Definitief jaarverslag RBL West-Brabant 2019 2020 2112365.pdf
Tekst van het document
Voorwoord Ieder kind heeft recht op onderwijs en verdient de kans zich te ontwikkelen. Maar een zorgeloze schooltijd is helaas niet voor elke jongere vanzelfsprekend. Binnen het Regionaal Bureau Leren (RBL) West-Brabant werken zestien gemeenten samen om schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten onder jongeren van 5 tot 23 jaar tegen te gaan. De medewerkers van de verschillende gemeenten werken op of met de verschillende scholen in de hele regio. We zoeken het contact en zijn in gesprek met de jeugd en/of ouders waar het óver, maar vooral óm gaat. De laatste jaren zien we een verschuiving in het accent van onze taak van handhavend naar vooral preventief optreden. We handhaven waar het moet, maar we willen vooral voorkomen dat leerlingen verzuimen of voortijdig het onderwijs verlaten. We zoeken en realiseren oplossingen voor de vaak complexe vraag om onderwijs, werk en zorg te combineren. In schooljaar 2019-2020 werden het recht op onderwijs, de preventieve taken en het realiseren van oplossingen des te meer van belang toen de scholen dicht gingen vanwege corona. De taak van de leerplichtambtenaren en RMC trajectbegeleiders is veranderd. Ze hebben geholpen leerlingen in beeld te houden. Ze hebben deurbezoeken afgelegd of telefonisch of online contact gehad met de leerlingen en hun ouders, om verbinding te leggen tussen de gezinnen en de scholen.
En om mee te denken over wat er nodig was om de leerlingen weer onderwijs te laten volgen. Was er bijvoorbeeld goede apparatuur nodig, hulp bij het zoeken naar een stageplaats, of wellicht een andere opleiding, was het in het belang van een kind nodig om toch opvang op school of elders te organiseren? Zo werd steeds per situatie samen met het gezin en school bekeken wat nodig was om een kind of jongere onderwijs te kunnen laten volgen. De jongeren zijn centraal gezet en er is steeds op zoek gegaan naar verbinding.
kunt vinden en kunt inzoomen op de onderwerpen waar u meer over wilt weten. De cijfers in dit jaarverslag zijn door de andere omstandigheden niet één op één vergelijkbaar met die van andere jaren. Toen in maart de scholen dicht gingen en in de maanden daarna weer langzaamaan opstartten, moest steeds bekeken worden hoe om te gaan met het niet volgen van online of fysieke lessen. Hierdoor golden andere regels voor het melden en opvolgen van verzuim. Ook is meer dan anders ingezet op het in beeld houden van jongeren. Scholen zijn hierover steeds geïnformeerd en hebben dat ook goed opgepakt. De meldingen waren als gevolg van de veranderde situatie anders dan in andere jaren en dit is terug te zien in de cijfers. Veel van de cijfers in het jaarverslag laten een daling zien. Dat komt omdat scholen een tijdlang gesloten zijn geweest en digitaal in plaats van fysiek onderwijs hebben gevolgd. Ook is door het Rijk opgeroepen niet te handhaven in deze periode. Wilt u meer weten over het RBL West-Brabant, onze manier van werken en de uitdagingen waar we voor staan? Neem dan contact met ons op via (076) 529 81 10 of info@rblwest-brabant.nl. We horen graag van u.
De belangrijkste gegevens en cijfers van het schooljaar 2019-2020 vindt u in dit jaarverslag. Geheel digitaal, zodat u als lezer sneller de juiste gegevens Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
2
Inhoud Inleiding
4
Leeswijzer
6
Samenvatting
7
Doelgroep RBL West-Brabant
8
Leerplicht en kwalificatieplicht - Verzuim - Vrijstelling - Langdurig relatief verzuim (voorheen ‘thuiszitters’) - Overig
9 10 15 16 17
Regionaal Meld- en Coördinatiepunt en VSV - RMC trajectbegeleiding - Jongeren in Kwetsbare Positie (JIKP) - Overig - On my way - Voortijdig schoolverlaters - VSV-cijfers van het Ministerie van OCW
18 19 20 21 22 23 24
Terugblik en speerpunten in de regio
25
Tabellen uitgesplitst per gemeente
32
Bijlagen
53
Klik op de linkjes in de tekst om direct naar de betreffende pagina te gaan.
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 20 | Pagina
3
Inleiding 1/2 De Gemeenschappelijke Regeling Programma Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten is beter bekend onder de naam Regionaal Bureau Leren WestBrabant. Alle zestien deelnemende gemeenten hebben hun administratie overgedragen aan het RBL West-Brabant. Voor zeven gemeenten voert het RBL sindsdien ook de uitvoerende taken uit. Het gaat om het dagelijks werk van leerplichtambtenaren en RMC trajectbegeleiders. Zowel de samenwerking op administratief vlak als de samenwerking in de uitvoering leveren voordelen op bij het voorkomen en terugdringen van schoolverzuim en schooluitval. Leerlingen en studenten gaan immers lang niet altijd naar een school of onderwijsinstelling in hun woongemeente. Als verzuim- en uitvalproblematiek de gemeentegrenzen overschrijdt, is het verstandig ook de oplossing ervan over gemeentegrenzen heen te organiseren.
Ga naar…
Eén regionale leerlingenadministratie, met dagelijkse koppelingen naar de gemeentelijke Basisregistraties Persoonsgegevens (BRP’s), DUO (het onderdeel van het ministerie van OCW dat verzuimmeldingen en school in- en uitschrijvingen registreert), en Suwinet (een systeem waarin gemeenten en overheidsinstanties gegevens delen), zorgt ervoor dat de kans minimaal wordt dat jongeren die verhuizen binnen de regio of naar school gaan in een andere gemeente dan hun woongemeente uit zicht raken. Per 1 september 2020 is Regionaal Bureau Leerplicht West-Brabant verder gegaan onder de naam Regionaal Bureau Leren West-Brabant. Wij zetten ons in voor het recht op onderwijs en ontwikkeling en dat gaat verder dan alleen de leerplicht. Met deze nieuwe naam doen we meer recht aan de omvang van onze werkzaamheden en hopen we toegankelijker te zijn. Met ingang van schooljaar 2020-2021 gebruikt RBL West Brabant de nieuwe naam en het bijpassend logo.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
4
Inleiding 2/2 Schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten worden in de praktijk niet afgebakend door gemeentegrenzen. Daarom is intergemeentelijke samenwerking van groot belang om er effectief tegen te kunnen optreden. De speerpunten zijn het verminderen en voorkomen van het schoolverzuim, het handhaven van de leerplicht, het recht op onderwijs en het terugdringen van voortijdig schoolverlaten. Door het werken in flexibele teams van leerplichtambtenaren en trajectbegeleiders, het harmoniseren van werkwijzen en de samenwerking met netwerkpartners op het terrein van passend onderwijs, jeugdbeleid en participatiewetgeving is het RBL West-Brabant (RBL) goed aangehaakt bij ontwikkelingen rond de decentralisaties. Missie Iedere West-Brabantse jongere zonder startkwalificatie zit op een passende school, is op weg naar een startkwalificatie, of wordt begeleid naar de voor hem of haar hoogst haalbare startpositie in de maatschappij. Dit doen we niet alleen. Daarvoor is samenwerking op bestuurlijk, beleids- en uitvoerend niveau nodig. De inspanningen van de trajectbegeleiders richten zich zowel op oude (langer dan een jaar geleden gestopt) als op nieuwe voortijdig schoolverlaters. Doel is deze jongeren waar mogelijk terug te leiden naar school.
De banden met scholen zijn versterkt door het invoeren van vaste contactpersonen vanuit het RBL en door het creëren van (deeltijd)werkplekken op de scholen.
Visie We leveren daarvoor individueel maatwerk binnen de kaders van de leerplichtwet en RMC-wetgeving en doen daarbij een beroep op de verantwoordelijkheid van jongeren, ouders, scholen en relevante netwerkpartners in het sociaal domein. Kernwaarden Recht op onderwijs, transparantie, gelijke kansen, integriteit, respect voor het individu en samenwerken met anderen zijn daarbij onze kernwaarden.
De kwaliteitsslag van RBL West-Brabant: meer rust, maar nog een weg te gaan Met de uitbreiding van het team van RBL West-Brabant is de formatie eindelijk op orde. Dat brengt rust, maar vooral op beleidsmatig niveau is er nog veel werk aan de winkel. Teamleider Josieke Borsten, coördinator Sabina Bakkers en projectaanjager Mariëtte de Bruijn vertellen over de kwaliteitsslag die het team heeft ingezet én over de uitdagingen die er nog liggen. Klik hier om het volledige artikel te lezen.
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
5
Leeswijzer In dit jaarverslag wordt voornamelijk op het niveau van werkprocessen gerapporteerd. Een werkproces is een term die gebruikt wordt in het Jeugd Volg Systeem (JVS), het systeem waarin alle interventies worden geregistreerd die voor jongeren gedaan worden. We werken met 18 verschillende soorten werkprocessen, zoals de werkprocessen ‘Absoluut verzuim’ en ‘Informatie en advies’. Soms is een werkproces in een kwartier afgehandeld, maar veel vaker gaat het om een investering van een uur. Het aantal contacten wisselt ook, dit kunnen er enkele zijn tot wel 40 contactmomenten met leerling, ouders, school en netwerkpartners.
De peildatum voor de jongerenaantallen die in dit verslag genoemd worden, met name onder ‘Doelgroep’, is 31-07-2020. Als in dit jaarverslag wordt gesproken over werkprocessen dan gaat het om de werkprocessen waaraan is gewerkt in de periode van 01-08-2019 tot en met 31-07-2020. De aanduiding ‘-' in de tabellen betekent 0 of geen.
Dit jaarverslag is een dynamisch pdf-bestand. Door middel van verschillende knoppen kunt u gemakkelijk door het document bewegen om snel bij de informatie te komen die voor u interessant is.
In de groene balk onderaan iedere pagina staan de volgende twee knoppen weergegeven.
Bij de meeste tabellen en grafieken staat een knop zodat u kunt doorklikken naar een overzicht op gemeenteniveau.
Inhoud:
Gegevens per gemeente:
Laatst bekeken pagina:
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
6
Samenvatting Het aantal jongeren is gedaald in de regio. Op peildatum 31 juli 2020 waren er in de regio van het RBL 139.803 jongeren tussen de 5 en 23 jaar (2019: 141.046). In schooljaar 2019-2020 zagen we door de veranderde situatie vanwege corona een daling van het aantal verzuimmeldingen. Deze daling was zichtbaar bij zowel kinderen en jongeren onder de 18, als jongeren boven de 18. In de eerste periode vanaf maart 2020 was veel verzuim gerelateerd aan corona en daarmee geoorloofd. Wij kregen van de overheid de opdracht om tijdelijk niet te handhaven. Er zijn wel meldingen gedaan, veel preventief, omdat leerlingen uit beeld dreigden te raken tijden de periode van onderwijs op afstand. Daarbij was de rol van de leerplichtambtenaar vooral gericht op verbinding maken tussen de gezinnen en scholen en kijken hoe de leerling weer onderwijs kon volgen. Het aantal meldingen was door de coronacrisis lager dan in de voorgaande jaren. Daar tegenover zien we meer werkprocessen Informatie en advies. Deze zijn opgestart n.a.v. contact met scholen en ouders over hoe om te gaan met de nieuwe situatie. Er is dus niet minder contact geweest, alleen was de rol van de leerplichtambtenaren en trajectbegeleiders in deze periode anders. Leerplichtige leerlingen zonder schoolinschrijving blijven in onze regio de hoogste prioriteit houden.
We streven er immers naar dat alle jongeren tot 18 jaar op school zitten, tenminste tot het moment waarop de startkwalificatie is behaald. Samen met onze lokale samenwerkingspartners stelt de leerplichtambtenaar alles in het werk om absoluut verzuim op te lossen.
In onze regio zien we dat het aantal voortijdig schoolverlaters gestegen is van 1,82% naar 2,08%. Het landelijk percentage is gestegen van 1,90% naar 2,02%. Er is afgelopen schooljaar veel focus geweest op het begeleiden van de leerling/jongere naar een andere opleiding of naar werk. We hebben in de gehele regio afgelopen schooljaar sterk ingezet op de begeleiding van de ‘nieuwe’ voortijdig schoolverlaters. De afgelopen jaren was het percentage vsv’ers steeds onder het landelijk gemiddelde. Inmiddels is het gestegen naar nét boven het landelijke percentage. We hebben meer ingezet en gefocust op voortijdig schoolverlaten. Het aantal werkprocessen voor RMC trajectbegeleiding is gestegen van 1.588 naar 1.823. We hebben met veel jongeren contact gehad om te kijken of ze begeleiding konden gebruiken bij het zoeken naar een opleiding of werk. Het aantal vsv’ers is ook gestegen. Niet alleen in onze regio, maar ook het landelijk percentage. Door actieve benadering en samenwerking met de partners onderwijs, zorg en arbeidsmarktbeleid willen we het aantal voortijdig schoolverlaters zonder werk verminderen en daarmee jeugdwerkloosheid voorkomen.
We werken lokaal samen met externe lokale netwerkpartners op het terrein van passend onderwijs, jeugdbeleid en participatiewetgeving. Binnen het onderwijs worden de jongeren in een kwetsbare positie tijdig in beeld gebracht om ze zowel individueel als in groepsverband in zelfredzaamheid en sociale- en arbeidsvaardigheden te trainen.
De meest gebruikte vrijstelling in deze regio blijft de vrijstelling op grond van artikel 5 onder c, het volgen van onderwijs op een school in het buitenland. Ruim 850 kinderen wonen wel in deze regio, maar volgen in het buitenland (met name in België) onderwijs.
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
7
Doelgroep RBL West-Brabant Deze tabellen betreffen het aantal jongeren van 5 tot 23 jaar van de 16 gemeenten die bij de gemeenschappelijke regeling zijn aangesloten. De peildatum is 31-07-2020. Er is een daling van het aantal jongeren in onze regio; van 141.046 in 2019, naar 139.803 in 2020, met 1.243 jongeren. Er is een algemene daling in het aantal kinderen en jongeren en het aantal leerlingen in het SO, VSO en MBO stijgt.
Status
31-072019
31-072020
Geen schoolinschrijving 31-07-2020
Leerplichtig
88.408
87.261
4.050
Kwalificatieplichtig
7.971
7.818
1.364
Boven leerplichtig*
14.645
14.121
6.228
Startkwalificatie behaald**
30.022
30.605
28.551
Totaal
141.046
139.803
40.193
* 18-23 jarigen die onderwijs volgen en nog geen startkwalificatie hebben behaald ** vwo-, havo- of mbo-diploma op niveau 2 of hoger
Status op 15-10-2020* Type onderwijs van laatste schoolinschrijving
31-07-2019
31-07-2020
Primair onderwijs*
54.669
54.338
Speciaal onderwijs
1.599
1.608
Vrijstelling
2%
Voortgezet speciaal onderwijs
1.378
1.386
Overig
2%
Voortgezet onderwijs
31.335
30.000
Middelbaar beroepsonderwijs
11.884
12.278
Geen schoolinschrijving
40.181
40.193
Totaal
141.046
139.803
* Het Speciaal Basisonderwijs (SBO) wordt in dit jaarverslag, zoals in de wetgeving (Wet Primair Onderwijs (WPO) en Wet Expertise Centra (WEC)) is aangegeven, gerekend tot de categorie Primair Onderwijs (PO).
Ga naar…
Startkwalificatie behaald
71%
Schoolinschijving
12%
In beeld/in behandeling
12%
*Van de personen die op 31-07-2020 geen schoolinschrijving hadden, was dit op 15-10-2020 de situatie. Veel jongeren hadden dus een startkwalificatie of inschrijving.
Wist je dat… De 48 leerplichtambtenaren, trajectbegeleiders en administratief medewerkers onder het RBL West-Brabant hebben in het schooljaar 2019-2020 gewerkt aan 26.323 werkprocessen, waarvan 12.229 door de Leerplichtambtenaren en trajectbegeleiders. Er zijn 11.381 brieven verstuurd, meer dan 32.485 contacten via email en social media verwerkt, 9.875 telefoongesprekken en zo’n 3.494 gesprekken met leerlingen en/of ouders. Daarnaast namen we in de regio het afgelopen schooljaar deel aan 1.508 externe overleggen. REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
8
Leerplicht Leerplicht en en kwalificatieplicht kwalificatieplicht
vrijstelling thuiszitters
verzuim
overig
Verzuim 3.417
We onderscheiden de volgende types verzuim:
jongeren in onze regio hebben één of meer (types) verzuimmeldingen (2018-2019: 3.752)
Absoluut
Absoluut:
leer- of kwalificatieplichtige leerling zonder schoolinschrijving
Relatief:
leer- of kwalificatieplichtige leerling met schoolinschrijving en verzuimt zonder geldige reden (les- of praktijktijd)
Langdurig relatief
leer- of kwalificatieplichtige leerling met schoolinschrijving en er is sprake van ongeoorloofd verzuim dat langer dan vier weken duurt
Luxe:
leer- of kwalificatieplichtige leerling gaat zonder toestemming tijdens de schoolperiode met vakantie
206
Luxe 224
Totaal verzuim 3.417 (unieke personen per type verzuim)
Relatief 2.886
3,99% = verzuimpercentage relatief en luxe verzuim Dit is de verhouding tussen het aantal leerlingen van 5 tot 18 jaar en het aantal werkprocessen relatief en luxe verzuim. Bij 3,99% van alle leerlingen in onze regio is dus sprake geweest van relatief en/of luxe verzuim. (2018-2019: 4,45%)
Langdurig relatief 101
! Ga naar…
Het RBL benadrukt het belang van het melden van verzuim. Alle medewerkers van het RBL West-Brabant zetten in op een betere registratie en melding door de scholen. Frequent contact met en bezoek aan de scholen is één van de voorwaarden om het verzuim goed in beeld én geregistreerd te krijgen. Het aantal werkprocessen is hoger dan het aantal leerlingen. Dit betekent dat er in sommige gevallen sprake was van meerdere verzuimmeldingen bij één leerling.
Bij alle vormen van het bij RBL te melden verzuim is sprake van een daling. Dit heeft te maken met de veranderde situatie door corona. In de eerste periode vanaf maart 2020 was veel verzuim gerelateerd aan corona en daarmee geoorloofd. Er zijn meldingen gedaan, veel preventief, omdat leerlingen uit beeld dreigden te raken tijden de periode van onderwijs op afstand. Daarbij was de rol van de leerplichtambtenaar vooral gericht op verbinding maken tussen de gezinnen en scholen en kijken hoe de leerling weer onderwijs kon volgen. In het algemeen gaat de aandacht steeds vaker naar het verlenen van zorg en begeleiding waarbij handhaving ook noodzakelijk blijft. De Methodische aanpak schoolverzuim geeft aan dat hulpverlening vóór handhaving moet komen. Als verzuim niet verwijtbaar lijkt omdat er te veel problemen spelen, wordt vaker besloten geen proces-verbaal op te maken.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
10
Absoluut verzuim 211
werkprocessen ‘absoluut verzuim’ die door de leerplichtambtenaren in behandeling zijn genomen (2018-2019: 288). De meest voorkomende uitstroomreden is: (terug) naar school.
Vanaf hier gaat het niet meer om het aantal jongeren in West-Brabant maar om het aantal werkprocessen dat door het RBL West-Brabant in behandeling werd genomen. Leerplichtige leerlingen zonder schoolinschrijving hebben de hoogste prioriteit. De leerplichtambtenaar zal alles in het werk stellen om absoluut verzuim op te lossen. De leerplichtambtenaar heeft de mogelijkheid om sanctionerend op te treden indien ouders en leerlingen niet voldoen aan de verplichtingen uit de Leerplichtwet door een proces-verbaal op te maken tegen de ouders. Steeds vaker wordt op een andere manier dan met sanctionerend optreden geprobeerd de leerling (samen met de lokale partners) terug naar school te leiden, via begeleiding of inschakeling van de juiste hulpverlening. Onderstaande tabel geeft weer hoe meldingen van absoluut verzuim door leerplichtambtenaren zijn afgerond. Uitstroomreden
2018-2019
2019-2020
(Terug) naar school
91
88
Afgedaan
5
1
Heeft vrijstelling (aangevraagd)
86
28
Verhuisd
47
39
Anders*
59
55
Totaal
288
211
*Anders: Hieronder vallen de volgende uitstroomredenen: hoogst haalbare bereikt, onterechte melding, MBO niveau 2 niet haalbaar, onderzoek BRP (basisregistratie personen) en overdracht naar de trajectbegeleider RMC vanwege het bereiken van de 18-jarige leeftijd.
Ga naar…
Er is sprake van absoluut verzuim als een leer-/kwalificatieplichtige jongere niet op een school staat ingeschreven. Leerlingen van 5 tot 18 jaar moeten naar school zolang ze geen startkwalificatie hebben behaald. Als een leerling niet naar school gaat zonder geldige reden, dan is dat een overtreding van de Leerplichtwet. De centrale regionale administratie verwerkt administratief veel absoluut verzuimmeldingen. De administratie gaat na of een brief verzonden moet worden wanneer een kind geen inschrijving blijkt te hebben en handelt zaken af waardoor de leerplichtambtenaren in de regio worden ontlast. Ook schrijft de administratie ouders aan van kinderen die binnenkort 5 jaar worden en nog geen schoolinschrijving hebben. In het verleden werden ouders aangeschreven vanuit een werkproces absoluut verzuim bij het bereiken van de leerplichtige leeftijd. Door ze net daarvoor aan te schrijven, wordt eerder een beroep op vrijstelling gedaan. Deze proactieve inzet van de regionale administratie leidt tot eerdere duidelijkheid omtrent de schoolinschrijving of een mogelijk beroep op vrijstelling. Verder hebben wij te maken met een relatief grote groep leerlingen die in België op school zit, met name in de gemeenten langs de grens. Ook die ouders krijgen een informatiebrief, voor de start van het nieuwe schooljaar over de verlening van de vrijstelling van inschrijving in Nederland.
Sinds twee jaar wordt in september en belactie gehouden waarbij ouders werd gevraagd de stukken zo spoedig mogelijk in te leveren. Dit heeft geleid tot een daling in het aantal werkprocessen verzuim. Cijfers waarstaatjegemeente.nl Vaak wordt voor cijfers over o.a. absoluut verzuim ook gekeken naar waarstaatjegemeente.nl. Die aantallen komen niet overeen met de aantallen in dit jaarverslag. In het jaarverslag wordt gekeken naar het aantal afgehandelde werkprocessen. De informatie op waarstaatjegemeente.nl is gebaseerd op de artikel 25 rapportage oftewel leerplichttelling. Dat betreft het aantal personen waarbij sprake is geweest van vrijstelling, verzuim, proces-verbaal of thuiszitten.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
11
Relatief verzuim 3.664
werkprocessen ‘Relatief verzuim’ die door de leerplichtambtenaren in behandeling zijn genomen (2018-2019: 4.128 )
1.198
waarschuwingen afgegeven vanwege relatief verzuim
118
afdoeningen ingezet vanwege relatief verzuim
In deze tabel staat het aantal werkprocessen gespecificeerd naar het type onderwijs dat de leerling volgde. Bij de afhandeling van verzuimmeldingen wordt gewerkt volgens de Methodische aanpak schoolverzuim (MAS). Hierbij staat niet de strafrechtelijke aanpak centraal, maar wordt primair ingezet op preventie en (vrijwillige) jeugdhulp. In maart gingen de scholen dicht vanwege corona en kregen wij de opdracht om tijdelijk niet te handhaven. Hierdoor was tijdelijk geen sprake meer van ongeoorloofd verzuim. Dit is terug te zien in het aantal werkprocessen en afdoeningen relatief verzuim. Onderwijssoort
2018-2019
2019-2020
Primair onderwijs
286
481
Speciaal onderwijs
19
42
Voortgezet speciaal onderwijs
232
176
Voortgezet onderwijs
2.434
1.975
Middelbaar beroepsonderwijs
1.117
965
Soort onderwijs niet aangeduid
40
25
Totaal
4.128
3.664
Corona als aanjager: “Het beeld van leerplicht en RMC is eindelijk bijgesteld” “We komen eindelijk van het spookbeeld af dat onze mensen alleen maar willen verhinderen dat je op vakantie kunt gaan wanneer het jou uitkomt. Volgens mij is dat beeld echt bijgesteld. Het is veel duidelijker geworden dat onze leden zich inzetten om het recht op ontwikkeling en onderwijs te beschermen.” Klik hier om het volledige interview met Carry Roozemond van Ingrado te lezen.
Ga naar…
Er is sprake van relatief verzuim als een leer-/kwalificatieplichtige jongere wel in een school staat ingeschreven, maar zonder geldige reden les- of praktijktijd verzuimt. Relatief verzuim is de officiële benaming in de leerplichtwet voor spijbelen. De school zelf blijft verantwoordelijk voor de behandeling van het korter durende relatief verzuim. Een afdoening is een maatregel waarmee de Leerplichtwet kan worden gehandhaafd. Afdoeningen zijn gebonden aan regels van het Openbaar Ministerie. Afhankelijk van de situatie kunnen de volgende afdoeningen worden toegepast: waarschuwing, Halt-verwijzing of het opmaken van een procesverbaal. Halt-verwijzingen en processen-verbaal worden altijd besproken met het Openbaar Ministerie. Er zijn minder leerlingen dan werkprocessen: sommige leerlingen hebben meerdere afdoeningen op hun naam (recidive). Afdoeningen
2018-2019
2019-2020
Proces-verbaal
135
57
Aanvullend proces-verbaal
31
12
Proces-verbaal met melding SVB
-
1
Verwijzing Halt
117
60
Totaal
283
130
Leerlingen met werkproces(sen)
246
118
Verzuim leidt niet altijd tot een proces-verbaal, vaak wordt er een waarschuwing gegeven aan de jongere. Dit kan een mondelinge of schriftelijke waarschuwing zijn zonder een gesprek, of een schriftelijke waarschuwing na een gesprek met de jongere. 1.198
waarschuwingen ‘Relatief verzuim’ (2018-2019: 1.708)
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
12
Ervaringen scholen en RSV Breda “Als school werken wij altijd samen met de leerplichtambtenaar preventief aan verzuim. We vinden het recht op onderwijs een groot recht, dus we vinden het belangrijk dat zoveel mogelijk kinderen naar school kunnen komen. Als je goed contact hebt met de leerplichtambtenaar, dan is dat in coronatijd niet anders. Daarnaast zijn wij gebeld door Marieke Richters, vanuit haar coördinerende rol bij RBL West-Brabant. Zij vroeg hoe het ging, waar wij tegenaan liepen en of wij de kwetsbare leerlingen in beeld hadden. Dat vond ik heel netjes. Toen de scholen dicht moesten, hebben we geprobeerd om het onderwijs zo laagdrempelig mogelijk te maken. Bijvoorbeeld door niet alleen werkpakketjes, maar ook chromebooks aan de leerlingen uit te delen. En we zorgden dat we zicht hielden op de leerlingen. Je kunt niet achter de voordeur kijken of een leerling daadwerkelijk aan het onderwijsprogramma deelneemt, maar je kunt wél in gesprek blijven. Bij de ene leerling kostte dat meer moeite dan bij de ander. Als ouders bijvoorbeeld geen Nederlands spraken en wij het vermoeden hadden dat een brief of mail niet werd gelezen, dan werd er contact gezocht met een oudere zus of broer. Uiteindelijk zijn we erin geslaagd om alle leerlingen in beeld te houden. Daar lag ook de focus: in contact blijven.
Die visie deelden wij met RBL West-Brabant.” Paulien Machgeels, directeur Kbs de Parel in Breda
“Al zolang ik zorgcoördinator ben, heb ik te maken met leerplichtambtenaar Monique Plouvier. We hebben wekelijks meerdere keren contact en kunnen het samen goed vinden. Dat werkt in ons beider voordeel. We zitten overal goed bovenop. Toen de scholen dicht gingen, heeft Monique meteen gevraagd of ze ergens in kon ondersteunen. Online lesgeven was wel even wennen, want dat deden wij als docenten allemaal op onze eigen manier. Maar gelukkig deden de leerlingen gewoon mee. Ook nu, in het nieuwe schooljaar, heb ik nog steeds wekelijks contact met Monique. Hoe loopt het, dreigen er leerlingen buiten de boot te vallen? We hebben een goede verzuimregistratie. De leerlingbegeleiders houden per week het verzuim in de klassen bij en spreken de mentoren aan als dat nodig is. Als ik me zorgen maak of verzuim wil bespreken, dan bel of app ik Monique. Ik meld verzuim ook altijd bij DUO, maar doordat we zo goed onderling contact hebben, gaat alles zoveel sneller. Als de overheid weer nieuwe maatregelen aankondigt, dan is de kans groot dat Monique even bij mij informeert: hoe doen jullie dit en kan ik iets betekenen? Dat werkt heel fijn. Alles staat of valt met korte lijntjes. Daar ben ik echt van overtuigd.” Birgit de Roij-Matheijssen, zorgcoördinator horeca bij De Rooi Pannen
“In maart gingen de scholen dicht. Vanaf de eerste week is er een wekelijks overleg opgestart tussen de beide samenwerkingsverbanden passend onderwijs (po en vo) met de teamleider en de vangnetcoördinator van RBL West-Brabant. We bespraken in eerste instantie hoe de communicatie tussen de verschillende partijen zou lopen: scholen, schoolbesturen, gemeenten, leerplichtambtenaren en veiligheidsregio’s. Toen de communicatielijnen helder waren, hebben we met name de opvang van de meest kwetsbare leerlingen op de scholen (de noodopvang) nauwgezet gevolgd. De leerplichtambtenaren onderhielden contacten met de scholen en jeugdzorgaanbieders om de jeugdhulp zo goed mogelijk door te kunnen laten lopen. Knelpunten werden besproken in het wekelijks overleg. Het belangrijkste knelpunt was het niet kunnen detecteren van de verblijfplaats van een aantal leerlingen. Waren zij in het land? En hoe was de thuissituatie? De informatievoorziening vanuit RBL verliep prima. We zijn als samenwerkingsverbanden goed op de hoogte gehouden en gebleven over het verzuim van de leerlingen, de noodopvang en de ondernomen acties.” Frank Hessels, directeur RSV Breda e.o. (VO) Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
13
Luxe verzuim 224
werkprocessen ‘Luxe verzuim’ die door de leerplichtambtenaren in behandeling zijn genomen (2018-2019: 277)
106
waarschuwingen afgegeven vanwege luxe verzuim
52
afdoeningen ingezet vanwege luxe verzuim
We weten uit ervaring dat in een gemeente waar het luxe verzuim als speerpunt onder de aandacht wordt gebracht een reactie ontstaat. De ene school gaat daardoor strakker beleid voeren en staat steeds minder verlof buiten de vakantie toe. Andere scholen gaan meer zelf beslissen en melden minder bij de leerplichtambtenaar. Dit is wettelijk toegestaan. Als het gaat om een verlofaanvraag van minder dan 10 dagen, dan ligt de beslissingsbevoegdheid bij de directie van de school. Over verlofaanvragen van meer dan 10 dagen beslist de leerplichtambtenaar. Wordt er zonder toestemming buiten de schoolvakanties verzuimt, dan spreken we van luxe verzuim. In deze tabel is het aantal luxe verzuimers vermeld naar het type onderwijs dat de leerling volgde. Het aantal werkprocessen luxe verzuim is gedaald met 64. De meldingen hebben over het algemeen vooral betrekking op één dag voor of één dag na de vakanties. Dit jaar was dit met name rond de zomervakantie 2019 en de kerstvakantie. Anders dan in andere jaren werd er rond de meivakantie en voor de zomervakantie minder gemeld, waarschijnlijk omdat er minder mensen op vakantie gingen door corona. Onderwijssoort
2018-2019
In deze tabel is te zien welke afdoeningen zijn ingezet bij werkprocessen luxe verzuim. Bij luxe verzuim zijn de ouders de eerstverantwoordelijken. Afdoeningen
2018-2019
2019-2020
Proces-verbaal
54
52
Aanvullend proces-verbaal
-
-
Totaal
54
52
Leerlingen met werkproces(sen)
54
52
2019-2020
Primair onderwijs
172
161
Speciaal onderwijs
1
2
Voortgezet speciaal onderwijs
1
2
Voortgezet onderwijs
91
52
Middelbaar beroepsonderwijs
10
7
Soort onderwijs niet aangeduid
2
-
Totaal
277
224
Ga naar…
Er is sprake van luxe verzuim als een leer-/kwalificatieplichtige jongere zonder toestemming van de schooldirecteur of leerplichtambtenaar tijdens de schoolperiode met vakantie gaat. In principe is een vakantie tijdens de schoolperiode niet toegestaan, tenzij de ouders vanwege hun beroep of bedrijf niet in de schoolvakantie op vakantie kunnen. De ouders moeten in zo’n geval toestemming vragen voor verlof.
Verzuim leidt niet altijd tot een proces-verbaal, vaak wordt er een waarschuwing gegeven aan de jongere. Dit kan een mondelinge of schriftelijke waarschuwing zijn zonder een gesprek, of een schriftelijke waarschuwing na een gesprek met de jongere. 106
waarschuwingen ‘Luxe verzuim’ 2018-2019: 132
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
14
Vrijstelling 1.237
jongeren hebben een vrijstelling van inschrijving (2018-2019: 1.210)
De meest gebruikte vrijstelling in de regio (met name Baarle-Nassau, Roosendaal, Woensdrecht, Zundert) is artikel 5 onder c, vanwege het volgen van onderwijs op een school in het buitenland. Dit zijn voornamelijk scholen in België, waar kinderen uit de grensstreek naartoe gaan.
De Leerplichtwet 1969 definieert een aantal gronden waarop vrijstelling van de leerplicht van rechtswege ontstaat of mag worden verleend. De gronden lopen uiteen van lichamelijke of psychische belemmeringen om volledig dagonderwijs te volgen, tot bezwaar tegen de richting van de school of het op een andere manier volgen van voldoende onderwijs. Bij de behandeling van een vrijstelling wordt altijd gekeken naar de reden van de aanvraag en het onderwijsbelang van het kind. Daarnaast stemt de leerplichtambtenaar af met het samenwerkingsverband PO of VO, omdat zij het beste zicht hebben op wat mogelijk nog wel kan op het gebied van onderwijs. En wordt afgestemd met het Sociaal Domein van de gemeente. Een vrijstelling kan worden afgegeven voor (een gedeelte van) een schooljaar. In onderstaande tabel staan leerlingen die een vrijstelling van inschrijving hadden. 20182019
20192020
Artikel 3a vervangende leerplicht 14 jarigen
2
-
Artikel 3b vervangende leerplicht laatste leerplichtige jaar
2
1
Artikel 5 onder a vrijstelling van inschrijving op een school wegens lichamelijke of psychische ongeschiktheid
252
277
Artikel 5 onder b vrijstelling van inschrijving op een school wegens bezwaar tegen de richting van het onderwijs
31
35
Artikel 5 onder c vrijstelling van inschrijving op een school wegens inschrijving op een school in het buitenland
854
857
Artikel 5a trekkende bevolking
3
3
Artikel 15 vrijstelling wegens het volgen van ander onderwijs
66
64
Totaal
1.210
1.237
Ga naar…
We hebben de afgelopen jaren gezocht naar de manier waarop we het hoge aantal vrijstellingen artikel 5 onder c zo vlot mogelijk ontvangen en kunnen verwerken. Sinds 2018 houden we in september een belactie waarbij de ouders worden benaderd die de formulieren nog niet hadden ingeleverd. Hierdoor hebben we steeds meer formulieren binnen de gestelde termijn binnen en hoeven we ieder jaar minder ouders te benaderen bij de belactie.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
15
Langdurig relatief verzuim (thuiszitters) 1/2 101
personen waarbij ‘Langdurig relatief verzuim’ is gemeld die door de leerplichtambtenaren in behandeling zijn genomen (2018-2019: 125)
83%
van de thuiszitters in deze regio zat langer dan 3 maanden thuis in schooljaar 2019/2020.
In ongeveer 70% van de gevallen is het thuiszitten binnen het schooljaar opgelost. De voornaamste redenen voor thuiszitten hebben te maken met psychische klachten of gedrags- of gezinsproblematiek. In deze tabel is het aantal langdurig relatief verzuimers (voorheen thuiszitters) vermeld naar het type onderwijs dat de leerling volgde. Deze West-Brabantse jongeren zaten op enig moment 4 weken of langer ongeoorloofd thuis. In de meeste gevallen is het thuiszitten binnen het schooljaar opgelost. De cijfers in deze tabel zijn gebaseerd op de artikel 25 rapportage, oftewel de leerplichttelling. Deze hebben dan ook een andere peildatum, namelijk 02-10-2020 in plaats van 31-07-2020 zoals bij andere tabellen in dit jaarverslag. Onderwijssoort
20182019
20192020
Primair onderwijs (incl. SBO)
21
18
Voortgezet speciaal onderwijs
33
24
Voortgezet onderwijs
69
53
Middelbaar beroepsonderwijs
2
6
Totaal gemelde langdurig relatief verzuimers
125
101
Totaal opgelost (incl. 18 jaar geworden of verhuisd)
80
Actuele langdurig relatief verzuimers
44
Ga naar…
Er is sprake van langdurig relatief verzuim (voorheen thuiszitter) als een leer-/kwalificatieplichtige jongere staat ingeschreven op een school of onderwijsinstelling en deze ongeoorloofd langer dan 4 aaneengesloten weken niet bezoekt.
72
29
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
16
Overig In deze tabel zijn de overige leerplicht werkprocessen vermeld die zijn afgehandeld door de leerplichtambtenaren en trajectbegeleiders. Werkprocessen die alleen administratief zijn afgehandeld, zijn hier niet in meegenomen. Onderwijssoort
20182019
20192020
Zorgadviesteam serieuze zorgsignalen die mogelijk gaan leiden tot verzuim of uitval (voorheen ‘Zorg en preventie’)
506
450
Informatie en advies vragen van diverse aard die beantwoord worden
2.296
2.748
Monitoring 18- indien na afsluiting van een werkproces toch behoefte is een tijdje de vinger aan de pols te houden (voorheen ‘Nazorg’.)
320
238
Dreigende verwijdering meldingen van school dat een leerling verwijderd dreigt te worden, waardoor mogelijk schooluitval ontstaat
49
28
Verlof gewichtige omstandigheden meer dan 10 dagen Verlofaanvragen van meer dan 10 schooldagen wegens gewichtige omstandigheden artikel 11 onder g van de Leerplichtwet 1969
25
23
Zomeractie jongeren benaderen die tussen wal en schip dreigen te raken bij de overstap van VO naar MBO
208
159
Totaal werkprocessen
3.404
3.646
Totaal leerlingen
2.784
2.933
Ga naar…
Ook in deze tabel zien we een daling bij bijna alle soorten werkprocessen. Alleen het werkproces informatie en advies is meer gebruikt dan het jaar ervoor. Het totaal aantal werkprocessen is gestegen. Ook dit heeft te maken met de veranderde situatie door corona. De stijging van het aantal werkprocessen informatie en advies heeft te maken met contact dat er met scholen of ouders is geweest over hoe om te gaan met de nieuwe situatie. Soms was er (nog) geen sprake van ongeoorloofd verzuim, maar werd er alleen informatie opgevraagd.
Leerrecht in coronatijd: “De jongeren staan altijd centraal” Gedurende het schooljaar 2019-2020 raakte de wereld in de ban van het coronavirus. Daarmee veranderde ook de rol van de leerplichtambtenaren en trajectbegeleiders van RBL West-Brabant. “We waren al meer gericht op zorg en hulpverlening, maar die preventieve rol werd nóg belangrijker,” vertelt teamleider Josieke Borsten. “Het was keihard werken, maar onze mensen hebben het wél gedaan. Ze stelden zich wendbaar en flexibel op om het werk anders vorm te geven en hebben continu de verbinding gezocht. Met scholen en ketenpartners, maar ook vooral met elkaar en met jongeren. Daar mogen we als team enorm trots op zijn.” Ook coördinator Sabina Bakkers zag veel veranderen toen het coronavirus uitbrak. Klik hier om het volledige artikel te lezen.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
17
Regionaal Meld- en Coördinatiepunt en VSV
RMC RMC trajectbegeleiding trajectbegeleiding VSV cijfers van OCW VSV cijfers
overig
Overig
van OCW JIKP
Voortijdig Voortijdig schoolverlaters
OnMyWay
schoolverlaters
JIKP
On my way
RMC trajectbegeleiding Jongeren (18+) in onze regio hebben begeleiding gehad van een leerplichtambtenaar of trajectbegeleider in het schooljaar 2019-2020 (20182019: 1.469)
Er is afgelopen schooljaar veel focus geweest op het begeleiden van jongeren naar een andere opleiding of naar werk. We hebben in de gehele regio sterk ingezet op de begeleiding van de ‘nieuwe’ voortijdig schoolverlaters, met als positief gevolg dat jongeren in elke gemeente actief zijn begeleid. Met de invoering van nieuwe maatregelen Voorkomen voortijdig schoolverlaten (vsv) krijgt de begeleiding van deze doelgroep ook de komende periode een krachtige impuls. Het accent ligt niet alleen op het behalen van de startkwalificatie, maar ook op het begeleiden van kwetsbare jongeren zonder startkwalificatie naar kansrijkere posities in de maatschappij. Uitstroomreden na begeleiding door leerplichtambtenaar/trajectbegeleider
20182019
20192020
Geen doelgroep meer: jongeren die 23 zijn geworden, buiten de regio zijn verhuisd, startkwalificatie hebben behaald
54
64
Tijdelijk niet plaatsbaar: jongeren die tijdelijk niet in staat zijn onderwijs te volgen, bijv. omdat er eerst hulpverlening nodig is, ze de taal nog onvoldoende beheersen of een schoolvervangend traject volgen.
198
231
Werk
427
571
Onterechte melding: jongeren bij wie kort na de melding bleek dat er toch sprake was van een schoolinschrijving of startkwalificatie
277
239
Aangemeld bij opleiding: jongeren die al zijn aangemeld voor een opleiding voor het komende schooljaar, maar nog geen schoolinschrijving hebben
226
212
Begeleiding beëindigd, zonder opgaaf van reden door cliënt
258
351
Opleiding (continuering of andere)
148
155
Totaal aantal werkprocessen
1.588
1.823
Ga naar…
“Vangnet en ketenaanpak centraal in West-Brabantse VSVaanpak” In dit artikel blikken RMC-coördinator Marieke Bart (namens de gemeenten) en Marina Smits (namens het onderwijs) terug op het VSV programma van de afgelopen vier jaar, vertellen over de VSVtaskforce corona en delen de plannen voor de komende periode.
RMC-trajecten zijn preventief opgestart
635 terwijl er nog sprake was van een schoolinschrijving ❖
Schooljaar 2018-2019: 403
SUWI prioriteit (aantal unieke jongeren = 343) 40%
1%
1%
0%
Uitkering UWV/GSD
Uitkering UWV/GSD en inkomen uit werk
WAJONGuitkering
24%
Inkomen uit werk > €300
(leeg)
Inkomen uit werk < €300
18%
16%
Geen gegevens SUWI
1.708
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
19
Jongeren in kwetsbare positie (JIKP) 1.735
Jongeren in startset JIKP 2019-2020 6%5%
56%
1.491
Jongeren in startset JIKP 2018-2019
1.545
Jongeren in startset JIKP 2017-2018
4.311
Unieke jongeren in startsets JIKP (2017-2018 en/of 2018-2019 en/of 2019/2020)
33%
7%
41%
21% 13%
9%
16%
26%
13%
27%
11%
Startkwalificatie Geen doelgroep meer Schoolinschrijving Uitkering of inkomen uit werk > €300,Overig
Startset JIKP (N=4.311)
De minister van OCW wil voor jongeren in kwetsbare positie de risico's op uitval beperken en passende begeleiding voor deze jongeren versterken. Daarom hebben burgermeesters en wethouders sinds 1 januari 2017 de taak om de doelgroep jongeren in kwetsbare positie te volgen. Deze taak is bij de RMC belegd. De startset JIKP die jaarlijks in november geleverd wordt door het ministerie van OCW wordt gebruikt als bron voor de te monitoren jongeren. De startset bevat jongeren die op 1 oktober van een jaar (t) schoolgaand zijn en onderwijs volgen in het VMBO-BB, PRO, VSO of MBO1 en op 1 oktober van het volgende jaar (t+1) zitten in MBO1, MBO2 of het onderwijs hebben verlaten. Deze jongeren zitten in de leeftijdsgroep 16 tot en met 22 jaar, waarbij de peildatum 1 oktober van (t+1) is.
status 14-10-2020
18%
339; 8%
Startkwalificatie (27%) Geen doelgroep meer (8%)
1169; 27%
1325; 31%
517; 12% 961; 22%
Schoolinschrijving (31%) Uitkering of inkomen uit werk > €300,- (22%) Overig (12%)
Reguliere vsv’ers die uitvallen binnen het MBO en ooit tot de kwetsbare doelgroep behoorden, blijven we zien als jongeren in een kwetsbare positie totdat ze 23 zijn geworden of een startkwalificatie hebben behaald (bron: standaard monitor JIKP van Ingrado versie 3.0 december 2019). Deze doelgroep gaan we 4 keer per jaar monitoren.
Bovenstaande grafiek laat de status van de jongeren uit de startsets JIKP zien op peildatum 14-10-2020.
We gebruiken de startset JIKP van DUO. Daarnaast hebben we een werkproces Kwetsbare Jongeren om de totale groep te monitoren. Dit gebruiken we preventief voor jongeren die uitstromen uit PRO VSO, al voordat ze in de startset van DUO zitten. Naar deze groep gaan we niet voortdurend brieven sturen, maar wel monitoren dat er nazorg verleend blijft door de partij bij wie dat hoort. Of we nemen ze mee in de groepsaanpak vanuit RBL West-Brabant, OnMyWay (zie ook pagina 21).
Het merendeel (80%) uit de categorie ‘overig’ heeft op 14-10-2020 de DUO status VSV. Deze jongeren zijn of worden binnenkort benaderd volgens de vsv aanpak. Twee procent heeft de DUO status ‘vrijstelling’. De overige 18% heeft de status ‘geen vsv’. Deze jongeren zijn al benaderd of worden benaderd, maar op een andere wijze dan de vsv jongeren.
Ga naar…
Jongeren uit de categorie ‘overig’ worden benaderd door een leerplichtambtenaar of trajectbegeleider.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
20
Overig In deze tabel zijn de overige RMC-werkprocessen vermeld die zijn afgehandeld door de trajectbegeleiders. Werkprocessen die alleen administratief zijn afgehandeld, zijn hier niet in meegenomen. Onderwijssoort
20182019
Verzuim 18+ Verzuim door 18+-ers door de school gemeld aan het RBL
1.766
1.398
In beeld VSV'ers (18+) die niet bereikbaar zijn of aangeven niet begeleid te willen worden, worden gemonitord en periodiek benaderd
72
81
Overstap leerlingen welke dreigen uit te vallen bij de overstap van Voortgezet Onderwijs naar Middelbaar Beroepsonderwijs
67
55
Totaal werkprocessen
1.905
1.534
Totaal leerlingen
1.382
1.192
Ga naar…
20192020
Het afgelopen jaar is onverminderd aandacht besteed aan verzuim onder leerlingen van 18 jaar en ouder. We brengen een duurzame beweging op gang die bijdraagt aan preventie van Verzuim 18+ en van voortijdig schoolverlaten. Leerlingen die dreigen uit te vallen bij de overstap van voortgezet onderwijs naar middelbaar beroepsonderwijs volgen we in een apart werkproces: ‘overstap’. We borgen hiermee een juiste vervolgstap naar MBO. Ook bij de 18+-ers is een daling te zien in het aantal verzuimmeldingen. Ook bij deze groep heeft dit te maken met de veranderde situatie door corona. Scholen hebben leerlingen gemeld die geen lessen op afstand volgden. Onze trajectbegeleiders hebben bij deze jongeren deurbezoeken afgelegd of ze telefonisch benaderd om te kijken wat er nodig was om ze weer onderwijs te laten volgen.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
21
On my way 20
Jongeren in onze regio hebben deelgenomen aan On my Way in het schooljaar 2019/2020.
Als je 18 jaar bent, ben je niet meer wettelijk verplicht een startkwalificatie te behalen. Je mag dan ook gaan werken als je geen startkwalificatie hebt. Maar omdat je mogelijkheden op de arbeidsmarkt beter zijn als je wel een startkwalificatie hebt, stimuleren wij jongeren tot 23 jaar om deze toch te behalen en hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Tijdens het programma On my Way kunnen jongeren tussen de 18 en 23 jaar (zonder startkwalificatie) deelnemen aan een traject van 8 dagen in 4 weken. Ze volgen een gevarieerd en actief programma waarin jongeren aan de slag gaan met workshops om erachter te komen wie ze zijn, wat ze willen, wat ze kunnen en wat de eerste stap richting toekomst kan zijn. Kijk voor meer informatie op de website: www.omwwb.nl
Ga naar…
Schooljaar
Aantal deelnemers
2016/2017
85
2017/2018
66
2018/2019
38
2019/2020
20
In het schooljaar van 2018/2019 zijn er in de regio Oost (Breda, Oosterhout, Geertruidenberg, Baarle-Nassau, Rucphen, Drimmelen, Moerdijk, AlphenChaam, Zundert en Etten-Leur) 5 groepen gestart en dat is ook het uitgangspunt. In de Regio West (Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen en Woensdrecht) waren er minder aanmeldingen. Dat heeft verschillende oorzaken. Meerdere jongeren hebben gekozen voor werk, nadat de arbeidsmarkt was aangetrokken (schooljaar 2018/2019). De jongeren die zijn uitvallen en thuis op de bank komen te zitten hadden over het algemeen meerdere problemen waardoor ze nog niet klaar waren voor een volgende stap. Met name psychische problematiek speelt hierin een grote rol. In die gevallen is eerst zorg nodig voordat een volgende stap gemaakt kan worden. Daarnaast draaiden de trajectbegeleiders spreekuren op het MBO waarbij meer aandacht was voor een preventieve aanpak, wat er toe heeft geleid dat jongeren overstapten naar een andere opleiding.
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
22
Voortijdig schoolverlaters
(lokale cijfers RBL West-Brabant)
jongeren (18 t/m 22 jaar) wonen in onze regio zonder startkwalificatie en schoolinschrijving (2018-2019: 4.624), waarvan:
4.029*
jongeren in schooljaar 2019-2020 in beeld kwamen zonder schoolinschrijving en startkwalificatie en daarmee als dreigend voortijdig schoolverlater actief zijn benaderd om te voorkomen dat ze definitief vsv’er worden. (2018-2019: 1.871) 1.086 jongeren van 13 t/m 22 jaar zijn nieuwe vsv’er in de DUO-meting : dit zijn jongeren die op 01-10-2018 een schoolinschrijving hadden en op 01-10-2019 geen schoolinschrijving meer hebben en geen startkwalificatie hebben behaald (Bron: DUO RMC Factsheet Convenantjaar 2016-2017). Zie voor meer informatie over deze groep de volgende pagina.
1.622
jongeren vóór schooljaar 2019-2020 in beeld kwamen zonder schoolinschrijving en startkwalificatie (2018-2019: 2.753).
2.407
Prioriteit SUWI op 14-10-2020 (N= 4.029)
Leeftijd op 14-10-2020 (N = 4.029)
1679 1130 416
5 - Uitkering UWV/GSD
5W - WAJONG-uitkering
62
1
4W - WAJONG-uitkering en inkomen uit werk
4 - Uitkering UWV/GSD en inkomen uit werk
191
3 - Inkomen uit werk > €300
1 - Geen gegevens SUWI
-
2 - Inkomen uit werk < €300
305
245
668
900
1055
1074
21
22
332 18
19
20
van de bovenvermelde vsv’ers hebben nooit eerder een schoolinschrijving gehad volgens de informatie van DUO. Zij worden daarom door DUO ook niet als vsv’er gezien. (2018-2019: 1.268) Het grootste deel van deze jongeren woont in de gemeenten Breda (29%), Steenbergen (12%) en Roosendaal (12%). Het gaat met name om arbeidsmigranten, buitenlandse studenten en vluchtelingen. Ruim één op de vijf van deze groep heeft de Roemeense (21%) of Poolse nationaliteit (21%). De meeste jongeren hebben zich vrij recent in deze regio gevestigd: datum inschrijving in Nederland: 33% in 2020, 37% in 2019 en 15% in 2018. Ook deze jongeren worden door RBL benaderd om na te gaan wat hun situatie is en of er begeleiding nodig is.
* 996
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
23
VSV-cijfers van het Ministerie van OCW Het Ministerie van OCW investeert onverminderd in het terugdringen van voortijdig schoolverlaten. De aandacht van het ministerie van OCW voor voortijdig schoolverlaten is gecontinueerd in de periode 2017-2020. Met een financiële impuls van ongeveer gelijke omvang als de voorgaande jaren zal het aantal vsv’ers teruggebracht worden naar landelijk maximaal 20.000 per jaar. De samenwerking tussen de scholen en het RBL West-Brabant en de maatregelen uit het programma ‘Iedereen op z’n plek in West-Brabant’ dragen er aan bij dat we het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters terugdringen. De grootste groep voortijdig schoolverlaters had als laatste schoolinschrijving een onderwijsinstelling voor middelbaar beroepsonderwijs (MBO). Bij het verder terugdringen van het aantal voortijdig schoolverlaters is daar nog de meeste winst te behalen.
Totaal RMC-regio 34: WestBrabant
Aantal vsv’ers
% vsv
VO
MBO
2005-2006
52.939
2.306
4.4%
729
1.577
2008-2009
53.672
1.826
3.4%
486
1.340
2011-2012
53.730
1.644
3.1%
493
1.151
2012-2013
53.373
1.077
2.0%
176
901
2013-2014
53.814
1.053
2.0%
169
884
2014-2015
53.990
960
1.8%
164
796
2015-2016
53.580
875
1.6%
139
736
2016-2017
54.155
954
1.8%
154
800
2017-2018
53.830
981
1.8%
153
828
2018-2019
53.250
1.108
2.1%
154
954
Het landelijk percentage is de afgelopen jaren gestegen. Het percentage van RBL West-Brabant is een paar jaar gelijk gebleven, maar ook nu gestegen. Zie eventueel voor meer info: https://www.onderwijsincijfers.nl/kengetallen/onderwijs-algemeen/leerlingenen-studenten/prestaties-voortijdig-schoolverlaten
NB: Met ingang van schooljaar 2016-2017 wordt door het ministerie voor de berekening van de vsv-cijfers (als gevolg van een kwaliteitsslag) gebruik gemaakt van een volledig geautomatiseerde bestandskoppeling in ons datawarehouse. Dit heeft geleid tot een opwaartse correctie van het landelijk aantal. Door deze verschillende rekenmethodes is een één-op-één vergelijking van de cijfers met eerdere jaren niet geheel mogelijk.
% vsv
4,4% 3,4%
3,1% 2,0%
2,0%
1,8%
1,6%
1,8%
1,8%
2,1%
Het landelijk percentage in schooljaar 2018/2019 is 2,02%. Het Ministerie van OCW heeft een landelijk doelstelling van jaarlijks maximaal 20.000 vsv'ers tot 2024. Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
24
Terugblik en speerpunten in de regio 1/4 TEAM WEST Hoe was het contact met leerlingen en ouders tijdens de lockdown? “Gesprekken werden niet meer op school gevoerd, maar telefonisch of digitaal. In plaats van huisbezoeken legden we deurbezoeken af. In het begin Eind 2019 besloten de gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen en Woensdrecht de netwerksamenwerking voort was dat vreemd. Als je met leerlingen of ouders in een spreekkamer zit of bij te zetten. De vijf gemeenten werken elk vanuit hun eigen standplaats, maar een leerling thuis afspreekt, dan zie je ook de houding en de non-verbale vanuit een gezamenlijke aanpak en visie aan het voorkomen en terugdringen communicatie. Je krijgt veel meer mee. Een deurbezoek voelt niet altijd fijn, van schoolverzuim. Coördinator Sabina Bakkers blikt terug op het afgelopen omdat je soms persoonlijke vragen stelt. Daar hebben we een weg in gevonden, bijvoorbeeld door gevoelige informatie op een andere manier te schooljaar. bespreken. Maar ik vraag me weleens af of we dingen hebben gemist die we anders wél hadden meegekregen.” Hoe is het schooljaar verlopen? “We zijn gestart met het evalueren van onze netwerksamenwerking.
We kwamen tot de conclusie dat die samenwerking zo goed bevalt, dat we die op Wisten scholen jullie goed te vinden? “Jazeker, zowel voor advies als voor hulp bij het niet kunnen bereiken van dezelfde manier zullen voortzetten. We hebben een nieuw convenant gezinnen wisten scholen ons prima te vinden. We hebben jarenlang ingezet op opgesteld, waarin een aantal afspraken zijn aangescherpt. Zo moest een nieuwe leerplichtambtenaar voorheen in elk van de vijf gemeenten beëdigd een nauwe samenwerking met de scholen en zochten elkaar al intensief op. Daar plukken we nu de vruchten van.” worden. In het nieuwe convenant hebben de burgemeesters elkaar een volmacht gegeven, zodat een nieuwe medewerker alleen nog in de gemeente Wat zijn speerpunten voor de komende tijd? van zijn of haar standplaats beëdigd hoeft te worden. Zo zijn er een aantal “Corona brengt veel onzekerheid met zich mee. De komende tijd hebben we efficiencyslagen gemaakt.” vooral aandacht voor de gevolgen. Die kennen we nu nog niet. Maar in het mbo hebben we afgelopen schooljaar bijvoorbeeld veel groenpluk gezien: Hoe veranderde jullie rol vanaf maart? mbo-studenten die nog voor het behalen van hun niveau 4-diploma van “Gaandeweg het schooljaar werden we geconfronteerd met corona. Dat school werden ‘geplukt’ met een baanaanbod. Wat betekent de coronatijd maakte alles anders.
Vanuit ons vakgebied hebben we in eerste instantie vooral ingezet op de contacten met scholen en het zorgen voor de verbinding. voor deze jongeren? Behouden zij hun baan of komen zij op straat te staan? Zijn alle leerlingen in beeld? Hoe kunnen wij jouw school ondersteunen? De Daar zullen we speciale aandacht voor moeten hebben, zodat we de jongeren terug kunnen begeleiden naar het onderwijs of naar een nieuwe werkplek, situatie was voor iedereen nieuw. We hebben continu gekeken naar de situatie. Eerst gingen de scholen dicht, toen weer open of gedeeltelijk open. mochten zij hun baan verliezen.” We hebben steeds gekeken: waar hebben we mee te maken en hoe gaan we ermee om? Dat is de rest van het schooljaar zo gebleven.”
“Corona zorgt voor onzekerheid, maar maakt ook creatief”
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
25
Welke les neem je mee uit deze periode? “Voor een grote groep leerlingen is de coronatijd heel vervelend geweest. Leerachterstanden liggen op de loer. Maar deze tijd boort ook creativiteit en nieuwe kansen aan, bijvoorbeeld als het gaat om het geven van online onderwijs. Er zijn leerlingen die juist goed gefloreerd hebben bij het onderwijs op afstand. Jongeren die moeite hebben met sociale vaardigheden bijvoorbeeld, of die snel last hebben van prikkels in de klas. Dus het heeft twee kanten. Ik hoop dat we voor de toekomst het beste van beide werelden (onderwijs in de klas en op afstand) kunnen combineren, zodat jongeren een aanbod krijgen dat zo goed mogelijk bij ze past. Misschien gaan de ervaringen met online onderwijs ook iets bieden voor thuiszitters die al langere tijd niet meer naar school gaan. Hoe mooi zou het zijn als we deze groep met onderwijs op afstand kunnen verleiden om toch weer voorzichtig stapjes te gaan maken richting een startkwalificatie? Zo kan deze vervelende tijd ook iets moois opleveren.” ■
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
26
Terugblik en speerpunten in de regio 2/4 ETTEN-LEUR, ZUNDERT EN RUCPHEN
Hoe veranderde jullie werkwijze? Simone van Broekhoven: “In Rucphen kreeg ik een coördinerende rol toebedeeld tussen zorg, onderwijs en gemeente. Ik had veel contact met de Leerplichtambtenaren Simone van Broekhoven (gemeente Rucphen), jeugdprofessionals en belde sowieso elke week met de basisscholen. Zo kon er Susanne Marijnissen (gemeente Etten-Leur) en Aukje Mulder (gemeente snel actie ondernemen worden als dat nodig was.” Zundert) hadden hun samenwerking afgelopen schooljaar graag willen formaliseren, maar vanwege corona is de formele bekrachtiging er nog niet Susanne Marijnissen: “In Etten-Leur lag de coördinatie voor de noodopvang bij het CJG. Maar met name jongeren uit zorgmijdende gezinnen zijn niet altijd van gekomen. Toch blijven ze elkaar opzoeken. Juist nu. bekend bij het CJG. Daardoor zijn niet alle jongeren in beeld bij de jeugdprofessionals. Als leerplichtambtenaren kunnen wij deurbezoeken In maart gingen de scholen dicht. Hoe was dat voor jullie? Susanne Marijnissen: “We hebben het heel druk gehad. We zijn grotendeels afleggen. Soms bleek digitaal onderwijs door de thuissituatie geen optie en bezig geweest met het opsporen en benaderen van leerlingen en ouders waar hebben wij alsnog kunnen regelen dat jongeren een plekje kregen bij de de school geen contact mee kon krijgen of die niet deelnamen aan het online noodopvang op school.” onderwijs.
We kwamen erachter dat sommige jongeren niet beschikten over Aukje Mulder: “In de media is het woord ‘leerplicht’ nog nooit zo vaak gevallen als tijdens de lockdown. Maar onze belangrijkste taak is de internet of een laptop. Maar we ontdekten ook veel verborgen leed. Soms bescherming van het leerrecht. Als een school dicht gaat of een jongere geen hing ik een uur aan de telefoon met ouders en bleek er thuis van alles te spelen waar de school niets van afwist. Sommige ouders konden hun kinderen online onderwijs kan volgen, dan is het recht op onderwijs in het geding en onvoldoende helpen vanwege hun eigen problemen. Voor sommige leerlingen doen wij er alles aan om de jongere te helpen.” is school dan juist die veilige haven waarin ze even kunnen ontsnappen aan alle problemen thuis. Het heeft ons een kijkje achter de voordeur gegeven.” Waar gaat de aandacht de komende tijd naartoe? Aukje Mulder: “We ontdekten soms zorgelijke situaties. In sommige gezinnen Susanne Marijnissen: “Het aantal thuiszitters neemt toe. Dat is een landelijke liepen de spanningen op, omdat iedereen op elkaars lip zat. Daarnaast past ontwikkeling, en dat zien we ook in onze regio. We blijven tegen dezelfde problemen aanlopen, zoals de wachtlijsten bij jeugdhulp en speciaal thuisonderwijs of online onderwijs niet alle jongeren. Juist bij kwetsbare onderwijs.
Sommige kinderen vallen buiten de boot omdat er geen passende jongeren ligt een achterstand op de loer. Dat vind ik zorgelijk.” onderwijsplek voor ze is.” Simone van Broekhoven: “Voor scholen was het ook zoeken. Tijdens de Simone van Broekhoven: “Of ze moeten er ver voor reizen, maar dan zijn er lockdown moesten zij ineens op een andere manier onderwijs verzorgen. Sommige scholen hebben de slag naar digitaal onderwijs snel gemaakt, voor soms discussies over leerlingenvervoer. Dat blijft een bottleneck.” Aukje Mulder: “Wij komen achter de voordeur, bij gezinnen thuis. We zijn een andere heeft het even geduurd voordat ze daar een weg in hadden bron van informatie, bijvoorbeeld over armoedebeleid of drugsverslaving. Wij gevonden.” kunnen ook dwarsverbanden leggen. We kennen niet alleen leerling X op school A, maar we weten ook dat in dezelfde straat veel meer jongeren wonen waar wij bij betrokken zijn en die elkaar kennen. Gelukkig weten collega’s in Zundert de leerplichtambtenaar wel te vinden. Maar in veel gemeenten zou veel meer gebruik gemaakt kunnen worden van onze kennis, denk ik.”
“Corona heeft ons een kijkje achter de voordeur gegeven”
Ga naar…
REGIONAAL BUREAU LEREN/JAARVERSLAG 2019 – 2020 | Pagina
27
Wat neem je mee uit deze coronaperiode? Simone van Broekhoven: “Ik mis het fysieke contact. Voor sommige gesprekken is videobellen een goed alternatief, maar er gaat ook veel informatie verloren.” Aukje Mulder: “Vier maanden nadat ik ben gestart als leerplichtambtenaar in Zundert, werden we geconfronteerd met corona. Gelukkig hebben Simone en Susanne mij goed opgevangen. Ik kende bijvoorbeeld nog niet alle instanties in de regio. Die nauwe samenwerking is heel fijn, zeker in deze tijd. En waakzaam blijven: hoe gaat het met de jongeren die toen vooral in beeld waren?” Susanne Marijnissen: “Voorheen waren we gewend om wekelijks op de scholen te komen. In Etten-Leur werkten we ook een dagdeel bij het CJG. Dan vang je makkelijk signalen op. Nu moet je meer moeite doen om goed contact te houden met ketenpartners. We zoeken elkaar wel op, maar veel
Ga naar…
gerichter, voor bepaalde overleggen. Je mist het praatje tussendoor, waar je soms belangrijke signalen krijgt. Aan de andere kant: meestal zitten ouders van verzuimende leerlingen vrijwel direct om tafel met alle betrokken partijen. Dat is een gevolg van een nieuwe werkwijze en die heeft ook absoluut meerwaarde. In deze tijd voeren we, genoodzaakt door de maatregelen, weer vaker een-op-eengesprekken met ouders en jongeren. Daarmee is het contact persoonlijker geworden. Dat levert soms waardevolle informatie op. Als ouders zich realiseren dat je niet belt om te controleren, maar om ze te helpen, dan komen de verhalen los. En dan kun je echt iets betekenen. Daarmee bouw je als leerplichtambtenaar krediet op. Je wint vertrouwen. Daar kunnen we ook van leren.” ■