GGD Jaarstukken 2020 2112955.pdf
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2020 GGD WEST-BRABANT
1
VOORWOORD
Begin 2020 sloop corona langzaam maar zeker ons land binnen en zagen we hoe deze infectieziekte vervolgens snel om zich heen greep. Steeds meer mensen werden ziek en de zorg kwam onder hoge druk te staan. Iedere keer moest er weer een schepje bovenop de landelijke maatregelen om corona terug te dringen. Inmiddels leven we in een ‘anderhalvemetersamenleving’ en dragen we mondkapjes in de publieke ruimtes. De impact van de coronamaat regelen op het leven van onze inwoners is groot. Mensen hebben gevoelens van eenzaamheid, bewegen minder en sommigen drinken meer alcohol dan vóór corona. Doordat veel mensen thuiswerken ontstaat er in een aantal huishoudens spanning en frustratie. Kinderen kunnen gedurende lange periodes niet naar school en ouders moeten daardoor thuisonderwijs geven. Voor velen voelt het als een onzekere tijd.
Op 31 maart 2020 kreeg onze Directeur Publieke Gezondheid (DPG) per brief rechtstreeks van het ministerie van VWS de opdracht om zorg te dragen voor de regionale aanpak voor zorg aan kwetsbare patiënten i.v.m. COVID-19, waaronder het testen en het bron-& contactonderzoek. Onze organisatie moest daarvoor flexibel zijn en veel medewerkers van de GGD werden ingezet in de coronaprocessen. We hebben het voor elkaar gekregen om tussen juni en december van 2020 ruim 250.000 testen uit te voeren. Dit hebben we als GGD/GHOR natuurlijk niet alleen gedaan, maar in goede samenwerking met onze partners in de Veiligheidsregio Midd en en West-Brabant, de gemeenten, onze collega GGD’en in Brabant, het ROAZ (regionaal overleg Acute Zorg) en RONAZ (Regionaal Overleg Niet Acute Zorg). Tegelijkertijd moest ook de niet-uitstelbare reguliere zorg aan onze inwoners doorgaan. Door de coronacrisis heeft de GGD veel expertise en capaciteit moeten inzetten die normaal gesproken wordt benut voor deze reguliere taken. Daarom hebben wij een aantal van deze taken niet of anders uitgevoerd dan u van ons gewend bent. Daarnaast hebben sommige taken ook (deels) stilgelegen, doordat er simpelweg geen vraag naar was. Denk dan bijvoorbeeld aan de reizigersvaccinaties, omdat mensen minder of niet op reis konden dit jaar.
Ondanks, of misschien wel juist dankzij, corona heeft de GGD ook mooie ontwikkelingen doorgemaakt. Zo hebben we in 2020 de community aanpak ontwikkeld om kwetsbare kinderen sneller in beeld te brengen en hen beter te kunnen helpen waar ze dat nodig hebben. We hebben gezien dat we als GGD in staat zijn om snel over te stappen op thuiswerken en zorg te bieden op afstand. We zijn er trots op dat we als GGD West-Brabant hebben laten zien dat we een innovatieve en vooruitstrevende organisatie zijn, die er staat als de samenleving haar nodig heeft. Graag wil len we bij deze alle medewerkers en al onze (keten)partners bedanken die zich in 2020 zo hard hebben ingezet en zich flexibel hebben opgesteld om de coronacrisis het hoofd te bieden.
Miranda de Vries, bestuursvoorzitter GGD West Brabant Annemieke van der Zijden, directeur Publieke Gezondheid
2
Inhoud Inhoud .......................................................................................................................................................3 1.
JAARVERSLAG: DE ANALYSE .............................................................................................................5 1.1
Inhoudelijke analyse .......................................................................................................................5
1.2
Financiële analyse ...........................................................................................................................9
1.3
Corona paragraaf .......................................................................................................................... 10
2.
1
ACHTERGRONDINFORMATIE .......................................................................................................... 16 2.1
Verantwoording per ambitie .......................................................................................................... 16
2.1.1
Een gezonde en veilige leefomgeving ......................................................................................... 17
2.1.2
Vraaggedreven werken met behulp van technologie en ontmoetingen ........................................ 20
2.1.3
Preventie om te gaan voor gelijke gezondheidskansen voor iedereen .......................................... 24
2.2
Indicatoren teams ......................................................................................................................... 29
2.3
Beleidsindicatoren ........................................................................................................................ 48
PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING .............................................................. 50 1.1
Beleid omtrent weerstandsvermogen en risico’s ............................................................................ 50
1.2 Kengetallen ..................................................................................................................................... 51 1.3
Beschikbare weerstandscapaciteit ................................................................................................. 51
1.4
Benodigde weerstandscapaciteit – op basis van de risico-inventarisatie .......................................... 51
2.
3
ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ................................................................................................. 53 2.1
Onderhoud Pand ........................................................................................................................... 53
2.2
Onderhoudscontracten ................................................................................................................. 53
PARAGRAAF FINANCIERING ................................................................................................................. 54 3.1 Liquiditeitsbeheer ............................................................................................................................ 54 3.2 Kasgeldlimiet ................................................................................................................................... 54 3.3 Renterisico vaste schulden (zie bijlage 3: Staat van langlopende leningen) ......................................... 54 3.4. Vermogensstructuur en financiering (GGD) ...................................................................................... 55 3.5. Rentetoerekening ........................................................................................................................... 56
4 PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING ............................................................................................................... 57 4.1
Het Service Centrum ..................................................................................................................... 57
4.2
Huisvesting en duurzaamheid ........................................................................................................ 57
4.3
Inkoop .......................................................................................................................................... 57
4.4
Informatiebeheer .......................................................................................................................... 58
4.5
GEGEVENSBESCHERMING MET INFORMATIEBEVEILIGING ................................................................ 59 3
4.6 5
ORGANISATIE EN MEDEWERKERS ................................................................................................... 60
PARAGRAAF SAMENWERKINGSVERBANDEN ......................................................................................... 63 5.1
Het Service Centrum (HSC) ............................................................................................................ 63
5.2
Stichting Sociale Wijkteams Oosterhout ......................................................................................... 63
5.3
Bureau Gezondheid, Milieu en Veiligheid ....................................................................................... 63
5.4
GHOR Midden- en West-Brabant.................................................................................................... 63
5.5
CJG Breda ..................................................................................................................................... 63
JAARREKENING 2020 ................................................................................................................................. 65 1.
GRONDSLAGEN ............................................................................................................................. 66
2. Balans per 31 december 2020 ................................................................................................................ 68 3. Toelichting op de balans per 31 december 2020 ..................................................................................... 69 4. Niet in balans opgenomen verplichtingen en niet in balans opgenomen activa ........................................ 75 5.1. Overzicht baten en lasten ................................................................................................................ 76 Hieronder is het overzicht baten en lasten in duizenden euro’s weergegeven .......................................... 76 5.2. Exploitatie overzicht 2020 ............................................................................................................... 77 6. Toelichting op het overzicht baten en lasten 2020 .................................................................................. 78 6.1. Baten ............................................................................................................................................. 78 6.2. Lasten ............................................................................................................................................
79 6.3 Incidentele baten en lasten .............................................................................................................. 81 6.4 Taakveldenoverzicht ........................................................................................................................ 82 6.5 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ................................................................................ 83 7. Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................................ 85 Bijlagen .................................................................................................................................................... 86
4
1. JAARVERSLAG: DE ANALYSE Dit jaarverslag brengt in beeld hoe GGD West-Brabant ervoor staat nu we het jaar 2020 hebben afgesloten en wat de financiële gevolgen zijn van de coronacrisis voor onze organisatie. Onderstaand leest u in een beschrijvende vorm onze analyse van het afgelopen jaar. In de achtergrondinformatie in hoofdstuk 2 vindt u een puntsgewijze rapportage op de doelen die we in de Beleidsbegroting 2020 hebben opgenomen. Ook gaan we in onderdeel 2 nader in op de financiële stand van zaken, en met name op de financiële impact die Corona heeft op onze GGD.
1.1 Inhoudelijke analyse In 2020 zijn we geconfronteerd met het coronavirus en all e gevolgen die deze infectieziekte had voor de samenleving en onze organisatie. Op 31 maart 2020 kreeg onze Directeur Publieke Gezondheid (DPG) per brief rechtstreeks van het ministerie van VWS de opdracht om zorg te dragen voor de regionale aanpak voor zorg aan kwetsbare patiënten i.v.m. COVID -19. Hiermee kreeg onze DPG er een aantal extra verantwoordelijkheden bij: •
het inrichten van het crisisteam infectieziektebestrijding;
•
het coördineren van de persoonlijke beschermingsmiddelen;
•
het borgen van de regionale zorgcontinuiteit;
•
de coördinatie van de aanpak voor opvang van patiënten met COVID -19 buiten de
ziekenhuizen; •
het inrichten van financiering voor extra zorgverlening;
•
het testen van zorgprofessionals, later uitgebreid naar meerdere doelgroe pen en vanaf 1 juni
voor alle personen met klachten; •
het uitvoeren van grootschalig bron - en contactonderzoek bij alle positief geteste mensen;
•
vergoeden van Labkosten van instellingen, huisartsen en labs (OGZ -budget).
In het voorjaar zijn daarom vanuit de hele GGD en de GHOR collega’s ingezet op bovengenomede taken en opdrachten. Dit zorgde er, in combinatie met de landelijke coronamaatregelen voor, dat een groot deel van de reguliere taken stil kwam te liggen. De situatie vroeg een grote flexibiliteit van de GGD, de GHOR en de samenwerkingspartners. Corona gaf ook een andere kijk op de bestuurlijke omgeving van onze organisatie. We zijn een regionale GGD, maar werden landelijk aangestuurd. Ook de territoriale discongruentie in het gebied speelde ons parten. Voor meer informatie over de corona -aanpak van de GGD verwijzen wij u naar paragraaf 1.3.
Middels het programma Corona Next Step wordt het reguliere proces van de GGD inmiddels zoveel mogelijk ontlast. Dit heeft ervoor gezorgd dat het reguliere werk in de tweede helft van 2020 weer kon worden opgepakt. Op alle vlakken zijn de directe gevolgen v an de coronacrisis op de koers van de GGD merkbaar. De gemiste tijd en inzet op de doelen die we ons vooraf hadden gesteld in de
5
Beleidsbegroting 2020 kunnen we veelal niet meer inhalen. Ook de implementatie van de strategische thema’s van de Agenda voor de Toekomst heeft gedurende de drukste coronaperiode nauwelijks aandacht gekregen. Dit wil echter niet zeggen dat we dit jaar maar weinig hebben bereikt. In tegendeel, we hebben ook dit jaar belangrijke stappen gemaakt en zijn hier en daar gekomen tot nieuwe inzichten. Op het gebied van corona hebben we verbindingen met allerlei partners, zowel in de zorg als daarbuiten. Deze partners zijn veelal ook onze partners voor de reguliere werkzaamheden.
Ons Team Onderzoek heeft vanaf maart dit jaar gezorgd voor de informatievoorziening rondom corona. Het gaat hierbij om informatie over aantal besmettingen, mortaliteit, testen en vanaf 2021 wordt dit uitgebreid met informatie over vaccineren. De informatievoorziening heeft voornamelijk vorm gekregen in de vorm van dashboards, en dagelijkse en wekelijkse updates naar samenwerkingspartners. Natuurlijk brengt de situatie rondom corona veel vragen met zich mee. Die vragen, zowel intern als extern worden, naast deze ‘reguliere’ coronataken beantwoord. Verder wordt er ook onderzoek gedaan naar clusters en wordt er meegewerkt aan landelijk onderzoek. Tevens is de Coco studie opgezet: een onderzoek naar de verspreiding van COVID -19 onder mensen werkzaam in niet-medische contactberoepen.
We hebben in 2020 gemerkt dat de ingeslagen weg naar een meer digitale en datagedreven organisatie zijn vruchten afwerpt. Door de coronacrisis zijn digitaal werken en contact op afstand meer vanzelfsprekend geworden. Om dit mogelijk te maken, hebben we online thuiswerken in een hoger tempo doorgevoerd. De noodzaak om thuis te werken en digitaal te vergaderen heeft verandering gebracht in het contact tussen medewerkers binnen de GGD, maar zeker ook naar buiten. Als gevolg van de coronacrisis hebben we versneld ingezet op beeldbellen met cliënten om zo contactmomenten op een verantwoorde manier door te laten gaan. We hebben het voor ouders en kinderen mogelijk gemaakt om hun dossier digitaal in te zien in een Ouderportaal. Daarnaast hebben we ook gebruikgemaakt van webinars om de gemeenteraden op de hoogte te houden van de actuele stand van zaken omtrent corona in onze regio.
De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2022. In 2020 is een aantal gemeenten wel aan de slag gegaan met de voorbereidingen op de invoering hiervan. Het team GMV heeft samen met het team beleid deelgenomen aan gemeentelijke bijeenkomsten om te adviseren over een gezonde leefomgeving in de omgevingsvisie. Daarnaast heeft het projectteam Brabantse Omgevingsscan (BrOS) in 2020 gewerkt aan het actualiseren va n de verschillende belevingscijfers en beleidsinspiraties van de Brabantse Omgevingsscan. De BrOS is een belangrijke inspiratiebron voor het beleid dat gemeenten Brabantbreed ontwikkelen voor een gezonde leefomgeving. In 2020 hebben we desgevraagd ook aan tafel gezeten bij gemeenten in klimaatdialogen en advies gegeven over klimaat en water. In het kader van de Omgevingswet ontwikkelen we standaardadviezen die
6
gemeenten zelf kunnen toepassen onder hun Omgevingsvisie. Dit geeft ons de ruimte om maatwerkadvies te leveren aan gemeenten in die situaties waar we ook daadwerkelijk verschil kunnen maken voor de gezondheid van de inwoners. Ook startte er in oktober een projectleider Omgevingswet voor GGD HvB en GGD WB.
De landelijke coronamaatregelen hadden ook een grote impact op de uitvoering van de taken binnen het basispakket van de Jeugdgezondheidszorg. Daardoor konden deze taken niet op de normale manier konden worden uitgevoerd. Middels het geven van zorg op afstand, chat en beeldbellen wisten we dit gedurende het jaar grotendeels te ondervangen. Hierbij hebben we uiteraard prioriteit gegeven aan de niet-uitstelbare zorg. Dat betekent dat we bijvoorbeeld hebben gekeken welke contactmomenten even uitgesteld konden worden en welke contactmomenten absoluut nie t. Desalniettemin heeft corona schade aangericht in onze samenleving en ook de kinderen zijn daarbij niet gespaard gebleven. We houden er rekening mee dat de gevolgen van corona nog lang door kunnen werken bij het gezond opgroeien van kinderen. Om kwetsbar e kinderen vroegtijdig in beeld te brengen en hen te ondersteunen, hebben we ingezet op actief contact met jeugdigen en gezinnen die eerder als (potentieel) kwetsbaar werden aangemerkt. Hierbij zagen we in veel gevallen dat er sprake was van actuele en verergerde problematiek. Bij 30% van de kwetsbare gezinnen ontstonden de problemen specifiek door de coronasituatie.
Deze problemen werden bijvoorbeeld veroorzaakt door het wegvallen van dagritme en structuur, het uitvoeren van thuisonderwijs, psychische stre ss, spanningen in het gezin, geïsoleerd zijn, maar ook werkeloosheid of spanningen met de werkgever. Een kwart van deze gezinnen had al vóór corona problemen in de thuissituatie, maar deze werden als gevolg van corona vervolgens wel verergerd. We hebben da arom de samenwerking met onze netwerkpartners rondom de kinderen versterkt om zo een sluitend vangnet te vormen voor de kwetsbare gezinnen. Deze benadering noemen we de Community aanpak en komt voort uit de gedachte ‘It takes a village to raise a child’. W e hebben actief contact opgenomen met kinderopvang, basisscholen, voorgezet onderwijs en scholen voor middelbaar beroepsonderwijs. De scholen en kinderdagverblijven waarderen deze werkwijze en noemen het prettig en drempelverlagend voor de toekomst. We ondersteunen de scholen ook op maat bij het terug opstarten en verzorgen een collectief aanbod, bijvoorbeeld door middel van een nieuwsbrief, het inrichten van een webpagina voor scholen en kinderopvang en het verzorgen van webinars. De Community aanpak komt ook tegemoet aan de ondersteuningsbehoefte bij ouders en kinderen, scholen en leerkrachten.
De onderwerpen uit het Nationaal Preventieakkoord (alcohol, roken en overgewicht) hebben we in 2020 vooral via de digitale kanalen onder de aandacht gebracht. We v erzorgden samen met Novadic Kentron en Helder Theater het webinar ‘Je hebt meer invloed dan je denkt’, over het voorbeeld dat ouders hun kind geven over alcohol. Dit webinar werd goed bekeken en liet zien dat we op een digitale wijze inwoners kunnen bereik en die normaal wellicht fysiek niet aanwezig zouden zijn bij themabijeenkomsten. Verder zijn we op het gebied van preventie op een aantal thema’s bezig met
7
een verschuiving naar een regionale aanpak. Dit wil uiteraard niet zeggen dat lokale preventieprogramma’s daardoor ondergesneeuwd raken. De regionale aandacht voor de preventiethema’s biedt juist een versterking van de lokale programma’s die in de gemeenten worden uitgevoerd. Zo heeft in 2020 de voorbereiding plaatsgevonden voor de uitrol van preventieca mpagne tegen dementie, genaamd ‘Wij zijn zelf het medicijn’. In januari 2021 wordt voor deze preventiecampagne de kick-off gehouden. Ook is in 2020 al hard gewerkt aan de regionale campagne rondom een rookvrije generatie, waarvoor de GGD landelijke subsidi e heeft ontvangen. De uitvoering hiervan gaat in 2021 plaatsvinden. We willen op al deze manieren onze inwoners stimuleren om gezonder te leven, omdat dit niet alleen nu, maar zeker ook op de lange termijn grote voordelen met zich meebrengt.
Ondanks dat 2020 sterk in de greep was van het Coronavirus, hebben we samen hard gewerkt om al onze reguliere taken en onze verantwoordelijkheden uit te voeren. Dit is misschien niet altijd gegaan op de manier waarop u dit van ons gewend bent, maar met een flexibele e n inventieve werkwijze hebben we ons ingezet voor de kwetsbare inwoners van West -Brabant. De aanpak van corona vraagt van de GGD een langdurige inzet van (infectieziekte)artsen, terwijl de capaciteit daarvan in de huidige arbeidsmarkt toch al onder druk staat. Daarom zoeken we steeds een balans tussen de coronaprocessen en het reguliere werk. Het jaar 2021 zal ook nog worden beïnvloed door Corona en de druk op de GGD blijft ook in het komend jaar hoog.
8
1.2 Financiële analyse
Financiële Impact GGD taken Het financieel resultaat over 2020 bedraagt totaal €797.000 positief. Het overgrote deel van het resultaat wordt ten eerste veroorzaakt voor circa €400.000 (V) uit (het aanhouden) vacatureruimtes. Met name het invullen van vacatures van artsen en verpleegkundi gen is een lastige opgave i.v.m. krapte op de markt. Tegelijkertijd merken we door zichtbaarheid van de GGD tijdens de coronacrisis wel steeds meer een aantrekkingskracht vanuit de buitenwereld om bij de GGD aan de slag te gaan. Een tweede belangrijke afwijking positief is een hogere realisatie van opbrengsten ten opzichte van de vastgestelde begroting. Het resultaat op dit onderdeel bedraagt circa €150.000 (V). Ten derde hebben we in 2020 een aantal samenwerkingsverbanden geactualiseerd en onze aandeel van o.a. overhead goed tegen de licht gehouden . Actualisatie van deze samenwerkingsverbanden heeft geresulteerd
in
(technisch)
hogere
baten
van
circa
€100.000
(V).
Actualisatie
van
samenwerkingsverbanden heeft weliswaar geleid tot hogere baten maar deze afspraken hebben ook weer geleid tot hogere kosten binnen o.a. afdeling bedrijfsvoering en onze servicecentrum. Ook zien we voor de uitvoering van de taak Regionaal Uitstapprogramma Prostituees (RUPS) voor onze gemeenten een saldo van circa €60.000 (V) als gevolg van een onderbesteding binnen deze project. Tot slot een laatste positieve ontwikkeling uit onze exploitatiebegroting is het effect van corona op onze innovatiebudget. Coronacrisis heeft een aantal ontwikkelingen versneld waardoor uiteindelijk minder middelen benodigd waren dan vooraf geprognotiseerd. Het effect hiervan bedraagt circa €100.000 (V). Het resultaat is een verzameling van positieve en negatieve po sten. Grootste negatieve post in het jaarresultaat 2020 bedraagt het onderdeel telefonieproject. Door vertraging in de aanbesteding is er een incidentele nadeel gerealiseerd van circa €150.000 (N). De overige bijdrage aan resultaat betreffen verschillende kleinere posten die uiteindelijk optellen tot € 140.000 (V)
Financiële impact Corona De extra kosten en opbrengsten als gevolg van corona in 2020 zijn opgenomen in deze jaarstukken en het financiële resultaat van GGD WB. De financiële impact van Corona op de GGD West Brabant heeft geen invloed op de gemeentelijke bijdrage. De financiële impact wordt door RIVM (laboratoriumkosten) en VWS (meerkosten en minder opbrengsten) gecompenseerd. Hierdoor is het financiële resultaat als gevolg van Corona nihil over 2020.
Rechtmatigheid Op basis van de uitgevoerde spendanalyse is er voor 2020 een onrechtmatigheid op de inkopen van circa € 215K. De onrechtmatige inkopen hebben betrekking op twee, in het verleden afgesloten, contracten die in 2020 nog (gedeeltelijk) doorlopen. Het eerste contract betreft de IPVPN lijnen waarvoor de aansluiting van de samenwerkingspartners via het contract van de GGD WB lopen. Het tweede contract heeft betrekking op het contract met betrekking tot de vaste telefonie. Mede als
9
gevolg
van
de
Coronacrisis,
hebben
deze
processen
vertraging
opgelopen.
Het contract van KPN is niet EU aanbesteed en derhalve onrechtmatig. Het contract loopt nog door tot alle aansluitingen zijn omgezet. We willen de uitgaven voor 2021 meenemen in de onrechtmatigheid over 2020 voor een bedrag van € 1 29k. Het totale bedrag aan onrechtmatigheid voor 2020 komt daarmee uit op 344K.
1.3 Corona paragraaf In januari 2020 is het COVID-19 virus wereldwijd als A-infectieziekte aangemerkt. Eind februari 2020 werd de GGD West-Brabant geconfronteerd met de eerste Corona besmettingen in haar regio. Het was al heel snel duidelijk dat dit veel te groot was voor het reguliere team Infectieziektebestrijding. Sinds dat moment zetten wij 7 dagen in de week alles op alles om onze taken in de bestrijding van deze pandemie goed uit te voeren. Een rollercoaster waar we op het moment van schrijven nog steeds middenin zitten. Tot juni is gewerkt vanuit de crisisstructuur. Het reguliere GGD werk kwam vrijwel volledig stil te liggen, bijna alle medewerkers werden ingezet op Corona. In no time is er een structuur neergezet rondom bron - en contactonderzoek, testen, (teststraten en thuisbemonstering), communicatie, onderzoek en personeel. Vanaf 1 juni zijn de coronawerkzaamheden ondergebracht in een nieuw programma, Corona Next Step g enaamd. Uitgangspunt was om zoveel als mogelijk externe medewerkers in te zetten zodat de GGD medewerkers hun reguliere taken weer konden oppakken.
Binnen het programma zijn de volgende deelprocessen ingericht: 1. Testen 2. Bron- en contactonderzoek 3. Response 4. Communicatie 5. Informatie en Onderzoek 6. Personeel 7. Financiën 8. Facilitair/ICT/Inkoop 9. Kwaliteit 10.Vaccinatie (vanaf december)
1. Deelproces Testen GGD West-Brabant heeft in opdracht van VWS de testcapaciteit tussen juni en december verg root van 600 naar 3000 testen per dag. Eerst alleen bij de testlocatie bij NAC, die is later vervangen door de testlocatie bij Amphia Langendijk en later zijn ook locaties in Roosendaal, Raamsdonksveer en Etten-Leur geopend. In december is gestart met de b ouw van een L-locatie in Bergen op Zoom.
10
Daarnaast hebben we een aantal keer een tijdelijke teststraat ingericht. Wanneer mensen te ziek zijn om naar de teststraat te komen, kunnen zij thuis worden bemonsterd door de GGD. Het op locatie testen kan sinds het najaar ook met behulp van ondersteuning vanuit GGD GHOR Nederland. Daarnaast heeft GGD West-Brabant samen met het laboratorium de BD sneltest gevalideerd en als eerste GGD regio geïmplementeerd in de teststraat. De pool van medewerkers testen bestaat inmiddels uit 129 FTE.
In onderstaande tabel staat het aantal uitgevoerde testen in de teststraten in West -Brabant Maand
Aantal testen
juni
11.599
juli
16.854
augustus
17.053
september
33.554
oktober
49.330
november
51.464
december
74.736
totaal juni t/m dec 2020
254.590
2.BCO Bij positief geteste mensen wordt bron- en contactonderzoek uitgevoerd. Dit betekent dat de zogenaamde indexen gebeld worden door de GGD om hen te informeren over de positieve uitslag en mee te nemen wat dat van hen betekent. Het doel is daarnaast ook om c ontacten van de positieven te identificeren, hen te informeren over de blootstelling en risico op besmetting, hen te wijzen op maatregelen die genomen moeten worden om verdere verspreiding te voorkomen en hen hierin te begeleiden. Ook worden deze personen op dag 5 en 10 gebeld om te vragen hoe het staat met de klachten (monitoring) Deze vorm van volledig BCO duurt ongeveer 8 uur per client.
Bij toename van het aantal besmettingen wordt er besloten om over te stappen op het zgn. risico gestuurd BCO. Er wordt dan nog steeds bij alle besmette mensen een bron - en contactonderzoek uitgevoerd, maar er wordt aan de mensen bij wie we inschatten dat dat kan, gevraagd om zelf hun contacten te informeren. Wordt ingeschat dat deze werkwijze een risico oplevert, zoal s bij ouderen, zorginstellingen en/of scholen, dan benadert de bron - en contactonderzoeker wel nog de contacten. Deze fasegewijze aanpak is vastgelegd in landelijke richtlijnen die in WB volledig worden gevolgd. Dit is tijdens de tweede golf in het najaar wekenlang nodig geweest. Het BCo wordt uitgevoerd door GGD medewerkers die speciaal voor deze taak zijn aangenomen. Daarnaast kunnen we ook gebruik maken van een landelijke pool van medewerkers. Onze pool van BCO medewerkers bestaat uit 137,89 FTE. In onderstaande tabel staat het aantal positief geteste inwoners van West -Brabant waarbij GGD West-Brabant een bron- en contactonderzoek heeft uitgevoerd (ism landelijke pool). 11
Maand
februari
Aantal positief geteste inwoners in West- Brabant 1
maart
663
april
993
Mei
225
juni
114
juli
322
augustus
829
september
1.480
oktober
11.475
November
8.575
December
10.723
totaal 2020
35.400
3.Response Bij de GGD komen vragen binnen van professionals en burgers
over testbeleid, aanvragen
thuisbemonstering, uitslag test etc. Het KCC beantwoordt de meeste telefoontjes. Ingewikkelde vragen komen bij de tweede lijn binnen: het responseteam. Het responseteam heeft als taak om maatwerk per individu, groep of organisatie te leveren en handelt ook de triage af voor wat betreft de thuisbemonstering. Response wordt bemenst door verpleegkundigen en een medisch adviseur. De pool response bestaat uit 19,44 FTE.
4.Communicatie Communicatie is ingericht om te zorgen voor proact ieve en afgestemde communicatie, zowel extern als intern. Ook hier is er continue sprake van een dynamische omgeving: beleidsveranderingen, aansluiting bij landelijke communicatie, publiekscommunicatie, persvragen, communicatie richting bestuur, informatie richting eigen medewerkers.
5.Informatie en onderzoek De behoefte aan informatie en verdiepend onderzoek is enorm groot gebleken. Hierbij is een intensieve samenwerking opgezet tussen de arts IZB, informatiemanagers GHOR en GGD en team onderzoek. Waar mogelijk Brabantbreed. In korte tijd zijn de volgende onderdelen opgezet en uitgevoerd: dashboards, onderzoeken op basis van GGD data, ZONMW Corona studies, burgerpanels, bijgedragen aan landelijke onderzoeken en kennisdeling intern en extern. Uitdagingen i n dat proces waren ondermeer de onstabiele landelijke IT systemen, privacy vraagstukken in relatie tot de noodzaak om gegevens te delen en de discrepatie tussen behoefte aan duiding van lokale bestuurders ten opzichte van duiding op collectief niveau. 12
6.t/m 9. Ondersteuning De bestrijding van Corona is mensenwerk. Goede coördinatie van de inzet van alle (m.n. externe) medewerkers is cruciaal. Vanaf juni zijn bijna 500 externen aangenomen en dit aantal stijgt nog steeds met de komst van de vaccinaties en de activiteiten die we daarvoor moeten uitvoeren als GGD. Er is een beperkt aantal GGD medewerkers werkzaam binnen het programma Corona Next Step, met name op coördinatie en management. Het hele proces van werving, aanname, onboarden, devices, inwerken, planning, uitbetaling en verantwoording is complex en continue in beweging.
Logistiek is het ook een enorme uitdaging: alle test - en vaccinatielocaties voorzien van de juiste materialen en middelen, de opstart van vaccinatielocaties, het oplossen van probl emen.
Kwaliteit De inspectie was in 2020 tevreden over de aanpak van GGD West -Brabant. Ook de klanten op de teststraat en bij het bron- en contact onderzoek waarderen ons zeer. Natuurlijk gaat niet alles perfect, maar het aantal klachten dat we hebben on tvangen is heel erg laag . Tot en met november zijn er 56 klachten ingediend. Deze zijn allemaal binnen een paar dagen naar tevredenheid van de klant afgehandeld.
Vanaf december is het proces vaccinatie aan het programma toegevoegd. Dit zal vanaf januari een snelle opschaling kennen met alle uitdagingen op het gebied van o.a. personeel, locaties, logistiek en werkprocessen die hierbij komen kijken!
Wij zijn ontzettend trots op wat we hier met elkaar neerzetten en de flexibiliteit die iedereen hierbij keer op keer laat zien.
Financiële impact In het AB van 8 juli zijn de eerste financiële effecten en prognoses voor 2020 als gevolg van de Coronacrisis besproken. De financiële impact naar aanleiding van het landelijk afgekondigde testbeleid en de opschaling van het bron- en contactonderzoek van Corona was weergegeven in 3 scenario’s, te weten: 1.
optimistisch: opheffing intelligente lockdown per 1 juni ;
2.
midden: opheffing intelligente lockdown per 1 september; en
3.
pessimistisch: lockdown tot en met 31 december.
Met voortschrijdend inzicht is in BURAP I over de periode januari tot en met juli uitgegaan van scenario 2 waarbij de GGD vanaf september de reguliere taken weer oppakt.
13
Compensatie van de meerkosten en de minderopbrengsten was lange tijd onzeker. Via GG D GHOR Nederland is de GGD op 20 juli per brief geïnformeerd door het Ministerie van VWS over compensatie van meerkosten en minderopbrengsten als gevolg van de Coronacrisis. Vanaf dat moment heeft WB maandelijks een declaratie ingediend door middel van het daarvoor opgestelde format. Dit was nodig omdat grote druk was ontstaan op onze liquiditeit door de extra kosten van testlocaties en inhuur van externen. Aangezien de declaratie achteraf plaatsvindt, blijft de liquiditeit een aandachtspunt. Intern wordt gewerkt met een liquiditeitsprognose en deze wordt regelmatig geactualiseerd en besproken met de concern controller zodat, indien nodig, tijdig de juiste acties kunnen worden ondernomen. Vooralsnog is het niet nodig geweest om externe financiering aan te tr ekken.
Ten aanzien van de laboratoriumkosten is per 1 juni 2020 een landelijk maximum tarief afgesproken van € 65. Van 6 april tot 1 juni was dit € 95. Deze kosten kunnen gedeclareerd worden door de GGD bij het RIVM. In oktober is in WB een antigeen (snel )test gevalideerd en vanaf eind oktober op grote schaal in gebruik genomen. Voor deze antigeen test was gedurende lange periode geen tarief bekend. Hierdoor was het voor de GGD niet mogelijk deze kosten te declareren bij het RIVM en was het niet mogelijk voor het laboratorium de kosten te factureren. In de brief van 26 januari 2021 is een voorlopig tarief vastgesteld voor de antigeentest zodat facturatie alsnog kan plaatsvinden.
Deelproces Test- en bemonsteringskosten (excl. Labkosten) Labkosten Bron- en contactonderzoek Response Informatie en Onderzoek Ondersteuning Totaal
Realisatie Begroting Verschil 7.171.208 7.462.000 290.792 7.996.269 18.017.000 10.020.731 3.518.657 2.088.000 -1.430.657 759.404 1.904.000 1.144.596 74.607 0 -74.607 425.771 660.000 234.229 19.945.916 30.131.000 10.185.084
De lagere realisatie van de kosten als gevolg van de Coronacrisis wordt vrij wel volledig verklaard door de lagere labkosten. Dit wordt veroorzaakt doordat de analyse van afgenomen monsters vanaf juli gedeeltelijk is uitgevoerd door een door VWS aangewezen laboratorium in Duitsland. Deze kosten zijn niet bij de GGD in rekening gebracht.
Door de enorme toename van het aantal positief geteste personen in het laatste kwartaal van 2020 is het uitvoeren van Bron- en contactonderzoek flink opgeschaald. Dit heeft geleid tot hogere kosten van inhuur van BCO-onderzoekers en de organisatie hier om heen inclusief de noodzakelijke kosten voor het trainen van deze nieuwe medewerkers. In de begroting is rekening gehouden met een maximaal uit te voeren BCO’s van 25 met een landelijke opschaling boven dit aantal. Door een exponentiële toename van het aantal positieven is door de GGD het aantal intern uitgevoerde BCO’s boven het begrote aantal van 25 uitgekomen.
14
In de begroting is rekening gehouden met een opschaling van het aantal medewerkers binnen het deelproces Response. Dit is in de praktijk n iet nodig gebleken, waardoor de kosten van Response lager zijn uitgevallen ten opzichte van de begroting. De kosten van ondersteuning zijn circa € 234.000 lager dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat in de begroting rekening is gehouden m et onvoorziene kosten voor een bedrag van € 250.000. Tegenover de totale kosten van bijna € 20 miljoen staan voor hetzelfde bedrag de vergoedingen van het Ministerie van VWS en het RIVM. De labkosten (exclusief de kosten van sneltesten) worden gedeclareerd bij het RIVM, de overige Coronakosten worden vergoed door VWS. Bovenstaande tabel betreft de kosten van het Programma Corona Next Step van juni tot en met december 2020. In de declaratie van VWS (tabel hieronder) zijn de totale (specifieke en overige) meerkosten en minderopbrengsten opgenomen (exclusief de labkosten) voor het gehele jaar. Dit verklaart het verschil tussen deze overzichten. Kostensoort
Opgave kosten jaar 2020
Bron- en contactonderzoek
3.518.657
Bemonstering
7.307.195
COVID-19 vaccinatie
1.029
Overige Meerkosten
-
Infectieziektebestrijding (IZB)
807.769
Tuberculosebestrijding (TBC)
-
Medische Milieukunde (MMK)
-
Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht
-
Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli)
-
Reizigerszorg
-
Gezondheidsbevordering (GB)
-
Algemene Gezondheidszorg (AGZ)
-
Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie
94.080
Openbare GGZ / Sociaal medische advisering
-
Veilig Thuis
-
Forensische Zorg (For)
-
Regionale Ambulance Voorziening (RAV)
-
Overig
351.025
Ondersteuning Subtotaal
445.671 € 1.698.545
Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) Infectieziektebestrijding (IZB)
-
Tuberculosebestrijding (TBC)
-
Medische Milieukunde (MMK)
-
Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht
358.671
Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli)
-
Reizigerszorg
445.901
Gezondheidsbevordering (GB)
-
Algemene Gezondheidszorg (AGZ)
343.929
Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie
-
Openbare GGZ / Sociaal medische advisering
-
Veilig Thuis
-
Forensische Zorg (For)
-
Regionale Ambulance Voorziening (RAV)
-
Overig
-747.490
Ondersteuning
-
Subtotaal Totale voorlopige uitgaven 2020
401.011 12.926.437
15
2. ACHTERGRONDINFORMATIE 2.1 Verantwoording per ambitie In de beleidsbegroting 2020 hebben we onze plannen en ambities vastgelegd. De beleidsbegroting 2020 was opgebouwd rondom de volgende drie ambities: 1. Gezonde en veilige leefomgeving 2. Vraaggedreven werken met behulp van technologie en ontmoetingen 3. Preventie om te gaan voor gelijke gezondheidskansen voor iedereen
Die ambities zijn uitgewerkt in verschillende doelen. Alle teams van de GGD zijn 2020 begonnen met bijzondere aandacht voor h et waarmaken van deze ambities en doelen. In deze paragraaf laten we zien wat we op alle afzonderlijke doelen hebben gedaan en bereikt.
Daarbij geven we de status weer door middel van een ‘stoplichtmodel’:
• •
We hebben het doel voor 2020 behaald We hebben het doel voor 2020 niet behaald
16
2.1.1
Een gezonde en veilige leefomgeving
Wat wilden we bereiken in 2020? a.
Status
We zorgen ervoor dat in 2020 alle gemeenten gezondheid als factor hebben opgenomen in hun omgevingsplannen. Daarmee dragen we bij aan het creëren van een gezonde leefomgeving in onze regio voor de langere termijn.
Toelichting Implementatie Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2022. Hoewel veel gemeenten activiteiten hebben uitgesteld, heeft de GGD waar mogelijk deelgenomen aan diverse werkporcessen en regionale werkgroepen.
•
Ter voorbereiding is er in oktober een projectleider Omgevingswet gestart. We hielden belangrijke ontwikkelingen bij en communiceerden die actief met gemeenten. In de 2 e helft van 2020 is doorontwikkeling en verspreiding Brabantse OmgevingsScan weer opgestart.
b.
Eind 2020 heeft in het toezicht op de kinderopvang en bij tattoo - en piercingshops en in het toezicht in het kader van de WMO het zogenaamde ‘Middelvoorschriftentoezicht’ plaatsgemaakt voor het ‘Doelvoorschriftentoezicht’. Door rechtstreekse handhaving (zonder tussenkomst van de gemeente) en door invoering van de flexibele inspectieactiviteit zal het inspectieproces efficiënter en sneller verlopen en zal er meer maatwerk geleverd kunnen worden. Dit moet het mogelijk maken om in voorzieningen die door kwetsbare groepen worden gebruikt en waar risicovolle handelingen plaatsvinden, een omgeving te bewerkstelligen waar cliënten zich kunnen ontwikkelen en groeien en waar we hun omstandigheden kunnen verbeteren.
17
•
Door de omstandigheden hebben we aan het einde van dit jaar geen ruimte gehad om deze doorontwikkeling grondig met elkaar door te nemen en vorm te geven.
Wat wilden we bereiken in 2020? c.
Status
In 2020 verbeteren we het advies aan onze gemeenten in vergunningstrajecten omtrent (intensieve) veehouderij en versterken we de dialoog tussen wetenschap, inwoners, agrariërs en gemeente. Daarmee spelen we in op de hogere ziektelast die omwonenden van agrarische bedrijven ervaren en bewaken we de gezondheid in relatie tot intensieve veehouderij.
•
d.
In 2020 gaan we verder -samen met verzorgings- en verpleeghuizen, ziekenhuizen en andere ketenpartners- met de preventieve inzet rondom met name antibioticaresistentie en de verlaagde vaccinatiegraad. Die inzet is mogelijk gemaakt door de impulsgelden van 2018 2019. Door hiermee door te gaan, versterken we blijvend de bescherming van onze bevolking tegen infectiezieken en verstevigen we de proactieve aanpak om infectieziekten te voorkomen.
18
Toelichting We hebben, in samenwerking met de Brabantse omgevingsdiensten, een plan van aanpak opgesteld voor de pilot veehouderij en gezondheid onder Omgevingswet. Als gevolg van corona en het uitstel van de implementatie Omgevingswet is de uitvoering van dit plan vertraagd en loop door in 2021. We zijn momenteel bezig met het ontwikkelen van standaardadviezen die gemeenten zelf kunnen toepassen bij vergunningsverlening. Dit zorgt voor meer ruimte voor maatwerkadvies waar we daadwerkelijk verschil kunnen maken. Dit proces loopt door in 2021. Vanwege de nagenoeg volledige inzet van team Infectieziektebestrijding op corona is er geen capaciteit beschikbaar geweest voor andere aspecten van infectieziektebestrijding.
•
Maar door de Corona uitbraak is de bewustwording tav. infectieziektebestrijding sterk verbeterd binnen de VVT-instellingen. Wij hebben hieraan bijgedragen door bijvoorbeeld advisering over hygiene en bezoekersregelingen in het Regionaal Overleg Niet Acute Zorg (RONAZ).
Wat wilden we bereiken in 2020? e.
f.
g.
Status
De kennis die we hebben opgedaan omtrent de waterketen en omtrent de infectierisico ’s van bijvoorbeeld duurzamer omgaan met regen-, afval- en oppervlaktewater zetten we in 2020 in bij de advisering aan gemeenten en bij het vroegtijdig signaleren van risico’s. Zo beperken we de risico’s voor de volksgezondheid die het gevolg kunnen zijn van aanpassingen van de stedelijke leefomgeving aan de gevolgen van klimaatverandering.
In 2020 zal ons vaccinatiecentrum zonder of met een beperkte wachtlijst vaccinaties kunnen aanbieden die niet gratis worden aangeboden door de overheid; zoals gordelroosvaccinaties en HPV-vaccinaties buiten de RVP-doelgroep. Daarmee voorzien we in de groeiende behoefte aan vaccinaties die buiten de gefinancierde programma’s vallen, zoals het Rijksvaccinatieprogramma of de griepprik. We zorgen ervoor dat we uiterlijk in 2020 de benodigde werkafspraken hebben gemaakt met onze gemeenten en hun samenwerkingspartners om de gegevens van hergevestigde statushouders te kunnen ontvangen ten behoeve van tuberculosebestrijding. Op die manier kunnen we deze groep kwetsbare mensen betrekken in onze onderzoeken en monitoring en zo de verspreiding van een ernstige infectieziekte voorkomen.
19
• • •
Toelichting Hoewel de capaciteit onder druk stond als gevolg van corona, is de GGD op verzoek van diverse gemeenten aangesloten bij klimaatdialogen, waarbij advies is gegeven over klimaat en water. We hebben vragen behandeld over gezondheidsrisico’s door zwemmen in natuurwater en er is regelmatig contact geweest met het Waterschap bij casuïstiek. Door vaccinaties op maat aan te bieden hebben we specifieke doelgroepen dit jaar vaccinaties kunnen aanbieden. Als gevolg van corona ligt de doorontwikkeling van het vaccinatiecentrum momenteel echter wel stil. Alle asielzoekers en statushouders die gecontroleerd moeten worden zijn in beeld en worden opgeroepen. Door corona is nog niet iedereen die is opgeroepen ook daadwerkelijk langsgeweest.
2.1.2
Vraaggedreven werken met behulp van technologie en ontmoetingen
Wat wilden we bereiken in 2020? a.
Status
We werken in 2020 met een visie op dienstverlening die ervoor zorgt dat: we ruimer telefonisch bereikbaar zijn; we beter aansluiten op de behoefte van onze klant; we meer digitale mogelijkheden bieden; onze dienstverlening is afgestemd op klantprofielen en ons self service-portaal is verbeterd en makkelijker bruikbaar is voor 80% van de ouders. Met deze dienstverlening sluiten we aan bij de verwachting van onze klanten en partners: persoonlijk, toegankelijker én meer en meer digitaal. Bovendien werken we met technieken waarmee onze klanten vertrouwd zijn.
Toelichting Tijdens de coronacrisis heeft de GGD versneld ingezet op beeldbellen met cliënten om zo contactmomenten op een verantwoorde manier door te laten gaan. Er is daarnaast ook meer gebruikgemaakt van webinars voor zowel ouders, scholen als gemeenten.
•
Ouders, en kinderen (afhankelijk van hun leeftijd), kunnen via het Ouderportaal MKIB en via de website van de GGD hun dossier opvragen. Dit dossier wordt na screening beschikbaar gesteld. In 2021 worden hier nog procesmatige verbeteringen in doorgevoerd. Door het beschikbaar maken va een JGZ professional als gemeentelijke gesprekspartner hebben we de procesinrichting van de gemeentelijke cyclus verbeterd. Hiervoor hebben we tevens de interne samenwerking met de afdelingen onderzoek, beleid en preventie geoptimaliseerd.
20
Wat wilden we bereiken in 2020? b.
c.
Status
In 2020 zorgen we door middel van de doorontwikkeling van het netcentrisch werken (LCMS GZ) voor een actueel, volledig en gezamenlijk beeld tijdens crises en bij incidenten met grote risico’s voor de volksgezondheid, zodat partners snel besluiten kunnen ne men. Ook ontwikkelingen binnen infectieziekten vallen hieronder, zoals het Meldpunt Uitbraken Infectieziekten & BRMO (MUIZ). Op deze manier ontsluiten en combineren we verschillende beschikbare data binnen veiligheidsregio’s en GGD’en om risico’s op het ge bied van gezondheid en veiligheid beter in kaart te kunnen brengen en hier interventies op te kunnen (laten) ontwikkelen.
In 2020 zetten we in verschillende onderdelen van ons werk meer ervaringsdeskundigen en inwoners in om ons te helpen om de juiste aanpak te formuleren en om onze doelgroep met een krachtige boodschap te kunnen bereiken. Op die manier sluiten we beter aan b ij de belevingswereld en motivaties van inwoners die wij willen bereiken in onder meer onze strijd tegen kindermishandeling, onze aanpak van een dalende vaccinatiegraad en andere preventie-activiteiten.
21
Toelichting Tijdens de coronacrisis is het LCMS-GZ systeem intensief gebruikt voor informatiedeling met onze partners.
•
De implementatie van het Meldpunt Uitbraken Infectieziekten & BRMO (MUIZ) is door de coronauitbraak volledig stil komen te liggen. We hebben versneld andere systemen (waaronder de dashboards) geïmplementeerd om de informatievoorziening rondom corona te kunnen optimaliseren. In 2020 hebben we diverse panelonderzoeken uitgevoerd en zijn we aangesloten bij het landelijke panelonderzoek naar corona.
•
We hebben onze doelgroep betrokken bij bijvoorbeeld een innovatiesprint en een handleiding seksualiteit en relaties voor scholen . De inzet van ervaringsdeskundigen bij bijvoorbeeld symposia en trainingen is niet mogelijk. Wel hebben we bijvoorbeeld TBC patiënten gewezen op de mogelijkheid om te praten met lotgenoten.
Wat wilden we bereiken in 2020? d.
Status
In 2020 voeren we een dubbele monitor uit: zowel bij volwassenen als bij ouderen. We verbeteren de respons op enquêtes, doen verder onderzoek naar de voorspellende waarde van data over infectieziekten en verbeteren de Brabantse Omgevingsscan. Daarmee geven we data en onderzoek concreet betekenis voor het beschermen, bevorderen en bewaken van de publieke gezondheid.
Toelichting De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen (GM2020) is uitgevoerd en de resultaten worden in de tweede helft van 2021 verwacht. De rapportage jongerenmonitor is gedeeld met de gemeenten.
•
We voeren circa 35 coronagerelateerde onderzoeken uit tbv bescherming en bewaking van de publieke gezondheid. Daarnaast is er aandacht geweest voor de doorontwikkeling van de Brabantscan. De belangrijkste ontwikkeling is een apart dashboard met cijfers over corona.
e.
Uiterlijk in 2020 hebben we een weloverwogen en onderbouwde positie ingenomen binnen de digitalisering van onze maatschappij. We sluiten aan bij bestaande behoeften en ontwikkelingen op het gebied van digitalisering en zelfregie en houden tevens nadrukkelijk rekening met de behoeften van inwoners met lage gezondheidsvaardigheden en met wensen tot persoonlijke betrokkenheid en direct contact. Op die manier gaan we mee met de huidige tijd van verdergaande digitalisering zonder de conte xt van onze missie en maatschappelijke functie uit het oog te verliezen. De efficiency die we bereiken, stelt ons in staat om extra aandacht te besteden aan mensen die dat nodig hebben of wensen.
Aansluitend op ontwikkelingen vanwege Coronauitbraak en de daardoor ontstane behoeften hebben we Zorg op Afstand ingezet: Beeldbellen met ouders is versneld ingevoerd, Samen met GGD Amsterdam E-learning chatten ontwikkeld,
•
Extra jeugdverpleegkundigen opgeleid voor ouderchat 0-5 jaar, Pro-actief ouders kinderen 0-5 jaar geïnformeerd over leeftijdsgebondengebonden opvoed- en opgroei-informatie via e-mail. Openingstijden jongerenchat verruimd en extra aandacht voor welbevinden.We borgen deze nieuwe ontwikkelingen in onze reguliere werkprocessen
22
Wat wilden we bereiken in 2020? f.
Status
We zorgen ervoor dat uiterlijk in 2020 onze technologie optimaal ten dienste staat van ons werk. Programma’s als het landelijke i-TBC, het registratieprogramma in de JGZ en het interne Sharepoint zijn volledig operationeel en alle medewerkers zijn volledig getraind in het juiste gebruik hiervan. Zo zorgen we ervoor dat onze interne systemen volledig ondersteunend zijn aan ons werk en ons de juiste managementinformatie bieden, zodat al onze aandacht kan uitgaan naar onze primaire taak: de publieke gezondheid.
•
23
Toelichting Het landelijke systeem i-TBC is operationeel, maar het overzicht wordt belemmerd door de regels uit de AVG. Het haalbaarheidsonderzoek naar het gebruik van textmining-algoritmes binnen het digitaal kinddossier om zo extra te signaleren op een vermoeden van kindermishandeling is stilgelegd vanwege corona, maar wordt weer opgestart. Ook hebben we stuurinformatie ontwikkeld tbv bestuurders van de veiligheidsregio en wethouders volksgezondheid: •
dashboard Corona, Dashboard voor burgemeesters vanuit HpZone
•
Dashboard RONAZ
•
Dashboard teststraat vanuit Coronit
2.1.3
Preventie om te gaan voor gelijke gezondheidskansen voor iedereen
Wat willen we bereiken in 2020? a.
Status
Uiterlijk in 2020 hebben we de benodigde onderbouwde keuzes gemaakt in maatregelen waarmee we onze burgers, en met name onze jongeren, verder stimuleren om te kiezen voor gezondheid in plaats van voor roken, drinken, snacken en drugsgebruik. Op die manier geven we met behulp van maatregelen die bewezen effectief zijn invullin g aan het Preventieakkoord. En op die manier kunnen we de percentages West -Brabantse inwoners die roken (2015-2016: 4% van de jongeren rookte dagelijks), die drugs gebruiken (2015 -2016: 9% van de jongeren had ooit drugs gebruikt) of kampen met problematisc h alcoholgebruik (landelijk 9,2% van de volwassenen) verlagen.
•
Toelichting In 2020 hebben we de onderwerpen van het Nationaal Preventieakkoord (alcohol, roken en overgewicht) vooral via digitale kanalen onder de aandacht gebracht. Hiervoor is in diverse gemeenten gebruik gemaakt van digitale ouderavonden, Happy Ouders en Pubkwis NIX18. Ook is het Webinar ‘Je hebt mee invloed dan je denkt’ aangeboden. We ontvingen landelijke subsidie voor intensivering van de regionale aanpak rookvrij en startten met de voorbereidingen. De regionale aanpak wordt in 2021 uitgevoerd. Ondanks corona is de (online) advisering aan gemeenten doorgegaan en hebben, binnen de mogelijkheden, activiteiten plaatsgevonden.
b.
In 2020 zijn werkgevers een belangrijke doelgroep van onze preventie -activiteiten op het gebied van leefstijlfactoren. Op die manier creëre n we een gezondere werkvloer voor volwassenen, zoals we eerder voor jongeren gezonde schoolkantines bewerkstelligden, werkten aan het JOGG-project en watertappunten promootten.
24
Door corona heeft deze ambitie minder aandacht gekregen dan gehoopt, omdat andere preventie activiteiten prioriteit kregen.
•
Wel hebben we in Breda een bijdrage geleverd aan het lokaal preventieakkoord, waarvan gezonde werkvloer een onderdeel is en zijn we in gesprek met werkvoorziening WVS om de kantinemedewerkers van de vier loacties te trainen.
Wat willen we bereiken in 2020? c.
Status
Uiterlijk in 2020 is de samenwerking met Veilig Thuis en andere relevante ketenpartners zodanig vormgegeven dat inschakeling van onze forensisch -medische expertise op het gebied van kindermishandeling laagdrempelig is in gevallen van een vermoeden van kindermishandeling. Daarmee bewerkstelligen we een daling in het aantal kinderen dat langdurig te maken heeft of krijgt met kindermishandeling.
Toelichting De samenwerkingsafspraken met Veilig Thuis en de ketenpartners zijn vastgesteld. Begin 2021 volgt hierop een evaluatie met Veilig Thuis en de JGZ professionals.
•
Door onze community aanpak in samenwerking met scholen en kinderdagverblijven ontvingen we vroegtijdig signalen over kinderen waar zorgen over waren. Dit jaar hebben we echter niet de benodigde versterking van de werkwijze tussen ziekenhuizen (SIP-team) en JGZ-teams bereikt en is de laagdrempelige inschakeling van onze forensisch medische expertise bij kindermishandeling nog niet bewerkstelligd.
d.
In 2020 breiden we de inzet van ons ‘tools for life’-curriculum op het gebied van weerbaarheid en veerkracht van kinderen verder uit naar de schoolomgeving. Waar nodig bevorderen we de inzet van de omgeving van het kind en het gezin, met begeleiding en monitoring door de professional. Op die manier geven we nog meer kinderen een kansrijke start in het leven en staan we op voor de 20% van de kinderen in Nederland die niet gezond en veilig opgroeien.
25
•
Door de tussenkomst en nieuwe realiteit van corona is er nu meer via maatwerk en in samenspraak met school en het netwerk (Community aanpak) ondersteuning gegeven aan het individuele kind/gezin, dat nu juist of nu nog meer in de knel is gekomen. na de opstart van de scholen hebben we deze Community aanpak gecontinueerd en verder uitgebouwd.
Wat willen we bereiken in 2020? e.
f.
g.
Status
We dragen bij aan het regionale doel ‘dat in 2020 geen enkel kind langer dan 3 maanden niet naar school gaat’. Dit doen we door vooral met scholen voor voortgezet onderwijs en in mindere mate ook met basisscholen de verzuimregistratie te bespreken en de verzuimende leerlingen vervolgens te ondersteunen met onze M@ZL -aanpak. Op deze manier geven we kinderen in de schoolleeftijd een kansrijke start, want thuiszitten in de schoolperiode kan een voorbode zijn van problematiek op latere leeftijd.
We maken tijd vrij voor adequate zorg aan statushouders, arbeidsmigranten e n ouders en jongeren met psychische problemen die minder makkelijk meekomen in onze maatschappij. Hiervoor maken we ook gebruik van digitale gegevens. Op deze manier bevorderen we gezond en veilig opgroeien voor iedereen die minder makkelijk hun weg vinden in onze maatschappij.
In 2020 helpen we kwetsbare potentiële ouders om ongeplande en ongewenste zwangerschappen te voorkomen door deelname aan het preventieproject ‘Nu niet zwanger’ in de hele regio mogelijk te maken. Daarmee voorkomen we dat kinderen worden geboren en opgroeien in een onveilige of ongezonde situatie en stellen we de poten tiële ouders beter in staat om zelf keuzes te maken als het gaat om kinderwens, seksualiteit en anticonceptie.
26
•
•
•
Toelichting Binnen de JGZ heeft de aandacht voor M@ZL kinderen prioriteit. De community aanpak heeft ervoor gezorgd dat we vanaf de herstart van het onderwijs snel konden inspelen op deze problematiek. Ondanks dat de doorontwikkeling van M@ZL, als gevolg van corona, niet is verlopen zoals aan de start van het jaar gepland was, wordt er inmiddels gewerkt met een concreet aanbod van de GGD aan de samenwerkingspartners. Alle dossiers van de kinderen in West -Brabant zijn gecheckt en er is proactief contact opgenomen met gezinnen van kinderen waarover zorg was. Deze check is gedaan op basis van een methode om de ernst van problemen te taxeren en een inschatting van de zorgzwaarte te maken. Vanwege de coronacrisis werken we vanuit een community aanpak, waarbij veel aandacht is voor kwetsbaren en voor (signalen uit) het netwerk. In 2020 is het preventieproject ‘Nu niet zwanger’ alleen nog in Breda actief. Door het tijdelijk ontbreken van face-to-face contacten is implementatie van Nu Niet Zwanger (NNZ) stil komen te liggen. Per oktober is er op woensdag een sense-spreekuur geopend voor verpleegkundigen en is er voor de arts de mogelijkheid om anticonceptie te plaatsen. In 2021 gaan we dit breder communiceren.
Wat willen we bereiken in 2020? h.
i.
j.
Status
In 2020 vaccineren we zo veel mogelijk kinderen door hun ouders in gesprekken en met een goede informatievoorziening te overtuigen van het belang van collectieve bescherming. Op die manier houden we de vaccinatiegraad in onze regio zo hoog mogelijk en daarmee het risico op uitbraken van de betreffende infectieziekten zo laag mogelijk.
In 2020 is onze preventieagenda voor gezond oude r worden de richtlijn voor onze inzet op situaties waarin mensen zich bevinden in verschillende fasen van het leven die zéér bepalend zijn voor de gezondheid. Denk bijvoorbeeld aan scheidingen en (andere) situaties of gebeurtenissen die eenzaamheid meebrengen. Op die manier ondersteunen we al onze inwoners bij het meedoen in onze maatschappij in alle fasen van hun leven.
We starten in 2020 pilots met de preventieve aanpak van chronische stress, burn-out, angst en depressie. Daarmee beschermen we de mentale vitaliteit van onze inwoners. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat in de meeste West -Brabantse gemeenten procentueel meer medicatie tegen psychische aandoeningen wordt verstrekt dan landelijk het geval is.
27
•
• •
Toelichting Met oog voor de coronamaatregelen zijn alle rijksvaccinaties in 2020 uitgevoerd. Er is een goede gespreksvoering geïmplementeerd met ouders die twijfelen over vaccineren. Dit blijft ook in de komende jaren een aandachtspunt. Ook de vaccinaties van zwangeren (22-wekenprik), vaccinatie tegen meningokokken en van nietbasisimmune kinderen zijn (in individuele consulten) doorgegaan. Ondanks de druk op de capaciteit als gevolg van corona zijn er belangrijke resultaten behaald, zoals het project ‘Preventie van dementie’. Deze campagne start in januari 2021. Daarnaast zijn voor de campagne ‘Wonen met gemak’ tien voorlichtingsbijeenkomsten over goed ouder worden gehouden met diverse thema’s voor twee wijken in Breda. Vanwege inzet op coronataken hebben we hier geen aandacht aan kunnen besteden. Wel hebben we vanuit onze PSHi-taak ingespeeld op maatschappelijke onrust nav. corona
Wat willen we bereiken in 2020? k.
Status
In 2020 hanteren we een integrale aanpak in situaties van sociale ontwrichting. We pakken dan gezondheidsproblemen niet afzonderlijk aan, maar in samenhang met achterliggende problematieken zoals schulden, armoede, psychische problemen en ook woonomstandigheden. Daarmee passen we de lessen toe die wij hebben geleerd in onze campingaanpak en volgen wij de visie van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) dat het niet zozeer gaat om het verkleinen van gezondheidsverschillen, maar om het behalen van gezondheidswinst.
28