Document · PDF

Bijlage beleidskader economische kracht 2022-2025 - samen voor een sterke economie 2138592.pdf

Besluitvormende Vergadering 23 december 2021, gemeente SteenbergenBij agendapunt: 07.: Beleidskader economische kracht 2022-2025.14.599 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

AGROFOOD

BEDRIJVENTERREINEN

VRIJETIJDSECONOMIE

SAMEN VOOR EEN STERKE ECONOMIE BELEIDSKADER ECONOMISCHE KRACHT STEENBERGEN 2022 - 2025 1

Samen voor een sterke economie

www.gemeente-steenbergen.nl

VOORWOORD Beste lezers, Groen en blauw: het zijn de kleuren van onze mooie gemeente. Groen staat voor de natuur, de ruimte en de agrarische sector die hier al eeuwenlang floreren. Blauw laat zien dat we ook een waterrijk gebied zijn, dat kansen voor transport, recreatie en toerisme biedt. Het groen en blauw vormen het DNA - de natuurlijke aard - van onze gemeente. Dat willen we optimaal benutten. Zeker als het gaat om onze economie. In dit document kijken we naar wat we nu moeten doen om ook in de toekomst economisch sterk te blijven. Dat is belangrijk, want een stevige lokale economie zorgt voor werkgelegenheid. En het heeft ook invloed op wonen, onderwijs en de sociale structuur. Toerisme en recreatie maken een plaats aantrekkelijk, voor inwoners en voor bezoekers. Dat maakt dat zij ook van belang zijn voor de economische ontwikkeling. Eigen richting en profiel De gemeente Steenbergen heeft de potentie om zich in de toekomst nog steviger met een eigen richting en profiel op de kaart te zetten. Dat vinden niet alleen wij in het gemeentehuis, ook de ondernemers die we spraken voor dit beleidskader – een aantal vindt u ook terug in dit document - gaven dit aan ons mee.

We vroegen hen hoe ze tegen onze gemeente aankijken; waar liggen de kansen en welke behoeften zijn er? Daarnaast keken we naar de ontwikkelingen die op ons afkomen, zoals duurzaamheidsopgaven, digitalisering of bijvoorbeeld de vergrijzing. De ‘economische foto’ die we maakten gaf aan dat de Steenbergse economie rust op drie stevige dragers: agrofood, bedrijventerreinen en vrijetijdseconomie. Dit komt niet als een verrassing, want deze waren ook de belangrijkste dragers onder ons vorige economische beleidsplan en het sluit aan bij de ambities van het raadsprogramma ‘Aan de slag!’.

Samen voor een sterke economie

Voorwoord

Zorgeconomie staat niet bij de economische dragers, al verdient het wel een bijzondere vermelding. De zorg en alles dat daarbij komt kijken, speelt een belangrijke rol in onze gemeente. Feit is wel dat op dit moment zowel de zorgvraag als het aanbod in onze gemeente gelijk opgaan met het landelijke gemiddelde. Daarom benoemen we het nu niet als een economische drager. Wel zien we mogelijkheden voor de zorgeconomie om zich in de toekomst tot economische drager te ontwikkelen. Economische boost De afgelopen jaren hebben we natuurlijk niet stilgezeten. Vooral de aanleg van de A4 heeft ons een stevige economische boost gegeven. Door deze snelweg worden we steeds interessanter voor bedrijven. Dat is ook waarom we hard werken aan nieuwe bedrijventerreinen en ons inzetten voor een hotel aan de snelweg. Dat hotel kan ook weer een mooie bijdrage leveren aan het toerisme, dat op haar beurt weer profiteert van de fraaie agrarische omgeving. Op deze manier versterken de drie dragers elkaar. Op het gebied van agrofood zijn we al sterk. De komende jaren willen we daar nog meer op inzetten, zeker ook omdat op dit vlak de ontwikkelingen zich in een razend tempo afspelen. Dat door de coronacrisis steeds meer mensen hun eigen land gaan verkennen, biedt ons extra mogelijkheden om onze gemeente toeristisch beter op de kaart te zetten.

Het fraaie weidse landschap, het boeiende verleden als vestingstad en de Brabantse gezelligheid, maken de gemeente Steenbergen absoluut de moeite van het ontdekken waard. Eerste stap Met dit document zijn we er nog niet; het is de eerste stap. Het geeft ons handvatten om richting te geven aan onze toekomst. Ons groen en blauw DNA zorgt daarbij voor een stevige uitgangspositie. We gaan hiermee samen met de ondernemers voor een sterke economie!

Samen voor een sterke economie

Willy Knop Wethouder economie

Voorwoord

INHOUDSOPGAVE LEESWIJZER . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 PROCESBESCHRIJVING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 DEEL 1 ECONOMISCHE ANALYSE. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.1 Economische visie 2020 Steenbergen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 1.2 Rapport i&o research: Economische Barometer Steenbergen 2020 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 1.3 Rapport Stec Groep: Bouwstenen voor Economische Kracht Steenbergen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1.4 Conclusies en interpretatie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

DEEL 2 ECONOMISCHE KADERS. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 2.1 Agrofood. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 2.2 Bedrijventerreinen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 2.3 Vrijetijdseconomie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 2.4 Zorgeconomie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 2.5 Randvoorwaarden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41

DEEL 3 ECONOMISCH VOORUITZICHT. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 3.1 Agrofood. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 3.2 Bedrijventerreinen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 3.3 Vrijetijdseconomie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 3.4 Financieel kader. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

DEEL 4 BRONNEN EN BIJLAGEN. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 4.1 Overzicht bronnen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 4.2 Bijlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 4.3 Externe gesprekstafels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 4.4 Interne gesprekstafels. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61

Samen voor een sterke economie

Inhoudshopgave

LEESWIJZER Het document Beleidskader Economische Kracht Steenbergen 2022 – 2025 bestaat uit vier delen. In Deel 1: Economische Analyse worden de relevante onderliggende beleidsdocumenten behandeld. Vanuit die documenten, beginnende met het beleidsdocument Economische visie 2020 Steenbergen, kijken we naar welke acties in de loop van de afgelopen jaren zijn ingezet en wat inmiddels is bereikt. Ook kijken we naar algemene maatschappelijke ontwikkelingen die volgens het CPB (rapport Macro Economische Verkenningen 2022, d.d. september 2021) op ons af zijn gekomen en nog komen, wat daarvan de gevolgen zijn en hoe we daarmee zijn omgegaan/omgaan. In Deel 2: Economische Kaders schetsen we kaders van het vernieuwde economisch beleid: “Samen voor een sterke economie”. We gaan door met de ingezette koers met één duidelijk doel voor ogen en vanuit één focus op de drie economische dragers: Agrofood, Bedrijventerreinen en Vrijetijdseconomie. Van het hoofddoel is per economische drager een subdoel afgeleid; waarmee we naar beoogde maatschappelijke effecten streven. De maatschappelijke effecten zijn alleen haalbaar als aan diverse randvoorwaarden wordt voldaan. Om de beoogde maatschappelijke effecten van de economische dragers te bereiken, formuleren we beleidsdoelen. De beleidsdoelen dienen uiteindelijk in een uitvoeringsprogramma in acties te worden omgezet.

In Deel 3: Economisch Vooruitzicht geven we alvast richting aan het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma wordt na vaststelling van het voorliggende beleidskader in het eerste kwartaal van 2022 opgesteld. De bronnen en bijlagen worden in Deel 4 ondergebracht. Eén van de bijlagen is het rapport van Stec Groep “Bouwstenen voor Economische Kracht Steenbergen”. Dit rapport geeft een overzicht van de economische situatie in de gemeente Steenbergen. Het rapport van de Stec Groep ondersteunt de beleidskeuzes in dit beleidskader.

Samen voor een sterke economie

Leeswijzer

Waarom?

DEEL 1 Economische Analyse

Wat?

DEEL 2 Doel Economische Kracht

Beoogd maatschappelijk effect FOCUS Afgeleid maatschappelijk effect I

Subdoel Agrofood

Beleidsdoel Agrofood Ondersteunende indicatoren Afgeleid maatschappelijk effect II

Subdoel Bedrijventerreinen

Beleidsdoelen Bedrijventerreinen Ondersteunende indicatoren Afgeleid maatschappelijk effect III

Subdoel Vrijetijdseconomie

Beleidsdoelen Vrijetijdseconomie

DEEL 3

Hoe?

Economisch Vooruitzicht

Samen voor een sterke economie

Leeswijzer

PROCESBESCHRIJVING Totstandkoming van het Beleidskader Economische Kracht Steenbergen 2022 - 2025 Voor het opstellen van het Beleidskader “Economische Kracht” zijn sinds eind 2020 verschillende stappen genomen. We zijn gestart met diverse algemene sessies over de economie van Steenbergen. De hieruit verkregen informatie is gebruikt om op de feiten en gegevens uit de Economische Barometer 2019 te reflecteren. Daarna is een uitgebreide kwantitatieve analyse van de Steenbergse economie door de Stec Groep uitgevoerd. In Deel 2: Economische Kaders gaan we nader in op deze analyse. Met de kwantitatieve analyses uit de Economische Barometer 2019 en de rapportage van de Stec Groep is een intensief proces doorlopen waarin in thematisch ingestoken werkgroepen ieder zijn eigen kennis en ervaring input heeft kunnen inbrengen. Er is een interactieve ondernemerssessie georganiseerd waarbij input voor het economisch beleid is geleverd. Bij deze interactieve sessie waren ondernemers uit de sectoren Agrofood, Midden- en Kleinbedrijf, Horeca, Vrijetijdseconomie, Detailhandel en de zakelijke dienstverlening aangesloten. Tevens zijn verschillende verdiepende gesprekken met partners uit de regio, zoals Rewin, Regio West Brabant, de BOM, Provincie Nood-Brabant en Brabant Water gevoerd.

Ook is er een interne ambtelijke sessie georganiseerd waarbij medewerkers uit andere taakvelden hun aanvullingen en raakvlakken hebben kunnen bespreken en inbrengen. Deze informatie, suggesties, reacties en aanwijzingen hebben nieuwe inzichten aan de kwantitatieve analyses toegevoegd en zo aan de conceptuele koers van het voorliggende document bijgedragen. Ter verificatie en verankering van deze conceptuele koers is via interviews met ondernemers per economische drager het beleidsdocument verder aangescherpt. Ten slotte is na diverse interactieve ambtelijke overleggen en schriftelijke rondes het voorliggende Beleidskader Economische Kracht 2022 – 2025 ontstaan.

Samen voor een sterke economie

Procesbeschrijving

Analyse van de Steenbergse economie door Stec Groep Een beleidskader opstellen, dat gericht is op de toekomst van de lokale economie in Steenbergen, kan niet zonder te bepalen wat de huidige stand van de economie is: hoe gezond is de economie in Steenbergen, wat is onze kracht en waar liggen de kansen. De Stec Groep heeft deze economische foto van Steenbergen genomen. In het beeld dat deze foto ons laat zien, wordt aanbevolen door te gaan met de versterking van de dragers Agrofood, Bedrijventerreinen en Vrijetijdseconomie. Ook worden de voorwaarden voor verdere groei van de Steenbergse economie door de Stec Groep beschreven. Vanwege het grote belang van dit document en de sterke analyse/scherpe foto die ons wordt gepresenteerd, is in Deel 1: Economische Analyse een samenvatting opgenomen. Interviews met Steenbergse ondernemers Interviews met vier ondernemers in onze gemeente zijn in dit Beleidskader in Deel 2: Economische Kaders als inleiding op de betreffende economische dragers opgenomen. Uit de interviews komt een enorme ambitie naar voren en geven de ondernemers hun visie en aanbevelingen aan. Zij vormen een toonaangevend voorbeeld van wat de uitwerking van actief beleid op deze dragers kan betekenen voor de economie in Steenbergen en dat dit beleidskader daarvoor de juiste handvatten biedt. Hoe is het Beleidskader tot stand gekomen? Algemene sessies extern en ambtelijk

Kwantitatief onderzoek

Analyse Stec Thematafels en gesprekken ondernemers en verenigingen Reﬂectie partner en ambtenaren Conceptuele koers Diepte interviews

Afbeelding: visualisatie van het proces van tot standkoming van het Beleidskader Economische Kracht 2022 – 2025.

Samen voor een sterke economie

Procesbeschrijving

DEEL 1 ECONOMISCHE ANALYSE

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

ECONOMISCHE ANALYSE Om voor de nieuwe beleidscyclus de komende vier jaar de juiste beleidsdoelen te bepalen, nemen we de huidige economie en het gevoerde beleid onder de loep. Deze economische analyse is gebaseerd op het huidige beleid, een kwalitatief en kwantitatief onderzoek door de Stec Groep en de economische barometer 2020 als monitor van de Steenbergse economie. Specifiek besteden we aandacht aan de Economische visie 2020 Steenbergen (zie paragraaf 1.1) als voorganger van dit beleidskader, de Economische Barometer 2020 (zie paragraaf 1.2) en de rapportage van de Stec Groep (zie paragraaf 1.3). Deze geven een feitelijke en actuele beschouwing op de economische situatie in Steenbergen. Voor de overige bronnen die voor de opzet van dit beleidskader zijn gebruikt, verwijzen wij u naar het overzicht in Deel 4 Bijlagen en bronnen, paragraaf 4.2. 1.1

Economische visie 2020 Steenbergen

Samen doorbouwen op het economisch fundament Dit beleidsdocument is een herijking van en borduurt verder op het Economisch beleidsplan Steenbergen 2009 - 2020 en geeft een visie, geënt op het jaar 2020. » Aanleiding voor de herijking: veranderingen en ontwikkelingen sinds 2009 = economische crisis, aanleg A4, aanleg AFC Nieuw Prinsenland (bedrijventerrein en glastuinbouwgebied) en samenwerking binnen de provincie/in de regio. » Doel van de herijking: actualiseren en verdiepen van de economische beleidsvisie 2009 - 2020. » Trends van dat moment: o Agrofood/Biobased wordt vanuit Europa, en op nationaal, provinciaal en regionaal niveau als topsector erkend, met als doel onderdeel van de meest concurrerende internationale economieën te worden met de instrumenten innovatie en duurzaamheid in brede zin. o Door de economische crisis staat de werkgelegenheid onder druk. o De detailhandel heeft het moeilijk als gevolg van “het nieuwe winkelen” = digitale aankopen. o Opkomst van één persoonsbedrijven/zzp’ers.

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

» Koers van de herijking aan de hand van vijf sectorale visies: o Bedrijven en Bedrijventerreinen: stimuleren van herstructureren, revitaliseren en aantrekken van bedrijven met een hoog werkgelegenheidskarakter. o Agrofood – Biobased: streven om van Agrofood in 2020 een stuwende economische sector te maken en zorgen voor een agrofood-identiteit van de gemeente Steenbergen. o Landbouw: versterken van de landbouwsector door ontwikkeling AFC Nieuw Prinsenland, stimuleren innovatieve landbouw en door verbinding te zoeken tussen agrarische sector en recreatie en toerisme. o Toerisme en recreatie: benadrukken van het onderscheidend vermogen met het cultuurhistorische, landelijke en agrarische karakter van de gemeente Steenbergen. o Detailhandel: behouden en versterken van de hoofdstructuur van de reguliere winkelcentra en behouden van de regiofunctie, waarvoor behalve eigen bewoners ook toeristen en recreanten van buiten onmisbaar zijn.

Evaluatie Als we terugkijken naar de beleidsvoornemens zoals deze in 2009 zijn geformuleerd, kunnen we vaststellen dat sindsdien: o Vanuit de gemeente Steenbergen meer is ingezet op Economie; o De gemeente Steenbergen zowel bestuurlijk als ambtelijk in de regio is vertegenwoordigd; Nog winst te behalen valt bij: o Versterken van de betrokkenheid van de landbouwsector bij Agrofood; o Voortzetten van opstellen van gemeentedekkende gebiedsvisies; We ons sterker dienen te maken in: o Verwezenlijken van de ambitie om Agrofood in Steenbergen nog sterker te maken (internationaal, nationaal en regionaal); o Verzamelen van data via de Economische Barometer, zodat we ons beleid eventueel efficiënter kunnen bijsturen. Conclusies o Agrofood en landbouw zijn en blijven gezamenlijk voor Steenbergen de belangrijkste economische drager, wat als één van de vijf Topsectoren nationaal en internationaal wordt erkend. o De bedrijventerreinen dragen voor 25% bij aan de werkgelegenheid in Steenbergen. De aanleg van de A4 maakt de ligging van de bedrijventerreinen in Steenbergen aantrekkelijk. o De sector Toerisme en recreatie is van belang voor het versterken van de detailhandel in de kernen, zodat een toekomstbestendig aanbod aan voorzieningen ontstaat dat een regionale functie vervult.

o Werkgelegenheid blijft aandacht vragen, vanwege de economische crisis (destijds) en een veranderend consumentengedrag (meer digitale aankopen). o Samenwerking in de regio voor de onderwerpen werkgelegenheid, regionale bedrijventerreinen, energietransitie en onderwijs is van groot belang.

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

1.2 Rapport i&o research: Economische Barometer Steenbergen 2020 De belangrijkste uitkomsten uit de Economische Barometer 2020 zijn hierbij samengevat. Invloed corona » Stijging WW-uitkeringen met 15% t.o.v. 2019. » Lichte banengroei tussen april en september 2020 met 1,9%, met name in landbouw, terwijl in de zorg, horeca, overige dienstverlening en bij de nutsbedrijven sprake was van krimp. Arbeidsmarkt » In Steenbergen blijft het aantal studenten met een laag en middelbaar opleidingsniveau relatief hoog en het aantal hoogopgeleiden relatief laag, ten opzichte van landelijke aantallen. » De totale netto arbeidsdeelname* in Steenbergen bedroeg in 2020 69,9%, hetgeen hoger is dan landelijk en de andere gemeenten van de Brabantse Wal. De netto arbeidsdeelname onder middelbaar opgeleiden daalde en onder hoogopgeleiden steeg. » Steenbergen kent een negatief pendelsaldo: meer inwoners van Steenbergen werken elders, dan inwoners van elders in Steenbergen werken. Werkgelegenheid » In Steenbergen zijn 7.622 banen (+1,6% t.o.v.

2019): o 2.222 banen in de Agrofood = 30% - structureel toenemend; o 1.731 banen in de landbouwsector – structureel toenemend; o 1.524 banen in de groot- en detailhandel – globaal gelijkblijvend tot licht dalend; o 879 banen in de zorg – structureel licht toenemend; o 808 banen in de industrie – fluctueert; o 308 banen in recreatie en toerisme – structureel dalend; o 150 banen in de logistiek – na krimp in 2016 gelijkblijvend. » Zowel het aantal banen (+ 1,6%) als het aantal bedrijven (+4,5%) steeg in 2020 ten opzichte van 2019. Bedrijventerreinen » Op de bedrijventerreinen zijn 9% van de bedrijven gevestigd. » De bedrijven op de bedrijventerreinen verzorgen gezamenlijk bijna 25% van de werkgelegenheid. » De bedrijven op de bedrijventerreinen zorgen voor 33% van de toegevoegde waarde. » De ondernemingen en winkels in het centrum van Steenbergen zorgen voor 7% van de toegevoegde waarde.

* Netto arbeidsdeelname: het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de bevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking).

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

Circulaire economie en energieverbruik: » De werkgelegenheid bij bedrijven in de circulaire economie in Steenbergen groeit sterker dan in Nederland en in de provincie Noord Brabant. » Alle bedrijven in Steenbergen verbruikten in 2020 meer gas (+28%) en minder elektriciteit (-1%) ten opzichte van 2019 (nadere specificatie per sector is niet voor handen). Het rapport Economische Barometer Steenbergen 2020 is als bijlage in Deel 4: Bijlagen en bronnen, paragraaf 4.2 opgenomen. 1.3 Rapport Stec Groep: Bouwstenen voor Economische Kracht Steenbergen Door de Stec Groep is in september 2021 hun rapport met de economische foto van Steenbergen opgeleverd. Deze analyse van de Steenbergse economie (onder ander op basis van de feiten uit de Economische Barometer Steenbergen 2020, zie hiervoor) geeft zowel een feitelijk beeld van het economisch functioneren als een relatief beeld in relatie tot de Brabantse Wal en de regio West-Brabant. Vervolgens worden in het rapport de relevante externe omstandigheden beschreven en wordt onderbouwd op welke focusgebieden van de economie de gemeente Steenbergen zich dient te richten. In het onderstaande wordt uitgebreid bij de bevindingen van de Stec Groep stilgestaan. » Aanleiding voor de rapportage: behoefte bij de gemeente Steenbergen aan nadere onderbouwing voor de keuzes in haar economische beleidskader.

» Doel van de rapportage: beeld geven van economisch functioneren van de gemeente Steenbergen. De analyse van de Steenbergse economie heeft de Stec Groep aan de hand van vier verschillende indicatoren gedaan. » Economische foto van Steenbergen op basis van vier indicatoren: o Arbeidsmarkt en participatie De arbeidsmarkt in Steenbergen is krap. Daar waar in de Economische visie Steenbergen 2020 nog werd uitgegaan van oplopende werkeloosheid, is de situatie inmiddels volledig omgekeerd. Oorzaken zijn afname van de beroepsbevolking (vergrijzing én ontgroening), actuele hoge participatiegraad (dit geeft aan hoeveel procent van de mensen die geschikt zijn om te werken ook daadwerkelijk bereid zijn om iets te doen), de uitgaande pendel is 3x zo groot als inkomende pendel en een (zeer) lage werkeloosheid in de sectoren die in Steenbergen sterk aanwezig zijn. De krapte op de arbeidsmarkt laat zich nog meer voelen, doordat slechts iets meer dan ¼ van de beroepsbevolking hoog is opgeleid, terwijl juist onder hoogopgeleiden de participatiegraad hoog te noemen is. De conclusie kan worden getrokken, dat de rek uit het arbeidspotentieel in Steenbergen is.

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

o Economische structuur De werkgelegenheid in Steenbergen blijft (uitgezonderd een dip tijdens de coronacrisis) gestaag stijgen, met name in de Agrofood/landbouwsector en op de bedrijventerreinen. Qua bedrijfsgrootte is de relatieve groei van het aantal eenmansbedrijven/zzp’ers en in het MKB opvallend. De economische toegevoegde waarde in Steenbergen ontstaat voor een derde op de bedrijventerreinen. De sectoren Handel en Landbouw dragen het meest bij aan de toegevoegde waarde, waarbij wordt opgemerkt dat de sectoren Zakelijke dienstverlening en Industrie voor een relatief groot deel van de toegevoegde waarde zorgen, in relatie tot hun aandeel in de werkgelegenheid. Conclusies: combinatie van krappe arbeidsmarkt en stijgende werkgelegenheid kan een vertraging van de economische ontwikkeling betekenen. De sector Agrofood/landbouw zorgt voor zowel een grote werkgelegenheid als economische toegevoegde waarde; ook op de bedrijventerreinen wordt voor een grote werkgelegenheid gezorgd. o Vestigingsklimaat Steenbergen kent een goed vestigingsklimaat, door de ligging aan de A4 met afslagen naar zowel de kern Steenbergen (met bedrijventerrein Reinierpolder) als de kern Dinteloord (met het AFC Nieuw Prinsenland). Bijna ¼ deel van de totale werkgelegenheid bevindt zich op bedrijventerreinen.

De werkgelegenheid op de bedrijventerreinen zal zich hier verder kunnen ontwikkelen, als uitgeefbare bedrijfskavels ingevuld worden. Op het thematische bedrijventerrein AFC Nieuw Prinsenland is nog voldoende ruimte voor uitbreiding en vestiging van bedrijven gerelateerd aan de sectoren Agrofood/landbouw. Met de uitbreiding van het bedrijventerrein Reinierpolder ontstaan de benodigde uitbreidings- en vestigingsmogelijkheden. In tegenstelling tot de toenemende economische waarde van het AFC Nieuw Prinsenland en de algemene bedrijventerreinen, neemt de economische functie van het centrum af: de detailhandel krimpt in aantal winkels en in werkgelegenheid, al zorgt het nog steeds voor de meeste werkgelegenheid in het centrum. Geconcludeerd wordt dat de economische toegevoegde waarde en werkgelegenheid verschuift van het centrum naar het AFC Nieuw Prinsenland en de algemene bedrijventerreinen als gevolg van een goed vestigingsklimaat. In het centrum heeft met name de detailhandel het structureel zwaar, waardoor als gevolg van de sluiting van winkels het voorzieningenniveau onder druk komt te staan. o Woon- en leefklimaat Om het lokale voorzieningenniveau vast te kunnen houden, of zelfs te verhogen is uitbreiding van het woningaanbod (en als gevolg daarvan stijging van het inwoners) en gebruik maken van de potentie van de sector Recreatie en toerisme noodzakelijk.

Conclusie: uitbreiding van het woningaanbod is niet alleen goed voor het lokale voorzieningenniveau (leefbaarheid), maar ook voor het arbeidspotentieel. De sector Recreatie en toerisme kan aan in stand houden en verbeteren van de leefbaarheid in het centrum substantieel bijdragen. Na de analyse van de economische status in Steenbergen en voordat sowieso een economisch beleidskader kan worden opgesteld is het van belang om te beschouwen wat in de wereld om ons heen gebeurt: welke trends en ontwikkelingen dienen zich aan en beleidsontwikkelingen zien we om ons heen?

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

» Beschouwingen van trends en ontwikkelingen: o Energietransitie: in 2050 wil Steenbergen energieneutraal zijn -> overstappen van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen; o Next economy: de vijf prominente ontwikkelingen (waaronder digitalisering, robotisering en circulaire bedrijfsvoering) vragen om meer/andere werkgelegenheid en meer fysieke ruimte; o Agrosector: streven naar duurzaamheid zal leiden tot efficiënter ruimtegebruik en efficiëntere productie, maar ook afname van werkgelegenheid; koppeling van de Landbouwsector en Vrijetijdseconomie biedt kansen voor economische stabiliteit in het buitengebied, door o.a. de beleving van het weidse karakter van het landelijk gebied met het gebruik hiervan door akkerbouw te combineren; o Zorg en arbeidsmarkt: door vergrijzing en stijging van de levensverwachting zal de zorgmarkt aantrekken, knelpunten op de arbeidsmarkt voor de zorg kan met verdere introductie van doelmatigheid en technologische innovatie worden opgevangen; o Winkelmarkt: de fysieke aanwezigheid van winkels blijft afnemen door digitaal winkelen en vergrijzing.

Een nieuwe mix van bestemmingen en gebruik kan het centrum leefbaar houden; o Vrijetijdseconomie: Steenbergen heeft (in potentie nog) veel te bieden op het gebied van ruimte, natuur en outdoor activiteiten; o Post-corona: waarschijnlijk zijn de effecten op de gehele economie van Steenbergen in het algemeen door haar aard en samenstelling (relatief veel landbouw en overige handel, voornamelijk dagelijkse voorzieningen versus relatief weinig detailhandel, horeca) beperkt. » Beschouwing van beleidskaders: o Provinciaal: (Beleidskader Economie 2030; visie op een toekomstbestendige economie voor Brabant; september 2020) economische ontwikkelingen vanuit stuwende bedrijfsactiviteiten dienen bij te dragen aan een brede welvaart en aan een sociale samenhang als maatschappelijk fundament, waarbij een aantrekkelijke woon- en leefomgeving en samenwerking tussen kennisinstellingen – bedrijven – overheid (Triple helix) randvoorwaarden zijn; o Regionaal: de Economische Agenda West-Brabant, Hub voor vernieuwend ondernemerschap (Economic Board West-Brabant; januari 2019) zet o.a. in op de sectoren Agrofood/ biobased en Industrie, samenwerking in de regio (Triple helix, in en tussen sectoren), de strategie van verbinden, verslimmen en verduurzamen, vernieuwend ondernemerschap, programma’s voor Vrijetijdseconomie, “acquisitie en vestigen” van nieuwe bedrijven, o.a.

door hen voldoende (ruimtelijk) groeiperspectief te bieden; o Sectoraal: Agrofood = toppositie als plantaardige regio uitbouwen; Vrijetijdseconomie = crossovers met andere beleidsvelden inzetten. Gebaseerd op de economische foto van Steenbergen is een SWOT-analyse (= sterkte-zwakte analyse) uitgevoerd. De belangrijkste daarvan staan hieronder.

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

Zwaktes: te weinig hoogopgeleiden, grote uitgaande pendel, teruggang economische functi centrum. Bedreigingen: te geringe vestigingsruimte voor bedrijven, leefbaarheid in de kernen staat on druk, krapte op de arbeidsmarkt. Kansen: doorontwikkeling water, agrarisch » Sterktes: ligging aanAFC de A4Nieuw met veelPrinsenland, ruimte, natuur encombinatie water; ontwikkelingen op het AFC Nieuwbuitengebie algemene bedrijventerreinen, stijging werkgelegenheid, lokaleWal. en regionale Recreatie en Prinsenland toerisme,enhotel langs de A4, promotie regio Brabantse

partners. » Zwaktes: te weinig hoogopgeleiden, grote uitgaande pendel, teruggang economische functie fsluiting heeft de Stec Groep in haar rapport de opgaven waarvoor de gemeente centrum. » Bedreigingen: te geringe Aan vestigingsruimte bedrijven, leefbaarheid in de kernenzij staat nbergen staat geformuleerd. de handvoor van die opgaven adviseert de gemeente onder druk, krapte op de arbeidsmarkt. nbergen zich te focussen op een drietal economische stuwmotoren en aan te sluiten bij » Kansen: doorontwikkeling AFC Nieuw Prinsenland, combinatie water, agrarisch buitengebied omische agenda van en West-Brabant. Door maken en Recreatie toerisme, hotel langs de A4,verbinding promotie regio te Brabantse Wal.tussen enerzijds de speci

ten en kansen van Steenbergen met anderzijds de regionale benadering van Ter afsluiting heeft de Stec Groep in haar rapport de opgaven waarvoor de gemeente schappelijke opgaven ontstaat eenAanevenwichtig toekomstgericht economisch beleid. Steenbergen staat geformuleerd. de hand van dieen opgaven adviseert zij de gemeente zicheen te focussen op voorwaarden een drietal economische stuwmotoren en aan te sluiten bij de elfsprekendSteenbergen dient aan aantal te worden voldaan.

Economische Agenda West-Brabant (zie hiervoor onder Regionaal). Door verbinding te maken tussen enerzijds de specifieke sterkten en kansen van Steenbergen met anderzijds de regionale volgende paragraaf wordt hierop nader ingegaan en worden de bases voor de benadering van maatschappelijke opgaven ontstaat een evenwichtig en toekomstgericht omische kaders in Deel gelegd. economisch beleid.2Vanzelfsprekend dient aan een aantal voorwaarden te worden voldaan.

ding: visualisatie onderlinge verbondenheid tussen diverse economische thema’s (bron: Stec Groep) Afbeelding: visualisatie onderlinge verbondenheid tussen diverse economische thema’s (bron: Stec Groep)

apport vanHet derapport Stec van Groep, Bouwstenen voor Economische Kracht Steenbergen is als bijl de Stec Groep, Bouwstenen voor Economische Kracht Steenbergen is in Deel 4: genomen. Bijlagen en bronnen, paragraaf 4.2 opgenomen.

onclusies en interpretatie

gging van de gemeente Steenbergen met haar kernen in een weids landschap met bouw, natuur en water en met een rijke historie brengt dat de economie van Steenberge in zich heeft om te floreren. Dat zal niet uit zichzelf gebeuren. Daarvoor moeten keuzes en gemaakt bepaald. Dat hebben we gedaanEconomische aan de Analyse hand van 16 en | richting Samen voorworden een sterke economie

1.4 Conclusies en interpretatie De ligging van de gemeente Steenbergen met haar kernen in een weids landschap met landbouw, natuur en water en met een rijke historie brengt dat de economie van Steenbergen alles in zich heeft om te floreren. Dat zal niet uit zichzelf gebeuren. Daarvoor moeten keuzes worden gemaakt en richting worden bepaald. Dat hebben we gedaan aan de hand van interpretatie van het voorstaande en dan vooral het beeld dat we van de economische foto van Steenbergen hebben gekregen. Die interpretaties hebben ons tot de volgende conclusies gebracht. De sector Agrofood is van grote betekenis voor de Steenbergse economie. Door de ontwikkeling van het AFC Nieuw Prinsenland is een broedplaats van bedrijfs- en productontwikkeling, innovatie en verduurzaming ontstaan met een structureel groeiende werkgelegenheid en toegevoegde waarde voor de economie van Steenbergen. Ook provinciaal, nationaal en internationaal wordt Agrofood als Topsector erkend. De bedrijventerreinen in Steenbergen zorgen voor veel dynamiek in de economie van Steenbergen: de werkgelegenheid is groot en de behoefte aan uitbreiding en nieuwe vestigingen blijft toenemen. Een remmende factor op de ontwikkeling van de bedrijven op de Bedrijventerreinen zou het gebrek aan beschikbare arbeidskrachten kunnen zijn.

Het arbeidspotentieel is in Steenbergen gering te noemen en zal de komende jaren door vergrijzing en ontgroening, en door een grote uitgaande pendel nog verder afnemen. Daarbij komt dat Steenbergen relatief veel laag- en middelhoog opgeleiden kent en relatief weinig hoogopgeleiden. Er is mogelijk sprake van een kwantitatief te kort en een kwalitatieve scheefgroei. De combinatie van authentieke eigenschappen van de gemeente Steenbergen met natuurwaarden en rijkheid aan water, het agrarisch buitengebied, de Vestingstad met bijbehorende monumenten en de verbondenheid met de laatste twee wereldoorlogen, maakt dat inwoners van Steenbergen trots mogen zijn op hun stad en "rijkdom". Vanuit economisch perspectief mag die rijkdom via promotie en marketing meer en sterker uitgedragen worden, zodat de potentie aan recreatie en toerisme meer wordt benut. De komst en extra bestedingen van bezoekers bovenop die van eigen inwoners zijn nodig om de leefbaarheid en voorzieningen in de kernen op peil te houden of zelfs uit te breiden. Vanuit recreatie en toerisme kan ook de verbinding met de landbouwsector in het buitengebied worden gezocht, zodat ook daar de bereikbaarheid en vitaliteit langdurig kan worden gewaarborgd.

Voor aansluiting met de regionale ontwikkelingen zullen we in onze strategie afstemmen op de 3 V’s: Verduurzamen, Verslimmen en Versnellen overeenkomstig de Economische Agenda WestBrabant, Hub voor vernieuwend ondernemerschap.

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

In de rapporten Economische Barometer Steenbergen 2020 en Bouwstenen voor Economische Kracht Steenbergen wordt de krapte op de arbeidsmarkt in Steenbergen beschreven. Een bijkomend effect van deze krapte is het aantrekken van arbeidsmigranten. In beide rapporten wordt hiervan geen melding gemaakt. Tijdens de externe gesprekstafels op 22 april 2021 (zie Deel 4 Bronnen en bijlagen, paragraaf 4.3) is aangegeven dat de sector Agrofood erg afhankelijk van arbeidsmigranten is en dat huisvesting van hen een belangrijk thema is. Bij de randvoorwaarde Woningbouw (zie Deel 2 Economische kaders, paragraaf 2.5) wordt aangegeven dat ook voor hen voldoende en passende woonruimte beschikbaar moet komen. Alles overziend kunnen we stellen dat de focus van het economische beleidskader ligt op: Kijkend naar de economie van Steenbergen zien we dat de meest toegevoegde waarde en arbeidskracht zich bevindt bij de sectoren Agrofood en Bedrijventerreinen. De sector Vrijetijdseconomie blijkt uit de kwalitatieve en kwantitatieve gegevens een bijzondere sector: het heeft veel potentie in zich en biedt impulsen aan de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de kernen en centra die de gemeente rijk is. In Deel 2 Economische Kaders gaan we nader in op deze focus en welke randvoorwaarden daarbij horen om het economisch beleid van Steenbergen effectief en toekomstgericht te laten zijn.

Samen voor een sterke economie

Economische Analyse

DEEL 2 ECONOMISCHE KADERS Doel Economische Kracht

Beoogd maatschappelijk effect FOCUS

Subdoel Agrofood

Afgeleid maatschappelijk effect I Beleidsdoel Agrofood Ondersteunende indicatoren

Subdoel Bedrijventerreinen

Afgeleid maatschappelijk effect II Beleidsdoelen Bedrijventerreinen Ondersteunende indicatoren

Subdoel Vrijetijdseconomie

Afgeleid maatschappelijk effect III Beleidsdoelen Vrijetijdseconomie

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

ECONOMISCHE KADERS Samen voor een sterke economie In het vorige deel hebben we de economische analyse van Steenbergen gepresenteerd. We hebben gelezen dat de economische potentie van de gemeente Steenbergen door haar ligging, de aanleg van de A4 en de ontwikkeling van het AFC Nieuw Prinsenland groot is. Tevens hebben we de conclusie moeten trekken dat de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de kernen onder druk staan. Met een veelvoud aan individuele maatregelen benutten we de potentie niet optimaal en lossen we ook de vraagstukken niet op. Daarom moeten we keuzes maken. En bij keuzes maken horen ook het scheppen van de juiste randvoorwaarden. Van een goed draaiende economische motor profiteert iedereen binnen de gemeente Steenbergen. Het doel vanuit dit beleidskader is dus: Een sterker ondernemersklimaat ontwikkelen, waardoor Steenbergen voortdurend een meer aantrekkelijke gemeente voor bedrijven en ondernemers wordt. Het is dan wel belangrijk dat de verschillende onderdelen goed op elkaar zijn afgesteld: de bedrijven moeten de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en te groeien en de gemeente dient daarvoor kaders te scheppen en daarbinnen faciliterend op te treden.

Met die gedachte willen we het volgende economisch maatschappelijk effect bereiken: Een sterker lokaal economisch klimaat dat door de bedrijven en ondernemers in Steenbergen wordt gedragen en groeimogelijkheden biedt voor zowel internationale als lokale ambities. Al in de Economische visie 2020 Steenbergen wordt van vier hoofdthema’s en vijf sectorale visies uitgegaan. Deze wijze van benaderen houden we in dit beleidskader vast. We brengen wel meer focus op de sectoren aan, door deze terug te brengen naar drie. Deze drie sectoren leveren het meeste rendement op voor de brede economie en hebben het grootste positieve effect op de andere economische sectoren. Deze wijze van focus aanbrengen past ook in het provinciaal beleid wat betreft stimuleren van stuwende bedrijfsactiviteiten. De focus in het voorliggende beleidskader is: In Steenbergen beschouwen we Agrofood, Bedrijventerreinen en Vrijetijdseconomie als de dragers van de lokale economie.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

Door focus aan te brengen op deze drie dragers wordt de gehele Steenbergse economie versterkt: groei in productiviteit leidt tot toename van de werkgelegenheid (het zogenaamde multiplier effect) en heeft daarmee een positief effect (toegevoegde waarde) op andere onderdelen van de economie (het zogenaamde revolverend effect). In de volgende paragrafen wordt per drager het bijbehorende doel uitgewerkt, dat van het hoofddoel is afgeleid. Dat geldt ook voor de beoogde economische maatschappelijke effecten die we nastreven en voor de beleidsdoelen. Economie staat niet op zichzelf en is ook afhankelijk van andere domeinen. Hieruit zijn randvoorwaarden af te leiden die in paragraaf 2.5 worden toegelicht. Doel Economische Kracht Sterker ondernemersklimaat ontwikkelen, waardoor Steenbergen voortdurend een meer aantrekkelijke gemeente voor bedrijven en ondernemers wordt.

Beoogd maatschappelijk effect Een sterker lokaal economisch klimaat dat door de bedrijven en ondernemers in Steenbergen wordt gedragen en groeimogelijkheden biedt voor internationale, nationale en lokale ambities.

Focus In Steenbergen beschouwen we Agrofood, Bedrijventerreinen en Vrijetijdseconomie als dragers van de lokale economie. Door focus aan te brengen op deze drie dragers wordt de gehele Steenbergse economie versterkt: groei in productiviteit leidt tot toename werkgelegenheid en heeft daarmee een positief effect (toegevoegde waarde) op andere onderdelen van de ecomomie.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

2.1

Agrofood

Subdoel Agrofood De positie en het belang van Steenbergen binnen de topsector Agrofood vergroten en verstevigen door samenwerkingsverbanden aan te gaan en een ontwikkelklimaat te initiëren en faciliteren.

Beoogd maatschappelijk effect I Agrofood (en landbouwsector) in Steenbergen verwerven een leidende positie binnen het programma Agrofood/Biobased en vervullen een leidende rol in Next Economy trends Beleidsdoel Agrofood: Groeien naar economische toegevoegde waarde van 30% naar 35% in 2025. Ondersteunende indicatoren: Onderwerpen van innovatie en wijze van samenwerking tussen Agrofood en landbouwsector in Steenbergen zijn bekend in 2025. Op het AFC Nieuw Prinsenland worden jaarlijks bijeenkomsten/congressen/beursen van (inter-) nationale betekenis gehouden vanaf 2025.

Onder Agrofood vallen de agrarische bedrijven in het buitengebied en de bedrijven op het AFC Nieuw Prinsenland en binnen het Westland, waar een aantal grote bedrijven is gevestigd en waar veel innovatie qua teeltmethodieken, hergebruik van materialen en efficiëntie in de landbouw plaatsvindt. Nationaal en internationaal is Agrofood als topsector erkend. De sector Agrofood is voor de Steenbergse economie van zeer groot belang. Vanwege dat grote belang is voor de sector Agrofood het volgende subdoel geformuleerd: De positie en het belang van Steenbergen binnen de topsector Agrofood vergroten en verstevigen door samenwerkingsverbanden aan te gaan en een ontwikkelklimaat te initiëren en faciliteren. Uit deze formulering blijkt dat het niet alleen de bedrijven binnen de sector Agrofood zijn, die hiertoe het initiatief hoeven te nemen. Ook de gemeente Steenbergen zal hieraan actief gaan bijdragen. In paragraaf 2.5 Randvoorwaarden gaan we hier nader op in. Voor de sector Agrofood streven we naar het volgende economisch maatschappelijk effect: Agrofood (en landbouwsector) in Steenbergen verwerven een leidende positie binnen het programma Agrofood/Biobased en vervullen een leidende rol in Next Economie trends. Vanuit het AFC Nieuw Prinsenland wordt veel aandacht, tijd en geld besteed aan innovatie en duurzame ontwikkelingen.

Het zou goed zijn als deze dynamiek verder strekt dan aan landbouw gerelateerde ontwikkelingen. De ontwikkelingen op het AFC Nieuw Prinsenland mogen als een actieve voorbeeldfunctie voor het MKB in Steenbergen gelden en een trekkersrol in de regio vervullen. Bedrijven die nationale of internationale ambities nastreven, zullen hierin worden ondersteund.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

Het beoogde maatschappelijke effect leidt tot het beleidsdoel: Groeien naar een economische toegevoegde waarde van 35% in 2025. Tijdens de laatste meting over 2019 bedroeg de economische toegevoegde waarde van Agrofood samen met de Landbouwsector 30%. Wij geloven in de toekomstbestendige ontwikkelingen die de bedrijven binnen deze sector met elkaar doormaken en zien graag dat hun economische waarde voor Steenbergen blijft toenemen. De indicatoren die ons aangeven in hoeverre we op weg zijn het gestelde subdoel te bereiken, zijn: • Onderwerpen van innovatie en wijze van samenwerking tussen Agrofood en landbouwsector in Steenbergen zijn bekend in 2025. • Op het AFC Nieuw Prinsenland worden jaarlijks bijeenkomsten/congressen/ beurzen van (inter-) nationale betekenis gehouden vanaf 2025. In Deel 3 Economisch Vooruitzicht worden de bijbehorende actierichtingen aangeven.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

INTERVIEW Bedrijf: Economische drager: Gesproken met:

Samen voor een sterke economie

Rijk Zwaan Zaadteelt en Zaadhandel B.V. Agrofood Leo Woudenberg, Facility Manager Breeding Operations Kees Knulst, Specialist Public Affairs

Economische Kaders

“Niet in je eentje oplossingen verzinnen, maar echt samen optrekken, ook met de inwoners van de gemeente Steenbergen.”

RIJK ZWAAN Rijk Zwaan Zaadteelt en Zaadhandel B.V. is een internationaal groenteveredelingsbedrijf met ruim 3.600 medewerkers in dertig verschillende landen. Het hoofdkantoor staat in het ZuidHollandse De Lier. “We zijn een van de negen grotere spelers die ervoor zorgen dat er wereldwijd kwalitatief goede groenterassen worden veredeld voor de wereldwijde markt. Dat brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee”, vertelt Kees Knulst. Leo Woudenberg vult aan: “Groenterassen moeten aansluiten bij de lokale omstandigheden. Alleen al van sla zijn er daarom bijvoorbeeld al vierhonderd rassen. Die hebben we niet zomaar ontwikkeld, er gaan generaties overheen om te komen tot voldoende sla-zaadjes voor één ras.” De zaden daarvan levert het bedrijf aan groentetelers in meer dan honderd landen. Rijk Zwaan heeft een omzet van ruim 500 miljoen euro. Circa dertig procent van de omzet wordt jaarlijks geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling. “Dat moet ook wel, want een ras gaat gemiddeld maar acht jaar mee. In 2050 wonen er 10 miljard mensen op de aarde en die moeten allemaal eten. Als het gaat om groenten, is er nog een hele slag te slaan.” Steenbergen Begin deze eeuw opende Rijk Zwaan een vestiging in Fijnaart, een locatie waar de grond zeer geschikt is voor veredeling van groenten.

“We maakten daar een enorme groei door waardoor we meer ruimte en kassen nodig hadden, maar die waren daar niet beschikbaar”, vertelt Leo Woudenberg. Na een grondige zoektocht kwam in 2017 het AFC van Steenbergen in beeld. “De grond hier is zwaarder dan in Fijnaart. Dat maakt het niet geschikt voor veredeling, maar wel voor zaadteelt. We hebben in 2019 grond bijgekocht op het AFC waardoor we hier nu vijftig hectare tot onze beschikking hebben. Dit zullen we stapsgewijs gaan vullen.” Momenteel werken er zo’n twintig mensen in Steenbergen voor Rijk Zwaan. De verwachting is dat dit aantal in twintig jaar zal groeien naar misschien wel tweehonderd. “We hebben mensen nodig met verschillende achtergronden, zowel praktisch geschoold als wetenschappelijk opgeleid.”

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

“We sponsoren met veel plezier initiatieven in Steenbergen, die aansluiten bij waar wij voor staan, zoals gezond eten en bewegen.” Ambitie Natuurlijke groei door kansen te benutten. Dat is al sinds de heer Rijk Zwaan in 1924 een winkel voor groente-, bloem- en landbouwzaden begon in Rotterdam, de insteek geweest van het familiebedrijf. Medewerkers een prettige en duurzame baan bieden met goede arbeidsvoorwaarden is verankerd in de doelstellingen van het bedrijf. Rijk Zwaan wil constructief samenwerken met haar partners, ook met de gemeente Steenbergen. “Een goede samenwerking in de regio is voor ons erg belangrijk. De rol van de gemeente is voor ons vooral faciliterend en agenderend”, zegt Kees Knulst. En dat gaat verder dan alleen het terrein van het eigen bedrijf. “Een goede infrastructuur, busverbindingen en voldoende woningen zijn voor ons als werkgever van groot belang. Daarnaast trekken we graag samen op richting de inwoners van de gemeente, om hen mee te nemen in de ontwikkeling van het bedrijf en het AFC als geheel.” Niet in je eentje oplossingen verzinnen, maar echt samen optrekken. Dat is hoe Rijk Zwaan het graag ziet. Zelf zijn ze zeker ook bereid om iets terug te doen voor de gemeenschap. “Zo sponsoren we met plezier initiatieven in Steenbergen die aansluiten bij waar wij als bedrijf voor staan, zoals gezond eten en bewegen.”

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

2.2

Bedrijventerreinen

Subdoel Bedrijventerreinen Ruimte bieden aan bedrijven om zich in Steenbergen op een (nieuw) bedrijventerrein te vestigen en te groeien, met ondersteuning om bestaande terreinen toekomstbestendig in te richten en nieuwe terreinen naar de meest actuele inzichten op te zetten.

Beoogd maatschappelijk effect II • Ondernemers hebben de ruimte en gelegenheid zich in Steenbergen op een (nieuw) bedrijventerrein te vestigen en hun bedrijfsvoering vitaal en duurzaam in te blijven richten met vernieuwende business concepten en innovaties. Beleidsdoelen Bedrijventerreinen: • Groeien naar economische toegevoegde waarde van 33% naar 35% in 2025. • Stijging van indicator "waardering vestigingsklimaat" naar 7,5 in 2025. Ondersteunende indicatoren: • Stijging van werkgelegenheid op bedrijventerreinen naar 33% in 2025. • Groeien naar toepassing van duurzame energietoepassingen door 30% van de bedrijven die op bedrijventerrein zijn gevestigd in 2025. • Vestigingsruimte voor bedrijven met 15 hectaren uitbreiden in 2025.

Bijna 10% van de bedrijven in Steenbergen zijn op een bedrijventerrein gevestigd. De algemene bedrijventerreinen in Steenbergen kennen een diversiteit aan bedrijfsvestigingen. De ligging aan de A4 maken de bedrijventerrein goed bereikbaar en daardoor gewild. Er is behoefte aan nieuwe bedrijfsvestigingen. Sommige bedrijven willen moderniseren/verplaatsen (revitalisering en transformatie) waardoor een kettingreactie op gang komt. Bedrijventerreinen zorgen voor bijna een kwart van de werkgelegenheid in Steenbergen. Vanwege dat grote belang is voor de sector Bedrijventerreinen het volgende subdoel geformuleerd: Ruimte bieden aan bedrijven om zich in Steenbergen op een (nieuw) bedrijventerrein te vestigen en te groeien, met ondersteuning om bestaande terreinen toekomstbestendig in te richten en nieuwe terreinen naar de meest actuele inzichten op te zetten. Vanuit de gemeente zullen we er alles aan doen om de realisatie van een nieuw bedrijventerrein te bewerkstelligen. Dit vergt wel regionale afstemming. In "Regionale afspraken bedrijventerreinontwikkeling regio West-Brabant 2019 - 2023" is opgenomen, dat ontwikkeling van bedrijventerreinen in de regio complementair aan elkaar moet zijn via clusters van gethematiseerde terreinen: bijvoorbeeld Logistiek in Moerdijk, Agrofood in Steenbergen en Creatieve dienstverlening in Breda.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

Afgeleid van het hoofddoel (“sterker lokaal economisch klimaat…”) is voor Bedrijventerreinen het economisch maatschappelijk effect beoogd: Ondernemers hebben de ruimte en gelegenheid zich in Steenbergen op een (nieuw) bedrijventerrein te vestigen en hun bedrijfsvoering vitaal en duurzaam in te blijven richten met vernieuwende business concepten en innovaties. We zouden graag zien dat bedrijven in Steenbergen naar de toekomst kijken en oog voor maatschappelijke ontwikkelingen hebben. Alleen op die manier is de bedrijfsvoering toekomstbestending: vitaal en duurzaam! Tegelijkertijd zal er ruimte komen om te experimenteren met nieuwe vormen van ondernemen via start ups of nieuwe productieprocessen/vormen van bedrijfsvoering. Dat beoogde effect leidt tot de beleidsdoelen: • Groeien naar een economische toegevoegde waarde van 35% in 2025. • Stijging van de indicator “Waardering vestigingsklimaat” naar 7,5 in 2025. Tijdens de laatste meting over 2019 bedroeg de economische toegevoegde waarde van de Bedrijventerreinen 33%. Doorontwikkeling van de Bedrijventerreinen via uitbreiding (letterlijk ruimte bieden) is belangrijk, maar van meerdere omstandigheden en andere stakeholders afhankelijk. Een andere manier om ruimte te creëren is revitalisering en transformatie. Het initiatief daartoe dient bij de bedrijven vandaan te komen.

De gemeente zal hieraan actief bijdragen door regisserend/kaderstellend en faciliterend (in advisering, beleidsvormend of samenwerkend) op te treden. In paragraaf 2.5 Randvoorwaarden gaan we hier nader op in. De indicatoren die aangeven dat we het gestelde subdoel voor Bedrijventerreinen bereiken, zijn: • Stijging van werkgelegenheid op bedrijventerreinen naar 33% in 2025. • Groeien naar toepassing van duurzame energietoepassingen door 30% van de bedrijven die op bedrijventerreinen zijn gevestigd in 2025. • Vestigingsruimte voor lokale bedrijven met 15 hectaren uitbreiden in 2025. Deze indicatoren geven aan dat de totale ontwikkeling en doorgroei van Bedrijventerreinen een samenspel is van enkele elementen. Uitbreiding van de huidige bedrijventerreinen zorgt voor een positief ondernemersklimaat met meer werkgelegenheid en daarmee tot stijging van de economische toegevoegde waarde door bedrijven die toekomstgericht ondernemen met onder andere duurzame energietoepassingen. Een positief ondernemersklimaat zorgt er ook voor dat ondernemers vooruitlopend op de verplichte toepassing van duurzame energietoepassingen zelf initiatieven naar nieuwe energiebronnen of -besparingen ontplooien. Voor de groei van de werkgelegenheid dient wel het arbeidspotentieel te worden vergroot. In paragraaf 2.5 Randvoorwaarden gaan we hier nader op in.

In Deel 3 Economisch Vooruitzicht worden de bijbehorende actierichtingen aangeven.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

INTERVIEW Bedrijf: Economische drager: Gesproken met:

FoodeQ Bedrijventerreinen Marinus de Bruijn, sales director

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

“Steenbergen biedt een goede ontsluiting en heeft de ruimte om te blijven groeien. We hebben zeker de intentie om hier te blijven.”

FOODEQ Januari 2009 begon Marinus de Bruijn op de zolder van zijn schuur in Dinteloord met FoodeQ: “Zonder klanten, maar vol zelfvertrouwen.” Hij was dan ook geen nieuwkomer in de wereld van de triltechniek waarin FoodeQ gespecialiseerd is en die onder meer gebruikt wordt door fritesfabrikanten. “Er was op dat moment maar één bedrijf dat deze techniek leverde en ik wist dat er behoefte was aan een nieuwe speler.” Stap voor stap bouwde Marinus de Bruijn zijn bedrijf op. “Eerst wist ik het vertrouwen te winnen van familiebedrijven, daarna volgden ook de machine-fabrieken in binnen en buitenland.” Hij had het spreekwoordelijke gat in de markt gevonden. Inmiddels staat er een ruim pand op het Reinierpark III in Steenbergen waar 28 mensen voor FoodeQ werken. Zij ontwerpen en leveren innovatieve maatwerkmachines die voldoen aan de hoogste voedselveiligheidseisen. De triltechniek en food processing van FoodeQ zorgt voor transport, spreiden en ontvetten. De hygiënische en onderhoudsvriendelijke methode wordt gebruikt voor allerlei voedingsmiddelen; van kipfilet tot aardbeien en van bessen tot borrelnootjes. Steenbergen Omdat de zolder in Dinteloord al snel te klein werd voor FoodeQ, ging Marinus de Bruijn opzoek naar een grotere locatie. Hij kwam uit in Steenbergen waar hij een geschikt pand met een loods vond. “In 2012 trad Jaco van der Jagt toe als compagnon. Het ging erg goed.

Er waren jaren dat onze omzet verdubbelde.” FoodeQ groeide weer uit zijn jasje. De benodigde ruimte werd gevonden op het bedrijventerrein Reinierpark III. “Eerst hebben we één perceel gekocht, maar uiteindelijk zijn het er toch twee geworden. We ontwikkelden ons zo snel, dan wil je niet later spijt hebben dat je niet toch het laatste stuk erbij hebt genomen.” Het ruime moderne gebouw dat FoodeQ liet bouwen aan de Warwickstraat is een fraai visite kaartje voor het bedrijf.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

“De mensen die hier werken, die maken ons bedrijf. Het is enorm belangrijk dat zij deskundig zijn en dat de sfeer goed is.”

“Onze klanten en gasten komen hier, dus het is belangrijk dat we hen goed kunnen ontvangen.” De ligging van het bedrijventerrein, zo vlak bij de A4 komt goed van pas. “Het is voor ons belangrijk dat we goede ontsluiting hebben. Ook hebben we ruimte nodig want we groeien nog steeds. Steenbergen biedt dit allemaal. We hebben dan ook zeker de intentie om hier te blijven.”

Ambitie FoodeQ ontwikkelt zich steeds meer en richt zich nu ook op complete productielijnen. Op dit moment levert het bedrijf aan 24 landen en heeft het wereldwijd alleen al 2150 trillers geproduceerd. “In de coronatijd groeiden we even wat minder snel, maar dat herstelt zich nu alweer.” Van de gemeente verwacht Marinus de Bruijn dat het bijdraagt aan een goede uitstraling van het bedrijventerrein. “Dat het openbare groen netjes wordt bijgehouden bijvoorbeeld en dat tijdelijke loodsen niet te lang blijven staan.” Een hotel aan de A4 zou voor FoodeQ een mooie aanvulling zijn op de bestaande voorzieningen. “Gelukkig wordt de horeca ook steeds beter.” Geschikt personeel vinden, is voor FoodeQ een uitdaging. “We zijn ook kritisch. De mensen die hier werken, die maken ons bedrijf. Het is enorm belangrijk dat zij deskundig zijn en dat de sfeer goed is. Het merendeel van de mensen die bij ons werkt, komt overigens hier uit de regio. Met een goede infrastructuur en mogelijkheden voor bijvoorbeeld stagiaires om ons te bereiken - denk aan een fietsenstalling bij de bushalte – kan de gemeente meehelpen om onze ambities waar te maken.”

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

2.3

Vrijetijdseconomie

Subdoel Vrijetijdseconomie Potentie van Vrijetijdseconomie meer benutten.

Beoogd maatschappelijk effect III • Aantrekken van meer bezoekers en bestedingen van buitenaf ter versterking van de lokale economie en verbetering van de leefbaarheid in de kernen. Beleidsdoelen Vrijetijdseconomie: • Binnen Vrijetijdseconomie zijn de thema's Agrofood en landbouw erkend in 2025. • Stijging van het aantal overnachtingen naar 50.000 per jaar in 2025.

De gemeente Steenbergen heeft in potentie de mogelijkheden een toeristische en recreatieve trekpleister te worden. Alle factoren daarvoor zijn aanwezig. In dit beleidskader willen we die potentie gaan ontsluiten. Het is niet alleen een gemiste kans als we de mogelijkheden daartoe onbenut laten, het is als een verlies aan leefbaarheid en inkomen te beschouwen. Elementen van de Vrijetijdseconomie kunnen ook de verbindende factoren met de agrarische bedrijven in het buitengebied vormen. En daarom is de subdoelstelling voor Vrijetijdseconomie kort en krachtig: Potentie van Vrijetijdseconomie meer benutten. We richten ons vanuit Vrijetijdseconomie op eigen inwoners en bezoekers van buitenaf. Hun aanwezigheid en bestedingen aan de horeca en detailhandel hebben direct gevolgen voor de levendigheid in de kernen, wat een positief effect op het algehele voorzieningenniveau heeft. Het beoogd maatschappelijk effect van het gestelde doel zal zichtbaar zijn: Aantrekken van meer bezoekers en bestedingen van buitenaf ter verstrekking van de lokale economie en verbetering van de leefbaarheid in de kernen. De aanwezigheid van bezoekers is niet alleen gezellig, het leidt tot bestedingen bij de horeca en detailhandel. Die bestedingen zijn noodzakelijk om het voorzieningenniveau op orde te houden en het liefst nog te verhogen.

Dit beoogde maatschappelijke effect leidt tot de beleidsdoelen: • Binnen Vrijetijdseconomie zijn de thema’s Agrofood en landbouw erkend in 2025. • Stijging van het aantal overnachtingen van 38.000 naar 50.000 in 2025.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

De verbinding tussen Vrijetijdseconomie met Agrofood en landbouw zorgt voor economische toegevoegde waarde voor beide sectoren (multiplier en revolverend effecten). Meer bezoekers aan het agrarische buitengebied zorgt voor bereikbaarheid en vitaliteit. Het biedt aan agrarische ondernemers toeristische nevenactiviteit te ontplooien door bijvoorbeeld de verkoop van streekproducten, kleinschalige horeca of bed & breakfast te faciliteren. Tijdens de laatste meting over 2019 bedroeg het aantal overnachtingen bijna 38.000. De stijging naar 50.000 overnachtingen geeft de ambitie weer die we met Vrijetijdseconomie hebben. Voor Vrijetijdseconomie werken we in dit Beleidskader niet met indicatoren, maar zoeken de resultaten in de acties waaraan in Deel 3 Economisch Vooruitzicht richting wordt gegeven. De resultaten van de acties gaan we wel met indicatoren in de Economische Barometer meten, zodat we de voortgang kunnen volgen. Welke indicatoren dat worden, wordt in het Uitvoeringsprogramma vastgesteld.

Samen voor een sterke economie

Economische Kaders

INTERVIEW Bedrijf: Economische drager: Gesproken met:

Samen voor een sterke economie

Bobla SUP & Surf Vrijetijdseconomie Mireille Mortiers, eigenaar

Economische Kaders

“Het is hard werken, maar als ik de blije, ontspannen gezichten van mijn klanten zie dan heb ik dat er graag voor over.”

BOBLA SUP & SURF Mireille Mortiers is een echt buitenmens. Ze houdt van het water. Tien jaar lang was ze zelfs windsurfinstructeur op Aruba. Terug in Nederland begon ze met suppen. In eerste instantie als tijdverdrijf voor als er geen wind was, maar al snel kreeg ze de smaak te pakken. “Ik wil mensen graag laten genieten en laten bewegen. Suppen past daar perfect bij. Het is een mooie combinatie van actief bezig zijn en ontspannen.” Goed materiaal is enorm belangrijk voor een fijne sup-ervaring. En dat kost geld. “Toen ik met Bobla begon in 2018 heb ik echt geïnvesteerd in goed materiaal.” Van begin mei tot eind september, is Mireille Mortiers met haar aanhanger vol sups te vinden bij de stijgers van het Bovensas. “Ik run Bobla alleen en heb inmiddels vijftien sups tot mijn beschikking. Die verhuur ik, maar ik geef ook lessen bijvoorbeeld voor bedrijfsuitjes. In vijf minuutjes vertel ik over de basis en daarna gaan we samen het water op. Het mooie van suppen is dat bijna iedereen het kan.” Steenbergen Ze woont in Roosendaal, maar ‘haar’ plekje bij de stijgers van het Bovensas voelt voor Mireille Mortiers als thuis. “Het is daar zo mooi. Als je met de sup de krekenroute neem dan kom je bijna niemand tegen, maar zie je wel reetjes en ijsvogeltjes. Echt prachtig. Vanaf het water ziet alles er anders uit.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://raad.gemeente-steenbergen.nl/api/v1/meetings/1478/documents/16482