Eindrapport De resultaten van het AFCWB.pdf

Pagina | 75

8

Blik op de toekomst

Nu er een beeld is van de behaalde doelstellingen van het AFC en de randvoorwaarden waaraan is voldaan door de verschillende partijen, wordt in dit hoofdstuk beschreven in hoeverre er behoefte is aan verdere uitbreiding van het AFC en welke ontwikkelingen er de komende jaren verwacht worden. Ook de rol van de gemeenteraad wordt in dit hoofdstuk belicht.

8.1 Wensen en behoeften Nog niet alle kavels in het AFC zijn verkocht of bebouwd. Dat geldt zowel voor het bedrijventerrein als voor de glastuinbouwlocatie. Zowel in de interviews als in de enquêtes zijn er wel uitspraken gedaan over de wensen t.a.v. de ontwikkeling van het AFC. -

In het interview met de wethouder is de vraag gesteld of een uitbreiding van het AFC wordt voorzien. Hierop werd geantwoord, dat de gemeente zich eerst richt op de ontwikkeling van Reinierpolder III. “De glastuinbouwbehoefte is er”, zo gaf de wethouder aan, “maar in 2020 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen om niet uit te breiden in het Steenbergs Westland”. “Er is op dit moment ook geen druk vanuit de provincie. In 2025 wordt de omgevingsvisie vastgesteld, met daarin mogelijk een zoekgebied tussen Noordlangeweg en Zuidlangeweg voor eventuele uitbreiding”.

-

Het interview met de provincie betrof een gesprek met ambtenaren. Zij gaven aan geen uitspraken te doen t.a.v. de wens de AFC locatie verder uit te breiden, omdat dit politieke uitspraken zijn. Verder werd aangegeven geen verzoek van de gemeente Steenbergen te hebben ontvangen om het AFC verder uit te breiden.

-

Cosun13, Primeale United en de VDV Group gaven aan dat er op dit moment nog geen behoefte is aan uitbreiding van het AFC, omdat er nog steeds lege kavels zijn. “Uitbreiden om uit te breiden, moet je niet willen”, gaf de manager terreinontwikkelingen van Cosun aan. “Misschien gaat de behoefte best een keer ontstaan om uit te breiden, want als je merkt dat er succesvolle dingen ontstaan en alle gevestigde bedrijven het idee hebben, dat je door uitbreiding nog meer mooie dingen kunt laten verwezenlijken…Wanneer dat dan is, dat is moeilijk aan te geven”. “Het gaat ook niet alleen om de fysieke ruimte, maar ook om ruimte qua regelgeving en ruimte om intensiever met elkaar samen te werken of om innovatieve ontwikkelingen een kans te geven”.

-

De Vereniging Werkgroep Behoud Leefbaarheid Dinteloord zit niet te wachten op een uitbreiding van het AFC en een lid maakte dat duidelijk met de woorden “Er zit voor Dinteloord niets in dan ellende”. De Dorpsraad Dinteloord deelde deze mening en in het interview met de Dorpsraad Dinteloord en de Burenraad

13 Zie in bijlage 1 een overzicht van de personen (functies) die namens de genoemde bedrijven in deze paragraaf

hebben gesproken tijdens de interviews of de enquête hebben ingevuld.

Pagina | 76

werd aangegeven dat er veel weerstand zal zijn vanuit Dinteloord als het AFC gaat uitbreiden. “Cosun heeft inmiddels zelf al wat sprongetjes buiten het AFC gebied gemaakt door een boerderij op te kopen en een expertisecentrum in te richten. Ook circuleerde op Facebook een plaatje van de omgevingsvisie met een uitbreiding van het AFC en daar wordt dan hard op gereageerd (“Over ons lijk…”)”. De inwoners maken zich grote zorgen dat de open polders steeds meer zullen worden opgeofferd en volgebouwd. -

Uit de enquêtes kwam naar voren dat Rijk Zwaan voldoende ruimte heeft voor uitbreiding tot en met 2045.

-

NewCold is van mening dat er geen behoefte is aan uitbreiding van het AFC.

-

JMT geeft in de enquête aan dat fysieke uitbreiding nodig is en dan niet zozeer voor nieuwe glastuinbouw- of agrofood gerelateerde bedrijven, maar er is ruimte nodig voor een tankstation, een truckerscafé en een parkeerterrein voor vrachtwagens en chauffeurs.

-

Primeale United heeft nog een optie tot koop van een extra kavel en heeft verder geen behoefte aan uitbreiding van het AFC op dit moment.

-

De VDV Group geeft in de enquête aan voor de komende 10 jaar geen uitbreidingsbehoefte van het AFC te zien. Echter door de groeiende wereldbevolking en het veranderende eetpatroon in de Westerse wereld, kan een groeiende markt verwacht worden en dan is over 10 jaar het AFC te klein.

-

Zijderlaan geeft in de enquête aan een behoefte aan de verdere groei van het AFC te merken, want de bedrijven versterken elkaar nu en een verdere clustering van bedrijven kan en zal versterkend werken voor het geheel.

-

MLCO geeft in de enquête aan ‘geen mening’ te hebben over de uitbreiding, maar vindt het prima als er een verdere uitbreiding zou komen.

-

Lemken vindt een uitbreiding goed voor de werkgelegenheid in de regio. De samenwerkingsmogelijkheden worden groter als er meerdere bedrijven bij komen.

-

4Evergreen is dringend op zoek naar ruimte voor uitbreiding van glasareaal. Deze is voor het bedrijf niet voldoende meer aanwezig op het AFC.

-

Florensis heeft geen uitbreidingsbehoefte.

-

Van Duijn De Jong geeft in de enquête aan dat een uitbreiding van het AFC gewenst is, maar licht dit niet verder toe.

-

Lans Dinteloord heeft signalen ontvangen dat meer bedrijven zich in het AFC willen vestigen en is daarom van mening dat het AFC uit zou moeten breiden. Ook zou er ruimte moeten komen om arbeidsmigranten te huisvesten. Pagina | 77

-

Redstar heeft geen uitbreidingsbehoefte.

De bedrijven die met elkaar samenwerken geven in de enquêtes aan, dat ze verwachten de komende jaren deze samenwerken verder te gaan intensiveren. De volgende voorbeelden zijn Uit de interviews en enquête is gebleken, dat bedrijven veel met elkaar samenwerken en dit de komende jaren nog verder willen intensiveren. De volgende voorbeelden zijn onder meer door de initiatiefnemers en gevestigde bedrijven genoemd: o het gebruik maken van elkaars ruimtes en elkaars personeel, o het verminderen van de CO2 uitstoot door innovatieve ontwikkelingen of door ladingconsolidatie van Zijderlaan (niet meer gaan rijden met halve ladingen, maar kleine stromen consolideren en combineren tot volle ladingstromen), o efficiëntere opslag- en transportactiviteiten, o deelname aan het Osiris project (restwarmte van Prezero vanuit Roosendaal gebruiken), o het bewerken van reststromen en -producten van de suikerfabriek, o kennisdeling, o gebruik maken van elkaars netwerken, o gezamenlijke inkoop van materialen en diensten, o gezamenlijk opleiden van mensen

8.2 Nationale druk groei glastuinbouw Vanuit het interview met de provincie is niet het beeld ontstaan dat de provincie momenteel sterk trekt aan een opgave om glastuinbouwlocaties uit te breiden. Echter, in het Visiedocument Ruimte 2025 van Glastuinbouw Nederland wordt geschreven over veranderende eetpatronen; steeds meer mensen leven bewuster, eten gezonder en gevarieerder, minder vlees en meer groenten en fruit. Daarnaast hebben we in Nederland steeds meer te maken met extremer weer. We krijgen te maken met steeds hevigere regenbuien, perioden van droogte en hittegolven. De glastuinbouw draagt dan bij aan oplossingen. In ditzelfde Visiedocument Ruimte 2025 is verder te lezen dat het Rijk in de Nota Ruimte inzet op intensivering en clustering van glastuinbouw in gebieden met voldoende duurzame energiebronnen om aan de warmtevoorziening van de sector te kunnen voldoen. (Glastuinbouw Nederland, 2025, p. 11). Niet alle huidige vestigingslocaties van glastuinbouw zijn toekomstbestendige glastuinbouwgebieden, die invulling kunnen geven aan de transitie naar circulaire glastuinbouw. De mogelijkheid voor verduurzaming (van met name energie) is juist de kracht van het AFC, net als de beschikbaarheid van voldoende gas, elektra en gietwater. Kortom, het AFC is een zeer geschikte glastuinbouwlocatie geworden met collectieve voorzieningen en een goede infrastructuur.

Het valt te verwachten dat in Pagina | 78

de toekomst bij een druk op nationaal niveau om geschikte glastuinbouwlocaties uit te breiden, gekeken wordt naar Dinteloord.

8.3 Rol van de gemeenteraad Zeggenschap toelating bedrijven Zoals al eerder bij de vergunningverlening aan Zijderlaan ter sprake kwam, gaven enkele partijen bij de oordeelsvormende vergadering van 3 februari 2025 bij agendapunt 8 over Reinierpolder III ook aan meer zeggenschap te willen over het bedrijvenfilter. De lering van het AFC wordt meegenomen in de verdere ontwikkeling van Reinierpolder III, maar bij het AFC kan de gemeenteraad ook nog een rol pakken. Het feit dat de bedrijfsadviescommissie geen jaarverslag maakt en het advies van de bedrijfsadviescommissie alleen gedeeld wordt met het college wordt tot op heden door de gemeenteraad toegestaan. Wil de gemeenteraad hier verandering in zien, dan kan dit bij het college weggelegd worden. Omgevingsvisie Eind 2025 zal de Omgevingsvisie voorgelegd worden aan de gemeenteraad, zo geeft de ambtelijke organisatie aan. Gemeenten moeten uiterlijk op 1 januari 2027 beschikken over een door de gemeenteraad vastgestelde en gepubliceerde omgevingsvisie die voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. In de Omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Ter voorbereiding van het opstellen van deze Omgevingsvisie is er op 2 december 2024 een opiniërende avond geweest met de gemeenteraad.

In de Structuurvisie wordt verwezen naar het raadsprogramma 2010-2014 en de Gebiedsvisie waar het gebied ten zuiden van de Noordlangeweg op de kaart is aangegeven als ‘zoekgebied hoogdynamische ontwikkeling’ ter uitbreiding van het AFC. Echter, in het vastgestelde coalitieakkoord is uitgesproken dat er geen medewerking wordt verleend aan de verdere uitbreiding van glastuinbouw (Gemeente Steenbergen, 2022, p.18). Om die reden werd op 2 december 2024 aan de gemeenteraad gevraagd hoe er gedacht wordt over het opnemen van een zoekgebied voor een uitbreiding van het AFC Nieuw Prinsenland (exclusief glastuinbouw) in de omgevingsvisie. De rekenkamer heeft naar een verslag van deze avond gevraagd, maar dit was niet beschikbaar. De uitkomst van de avond is niet bekend, maar de gemeenteraad heeft lering getrokken uit de ontwikkeling van het AFC en heeft tijdens het vaststellen van de Omgevingsvisie de mogelijkheid om wel of niet te kiezen voor het aanwijzen van een uitbreidingslocatie en de mogelijkheid om strakkere en meer smart geformuleerde kaders mee te geven als het gaat om uitbreiding van het AFC, de toegestane bedrijvigheid, de landschappelijke compensatie, de arbeidsmigrantenhuisvesting, het parkmanagement, infrastructuur, de lichtemissie etcetera.

Pagina | 79

Scenario landelijke druk De gemeenteraad zou een eventuele nationale druk voor het uitbreiden van het glasareaal in Dinteloord in de gaten kunnen houden. In het coalitieakkoord 20222026 staat dan wel dat er geen medewerking wordt verleend aan de verdere uitbreiding van glastuinbouw (Gemeente Steenbergen, 2022, p. 18), maar hoe staat een volgende coalitie hierin als de druk vanuit de provincie of het Rijk wordt opgevoerd? Het is te overwegen om een dergelijk scenario met elkaar te bespreken. Doorpakken of afwachten De rol van de gemeenteraad in de toekomst is bepalend als het gaat om de ontwikkeling van het AFC. Het is belangrijk dat de gemeenteraad zich bewust is van het feit dat in sommige gevallen het niet oppakken van een rol ook consequenties kan hebben. Uit de interviews met Cosun, Primeale United, de VDV Group en uit de enquêtes komt heel duidelijk naar voren dat het gebrek aan huisvesting voor de arbeidsmigranten en het gebrek aan openbaar vervoer het lastig maakt voor de aanwezige bedrijven om voldoende personeel aan te trekken. Een afwachtende houding van het gemeentebestuur en de gemeenteraad op deze onderwerpen stelt deze bedrijven voor grote economische risico’s. De levensvatbaarheid van het huidige AFC op de lange termijn wordt daarmee onder druk gezet.

Tot slot De gemeenteraad bepaalt zelf of zij een al dan niet proactieve houding aanneemt in de verdere ontwikkeling van het AFC en in het nakomen van de afspraken die gemaakt zijn richting de inwoners. Dit onderzoek laat zien, dat de inwoners van Dinteloord lang moeten wachten op het nakomen van afspraken die met hen zijn gemaakt. Er wordt wel met de inwoners gesproken, er zijn al vele plannen gemaakt, waarover in persberichten wordt aangegeven wat er gaat gebeuren, maar er gaat veel tijd overheen. Vijftien jaar na de start moeten de spades nog steeds de grond in voor de beloofde landschappelijke ontwikkeling waar ruim € 2 miljoen voor beschikbaar is in het natuurfonds. De extra woningen zijn nog niet gebouwd en de huisvesting voor arbeidsmigranten blijft een probleem. De haalbaarheidsstudies en de inventarisaties die meerdere malen met inwoners zijn gemaakt voor de mogelijke tracés voor een oostelijke rondweg Dinteloord (onlangs ook nog tijdens de gesprekken met inwoners over het Dorpsontwikkelplan Dinteloord) hebben veel verwachtingen gecreëerd bij de inwoners (zo blijkt uit de interviews), maar uiteindelijk is alleen de belofte in 2022 uitgekomen om een omleidingsroute voor landbouwverkeer in beeld te brengen. Tot op heden is ook deze belofte nog niet nagekomen.

Anderzijds heeft het AFC een flinke bijdrage geleverd om de economische kracht van de gemeente Steenbergen en de onmisbare rol van het AFC in de biobased economy op de kaart te zetten.

Pagina | 80

9

Bestuurlijke reactie

Een kopie van de brief met de bestuurlijke reactie van het college is hieronder toegevoegd.

Pagina | 81

Pagina | 82

Pagina | 83

Pagina | 84

10 Nawoord De rekenkamer heeft kennis genomen van de bestuurlijke reactie van het college en spreekt haar dank uit voor de complimenten die gegeven zijn. Het onderzoek heeft meer tijd gekost dan oorspronkelijk werd gedacht, echter de factor tijd is voor de rekenkamer van ondergeschikt belang geweest. Gedurende het onderzoek bleek de complexiteit van het dossier zo groot, dat er meer tijd nodig was om de nauwkeurigheid en volledigheid van het onderzoek te waarborgen. Als dan het college vervolgens in de bestuurlijke reactie aangeeft dat het onderzoek uiteindelijk een “waardevol naslagwerk” heeft opgeleverd, waarin verslag is gedaan van de “geschiedenis en resultaten van het AFC Nieuw Prinsenland” dan zien we dat als een grote waardering voor ons gedane werk. Dat het college zich in grote lijnen kan vinden in de gemaakte conclusies en aanbevelingen verheugt ons. Het college stelt voor met verbeterpunten aan de slag te willen. Het is natuurlijk ook aan de gemeenteraad om zich nog een mening te vormen t.a.v. de aanbevelingen. Met haar positieve grondhouding toont het college van B&W dat zij constructief en open staat tegenover het debat dat nog moet plaatsvinden tussen de fracties in de komende vergaderingen van de gemeenteraad.

Hiermee geeft het college ruimte aan de raad om haar controlerende én initiërende rol te vervullen, terwijl het college zelf bereidheid uitstraalt om mee te denken en samen te werken aan mogelijke uitwerkingen. Die houding draagt bij aan een goede democratische procesgang en onderlinge verstandhouding. Met belangstelling zal de rekenkamer dan ook de voortgang van de besluitvorming volgen. De rekenkamer wil graag iedereen bedanken die aan dit onderzoek heeft meegewerkt. Dit is als zeer constructief, open en plezierig ervaren. Tot slot sluiten we af met de samenstelling van de rekenkamer gemeente Steenbergen. Deze was ten tijde van het onderzoek als volgt: Mike Ridderhof Bülent Acer Evelien de Neve Saskia Schenk

voorzitter secretaris lid lid

Allen hebben een bijdrage geleverd aan het onderzoek, dat we met grote belangstelling hebben uitgevoerd. Steenbergen, 18 juni 2025 Voorzitter,

Secretaris,

Dhr. M. Ridderhof

Dhr. B. Acer

Pagina | 85

Bijlage 1 Onderzoeksverantwoording Geraadpleegde bronnen Document Adviescommissie ‘Bedrijfsvestiging Nieuw Prinsenland’ (12 oktober 2021). Advies nieuwe vestiging JMT Dinteloord voor onderbouwing. Adviesraad Verkeer (11 januari 2022). Studie oostelijke rondweg Dinteloord. Arcadis (9 juli 2010). Toelichting inpassingsplan Agro & Food Cluster West-Brabant. Provincie Noord-Brabant. Bedrijfsadviescommissie Nieuw Prinsenland (10 september 2021). Advies BAC ‘Plaatsing van Steketee op het bedrijventerrein Nieuw Prinsenland’. Bedrijfsadviescommissie Nieuw Prinsenland (12 oktober 2021). Advies BAC nieuwe vestiging JMT Dinteloord op het bedrijventerrein Nieuw Prinsenland. Bedrijfsadviescommissie Nieuw Prinsenland (9 januari 2023). Advies BAC ‘Inpassing Zijderlaan’. CB5 (2007). Dorpsontwikkelplan Dinteloord 2007. CB5 (18 juli 2024). Dinteloord – Scenariostudie en ontwikkelplan. Dorpsraad Dinteloord en Prinsenland, Samenstichting Stampersgat en bewonersgroep Slobbegorsedijk i.s.m. Coördinatiepunt Landschapsbeheer Brabants Landschap (17 februari 2020). Presentatie: Ideeën over invulling natuur, landschap en recreatie in zoekgebied kwaliteitsverbetering landschap AFC Nieuw Prinsenland. Dorpsraad Dinteloord en Burenraad AFC (28 december 2020). Document Lichthinder AFC Nieuw Prinsenland. Dorpsraad Dinteloord en Vereniging Werkgroep Behoud Leefbaarheid Dinteloord (31 juli 2024).

Brief “Ontwikkelplan Dinteloord”. Gemeente Steenbergen (2006). Raadsprogramma Vitaal Steenbergen 2006-2010. Gemeente Steenbergen (2010). Beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten. Gemeente Steenbergen (2010). Raadsvoorstel raadsvergadering 25 februari 2010: voornemen tot het sluiten van de bestuursovereenkomst Agro en Food Cluster WestBrabant. Gemeente Steenbergen (30 juni 2010). Bestuursovereenkomst gemeente Steenbergen en Provincie Noord-Brabant. Gemeente Steenbergen (18 april 2012). Structuurvisie gemeente Steenbergen. Gemeente Steenbergen (10 mei 2012). Raadsmededeling beperking lichthinder AFC Nieuw Prinsenland. Gemeente Steenbergen (26 maart 2015). Woonvisie gemeente Steenbergen. In Steenbergen staat u sterk. Gemeente Steenbergen (26 oktober 2015). Definitief besluit Maatwerkvoorschrift assimilatiebelichting glastuinbouwgebied agro- en foodcluster Nieuw Prinsenland. Gemeente Steenbergen (12 februari 2019). Partiële actualisatie structuurvisie gemeente Steenbergen. Gemeente Steenbergen (30 januari 2020). Beleidsnota arbeidsmigratie. Gemeente Steenbergen (mei 2021). Eindrapport onderzoek AFC gelden. (geschreven door de concerncontroller) Gemeente Steenbergen (2022). Coalitieakkoord 2022-2026. Van ambitie naar actie.

Pagina | 86

Gemeente Steenbergen (22 augustus 2023). Vaststelling bestemmingsplan Van Heemskerckstraat/Karel Doormanstraat Dinteloord. Gemeente Steenbergen (1 september 2023). Brief betreffende het verstrekken van de omgevingsvergunning aan JMT. Gemeente Steenbergen (3 november 2023). Brief betreffende het verstrekken van de omgevingsvergunning aan Steketee. Gemeente Steenbergen (8 november 2023). Brief betreffende het verstrekken van de omgevingsvergunning aan Zijderlaan. Gemeente Steenbergen (28 maart 2024). Woonzorgvisie gemeente Steenbergen (inclusief kernvisies). Gemeente Steenbergen (28 mei 2024). Raadsvoorstel Herinrichting NoordzeedijkKreekweg. Gemeente Steenbergen (18 juli 2024). Dinteloord; Scenariostudio en ontwikkelplan. Gemeente Steenbergen (20 augustus 2024). Reinierpolder III – Haalbaarheidsstudie. Glastuinbouw Nederland (2025). Visie ‘Omgeving: Ruimte voor circulaire glastuinbouw in 2040’. Het PON / Telos (maart 2021). Evaluatie en Advies Brabantse Aanpak Arbeidsmigratie Provinciale inzet ten aanzien van arbeidsmigratie in de periode 2019-2020. Juurlink + Geluk (14 juni 2021). Visie Nieuw Prinsenland. https://raad.gemeentesteenbergen.nl/Vergaderingen/Oordeelvormende-vergadering/2021/08september/19:30/39A-Bijlage-visie-Nieuw-Prinsenland-2126649.pdf Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (27 oktober 2011). Verslag vergadering.

Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (1 augustus 2012). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (31 mei 2013). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (13 mei 2015). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (12 oktober 2015). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (12 mei 2016). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (13 oktober 2016). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (8 juni 2018). Concept verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (5 september 2019). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (12 oktober 2020). Verslag vergadering. Koepeloverleg AFC Nieuw Prinsenland (18 januari 2023). Verslag vergadering. Provincie Noord-Brabant (november 2006). Beleidsnota Glastuinbouw, Glastuinbouwontwikkeling in Noord-Brabant: verkenning van ruimtelijk-economische aspecten. Provincie Noord-Brabant (2007). Ontwerp-Paraplunota ruimtelijke ordening: Brabant in Ontwikkeling. Geraadpleegd op 18 juni 2024, van https://www.commissiemer.nl/docs/mer/p20/p2011/2011-07paraplunota_ontwerp.pdf Provincie Noord-Brabant (5 januari 2010). Beantwoording vragen gemeente Steenbergen ‘Bestuursovereenkomst AFCWB’. Provincie Noord-Brabant (30 juni 2010).

Exploitatieovereenkomst Provincie Noord-Brabant en Suiker Unie inzake het Agro- en Foodcluster West-Brabant (AFCWB) te Steenbergen. Provincie Noord-Brabant (30 juni 2010). Exploitatieovereenkomst Provincie Noord-Brabant en TOM inzake het Agro- en Foodcluster West-Brabant (AFCWB) te Steenbergen. Provincie Noord-Brabant (9 juli 2010). Inpassingsplan Agro & Food Cluster West-Brabant. Provincie Noord-Brabant (12 juni 2019). Brabantse aanpak arbeidsmigratie.

Pagina | 87

Provincie Noord-Brabant en gemeente Steenbergen (12 juli 2022). Besluit houdende de instelling van de Adviescommissie Agro & Food Cluster Nieuw Prinsenland en de regeling van haar werkwijze. Provincie Noord-Brabant (2024). Actieplan lichtvervuiling 2024-2027. RWB (13 februari 2012). Brief aan de gemeente Steenbergen. Reactie DB n.a.v. zienswijze gemeente Steenbergen. Stedelijke regio West-Brabant West (9 maart 2023). Afspraken woningbouw 2022-2030. Woondeal West-Brabant West. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2014). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2013. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2015). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2014. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2017). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2016. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2018). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2017. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2019). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2018. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2020). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2019. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2021). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2020. Stichting AFC Nieuw Prinsenland (2023). Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2021 en 2022. Tuinbouw Ontwikkelings Maatschappij (2 juli 2007). Brief aan gemeente Steenbergen.

Gebiedsontwikkeling Agro en Food cluster West-Brabant, onderbouwing nut en noodzaak projectlocatie glastuinbouw nabij Dinteloord. Tuinbouw Ontwikkelings Maatschappij (september 2020). Resultaten 18 jaar Tuinbouwontwikkeling Noord-Brabant 2002-2020. Van Kessel, H., Van Heest, F., McCarthy, B. & Otterman, E. (2005). Ruimtelijk beleid glastuinbouw: Beleidsevaluatie van het ruimtelijk beleid glastuinbouw in de 10 LOG’s. Ministeries van LNV en VROM. Geraadpleegd op 19 juni 2024, van https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-XIV-98-b1.pdf Interviews Organisatie Gemeente Steenbergen Gemeente Steenbergen Gemeente Steenbergen Gemeente Steenbergen Gemeente Steenbergen

Datum 17-10-2024 15-10-2024 17-10-2024 15-10-2024 15-10-2024 15-10-2024 17-10-2024

Functie Wethouder met o.m. portefeuilles Economie en Bedrijventerreinen Ambtenaar; projectleider AFC Nieuw Prinsenland Ambtenaar; beleidsmedewerker Ruimtelijke Ontwikkeling Ambtenaar; concerncontroller Coördinator Vergunning, Toezicht en Handhaving Pagina | 88

Provincie NoordBrabant Provincie NoordBrabant Provincie NoordBrabant Provincie NoordBrabant Vereniging Werkgroep Behoud Leefbaarheid Dinteloord Adviescommissie Agro & Food Cluster Nieuw Prinsenland Dorpsraad Dinteloord Cosun Primeale United VDV Group

24-10-2024 24-10-2024 24-10-2024 24-10-2024

Ambtenaar; ondersteuner eigenaarsaandeelhoudersrol van de TOM Ambtenaar; teamleider Werklocaties (betrokken bij adviescommissie en landschapsontwikkelingsplan) Ambtenaar; contactpersoon AFC Nieuw Prinsenland Ambtenaar; was tussen 2005-2010 Projectleider PIP

11-12-2024 2 leden 16-10-2024 2 commissieleden 4-12-2024 11-10-2024 11-10-2024 11-10-2024

2 leden waarvan 1 ook lid is van de Burenraad AFC Manager terrein ontwikkelingen; vanaf begin betrokken bij AFC Site Manager Directeur

Deelnemers enquête bedrijven Organisatie Van Duijn De Jong Aubergines Florensis Lans Dinteloord BV Red Star Rijk Zwaan New Cold Primeale United Zijderlaan Logistiek BV JMT VDV Group Michael Lewis Company 4 Evergreen Lemken Plant Dinteloord Cosun Inicio

Functie Directeur Director Domestic Production Directeur/eigenaar General Manager Growing Dinteloord Stationmanager Sitemanager Sitemanager Commercieel en operationeel directeur Managing Director Directeur/eigenaar Directeur Algemeen directeur Plantmanager Coördinator scale up facilities

Pagina | 89

Bijlage 2 Enquête bedrijven 1. Wat is de naam van het bedrijf waarvoor u werkzaam bent en dat gevestigd is op de AFClocatie? (geef uw antwoord in het vak hieronder)

2. Wat is uw naam en welke functie heeft u? (geef uw antwoord in het vak hieronder)

3. Tot welk segment behoort het bedrijf waarvoor u werkt? (kruis hieronder aan; meerdere antwoorden mogelijk) ☐ Glastuinbouwbedrijf ☐ Agro- en foodgerelateerde industrie ☐ Voedings- en genotmiddelenindustrie ☐ Be- en verwerkend agrologistiek bedrijf ☐ Niet-grondgebonden agrarisch bedrijf ☐ Recyclebedrijf ☐ Utilities en dienstverleners ☐ Anders, namelijk

4. In welk jaar heeft het bedrijf waarvoor u werkt zich gevestigd op de AFC-locatie in Dinteloord? (geef uw antwoord in het vak hieronder)

5. Zat het bedrijf waarvoor u werkt daarvoor op een andere locatie? (kruis hieronder aan) ☐ Nee ☐ Het bedrijf op de AFC-locatie betreft een uitbreidingslocatie en er zijn nog 1 of meerdere vestigingen elders ☐ Ja, het bedrijf is namelijk verhuisd vanuit de plaats

Pagina | 90

6. Hoeveel mensen heeft het bedrijf waarvoor u werkt momenteel in dienst? (geef uw antwoord in het vak hieronder)

7. Hoeveel mensen had het bedrijf waarvoor u werkt in dienst bij de start van de vestiging op de AFC-locatie? (geef uw antwoord in het vak hieronder)

De volgende vraag gaat over de symbiose tussen de bedrijven op de AFC-locatie. Symbiose is een samenwerkingsvorm waarbij de in het plangebied aanwezige bedrijven enerzijds bijdragen aan het verkleinen van het gezamenlijke directe en indirecte ruimtebeslag en anderzijds bijdragen aan gezamenlijke kennisontwikkeling en innovatie. Belangrijke elementen hierbij zijn onder andere uitwisseling van energie (warmte, elektriciteit), producten, (rest)stoffen en water en het terugdringen van de emissie van reststromen, (afval)water, CO2 en het aantal transportbewegingen.

8. In hoeverre werkt het bedrijf waarvoor u werkt in symbiose samen met andere bedrijven op de AFC-locatie? (geef een omschrijving van de symbiose met andere bedrijven in het vak hieronder)

Pagina | 91

9. Biedt de huidige locatie van het bedrijf waarvoor u werkt voldoende ruimte voor de toekomstig ingeschatte groei van het bedrijf? (kruis hieronder aan) ☐ Ja ☐ Nee, want

10. Bent u van mening dat er behoefte is aan groei van de AFC-locatie voor nieuwe bedrijven? (kruis hieronder aan) ☐ Nee ☐ Ja, want

Dit is het einde van de vragenlijst. Wij danken u voor uw tijd en medewerking!

Met vriendelijke groet, Namens de rekenkamer gemeente Steenbergen

Dhr. M. Ridderhof Voorzitter

Pagina | 92

Bijlage 3 Doorkijk AFC gelden van 15 januari 202514

14 De nog te ontvangen bedragen onder de streep in de afbeelding hierboven zijn ramingen. Het uiteindelijke

bedrag is afhankelijk van de daadwerkelijk nog uit te geven m 2’s bedrijventerrein. In april 2025 heeft de rekenkamer vanuit de ambtelijke organisatie te horen gekregen dat er in 2024 nog een bedrag van € 206.499,02 is ontvangen van de provincie, bestaande uit € 93.830,88 voor het natuurfonds en € 112.668,14 voor het fonds bovenwijkse voorzieningen. Deze laatste informatie is niet meer verwerkt in deze tabel.

Pagina | 93

Bijlage 4 Overzicht communicatiemomenten richting gemeenteraad Datum 31-5-2011

04-12-2012

Onderwerp stand van zaken Agro en Foodcluster Nieuw Prinsenland

Lichthinder glastuinbouw Nieuw Prinsenland

Hoofdlijnen mededeling Het project AgroFoodCluster Nieuw Prinsenland (AFC NP) bevindt zich grotendeels in de realisatiefase. Het eerste gietwaterbassin en de landschapswal langs de A29 zijn inmiddels bouwrijp gereed. De bouw van de diksapsilo en biomassavergistingsinstallatie op het terrein van de Suikerunie verloopt voorspoedig. De bouw van het eerste glastuinbouwbedrijf is inmiddels officieel gestart. Ook zijn belangrijke stappen gezet, die niet direct zichtbaar maar zeker wel belangrijk: 1. er is overeenstemming over de hoofdstructuur en taken in de parkmanagementorganisatie. De gemeente maakt deel uit van het Koepeloverleg dat in de plaats gekomen is van de stuurgroep en het coördinatieoverleg. De klankbordgroep is overgegaan in een burenraad; 2. de provincie Noord-Brabant erkent het AFC als een knooppunt in de groene economie. Hierdoor kunnen ze een beroep doen op het investeringsfonds van 10 miljoen euro dat de provincie voor de West-Brabantse biobased economy beschikbaar heeft gesteld; 3. het Beeldregieplan (beeldkwaliteitplan) in combinatie met de voorschriften uit het inpassings- en exploitatieplan vormen een goed instrument voor de realisatie van de landschappelijke inpassing en beeldkwaliteit van de bouwwerken binnen het AFC; 4. het vooroverleg over de bouw van een gasontvangststation, bedrijfswaterzuiveringsinstallatie is gestart.

Er zijn nog enkele zaken die op dit moment in overleg met de provincie en initiatiefnemers uitgewerkt worden: het civieltechnisch masterplan, de lichthinder en de gronduitgiftevoorwaarden. Naar aanleiding van een melding lichthinder heft het college op verzoek van de raad onderzoek gedaan. Hieruit blijkt: -

-

Bij glastuinbouwbedrijf Van Marrewijk aan de Willemspolderweg 2 te Dinteloord is gebleken dat er op een dag een incident was, waardoor de schermen bij het kasdek (bovenzijde) niet dicht waren. Tot nu toe was dat het enige incident bij dit bedrijf. Bij het glastuinbouwbedrijf van de Kaaij Groep aan de Symbiose te Dinteloord zijn in de

Pagina | 94

afgelopen periode wat opstartproblemen geweest met de afscherming van de zijgevel. Er zijn meldingen verricht via de klachtenlijn van de Regionale Milieudienst. Sinds twee weken zijn er geen storingen of meldingen meer geweest.

14-10-2014 23-06-2015 28-08-2018

16-04-2019

Duurzaamheidsverslag Nieuw Prinsenland 2013 Duurzaamheidsverslag 2014 Bovenplanse bijdragen AFC Nieuw Prinsenland

besteding bijdragen AFC Nieuw Prinsenland

De melders hebben terugkoppeling gehad van de situatie. De betreffende bedrijven zijn daar steeds in betrokken. Omdat het opstartproblemen en een incident betreft, was er geen aanleiding tot handhaving. Duurzaamheidsverslag wordt gedeeld. Duurzaamheidsverslag wordt gedeeld. Er is toegezegd om de raad te informeren over de bovenplanse bijdragen van AFC Nieuw Prinsenland. Via de raadsmededeling wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de ontvangen en nog te ontvangen bijdragen in het kader van de bestuursovereenkomst tussen de gemeente en de provincie Noord-Brabant over AFC Nieuw Prinsenland. Ook wordt in de raadsmededeling gesproken over de geraamde Kosten van € 1,7 miljoen voor de aanpak van de Noordzeedijk en Kreekweg. Er wordt inzicht gegeven in de financiële stand van zaken van het natuurfonds en fonds bovenwijks. Daarnaast is aangegeven dat tijdens de economische crisis de betalingen tijdelijk zijn gestaakt en er gesproken is over afzien van de betalingen dan wel het herinvesteren in het gebied. Een ander punt dat wordt aangegeven is dat de provincie zich niet verplicht acht om de kosten van aanpassing van de bestaande wegen in het gebied (Kreekweg en Noordzeedijk) op zich te nemen. Tijdens het bestuurlijk overleg met de provincie, de Tuinbouwontwikkelingsmaatschappij, de SuikerUnie en de gemeente is besloten om deze kwesties af te ronden.

Daarbij is aangegeven dat de gemeente de gelden uit het natuurfonds (na aftrek van de 5 miljoen die voor het aquaduct is besteed) in hoofdzaak in de omgeving van het AFC wil besteden. De aanleg van de EVZ Molenkreek zal hiervoor naar voren gehaald worden. De provincie heeft toegezegd hierin te gaan faciliteren in personele inzet qua proces en ontwerp maar ook in zo efficiënt mogelijke benutting van subsidies. Dit geldt ook voor de realisatie van een uitzichtpunt in het gebied, waarvoor de provincie de inzet van een landschapsarchitect aanbiedt. Beide ontwerpopgaven zullen in samenspraak met de omgeving uitgewerkt worden. De besteding van deze

Pagina | 95

middelen past binnen de bestemming van de reserve waarin de middelen gestort zijn.

17-09-2019

Duurzaamheidverslag Nieuw Prinsenland 2018

27-10-2020

Duurzaamheidsverslag AFC Nieuw Prinsenland 2019

Mei 2021

Eindrapport Onderzoek AFC gelden

17-08-2021

Duurzaamheidsverslag 2020 en landschapsvisie AFC Nieuw Prinsenland

Wat de bovenwijkse bijdragen betreft, is afgesproken dat de gemeente deze bedragen in eerste instantie aanwendt voor de kosten van herinrichting van de Noordzeedijk en Kreekweg. De kosten hiervan zijn grofweg op circa € 1,5 miljoen geraamd. Het duurzaamheidsverslag wordt gedeeld. Daarnaast wordt aangegeven dat er in het najaar van 2019 een start wordt gemaakt met het opstellen van landschapsplan voor Nieuw Prinsenland en ook een verkenning voor de toekomst/inspiratieboek Prinsenland. Beide plannen worden in brede participatie met de omgeving opgesteld. Het duurzaamheidsverslag wordt gedeeld. Daarnaast wordt gemeld dat het gezamenlijk en in brede participatie opstellen van het landschapsontwerp door de coronabeperkingen enige vertraging heeft opgelopen. Omdat er aan brede participatie en draagvlak gehecht wordt zal dit ontwerp naar verwachting pas begin 2021 gereed zijn, waarna gestart wordt met de voorbereiding van de uitvoering. Rapport opgesteld door de controller van de gemeente Steenbergen naar de aanwezige en besteedde AFC gelden. Gerefereerd wordt naar de bestuursafspraak met de provincie (30 januari 2019 -raadsmededeling 16 april 2019) waarin is afgesproken dat er in brede participatie een landschapsvisie zou worden opgesteld voor de omgeving van Nieuw Prinsenland.

De Landschapsvisie is een inspiratiedocument, waarin een samenhangend landschappelijk raamwerk wordt geschetst voor het gebied. Hierbij worden een drietal sleutelprojecten benoemd. De visie is een ambitiedocument. De exacte uitwerking, locatie van de ingrepen en prioritering/fasering dienen nader bepaald te worden. In het Koepeloverleg van 13 juli 2021 is een kwartiermakersteam samengesteld. Zij hebben de opdracht gekregen om een verkenning uit te voeren naar een samenhangend pakket van haalbare en betaalbare opties voor realisatie van de sleutelprojecten en resterende maatregelen uit de Landschapsvisie AFC NP. Daarnaast is het kwartiermakersteam gevraagd te adviseren over de opzet van een organisatiestructuur, die een voortvárende aanpak van de realisatie van de sleutelprojecten mogelijk maakt, maar ook de

Pagina | 96

11-04-2023

stand van zaken diverse onderwerpen AFC NP (bedrijvenadviescommissieduurzaamheidsverslag 20212022)

Februari 2024

Presentatie stand van zaken ontwikkeling Agro en Food cluster Nieuw Prinsenland Raadsvoorstel Herinrichting Noordzeedijk-Kreekweg

Mei 2024

kwaliteit en samenhang van het geheel aan maatregelen en deelprojecten bewaakt en borgt. Aangegeven is dat eind 2021/begin 2022 dit team haar rapport en bevindingen zal opleveren met daarin aanbevelingen voor het vervolg. Op basis van die voorstellen, worden de gezamenlijke uitvoering voorbereid worden. Naar aanleiding van vragen van de raad wordt de raad geïnformeerd over de toegelaten bedrijven en de rol van de bedrijvenadviescommissie AFC NP. Er wordt in de mededeling informatie gedeeld over het bestaansrecht en de werkwijze van de bedrijvenadviescommissie AFC NP. Daarnaast wordt informatie gedeeld over het Duurzaamheidsverslag AFC 2021-2022. Deze presentatie was ambtelijk voorbereid en gegeven aan de gemeenteraad. Voorstel om middelen uit het fonds bovenwijks beschikbaar te stellen voor de reconstructive van de Noordzeedijk en Kreekweg.

Pagina | 97