van een breder netwerk van paden. Een nieuw wandelpad bovenop de dijk verbindt de Zeewegdijk met de Molenwegdijk. Dit pad sluit ook aan op het pad aan de oostzijde van de camping en heeft verbindingen met de nieuwe waterkant.

In plaats van het zwembad biedt de waterkant gebruikers nu een aangename locatie voor sociale interactie.

Afbeelding 27: De waterkant is gemakkelijk toegankelijk in dit ontwerp en nodigt mensen uit om het uitzicht in zich op te nemen.

Afbeelding 28: Het open ontwerp zorgt voor een prachtig uitzicht op het kanaal en laat een indruk achter op bezoekers.

32

Wachttoren Belangrijkste principes: Geschiedenis integreren Vroeger: Door een gebrek aan onderhoud zijn Fort Oranje en andere nabijgelegen forten in de loop der tijd uit het gebied verdwenen. De historische waarde wordt niet benadrukt en heeft geen kans om iets toe te voegen aan de algehele beleving van het landschap. Na: De uitkijktoren combineert zowel het historische aspect van informatie over de nabijgelegen forten als de natuurlijke schoonheid van het gebied. Deze uitkijktoren vormt een opmerkelijke bezienswaardigheid die aansluit bij de historische waarde van het landschap. Het draagt ook bij aan de nabijgelegen fiets- en wandelroutes, Afbeelding 29: Een uitkijktoren combineert een historisch punt van belang met een aangename esthetiek die mensen uitnodigt tot interactie. Bron: omdat voorbijgangers een nieuw Houthandel Van Dal aandachtspunt hebben dat hen naar de omgeving van Nieuw-Vossemeer trekt.

De aanlegplaats van de oude veerboot Belangrijkste principe: geschiedenis integreren Voor: Het einde van de Veerweg kruist de Zeeweg. Vanaf dit kruispunt is het onmogelijk om het water te zien omdat het gebied tussen dit kruispunt en het kanaal begroeid is met bomen en struiken. Het gebied ziet er afgelegen en verwaarloosd uit, wat een onveilig gevoel geeft als je er staat. Na: Het vervangen van de bomen en struiken in het verlengde van de ontwikkelingsas en het doortrekken van de as tot aan het water zorgt voor een prachtig uitzicht op het water. Een knipoog naar de oude veerpont die Oud-Vossemeer en Nieuw-Vossemeer met elkaar verbond is gemaakt in de vorm van een informatiebord met foto's van de veerpont in gebruik.

33

Bottom-up initiatieven organiseren In het licht van het feit dat Nederland zich ontwikkelt naar een participatiesamenleving en burgerparticipatie een grote rol speelt in de nieuwe Omgevingswet, is het cruciaal om na te denken over welke rol een organisatie als de dorpsraad in de toekomst zou moeten spelen. In onze gesprekken met Leon Havermans van de dorpsraad gaf hij aan dat hij de dorpscoöperatie in Esbeek erg goed vond. De coöperatie in Esbeek heeft zeer sterke banden met bestuursorganen en vertegenwoordigers van de provincie en gemeente wonen hun vergaderingen bij, waardoor de coöperatie de mogelijkheid heeft om initiatieven te verwezenlijken. Om dit ook in Nieuw-Vossemeer te bereiken, is de eerste stap die gezet moet worden om met de gemeente te bespreken wat hun rol zou moeten zijn en wat hun verantwoordelijkheden zijn. Hoewel de raad en de gemeente al een samenwerkingsrelatie hebben (zoals door beiden aangegeven in persoonlijke communicatie), is het in een wereld die verschuift naar meer participatie cruciaal dat de relaties tussen burgers en bestuursorganen duidelijk worden gedefinieerd (During et al, 2013). Een belangrijke aanvulling hierop zou een instrument zijn om goed gestructureerde voorstellen te doen voor plannen en interventies voor bottom-up initiatieven.

Naast een duidelijk gedefinieerde relatie met de bestuursorganen kan dit zorgen voor een gestroomlijnd proces bij het maken van bottom-up initiatieven. Hoewel de tool zich vooral richt op de relatie met bestuursorganen, kan het mechanisme ook worden gebruikt bij onderhandelingen met andere belanghebbenden. Een voorbeeld hiervan is het Omgevingsfonds van het zonnepark dat ten noorden van Nieuw-Vossemeer gebouwd gaat worden. Dit fonds heeft aangegeven te willen investeren in initiatieven die de leefbaarheid vergroten als de plannen de investering waard worden geacht. Deze tool zou kunnen helpen om tot zo'n plan te komen. Tot slot geeft deze tool een goed gestructureerd proces dat kan helpen bij het communiceren naar de andere burgers waar de dorpsraad mee bezig is. Dit kan leiden tot een groter draagvlak. Invoer/mandaat Om de dorpsraad in de toekomst een rol te laten spelen, is het cruciaal dat ze een draagvlak hebben. Met deze steun heeft de raad een mandaat om te werken als vertegenwoordigers van het dorp. Om ervoor te zorgen dat deze steun constant blijft, is het belangrijk dat deze bottom-up initiatieven een zo breed mogelijk draagvlak hebben. Dorpsbewoners van alle rangen en standen laten meebeslissen over de aangelegenheden van de raad zou een manier kunnen zijn om deze band met en steun van de burgers in stand te houden.

Dorpsraad Figuur 30: Dit stroomschema toont het proces zoals geconceptualiseerd in dit segment. De rol van de dorpsraad moet zijn om te handelen als spreekbuis van de gemeenschap en als organisatie die een leidende rol kan spelen bij het oppakken van problemen of ideeën binnen de gemeenschap. De dorpsraad moet een plan maken om het probleem aan te pakken of een plan om het idee werkelijkheid te laten worden. Dit kunnen ze doen door burgers te betrekken die

34

kennis over de zaken die met het plan te maken hebben of burgers die erg enthousiast zijn over het plan. Wanneer een conceptplan is gevormd, kan het naar de volgende fase worden gebracht. Belangrijkste beoordelingscriteria Wanneer een conceptplan is gevormd, kan worden beoordeeld of het voldoet aan de criteria die met de gemeente zijn afgesproken. Deze beoordeling kan worden uitgevoerd door kritische vragen te stellen over de criteria. Het concept-plan krijgt zo een sterke basis, in plaats van alleen gebaseerd te zijn op een aansprekend idee. Daarnaast is een goede manier om te testen of het plan goed doordacht is, een presentatie te geven aan de inwoners van Nieuw-Vossemeer om te kijken of zij het ermee eens zijn of aan de criteria is voldaan. Als de dorpsraad ervan overtuigd is dat het plan aan de criteria voldoet, het plan als voorstel naar de gemeente worden gestuurd. Zo niet, dan moet het plan opnieuw geëvalueerd worden zodat een bijgewerkte versie of een ander plan aan de hand van de onderling afgesproken criteria beoordeeld kan worden. Gemeente Het voorstel moet nu door de gemeente worden geëvalueerd. Dit bestaat voornamelijk uit een tweede beoordeling aan de hand van de criteria. En natuurlijk de beoordeling van de financiële mogelijkheden.

Na de gemeentelijke evaluatie zijn er twee belangrijke beslissingen te nemen, de eerste is om het voorstel een go of een no-go te geven. Als het voorstel wordt afgewezen, wordt het teruggestuurd naar de dorpsraad met een uitleg voor de afwijzing. De dorpsraad kan dan beginnen om het plan helemaal te stoppen of om de cyclus opnieuw te beginnen met een verbeterd plan. Als het plan wordt goedgekeurd, moet de gemeente beslissen of ze het plan zelf wil uitvoeren, of dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering wordt gedelegeerd aan de dorpsraad. Projecten met een grotere schaal zullen waarschijnlijk door de gemeente worden opgepakt, terwijl projecten met een kleinere schaal door de dorpsraad kunnen worden afgehandeld. Uitvoering door de Dorpsraad Als de dorpsraad de verantwoordelijkheid krijgt over de uitvoering, is het cruciaal dat de dorpsraad de klus klaart en laat zien dat hij in staat is om met deze initiatieven om te gaan. Zo niet, dan kan het wederzijdse vertrouwen tussen de dorpsraad en de gemeente worden geschaad en kan de gemeente in de toekomst aarzelen om projecten aan de dorpsraad te geven. Door burgers de verantwoordelijkheid te laten nemen voor hun eigen voorstellen, krijgen ze bovendien een gevoel van eigenaarschap over hun eigen omgeving (During et al., 2013).

35

Conclusie Nieuw-Vossemeer staat voor de vraag hoe het zijn leefbaarheid kan garanderen, zowel nu als in de toekomst. Nadat er in het verleden recreatieve voorzieningen waren die mensen naar het dorp trokken, is de directe omgeving nu grotendeels verstoken van dergelijke sterke recreatieve trekpleisters. De financiële druk op andere voorzieningen, waaronder de plaatselijke supermarkt, vormt een bedreiging voor het behoud van de leefbaarheid in de huidige staat. In dit rapport zijn relevante factoren in Nieuw-Vossemeer en omgeving in kaart gebracht om een uitgebreid overzicht te krijgen van de huidige situatie van het dorp en zowel de toekomstige mogelijkheden als uitdagingen. De verdwijnende voorzieningen in het dorp zijn een duidelijke bedreiging voor de leefbaarheid. Daarnaast wees de analyse op de obstakels die het terugbrengen van aantrekkelijke recreatieve voorzieningen over lange afstand naar het gebied in de weg staan. In plaats daarvan laten de sterke punten in de natuurlijke omgeving van het dorp en de centrale ligging tussen verschillende (grote) steden zien dat er meer ontwikkelingsmogelijkheden zijn om de leefbaarheid van het dorp te behouden. Er is een reeks mogelijke ingrepen voorgesteld die elk bijdragen aan het versterken van één of meerdere leefbaarheidsprincipes.

Deze ingrepen kunnen nuttig zijn als opstap naar het verbeteren van het imago van Nieuw-Vossemeer als aantrekkelijke woonlocatie. Dit alles komt samen in de belangrijkste onderzoeksvraag van dit rapport: "Op welke manier kan NieuwVossemeer haar sterke punten benutten en haar toekomst herdefiniëren in termen van leefbaarheid?". Het dorp Nieuw-Vossemeer kan zijn sterke punten benutten door de aantrekkelijke eigenschappen van het gebied te gebruiken om een nieuw imago van een locatie van kwaliteitsvol wonen en natuurlijke rust tot stand te brengen. Het dorp moet gebruik maken van wat al zijn karakter bouwt en proberen flexibel te zijn in een tijd waarin een nationaal patroon van het verplaatsen van voorzieningen vragen oproept over de toekomstige leefbaarheid van veel kleine dorpen. Door voort te bouwen op de huidige verkoopargumenten, in plaats van te compenseren voor wat er nu ontbreekt, kan Nieuw-Vossemeer zijn eigen toekomst van leefbaarheid herdefiniëren en uitgroeien tot een locatie vol geschiedenis, natuurlijke charme en karakter.

Discussie en aanbeveling Toekomstige mobiliteit Een kritische opmerking die moet worden gemaakt is de belangrijke rol van mobiliteit in de toekomst van Nieuw Vossemeer zoals we die zien door de lens van onze analyse en de daaruit voortvloeiende principes en interventies. Mobiliteit speelt slechts een aanvullende rol in dit project, omdat het wordt gezien als een gegeven context die beperkingen stelt aan onze ontwerpen en interventies. Dit is echter niet het geval omdat er geen noodzaak is om mobiliteit te integreren in ons toekomstperspectief. Onze analyse heeft ons duidelijk gemaakt dat Nieuw-Vossemeer in de toekomst verbonden moet blijven met zijn omgeving, vooral als lokale voorzieningen onder druk komen te staan. Het verliezen van de toegang tot voorzieningen zoals een lokale supermarkt zou ernstige nadelige gevolgen kunnen hebben voor de leefbaarheid van het gebied voor lage mobiliteitsgroepen. Mobiliteit bestaat bovendien op een schaal die groter is dan de reikwijdte van ons project en waarbij een groot aantal belanghebbenden betrokken is, zoals nabijgelegen gemeenten, openbaarvervoerorganisaties en financiële en ontwerpadviseurs. Om een volledig begrip te krijgen van wat mobiliteit betekent voor Nieuw-Vossemeer en de toekomstige ontwikkelingen, is specifiek onderzoek nodig.

36

Als onderzoeksgroep stellen we daarom voor dat de dorpsraad en de gemeente Steenbergen samenwerken in een project om een uitgebreid overzicht te krijgen van de vraag van burgers naar vervoer, het huidige vervoersaanbod en de mogelijkheden voor toekomstige mobiliteitsontwikkeling. Onbehandelde velden Vanwege de ontwerpfocus van dit project zijn verschillende interessante gebieden niet onderzocht. Mocht de keuze worden gemaakt om het gebied rond Nieuw-Vossemeer extensief te ontwikkelen, dan moeten deze velden in overweging worden genomen. Ten eerste, met betrekking tot het bovenstaande segment over mobiliteit, viel een uitgebreide financiële analyse buiten het bereik van ons project. Als studentengroep hebben we geen toegang tot de benodigde middelen om een diepgaande financiële analyse uit te voeren van gemeentelijke uitgaven, ontwikkelingskosten en investeringsschalen. Zonder uitgebreid inzicht in deze factoren kunnen er geen financiële plannen worden gemaakt. Ten tweede, door een vergelijkbaar gebrek aan toegang tot diepgaande informatie over milieu- en ecologische aspecten, houden onze ontwerpen niet direct rekening met de minder duidelijke zwakke of sterke punten van het gebied. Ecologische waarden zoals habitats van dieren werden bijvoorbeeld niet in overweging genomen.

In het oude zwembad kunnen nu bijvoorbeeld beschermde diersoorten leven, waardoor ingrepen aan de waterkant worden geblokkeerd. Kortom, het is belangrijk om contact op te nemen met relevante professionals en hen in te schakelen als er echte plannen voor interventies zoals voorgesteld in dit rapport worden gemaakt. Een groot aantal belangrijke factoren is in dit rapport al aan bod gekomen, maar er kunnen nog verborgen belemmeringen zijn voor bepaalde ontwikkelingen. Deze mogelijke belemmeringen verdienen verdere, gespecialiseerde analyse door deskundigen. Thema 'Plannen en ontwerpen voor plaatsen waar je nog niet bent geweest' Terugkijkend op het thema 'ontwerpen voor plaatsen waar je niet bent geweest' er interessante punten naar voren gekomen. Literatuur over het thema wijst erop dat vier gegevensbronnen belangrijk zijn om te gebruiken om een goed beeld van een landschap te creëren; landbedekkingsgegevens, luchtfoto's, landschapsfoto's en veldwaarnemingen (Ode, et al. 2010). In ons project hadden we goede toegang tot bedekkingsgegevens, degelijke luchtfoto's via Google Maps, evenals enkele landschapsfoto's en video's met hulp van de dorpsraad. Het element van veldwaarnemingen is echter interessant. Drie van de vier groepsleden zijn ter plaatse geweest en hebben het projectgebied persoonlijk kunnen ervaren.

In groepsgesprekken werd duidelijk dat er wat verschillen waren in het begrip van het projectgebied tussen de drie leden die het gebied hadden bezocht en degene die dat niet had gedaan. Hoewel dit in ons geval niet extreem problematisch was, zijn er zeker obstakels bij het ontwerpen voor locaties waar de ontwerpers zelf nooit zijn geweest. Misvattingen over locaties van onderwerpen en ervaringen van specifieke locaties zijn heel waarschijnlijk en kunnen zeker problematisch zijn.

37

Referenties 4681.nl (2019). Over Nieuw-Vossemeer. Opgehaald op 25-06-2020, van: https://4681.nl/pages/dorp/over-nieuw-vossemeer.php Aalvanger, A., & Beunen, R. (2011). Dorpsidentiteit: Op zoek naar eenheid in verscheidenheid: vijf methoden waarmee dorpsbewoners hun dorpsidentiteit expliciet kunnen maken (No. 275). Wageningen UR, Wetenschapswinkel. Adams, M.A., Ryan, S., Kerr, J., Sallis, J.F., Patrick, K., Frank, L.D., Norman, G.J. (2006) Validatie van de items van de "neighborhood environment walkability scale" (NEWS) met behulp van geografische informatiesystemen. In Tijdschrift voor Fysieke Activiteit en Gezondheid, 6, pp. S113-S123 Allecijfers.nl (2019). Informatie Wijk 04 Nieuw Vossemeer. Opgehaald 21-06-2020, van: https://allecijfers.nl/wijk/wijk-04-nieuw-vossemeer-steenbergen/ Bakker, W., Hu, M., Wittkämper, L. (2018). RIGO Research en Advies. Ouderenmonitor 2018. Opgehaald van: https://www.rigo.nl/wp- content/uploads/2018/05/Ouderenmonitor2018_RIGO.pdf Balsas, C. J. L. (2004). Measuring the livability of an urban centre: an exploratory study of key performance indicators. In Planning Practice & Research, 19 (1), 101-110. BHIC.nl(2019). Het veer Nieuw-Vossemeer - Oud-Vossemeer. Opgehaald op 25-06-2020, van: https://www.bhic.nl/ontdekken/verhalen/het-veer-nieuw-vossemeer-oud-vossemeer BN de Stem. (2016, 23 juni). Natuurbad De Eendracht in Nieuw-Vossemeer sluit.

Opgehaald van: https://www.bndestem.nl/nieuws/natuurbad-de-eendracht-in-nieuw-vossemeersluit~a365134f/?referrer=https://www.google.com/ Brey, E. T., & Lehto, X. Y. (2007). De relatie tussen dagelijkse en vakantieactiviteiten. Annalen van toerismeonderzoek, 34(1), 160-180. Centraal Bureau voor de Statistiek. (2020, 2 maart). Minder traditionele criminaliteit in alle delen van Nederland. Op 02-07-2020 ontleend aan: https://www.cbs.nl/nl- nl/nieuws/2020/10/minder-traditionelecriminaliteit-in-alle-delen-van-nederland. Centraal Bureau voor de Statistiek (2019). Deel 2 van het Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2019. Auteur. Opgehaald van: https://www.cbs.nl/nl- nl/publicatie/2019/48/trendrapport-toerisme-recreatieen-vrije-tijd-2019 Centraal bureau voor de Statistiek (2016). Huishoudensprognose: jongeren en ouderen langer thuis. Opgehaald van: https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2016/24/huishoudensprognose-jongeren-en-ouderen- langer-thuis

38

CELTH. (2015). Toekomst van de vaste gast. Auteur. Opgehaald van: https://www.gelderland.nl/bestanden/Documenten/Gelderland/06Werk-enondernemen/161202_Toekomst_van_de_vaste_gast.pdf During, R. (2013). Sociale innovatie als veelbelovend concept in krimpregio's. Syscope Magazine, 2013(31), 27-30. During, R., Bock, B., Van Dam, R., Donders, J., Kruit, J., Pleijte, M., De Witte, D. (2018). Leefbaarheidsinitiatieven op het platteland Analyse van eigenheid en eigenaarschap. Wageningen Universiteit en Research. Opgehaald van: https://kennisopenbaarbestuur.nl/media/256172/leefbaarheidsinitiatieven-op-het- platteland.pdf Dynamic Concepts Consultancy Eindhoven . (2017). REGIO WEST-BRABANT BIJDRAGEPOTENTIE VTE SECTOR. Opgehaald van: https://www.westbrabant.eu/downloads/2-8-17-Def-Rapportage-groeipotentie-VTE-West-Brabant.pdf

Evenson, K.R., Block, R., Roux, A.V.D., McGinn, A.P., Wen, F., Rodríguez D.A. (2012). Associaties van lichamelijke activiteit bij volwassenen met waargenomen veiligheid en door de politie geregistreerde criminaliteit: de Multi-ethnic Study of Atherosclerosis International. In Journal Behavrioal Nutrition and Physical Activity, 9 (2012), p. 146. Fontein, R. J., de Boer, T. A., Breman, B. C., Goossen, C. M., Henkens, R. J. H. G., Luttik, J., & de Vries, S. (2009). Relatie recreatie en natuur: achtergronddocument bij Natuurbalans, 2009 (nr. 160). Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu. Foster, S., Hooper, P., Knuiman M., Christian H., Bull F., Giles-Corti B. (2016). Veilige RESIDENTIËLE OMgevingen? Een longitudinale analyse van de invloed van criminaliteitsgerelateerde veiligheid op lopen. Int J. Behav. Nutr. Phys. Act., 13 (2016), p. 22 Gebiedscommissie Brabantse Delta, Provincie Noord-Brabant, De Brabantse Wal, Rijkswaterstaat, SBB, Dorpsraad Nieuw-Vossemeer, & Van Meel VOF. (2015). Door de boezem van de Eendracht. Gemeente Steenbergen. Opgehaald van: https://www.vvvbrabantsewal.nl/-/media/images/vvv/brabantsewal/wandelroutes/ommetje- in-de-boezem-van-de-eendracht-nieuw-vossemeer.pdf?la=nl Gies, E., Nieuwenhuizen, W. (2017). Wageningen Environmental Research. Rivierenland Leeft! Opgehaald van: https://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/fulltext/403847 Gough, M. Z. (2015).

Het verzoenen van leefbaarheid en duurzaamheid: Conceptuele en praktische implicaties voor planning. In Journal of Planning Education and Research, 35 (2), p. 145- 160. Hall, C. H., Müller, D. (2004). Toerisme, mobiliteit en tweede huizen: Tussen elitair landschap en gemeenschappelijke grond.

39

Hartig, T., R. Mitchell, S. Vries, S. H. de; Frumkin, 2014. Natuur en Gezondheid. Annual Review of Public Health, 35, p. 207-228. Heuvel, van den N. (2018). Van Nuland & Partners. Sunclasspark, Nieuw-Vossemeer. Ontleend aan: https://raad.gemeente-steenbergen.nl/Vergaderingen/Beeldvormende-vergadering/2019/15- april/19:30/04ABijlage-rapportage-Sunclasspark-BM1900861-1.pdf Jansen, A. (2019, 6 april). Eigenaren willen en kunnen investeren in Sunclass. Opgehaald van: https://www.bndestem.nl/bergen-op-zoom/eigenaren-willen-en-kunnen-investeren-in- sunclass~af2af429/ Jansen-Verbeke, M. (2003). Toerisme, recreatie en vrije tijd in de stad. De eeuw van de stad. Janssen, J., Luiten, E., Renes, H. & Rouwendal, J. (2013). Oude sporen in een nieuwe eeuw: De uitdaging na Belvedere, Amersfoort: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Jansson, M., Fors, H., Lindgren, T., Wiström, B. Perceived personal safety in relation to urban woodland vegetation - a review. In Stadsbosbouw en stedelijk groen, 12 (2013), pp. 127-133 Klemm, W., Heusinkveld, B. G., Lenzholzer, S., & van Hove, B. (2015). Straatgroen en de fysieke en psychologische impact ervan op thermisch comfort. Landscape and Urban Planning, 138, 87-98. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.02.009 Kuhlman, J. W., de Blaeij, A. T., de Hoop, J. G., Michels, R., Smit, A. B., & Vogelzang, T. A. (2012).

Landbouw en recreatie in krimpregio's: knelpunten en kansen. LEI, onderdeel van Wageningen UR. Lengkeek, J. (1996). Over de meervoudige werkelijkheid van de vrije tijd; een fenomenologische benadering van het anders-zijn van de vrije tijd. Loisir et société/Samenleving en vrije tijd, 19 (1), p. 23-40. Meerburg, B. G., & Korevaar, H. (2009). Ecologisch beheer van de publieke ruimte: mogelijkheden voor natuurtechnisch dijk-, slootkant- en wegbermbeheer, toegespitst op de Hoeksche Waard (No. 280). Plant Research International.

Miller, H. J., Witlox, F., Tribby, C. P. (2013). Het ontwikkelen van contextgevoelige leefbaarheidsindicatoren voor transportplanning: een meetkader. In Journal of Transport Geography 26, p. 51-64. Maruthaveeran, S., van den Bosh, C.K. (2015). Angst voor criminaliteit in stadsparken - wat zeggen de bewoners van Kuala Lumpur? In Urban Forestry & Urban Greening, 14 (2015), pp. 702-713. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. (2015). Leefbaarometer. Opgehaald op 0207-2020, van: https://www.leefbaarometer.nl/page/leefbaarometer

40

Niessing, L. (2017). Speelruimte in krimpregio's. Het ervaren belang van centrale buurtplekken in krimpregio's. Opgehaald van: https://theses.ubn.ru.nl/handle/123456789/4475 Ode, Å., Tveit, M. S., & Fry, G. (2010). Advantages of using different data sources in assessment of landscape change and its effect on visual scale. Ecologische indicatoren, 10(1), 24-31.

Ouhajji, M. (2017, 13 november). De toekomst van Sunclass in Nieuw-Vossemeer in vier meningen. BN DeStem. Retrieved from: https://www.bndestem.nl/bergen-op-zoom/de- toekomst-van-sunclass-innieuw-vossemeer-in-vier-meningen~a1fb659a/ P10 (2019). Zonder Platteland Geen Leefbaarheid. Retrieved from: https://www.wur.nl/upload_mm/4/1/2/341d0880-6f8b-4c86-82698c15bee623b9_P10_Vijfpuntenplan_leefbaarheid.pdf Peppelaar, M. (2020, 13 januari).Visie voor toeristische hotspot Sunclass in Nieuw- Vossemeer. BN DeStem. Opgehaald van: https://www.bndestem.nl/bergen-op-zoom/visie- voor-toeristische-hotspotzonneklasse-in-nieuw-vossemeer~ad9c6722/ Russell, R. V. (1990). Recreatie en levenskwaliteit op oudere leeftijd: Een causale analyse. Tijdschrift voor Toegepaste Gerontologie, 9(1), 77-90. Ruth, M., Franklin, R. S. (2014). Toegepaste Geografie (49, p. 18-23). Opgehaald van: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0143622813002324?casa_token=1Ewsw 1hUvDwAAAAA:0ABI0tuW9I1ZoC2fintEv0Hw_s5z8EXJRzLYhevPacic2XfKbKE1CyyTEfVJ GMkrvMs3LqSqC8 RTL Nieuws. (2019, 23 december). Politie ziet 10 misdrijven in eerste 9 maanden van 2019 in NieuwVossemeer. Op 02-07-2020 ontleend aan: https://www.rtlnieuws.nl/zoek-het- op/datavisualisatie/2019criminaliteit-misdrijf-inbraak-drugs-wapens-politie-veiligheid/77427497a14249e4c07e44f27d1bcdef/nieuwvossemeer. Smith, S. L., & Godbey, G. C. (1991).

Vrije tijd, recreatie en toerisme. Annalen van Toerisme Onderzoek, 18(1), 85-100. Steenbekkers, A., Vermeij, L., & van Houwelingen, P. (2017). Dorpsleven tussen stad en land: Slotpublicatie Sociale Staat van het Platteland. Opgehaald van: https://www.binnenlandsbestuur.nl/Uploads/2017/3/Dorpsleven-tussen-stad-en-land- WEB.pdf Thissen, F., & Loopmans, M. (2013). Dorpen in verandering. Rooilijn, 46(2), 80-89. Opgehaald van: https://lirias.kuleuven.be/1739173?limo=0 Tjoonk, S. (2013). Sturen of steunen? Een analyse van overheidsbeleid, krimpproblematiek en hun effecten op de leefbaarheid in Noordoost Groningen, Stadsregio Parkstad Limburg en de Achterhoek.

41

Troped, P.J., Saunders, R.P., Pate, R.R., Reininger, B., Addy, C.L. (2003) Correlates of recreational and transportation physical activity among adults in a New England community. In Preventieve geneeskunde, 37, pp. 304-310 Veer, M., & van Middelkoop, M. (2002). Mensen en de natuur: recreatief gebruik van natuur en landschap (No. 2002/05$ A310). Stichting Recreatie, Kennis- en Innovatiecentrum. Verweij, A. (2006). Leefbaarheid, op het snijvlak van sociaal en Fysiek. Ministerie voor Wonen, wijken en Integratie directie Kennis en Verkenningen. Opgehaald van: https://www.pbl.nl/sites/default/files/rest/cms/publicaties/leefbaarheid,_op_het_snijvlak_van_ sociaal_en_fysiek-tekst.pdf Watersnoodmuseum (z.d.). Noorse houten geschenkwoningen. Opgehaald op 03-07-2020, van: https://watersnoodmuseum.nl/kennisbank/geschenkwoningen/ Weetmeer.nl(2019). Huizen in Nieuw-Vossemeer. Op 02-07-2020 ontleend aan: http://www.weetmeer.nl/buurt/Steenbergen/Nieuw-Vossemeer/08510400 Zuiderwaterlinie Noord-Brabant. (n.d.). De oudste en langste waterlinie. Opgehaald van https://www.zuiderwaterlinie.nl/

42