Beleidskader Economische kracht 2026 - 2029 2520655.pdf
Tekst van het document
Beleidskader
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Economische kracht 2026 -2029
Pagina 1 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Inhoudsopgave
Inhoud Voorwoord ..................................................................................................................................................... 3 Hoofdstuk 1
Procesbeschrijving............................................................................................................. 4
1.1 Evalueren beleidskader en uitvoeringsprogramma 2022 – 2025 ................................................ 4 1.2 Richten op 2040 .................................................................................................................................. 4 1.3 Participatie ........................................................................................................................................... 5 Hoofdstuk 2
Evaluatie Economische kracht 2022 – 2025 ................................................................... 6
2.1 Samenvatting Evaluatie Beleidskader Economische Kracht 2022–2025 ..................................... 6 2.2 Algemene economische ontwikkeling ............................................................................................. 6 2.3 Agrofood: koploper in plantaardig en innovatie ............................................................................ 6 2.4 Bedrijventerreinen: groei en verduurzaming ................................................................................. 7 2.5 Vrijetijdseconomie: versterking leefbaarheid en beleving ............................................................ 7 2.6 Zorgeconomie: geen economische pijler, wel maatschappelijke relevantie .............................. 8 2.7 Eindconclusie....................................................................................................................................... 8 Hoofdstuk 3
Economische analyse ...................................................................................................... 10
3.1 Europa ................................................................................................................................................ 10 3.2 Regio ................................................................................................................................................... 11 3.3 Steenbergen ...................................................................................................................................... 12 Hoofdstuk 4
Conclusie .......................................................................................................................... 16
4.1 Vanuit historie ................................................................................................................................... 16 4.2 Naar een herijkt beleidskader......................................................................................................... 16 4.3 Drie pijlers .......................................................................................................................................... 17 Hoofdstuk 5
Economische kaders ....................................................................................................... 18
5.1 Samen voor een sterke economie .................................................................................................. 18 5.2 Toelichting uitwerking pijlers .......................................................................................................... 20 5.3 Plantaardig......................................................................................................................................... 22 5.4 Lokale economie ............................................................................................................................... 25 5.5 Vrijetijdseconomie ............................................................................................................................ 29 5.6 Randvoorwaarden ............................................................................................................................ 33 Hoofdstuk 6
Financieel kader ............................................................................................................... 37
Bijlage 1
Evaluatie beleidskader 2022 - 2025 ................................................................................... 38
Bijlage 2
Overzicht deelnemers participatietraject ......................................................................... 54
Bijlage 3
Omgevingsvisie ..................................................................................................................... 55
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 2 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Voorwoord De afgelopen vier jaar heeft de gemeente Steenbergen vol overtuiging gewerkt aan de economische ontwikkeling van onze regio. Met focus op de vier pijlers agrofood, bedrijventerreinen, vrijetijdseconomie en zorgeconomie hebben we de afgelopen jaren samen met partners een stevige basis gelegd. Er zijn mooie resultaten geboekt! Ook heeft deze periode waardevolle inzichten opgeleverd waar we de komende jaren graag mee aan de slag gaan.
Tijd voor een herijking van het beleid Veranderende economische en maatschappelijke omstandigheden, nieuwe ambities en de behoefte aan meer focus en doorontwikkeling vormen de aanleiding voor een herijking van ons economisch beleid. Het is tijd voor een aangescherpte koers, die recht doet aan wat we geleerd hebben en gericht is op de toekomst. Daarom richten we ons in dit vernieuwde beleidskader op drie krachtige speerpunten: Plantaardig, Lokaal MKB en Vrijetijdseconomie. Deze speerpunten sluiten naadloos aan bij de regionale kracht van West-Brabant, de maatschappelijke opgaven van deze tijd én de economische kansen die we willen verzilveren.
Trots op onze economische kracht Als gemeente zijn we trots op onze koploperspositie in de plantaardige sector. Steenbergen is innovatief, vooruitstrevend en toonaangevend binnen West-Brabant. Een positie die we met overtuiging verder willen versterken. Ook het lokale midden- en kleinbedrijf verdient een prominente plek: het vormt de motor van werkgelegenheid, draagt bij aan de leefbaarheid in onze kernen en zorgt voor economische veerkracht. Binnen de vrijetijdseconomie zien we niet alleen economische waarde, maar ook een bijdrage aan het welzijn van onze inwoners. Toerisme en recreatie bevorderen vitale kernen, ontmoeting, beweging en de leefbaarheid.
Samen vooruit De herijking van het beleidskader is samen met ondernemersverenigingen, professionele partners en het (recreatieve) bedrijfsleven opgesteld. Wij willen hen hartelijk bedanken voor de medewerking. Uiteindelijk zijn zij straks ook onmisbare partners in de uitvoering. De contouren van het uitvoeringsprogramma zijn in voorbereiding, en ook daarin is samenwerking de sleutel tot succes. Dit beleidskader biedt richting voor de periode 2026–2029. Het is een uitnodiging om samen verder te bouwen aan een sterk, duurzaam en vitaal economisch Steenbergen. Wij kijken uit naar een krachtige voortzetting van de samenwerking en willen iedereen die heeft meegedacht en bijgedragen aan dit traject van harte bedanken. Met trots presenteren wij u dit herijkte beleidskader, waarin we koers houden én vernieuwen voor een sterk, duurzaam en vitaal economisch Steenbergen. Wethouder Gommeren en wethouder Remery
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 3 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Hoofdstuk 1 Procesbeschrijving Voor het opstellen van het Beleidskader Economische kracht 2026 – 2029 zijn verschillende stappen ondernomen, waaronder een terugblik op het beleidskader 2022-2025, een vooruitblik naar 2040 en een procesbeschrijving van hoe het herijkte kader tot stand is gekomen.
1.1 Evalueren beleidskader en uitvoeringsprogramma 2022 – 2025 In het beleidskader 2022 – 2025 was een stevige basis gelegd om te komen tot het versterken van de Steenbergse economie. Jaarlijks is gerapporteerd over de stand van zaken van de activiteiten uit het uitvoeringsprogramma. Deze activiteiten droegen bij aan het behalen van de doelstellingen opgenomen in het beleidskader. Volgens het gedachtegoed Plan – Do – Check – Act heeft de laatste rapportage in het voorjaar van 2025 plaatsgevonden. In de rapportage over de stand van zaken is een paragraaf toegevoegd hoe de resultaten hebben bijdragen aan de doelstellingen welke zijn geformuleerd in het beleidskader. Vervolgens is het beleidskader geëvalueerd. Voor deze evaluatie is gebruik gemaakt van de Economische Barometer 20231, de voorlopige cijfers uit de economische barometer 2024 en het rapport Eénmeting Toerisme en recreatie gemeente Steenbergen 2023 van Ginder 2. Een samenvatting van de evaluatie van het beleidskader is weergegeven in hoofdstuk 2. De volledige evaluatie is in bijlage 1 opgenomen.
1.2 Richten op 2040 In het najaar van 2024 is een intensief traject doorlopen om een gemeentelijk beeld te krijgen waar Steenbergen in 2040 zou willen staan. Een van de uitdagingen voor een toekomstbestendig Steenbergen is namelijk een gezonde bevolkingsopbouw (jongeren-ouderen, werkenden-nietwerkenden). De verwachting is dat de bevolkingskrimp die op de langere termijn optreedt negatieve effecten heeft voor de sociale en economische positie van de gemeente. Voorzieningen en leefbaarheid komen daarmee onder druk te staan. Bovendien heeft Steenbergen een aantal grote maatschappelijke opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, woningbouwopgave en de transitie van landbouw. De gevolgen van deze ontwikkeling zijn te merken in bijna alle beleidsvelden, van onder andere het woonbeleid en de arbeidsmarkt tot het zorgbeleid en de onderwijshuisvesting. Deze trends willen we graag zien te doorbreken en daarvoor is groei nodig. De Gemeente Steenbergen wil actief inzetten op een toekomstbestendige gemeente waarin het goed wonen, werken, ondernemen en verblijven is. Vanuit economisch perspectief is aan bovengenoemd traject een grote bijdrage geleverd. In hoofdstuk 3 wordt in de economische analyse stil gestaan bij deze economische invalshoek.
Vervolgens is het de kunst om in vierjaarlijkse termijnen het beleidskader, en het daarbij behorende uitvoeringsplan, dusdanig op te stellen dat we stapje voor stapje dichterbij de doelen voor 2040 komen.
1 2
Collegebesluit 5 november 2024 Collegebesluit 3 juni 2025
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 4 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
1.3 Participatie Op basis van de evaluaties en analyses is gekozen om het herijkte beleidskader op drie pijlers te laten rusten: plantaardig, lokale economie en vrijetijdseconomie (zie hoofdstuk 4 Conclusie). Deze pijlers zijn in het programmateam verder uitgewerkt en in een ambtelijke werkgroep besproken. Medewerkers uit andere taakvelden hebben hun aanvullingen en raakvlakken kunnen bespreken en inbrengen. Deze informatie, suggesties, reacties en aanwijzingen hebben nieuwe inzichten toegevoegd en zo aan de conceptuele koers van het voorliggende document bijgedragen. Dit vormt de richting aan de gemeentelijke koers voor de komende vier jaar. Met deze richting is een participatietraject opgestart.
Afbeelding: Participatieladder
Participatie heeft met ondernemers, ondernemersverenigingen en professionele instellingen plaatsgevonden via de trede Consulteren (formele dialoog). Voor deze trede wordt gekozen, omdat de gemeentelijke economische richting het kader vormt waarbinnen geparticipeerd kan worden. Ruimte voor een hogere trede van participeren is er dan niet, maar we wilden ondernemers en professionele instellingen wel mee laten denken en de ruimte geven om de economische richting te verrijken en vanuit hun ervaringen aan te laten vullen. In bijlage 2 is een overzicht van de betrokken ondernemers, ondernemersverenigingen en professionele instellingen opgenomen. Na vaststelling van het herijkte Beleidskader Economische kracht 2026 – 2029 zal een Uitvoeringsprogramma 2026 – 2029 opgesteld worden. Hierover zal met alle belangstellenden via trede Coproduceren / Samenwerken (gezamenlijke planvorming) een participatietraject gevoerd worden. Het gaat dan namelijk over de hoe-vraag; welke activiteiten willen we gaan uitvoeren om de doelstellingen uit het beleidskader te gaan halen. Deze activiteiten hoeven niet alleen door de gemeente uitgevoerd te worden. Ook externe partijen kunnen dat gaan doen.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 5 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Hoofdstuk 2 Evaluatie Economische kracht 2022 – 2025 Zoals benoemd in het vorige hoofdstuk is het beleidskader 2022-2025 op meerdere vlakken geëvalueerd. In hoofdstuk 2 leest u een samenvatting van de uitkomsten van deze evaluatie.
2.1 Samenvatting Evaluatie Beleidskader Economische Kracht 2022– 2025 De gemeente Steenbergen heeft de afgelopen jaren onder het motto “Samen voor een sterke economie” ingezet op het versterken van haar economische fundament. Met keuzes voor de pijlers Agrofood, Bedrijventerreinen, Vrijetijdseconomie en Zorgeconomie is gewerkt aan een toekomstbestendig ondernemersklimaat. De evaluatie laat positieve trends zien, maar ook ruimte voor aanscherping van doelen en indicatoren. De evaluatie vormt de basis voor een herijking van het economisch beleid in een nieuw beleidskader. Door middel van jaarlijkse monitoring heeft de gemeente gepoogd de ingezette koers te volgen, bij te stellen waar nodig is en voort te bouwen op successen die zijn behaald. De evaluatie laat zien dat de ingezette koers leidt tot een positieve ontwikkeling van de Steenbergse economie en de geïdentificeerde doelstellingen en ondersteunende indicatoren. Hierbij dient te worden aangegeven dat de cijfers tot en met 2024 beschikbaar zijn. De meest recente cijfers van de toegevoegde waarde en de cijfers uit het Ginder-onderzoek dateren uit 2023. De term duurzaamheid is een verzamelnaam voor klimaatadaptatie, circulariteit, energietransitie en biodiversiteit in dit beleidskader. De volledige evaluatie is in bijlage 1 toegevoegd.
2.2 Algemene economische ontwikkeling De totale toegevoegde waarde in de gemeente is sinds 2020 fors gestegen, met een post-COVIDherstel dat de economie richting de €570 miljoen bracht in 2022. De toegevoegde waarde is het verschil tussen de marktwaarde van productie en de daarvoor ingekochte grondstoffen. Het is dus gelijk aan de omzet minus het aankoopbedrag (niet gelijk aan omzet minus de kosten, dit is winst). De toegevoegde waarde drukt de economische essentie van produceren uit, namelijk het toevoegen van waarde aan een goed. Het aantal bedrijven en werkgelegenheid zijn eveneens toegenomen, waarbij vooral het aantal startende ondernemers een opwaartse lijn vertoont. Toch blijft de uitgaande pendel van arbeidskrachten een punt van aandacht. o De totale toegevoegde waarde steeg van 490 miljoen euro in 2020 naar 570 miljoen euro in 2023 o Het aantal banen steeg van 7779 in 2020 naar 8463 in 2024 o Het aantal bedrijven steeg van 2218 in 2020 naar 2659 in 2024
2.3 Agrofood: koploper in plantaardig en innovatie De Agrofoodsector toont zowel kwantitatieve als kwalitatieve groei. De toegevoegde waarde nam toe, maar bleef procentueel stabiel doordat ook andere sectoren groeiden. Steenbergen positioneert zich succesvol als hotspot voor plantaardige innovatie binnen het AFC Nieuw Prinsenland, mede dankzij sterke onderwijs- en bedrijfsnetwerken en deelname aan de Regio
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 6 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Deal “West-Brabants Welvaren”. De focus op plantaardig vormt een strategische keuze voor de toekomst. o De toegevoegde waarde van de sector Agrofood steeg van 144,9 miljoen euro in 2020 naar 163,5 miljoen euro in 2023 o Het AFC Nieuw-Prinsenland is erkend als toonaangevende hotspot voor agrofood en plantaardige ontwikkelingen. Dit komt tot uiting in de bezoeken van Koningin Maxima, de commissaris van de Koning en diverse staten- en Kamerleden, maar ook in bijvoorbeeld de samenwerking tussen REWIN, provincie, Cosun en de gemeente bij de vestiging van een scale-up fabriek op het AFC. o Contacten met onderwijs zijn hechter geworden en er is een grote interesse ontstaan voor het ontwikkelen van een innovatiecampus. Conclusie Agrofood De gemeente Steenbergen heeft zich succesvol gepositioneerd als aanjager van het regionale Plantbased en Biobased-programma. Dankzij een krachtig ecosysteem van agrarische bedrijven, kennisontwikkeling en samenwerking binnen het AFC Nieuw-Prinsenland, maar ook met de traditionele agrarische sector, speelt Steenbergen een vooraanstaande rol in de eiwittransitie, verduurzaming en robotisering van de landbouw. Voor de toekomst blijft deze sector van strategisch belang. De inzet op innovatie, duurzaamheid en kennisdeling maakt de plantaardige sector tot een groene motor van de lokale economie.
2.4 Bedrijventerreinen: groei en verduurzaming De bedrijventerreinen kenden een sterke economische en ruimtelijke ontwikkeling. De toegevoegde waarde steeg licht en met de programmastatus voor Reinierpolder III wordt uitbreiding van vestigingsruimte mogelijk gemaakt. Daarnaast werken bedrijven toe naar het energieneutraal maken van de bedrijfsprocessen. Dit doen ze bijvoorbeeld door het opwekken van zonne-energie en het gezamenlijk oppakken van energievraagstukken. o De toegevoegde waarde op bedrijventerreinen steeg van 112 miljoen euro in 2020 naar 128 miljoen euro in 2023 o Waardering vestigingsklimaat steeg van 5,2 (2017) naar 6,0 (2025) o Het aantal banen op bedrijventerreinen steeg van 1860 in 2020 naar 2168 in 2024 Conclusie bedrijventerreinen De gemeente Steenbergen heeft stappen gezet in het uitbreiden én toekomstbestendig maken van haar bedrijventerreinen. Ondanks beperkte fysieke groeiruimte, is de economische meerwaarde van deze terreinen versterkt. Door in te zetten op duurzaamheid, modernisering en strategische uitbreiding blijft bedrijvigheid op de bedrijventerreinen een robuuste drager van de Steenbergse economie. Samen met de bedrijvigheid in onze centrumgebieden en op het platteland vormen zij komende jaren een sterke basis voor onze lokale economie.
2.5 Vrijetijdseconomie: versterking leefbaarheid en beleving De Vrijetijdseconomie heeft zijn economische én maatschappelijke rol verstevigd. Bestedingen en overnachtingen namen fors toe, met een stijging van 8,3 naar 11 miljoen euro aan toeristische bestedingen tussen 2021 en 2023. Het aantal overnachtingen groeide van 29.300 naar 35.700. De koppeling met Agrofood en het buitengebied draagt bij aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Steenbergen als recreatieve bestemming. Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 7 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Een belangrijk beleidsdoel was het erkennen van de thema’s Agrofood en landbouw binnen de Vrijetijdseconomie. Deze koppeling komt duidelijk terug in initiatieven in het buitengebied, waar ondernemers inspelen op recreatieve routes, streekproducten en kleinschalige horeca. De gemeente heeft ingezet op het vernieuwen van routes, beleving en het versterken van de verbinding tussen stad en land. Conclusie Vrijetijdseconomie De vrijetijdseconomie draagt bij aan zowel economische vitaliteit als maatschappelijk welzijn. De sector ondersteunt het behoud van voorzieningen, stimuleert lokale bestedingen en verhoogt de leefbaarheid in de kernen. De groei van het verblijfstoerisme versterkt deze rol nog verder: toeristen brengen niet alleen bestedingen mee, maar helpen voorzieningen in kleinere kernen levensvatbaar en toekomstbestendig te houden. Voor de toekomst blijft deze dubbele waarde essentieel: de Vrijetijdseconomie moet verder ontwikkeld worden als verbindende sector die economie en samenleving bij elkaar brengt. Steenbergen heeft hierin een sterke basis gelegd. Deze basis werken we in regionaal verband verder uit. Daarnaast werken we aan het toekomstbestendig maken van de centrumgebieden. We blijven inzetten op de ingezette koers en werken samen met verschillende stakeholders
2.6 Zorgeconomie: geen economische pijler, wel maatschappelijke relevantie Hoewel de zorgvraag in Steenbergen toeneemt door vergrijzing, is de zorgeconomie geen economische drager. De gemeente vervult een voornamelijk faciliterende rol. Om te kunnen excelleren en toekomstbestendig te blijven, moeten we durven kiezen voor plantaardig. Door focus aan te brengen op plantaardig kan Steenbergen zich gaan onderscheiden en economisch een belangrijke speler worden in deze branche met als gevolg het creëren van werkgelegenheid. In de laatste jaren heeft Steenbergen geen aanvragen van zorgbedrijven ontvangen. Dit is een signaal dat we niet als een aantrekkelijke omgeving worden gezien door zorgbedrijven. Dit wordt bevestigd door de uitkomsten uit de Economische barometer Steenbergen 2023. Hieruit blijkt dat de gemeente Steenbergen, ten opzichte van de Brabantse Wal en Nederland, relatief weinig banen heeft in de zorg. Uiteraard blijft Steenbergen zich vanuit Sociaal beleid wel inzetten op de aanbodkant van de zorg. Vanuit het Sociaal Domein wordt ingezet op het voorkomen van een zwaardere zorgvraag van onze inwoners. In het beleidskader Economische kracht 2026 – 2029 wordt daarom geen extra inzet gepleegd op de economische pijler Zorgeconomie.
2.7 Eindconclusie De gemeente Steenbergen heeft met het beleidskader Economische Kracht 2022–2025 een duidelijke richting bepaald voor haar economische ontwikkeling. De resultaten spreken voor zich: er is een stijging zichtbaar in het aantal bedrijven, de werkgelegenheid en de toegevoegde waarde in alle topsectoren. Door focus aan te brengen op drie sectoren – Plantaardig, Lokale Economie en Vrijetijdseconomie – biedt de gemeente stabiliteit én ruimte om te anticiperen op nieuwe economische uitdagingen, zoals geopolitieke onzekerheid, verduurzaming en technologische en innovatieve ontwikkelingen. Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 8 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Het aanbrengen van focus betekent het maken van keuzes. Zo is de economische omvang van de sector Zorgeconomie onvoldoende om hier focus op te leggen.
Brede blik op waarde De evaluatie laat zien dat economische groei niet losstaat van maatschappelijke waarde. De afgelopen jaren zijn deze maatschappelijke waarden te weinig erkend. Sectoren zoals de Vrijetijdsector en de Lokale Economie leveren niet alleen banen of omzet, maar versterken leefbaarheid, gezondheid en gemeenschapszin. Een toekomstbestendig economisch beleid houdt dus rekening met zowel harde cijfers als zachte waarden en stuurt op het welzijn voor inwoners én ondernemers. Reflectie op indicatoren Een aandachtspunt is de meetbaarheid van doelen. Niet alle indicatoren waren volledig meetbaar geformuleerd, wat sturing lastig maakt. Ook is het verschil tussen absolute en relatieve groei belangrijk: hoewel sectoren fors zijn gegroeid, bleef hun aandeel soms gelijk doordat de totale economie eveneens groeide. Conclusie De ingezette koers biedt houvast én potentieel. De gemeente Steenbergen staat voor de opgave om haar economische fundament verder te versterken, zonder de maatschappelijke dimensie uit het oog te verliezen. Door strategische keuzes te maken — op gebied van ruimte, duurzaamheid, innovatie en samenwerking — wordt gebouwd aan een krachtige, groene en toekomstbestendige economie die gestoeld is op de pijlers Plantaardig, Lokale Economie en Vrijetijdseconomie en klaar is voor 2040.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 9 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Hoofdstuk 3 Economische analyse “Blijven investeren in onze Economische Kracht, ook voor de toekomst!” We zien ontwikkelingen en trends op ons afkomen die vragen om op ingespeeld te worden. Om dat te kunnen doen moeten we eerst bepalen waar we op langere termijn (in dit geval in 2040) met de gemeente Steenbergen willen staan. Vervolgens kan bezien worden hoe we daar gaan komen en welke (re)actie op ontwikkelingen en trends nodig zijn om deze te doorbreken. In dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst over de ontwikkelingen die we zien en waar we in 2040 willen staan.
3.1 Europa In 2040 zal zelfstandigheid het kernwoord zijn van onze Europese, nationale én gemeentelijke economie. Met het uiteenvallen van de vrijhandelseconomie in verschillende handelsblokken, zal er steeds meer nadruk zijn op een sterke en zelfstandige Europese economie, die minder afhankelijk is van andere werelddelen zoals China en de Verenigde Staten. Niet langer willen én kunnen we afhankelijk zijn als het gaat om voedselzekerheid, innovatie en cruciale grondstoffen. We hebben de afgelopen 20 jaar daarom gewerkt aan het herstel van onze interne markt. Deze veranderde kijk op de rol van de Europese economie vinden we nu al terug in de houding van de EU. In 2024 bracht voormalig president van de Europese Bank, Mario Draghi, een rapport uit over de toekomst van het Europese concurrentievermogen 3. In dit rapport wordt gewaarschuwd voor een veranderende wereld met nieuwe uitdagingen. Wil Europa welvarend, krachtig en concurrerend blijven, dan moet Europa haar toekomst zelf in handen houden en dat vraagt een stevige zelfstandige markt. Dat betekent dat er in 2040 meer nadruk is komen te liggen op producten van Europese en Nederlandse bodem, om zo de grondstoffenonafhankelijkheid, maar ook onze voedselzekerheid te waarborgen. Want naast de broodnodige versterking van het innovatievermogen, zullen we monden moeten blijven voeden.
Juist dan komt de kracht van de plant om de hoek kijken. We zullen meer met de plant (moeten) doen om onze zelfstandigheid en tegelijk onze voedselzekerheid te waarborgen. Daarbij kijken we naar de plant als een multifunctioneel product: zoals voedsel, eiwit én transitiebron. We gebruiken bijvoorbeeld restwaarde van landbouwproducten om alternatieve eiwitten of bijvoorbeeld biogas, te creëren. De plantaardige economie zal hierdoor steeds belangrijker worden. Ook ontwikkelingen zoals de aanleg van de Schelde-Seineverbinding bieden kansen voor onze lokale economie. Dankzij de strategische ligging van Steenbergen — tussen Rotterdam en Antwerpen, en dicht bij diverse binnenvaarthavens — kunnen (plantaardige) ondernemers vanuit Steenbergen in de toekomst het achterland efficiënt bedienen
3
Expertisecentrum Europees recht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken www.commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness/draghi-report_en Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 10 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
3.2 Regio In 2024 heeft onze regio een plantaardige koers ingeslagen. Zo zet de Regio West Brabant (RWB) met haar meerjarige strategische agenda in op het (door)ontwikkelen van de randvoorwaarden voor een toekomstbestendige plantaardige economie, zoals subsidies, lobby en de samenwerking met onderwijs en ondernemers. Ook in de Stedelijke Regio West Brabant (SRWB) heeft de plantaardige economie een rol. Als kloppend hart van onze regio werkt de gemeente Steenbergen samen om de ruimtelijke kaders hiervoor te scheppen zoals in de (door)ontwikkeling van de nieuwe bedrijventerreinen, infrastructuur en woningbouw. Met het ontwikkelbedrijf West Brabant (REWIN) werken we aan het versterken van het vestigingsklimaat voor de plantaardige economie, maar zeker ook voor ons lokale MKB en jonge start-ups. In 2040 blijft gemeente Steenbergen een onverminderd sterke partner in de regionale samenwerking. We omarmen het principe dat je “samen sterker” met elkaar staat, zeker als het gaat om de belangrijke economische ontwikkelingen. De regio staat voor zijn “kloppende harten” zoals biobased, plantbased en defensie. Dit zijn economische pijlers die door de geopolitieke ontwikkelingen de toekomstige economische basis vormen voor onze regio. We ontwikkelen deze economische harten tot sterke schakels van onze toekomstbestendige economie.
In de versterking van het economische vestigingsklimaat werken we samen met de regio om opkomende MKB’ers te voorzien van passende steun, in bijvoorbeeld subsidies. Daarnaast zijn we een actieve en zichtbare ambassadeur voor de plantaardige economie, die in onze regio inmiddels goed geworteld is. We zijn zichtbaar belangenbehartiger in Den Haag en Brussel als het gaat om de plantaardige economie en hebben daarmee een aandeel in het profileren en positioneren van onze regio. Als laatste werken we samen met gemeente, waterschap en provincie als het gaat om grensoverschrijdende ruimtelijke dossiers. De zeven gemeenten uit de regio West-Brabant West – de gemeenten Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Woensdrecht – varen gezamenlijk een regionale “Leisurekoers. Met de uitvoeringsagenda vrijetijdseconomie geven ze impulsen aan de regionale economie wat leidt tot een aantrekkelijk leefklimaat voor de hele regio. Niet alleen de geografische ligging van de deelnemende gemeenten maakt deze samenwerking logisch, maar een cultuurhistorische verwantschap maakt dat het DNA en de gedeelde waarden in 2040 de basis vormen voor een krachtig verbond. In 2040 is de Brabantse Wal een onderscheidende, grensoverschrijdende regio met een sterk toeristisch-recreatief profiel.
Door intensieve samenwerking tussen gemeenten, ondernemers en partners is het landschap zichtbaar versterkt: natuur en (militair) erfgoed zijn hersteld en verbonden met recreatie, routes en voorzieningen. Het gebied wordt actief beleefd en vertelt het verhaal van de streek. De regio blinkt uit in gastheerschap. Bewoners en ondernemers dragen bij aan een warme ontvangst en kwalitatieve beleving. Een fijnmazig netwerk van wandel-, fiets- en vaarroutes verbindt natuur, dorpen en bezienswaardigheden, wat de routerecreatie tot een sterke troef maakt. Dankzij gerichte promotie en een samenhangend aanbod is de Brabantse Wal uitgegroeid tot een geliefde bestemming. Het gebied trekt meer bezoekers, stimuleert bestedingen en versterkt zo de leefbaarheid en economische vitaliteit van de regio.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 11 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
3.3 Steenbergen In juni 2024 heeft BMC een analyse uitgevoerd over het toekomstbestendig blijven van Steenbergen (Toekomstbestendig Steenbergen, 24 juni 2024) 4. Daaruit bleek dat één van de uitdagingen voor een toekomstbestendige gemeente Steenbergen een gezonde bevolkingsopbouw (jongeren-ouderen, werkenden-niet werkenden) is. De verwachting is dat de bevolkingskrimp die op de langere termijn optreedt negatieve effecten heeft voor de sociale en economische positie van de gemeente. Voorzieningen en leefbaarheid in onze kernen komen daarmee onder druk te staan. Bovendien heeft Steenbergen een aantal grote maatschappelijke opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, woningbouwopgave en de transitie van landbouw. De gevolgen van deze ontwikkeling zijn te merken in bijna alle beleidsvelden, van onder andere het woonbeleid en de arbeidsmarkt tot het sociaal beleid en de onderwijshuisvesting. Deze trends willen we graag zien te doorbreken en daarvoor is groei nodig. Gemeente Steenbergen wil actief inzetten op een toekomstbestendige gemeente waarin het goed wonen, werken, ondernemen en verblijven is. In het najaar van 2024 is een intensief traject doorlopen om een gemeentelijk beeld te krijgen waar Steenbergen in 2040 zou willen staan. Dit is verwoord in Het verhaal van Steenbergen5.
Om in Steenbergen vanuit economisch perspectief toekomstbestendig te blijven en in te kunnen zetten op een hoger welzijnsniveau van onze inwoners, willen we ons tot 2040 als volgt gaan richten. Steenbergen zet in op plantaardig Om te kunnen excelleren en toekomstbestendig te blijven, moeten we in 2025 durven kiezen voor plantaardig. Door nu focus aan te brengen kan Steenbergen zich onderscheiden in 2040. We kiezen nu en in de toekomst voor plantaardig! De wereld om ons heen staat niet stil. De geopolitieke ontwikkelingen zorgen ervoor dat wij anders moeten omgaan met grondstoffen en producten. We zien de plant als multifunctioneel product, zoals voor voedsel, eiwit én als bron voor de energietransitie. Steenbergen is in 2040 dé plek waar het draait om plantaardig, met het AFC Nieuw-Prinsenland en Reinierpolder III als hotspot in de plantaardige regio. We bieden ruimte aan bedrijven en innovatie in de plantaardige sector én verstevigen daarmee onze positie in de regio. Binnen de gemeente Steenbergen is geen ruimte voor grootschalige logistiek. We zijn koploper in de plantaardige transitie. Ondernemers en kennisinstellingen experimenteren met duurzame oplossingen voor voedselproductie en klimaatbestendige landbouw. Dit doen we samen in Triple Helix verband (Triple Helix is samenwerkingsverband tussen Ondernemers-Onderwijs-Overheid).
Door samen te werken, verstevigen we onze positie in de plantaardige regio. 4
Ter kennisname aangeboden aan het college op 29 oktober 2024. Concept aangeboden aan het college op 21 januari 2024 en overgenomen in de Perspectiefnota 2026.
5
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 12 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Het Hoger beroeps- en wetenschappelijk onderwijs (HBO en WO) sluiten aan bij onze plantaardige ambities. Op het AFC ligt vanuit een sterk masterplan een innovatiecampus die fungeert als knooppunt voor onderwijs, ondernemers en gemeente. Het AFC is de plek waar praktijk en theorie samen komen. Steenbergen zet in op een duurzame economie We sturen op het landen van plantaardige bedrijven op onze regionale en strategische bedrijventerreinen. Hieronder verstaan we bedrijven die een sterke relatie hebben met de plantaardige sector, die op basis van profielen en effecten van bedrijvigheid elkaar versterken, en gezamenlijk duurzame vraagstukken uit de sector dan wel maatschappij oppakken. We bieden echter ook voldoende ruimte voor onze lokale ondernemers om te ondernemen. Doordat we een plantaardige regio zijn, is er ook voldoende werkgelegenheid, met doorgroeimogelijkheden binnen deze sector voor eigen inwoners. Een Steenbergse duurzame economie is een economisch systeem dat gericht is op economische groei, zonder negatieve impact op de sociale, culturele en ecologische aspecten van de samenleving. We bieden bedrijven voldoende ruimte om circulair te kunnen ondernemen. Wij moedigen bedrijven aan om materialen met elkaar te delen en meer plek te maken voor opslag van herbruikbare materialen.
Ditzelfde geldt voor reststromen in de energietransitie, zoals het uitwisselen van energie- en warmtestromen. In 2040 zijn onze bedrijventerreinen getransformeerd naar groene, gezonde, energie-efficiënte en klimaatbestendige werklandschappen. We streven naar parkachtige omgevingen waar ontmoeting en verbinding wordt gestimuleerd, wat in lijn is met het beleidskader DuurSAMEN. Voor uitbreiding van bedrijventerreinen kijken we alleen nog naar Steenbergen en Dinteloord. Voor het behoud van centrumvoorzieningen richten we ons op Steenbergen en Dinteloord. In de overige kernen willen we wel ruimte behouden voor dorpse voorzieningen, zoals een buurtsuper, kapper etc. Steenbergen zet in op een koppeling met onderwijs In 2040 kent de gemeente Steenbergen een duurzame economie met onderwijs dat passend is bij de behoeften van inwoners en bedrijven. Door een sterke samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid, creëren we kansen voor iedereen. Ook voor de toekomstige generaties die in Steenbergen opgroeien. In 2040 werken onderwijs, bedrijfsleven en overheid in Triple Helix verband samen. We maken gebruik van elkaars krachten. Door onderwijs aansluiting te laten vinden bij het bedrijfsleven verkleinen we de stap naar de arbeidsmarkt voor (jonge) werkzoekenden. Door het bedrijfsleven aan te laten sluiten bij het onderwijs, sluiten opleidingen aan bij de wensen van werkgevers.
Steenbergen zet in op vrijetijdseconomie In 2040 vormt Steenbergen een dynamische en duurzame regio, waar het economische belang van toerisme hand in hand gaat met het welzijn van de inwoners.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 13 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Steenbergen is een aantrekkelijke bestemming voor zowel nationale als internationale verblijfstoeristen die zich verbonden voelen met onze rijke cultuurhistorische plattelandsidentiteit. Natuur, water en cultuur vormen de basis voor een regio die zowel voor bewoners als toeristen een bron van welzijn zijn, met ruimte voor beweging, ontmoeting en ontspanning. Inwoners waarderen zichtbaar hun leefomgeving, toeristen voelen zich hierdoor welkom en verblijven langer. Natuur en cultureel (militair) erfgoed zijn hersteld en verbonden met recreaties, routes en voorzieningen. Een fijnmazig netwerk van wandel-, fiets- en vaarroutes verbindt natuur, dorpen en bezienswaardigheden. Er is een breed scala aan kleinschalige recreatieve aanbieders, die samen een divers en gevarieerd aanbod van vrijetijdsmogelijkheden creëren. Dit aanbod wordt aangevuld door een klein aantal grotere, kwalitatief hoogwaardige, recreatiebedrijven in dag- en verblijfstoerisme. In De Heen en Nieuw-Vossmeer zijn de grotere recreatiebedrijven gevestigd, waarbij de bestaande camping in De Heen uitgebreid is. De zone tussen de kern Nieuw-Vossemeer en het ScheldeRijnkanaal kent in 2040 een sterk recreatief karakter. De sector werkt nauw samen, en er is een sterke onderlinge verbondenheid tussen ondernemers die elkaar versterkt en gezamenlijk bijdragen aan het succes van de regio.
Cultureel (militair) erfgoed heeft een prominente plaats in het recreatieve aanbod. Het historische en culturele (militair) erfgoed is niet alleen te beleven, het leeft door in de regio. De vestingstad, de Zuiderwaterlinie en het UNESCO Geopark Schelde Delta dragen zichtbaar bij aan de unieke identiteit van Steenbergen. Steenbergen zet in op tevreden inwoners De lokale economie speelt een belangrijke rol in een sterke en verbonden samenleving. Zij draagt op verschillende manieren bij aan het bevorderen van de leefbaarheid in al onze kernen. Van de centrumgebieden in de dorpskernen willen we dan ook plekken van ontmoeting en beleving maken waar verschillende dorpse voorzieningen, zoals een buurtsuper en horeca, samen komen. In 2040 zijn de centrumgebieden van Steenbergen en Dinteloord ontmoetingsplekken waar verschillende centrumvoorzieningen op grotere schaal samenkomen. Detailhandel, zakelijke dienstverlening, horeca, kunst, cultuur en (militair) erfgoed vormen samen een dynamisch en aantrekkelijk geheel. Deze gebieden voorzien niet alleen in de dagelijkse behoeften van onze inwoners, maar zijn dé locaties waar ontmoeting en beleving samenkomen. Door in te zetten op een brede functiemix bieden we ruimte aan maatschappelijke initiatieven, evenementen en andere vormen van expressie en ondernemerschap.
Onze centrumgebieden zijn flexibel en veerkrachtig: ze spelen actief in op veranderende consumentengedrag, technologische ontwikkelingen en de behoefte aan sociale verbinding. Het centrum van Steenbergen ontwikkelt zich tot een compact, hoogwaardig en onderscheidend stadshart. Hier ontmoeten ondernemers, bewoners en bezoekers elkaar in een sfeervolle, historische en toekomstbestendige vestingstad, waarin economie, duurzaamheid en (militair) cultuurhistorische waarde hand in hand gaan. Het centrum van Dinteloord behoudt en versterkt zijn dorpse charme, met een passende schaal van voorzieningen en een sterke verbondenheid Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 14 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
met de omgeving. In de centrumgebieden floreert lokaal ondernemerschap en staan beleving, winkelen, en recreatie centraal. Veel inwoners werken in onze lokale economie. We zetten in op een sterk ondernemerslandschap in 2040, met voldoende mogelijkheden tot duurzame groei. In de gemeente Steenbergen is ruimte voor onze lokale ondernemers om te ondernemen. Er zijn onderwijs-, ontwikkel- en arbeidskansen voor alle leeftijden. De ondernemers en inwoners van stedelijk en buitengebied zijn economisch en sociaal met elkaar verbonden en versterken elkaar.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 15 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Hoofdstuk 4 Conclusie 4.1 Vanuit historie De gemeente Steenbergen en zijn inwoners hebben door de geschiedenis heen geleerd om met het land, het water en de plant om te gaan. Het was Steenbergen die rijk werd met het zout uit de zee en het zoet uit de suikerbiet. Deze economisch goede tijden waren gekoppeld aan welvaart, groei en de ontwikkeling van onze samenleving, van dorpen, steden en wijken. Ook in deze periode, waarin de plant meer dan ooit een belangrijke hoeksteen vormt voor onze economie profiteert Steenbergen. Hier ligt een kans voor een verdere ontwikkel- en groeiperiode. We kunnen gaan groeien en een hoger welzijnsniveau creëren voor onze inwoners. De lokale economie, die soms generaties lang geworteld is in onze kernen en bedrijventerreinen, blijft een belangrijke economische pijler voor ons. Deze pijler draagt bij aan de levendigheid en bedrijvigheid van de gemeente. We zijn trots op onze mooie natuur en (militair) erfgoed. Ooit was Steenbergen een gesloten bolwerk met vestingen, waterlinies en forten. Nu vormt dit natuurlijke en groene (militair) erfgoed een mooie onthaalpoort voor bezoekers en inwoners. We zijn een belangrijke schakel in de Zuiderwaterlinie en dragen met trots, naast de welbekende Hunebedden, het Unesco-label als Geopark.
4.2 Naar een herijkt beleidskader De gemeente Steenbergen heeft de afgelopen vier jaar, door samen te werken met ondernemers, ondernemersverenigingen en andere partners, gewerkt aan het ondernemersklimaat in deze gemeente. Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat de ingezette koers leidde tot de resultaten die beoogd werden. De gemeente Steenbergen was al aanjager in de plantaardige transitie van de regio WestBrabant. Met het AFC Nieuw-Prinsenland heeft de gemeente Steenbergen hét kloppend hart op het gebied van de plantaardige transitie. Op deze plek vinden innovatie, verduurzaming en productontwikkeling plaats. Het grote landbouwoppervlak dat deze gemeente rijk is, kan dienen als proeftuin van deze innovatie! We hebben vol ingezet op de ontwikkeling van onze plantaardige sector en hebben ruimte geboden voor ondernemers om te floreren. Dit blijven we doen. De lokale economie is van economisch belang voor de gemeente Steenbergen. Het lokaal MKB op de bedrijventerreinen en in de centrumgebieden zorgt voor belangrijke dynamiek in de Steenbergse economie. Deze ondernemers hebben vaak een band met de gemeente Steenbergen en dragen als ambassadeurs onze gemeente uit. We blijven doorwerken aan het bieden van ruimte op de bedrijventerreinen en werken toe naar revitalisering van de bestaande bedrijventerreinen.
We blijven ondernemers de ruimte bieden om nieuwe bedrijfsconcepten uit te rollen. Voor Steenbergen en Dinteloord werken we toe naar het compacter maken en toekomstbestendig maken van onze centrumgebieden. We werken toe naar het creëren van
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 16 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
belevingsplekken in ons centrum, locaties waar je wil zijn! We stimuleren combinatiebezoek en bieden ruimte aan verschillende publiekstrekkende functies in de centrumgebieden. Van weidse polders tot de Dintelse Gorzen, van Vestingstad Steenbergen tot de prachtige wateren, de gemeente Steenbergen heeft het. Zoveel verhalen die te vertellen zijn aan bezoekers, maar ook aan de eigen bewoners. We blijven werken aan het versterken van de sector Vrijetijdseconomie. De komst van extra bezoekers en bestedingen zorgt er mede voor dat voorzieningen in onze kleinere kernen in stand gehouden kunnen worden. Naast een economisch effect, heeft dit een positief effect op de leefbaarheid van deze kernen. Door het agrarische productielandschap beleefbaar te maken, versterken we de link met de plantaardige sector. De gemeente Steenbergen is een samenwerkende partner voor de nieuwe plantaardige impuls, de lokale economie en onze ontluikende vrijetijdseconomie. We zoeken actief de verbinding op het onderwijs, ondernemers en netwerksamenwerkingen (denk aan de VNG). We zoeken aansluiting met de strategische agenda van de RWB en werken in Stedelijke Regio verband verder aan de positionering van de gemeente Steenbergen. Daarbij zijn we soms activerend, soms faciliterend en soms verbindend. Bijvoorbeeld als het gaat om subsidiekansen.
We zetten verder actief in op de belangenbehartiging in Den Haag en Brussel in gesignaleerde kansen, problemen en ontwikkelingen. De economische relatie met Canada is stevig en hecht. In 2025 wordt de Omgevingsvisie voor Steenbergen opgesteld. De herijkte economische visie zal daar goed bij aansluiten. In bijlage 3 Omgevingsvisie is dit inzichtelijk gemaakt.
4.3 Drie pijlers In hoofdstuk 3 over de economische analyse is onder andere geschetst waar we in 2040 willen staan. Daar kunnen we niet in één stap naartoe. In tijdsblokken van vier jaar wordt daarop gestuurd. Het economisch beleidskader herijken we om de vier jaar. Dit geeft ons kans om tijdig aanpassingen te doen om de doelstellingen uit de lange termijnvisie te halen. Maar ook om eventueel de lange termijndoelstelling bij te stellen. De wereld verandert snel en daarin moeten we in staat zijn ons flexibel en wendbaar op te stellen. In het herijkte beleidskader 2026 – 2029 richten we ons op drie pijlers: 1. Plantaardig 2. Lokale economie 3. Vrijetijdseconomie
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 17 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Hoofdstuk 5 Economische kaders 5.1 Samen voor een sterke economie Doelstelling programma Economische kracht 2040 Een sterker ondernemersklimaat ontwikkelen, waardoor Steenbergen voortdurend een meer aantrekkelijke en toekomstbestendige gemeente voor bedrijven, ondernemers en haar inwoners wordt. Beoogd maatschappelijk effecten Een sterker lokaal economisch klimaat dat door de bedrijven en ondernemers wordt gedragen en groeimogelijkheden biedt voor zowel internationale, regionale als lokale ambities. Focus We beschouwen Plantaardig, Lokale economie en Vrijetijdseconomie als de dragers van de Steenbergse economie. Door focus aan te brengen op deze drie pijlers wordt de hele Steenbergse economie versterkt: groei in productiviteit leidt tot toename van de werkgelegenheid en heeft daarmee een positief effect op andere onderdelen van de economie, maar ook op het welzijn van onze inwoners.
Doelstelling 2040 In hoofdstuk 3 is de economische analyse gepresenteerd. Vanwege het ruime landelijk gebied, de ligging aan de A4, het AFC, Reinierpolder III en de aanwezigheid van een aantal grote internationale bedrijven heeft Steenbergen de potentie uit te groeien tot een belangrijke speler op de plantaardige markt. Tevens moet geconstateerd worden dat de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de kernen onder druk staan. Om dit te kunnen doorbreken moeten er keuzes gemaakt worden. Daarbij hoort ook het scheppen van de juiste randvoorwaarden. Van een goed draaiende economische motor profiteert iedereen binnen de gemeente Steenbergen. Het doel vanuit dit beleidskader is dus: Een sterker ondernemersklimaat ontwikkelen, waardoor Steenbergen voortdurend een meer aantrekkelijke en toekomstbestendige gemeente voor bedrijven, ondernemers en haar inwoners wordt. Beoogd maatschappelijk effect Het is dan wel belangrijk dat de verschillende onderdelen goed op elkaar zijn afgesteld: de bedrijven moeten de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en te groeien en de gemeente dient daarvoor kaders te scheppen en daarbinnen faciliterend op te treden. Daarmee willen we het volgende maatschappelijk effect bereiken: Een sterker lokaal economisch klimaat dat door de bedrijven en ondernemers wordt gedragen en groeimogelijkheden biedt voor zowel internationale, regionale als lokale ambities.
Focus In de Economische visie 2020 werd van vier hoofdthema’s en vijf sectorale visies uitgegaan. In het Programma Economische kracht 2022 – 2025 werd van vier pijlers uitgegaan. Deze wijze van benaderen wordt in dit beleidskader vastgehouden. Er wordt echter meer focus aangebracht Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 18 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
naar drie pijlers Plantaardig, Lokale economie en Vrijetijdseconomie. De focus in dit beleidskader is: We beschouwen Plantaardig, Lokale economie en Vrijetijdseconomie als de dragers van de Steenbergse economie. Door focus aan te brengen op deze drie pijlers wordt de hele Steenbergse economie versterkt: groei in productiviteit leidt tot toename van de werkgelegenheid en heeft daarmee een positief effect op andere onderdelen van de economie, maar ook op het welzijn van onze inwoners. In de volgende paragrafen wordt per pijler het bijbehorende doel voor 2040 uitgewerkt dat van het hoofddoel is afgeleid. Dat geldt ook voor de beoogde maatschappelijke effecten die we nastreven en voor de beleidsdoelen die we in 2029 willen behalen. Economie staat niet op zichzelf en is ook afhankelijk van andere beleidsvelden. Hieruit zijn randvoorwaarden af te leiden die in paragraaf 5.6 worden toegelicht.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 19 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
5.2 Toelichting uitwerking pijlers De drie pijlers worden verder uitgewerkt in 1. Een doelstelling 2040, 2. Beoogde maatschappelijke effecten, 3. Beleidsdoelen 2029 en 4. Indicatoren. Ad 1. Een doelstelling 2040 Een doelstelling is een breed, strategisch en concreet geformuleerde wens of ambitie die je wilt bereiken. Het geeft richting aan wat je uiteindelijk wilt realiseren, maar is meestal nog vrij abstract. Kenmerken: • Breed en ambitieus: Het beschrijft waar je naartoe wilt. • Tijdshorizon: Geformuleerd op lange termijn (tot 2040). • Meting: Is meer gericht op richting dan op precieze cijfers. Ad 2. Beoogde maatschappelijke effecten Maatschappelijke effecten beschrijven de bredere impact van de doelstellingen op de samenleving. Het legt uit wat er concreet voor de samenleving verandert door het realiseren van de doelstellingen. Het effect moet dus duidelijk maken hoe het beleid ten goede komt aan de gemeente Steenbergen. Kenmerken: • Impactgericht: Het beschrijft de veranderingen die je verwacht te zien in de samenleving. • Breder en meer mensgericht: Het legt uit hoe het beleid ten goede komt aan de maatschappij en wat het betekent voor het dagelijks leven van mensen. • Lange termijn gevolgen: Het gaat om de bredere, duurzame gevolgen van het beleid. Ad 3. Beleidsdoelen 2029 Een beleidsdoel is specifieker en vaak meetbaar.
Het geeft aan wat je op korte of middellange termijn wilt bereiken om de grotere doelstelling te realiseren. Beleidsdoelen zijn de concrete mijlpalen of richtpunten die nodig zijn om de bredere doelstellingen te behalen. Kenmerken: • Specifiek en meetbaar: Beleidsdoelen zijn vaak concreter en bevatten concrete acties die kunnen worden gemeten of geëvalueerd. • Korte of middellange termijn: Beleidsdoelen zijn gericht op wat er binnen 4 jaar bereikt moet worden (de termijn van het nieuwe beleidskader en uitvoeringsplan 2026 – 2029). • Acties en middelen: Het kan gaan om beleid, programma’s of projecten die je in gang zet. Ad 4. Indicatoren Indicatoren zijn meetbare gegevens die worden gebruikt om te bepalen of je de doelstellingen en beleidsdoelen daadwerkelijk behaalt. Ze helpen om de voortgang te meten en geven inzicht in de effectiviteit van het beleid. Indicatoren kunnen zowel kwantitatief (cijfers) als kwalitatief (meer beschrijvende informatie) zijn.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 20 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Kenmerken: • Meetbaar en concreet: Indicatoren moeten meetbare gegevens of feiten bevatten die aantonen of het beleid succesvol is. • Monitoren van voortgang: Ze worden gebruikt om te evalueren of de doelstellingen en beleidsdoelen worden behaald. • Concrete cijfers of feiten: Dit kan gaan om cijfers, percentages, of concrete uitkomsten zoals het aantal nieuwe bedrijven of werkgelegenheidsgroei.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 21 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
5.3 Plantaardig Doelstelling 2040 Steenbergen groeit in de regio uit tot het centrum van de plantaardige transitie, met stevige groei in werkgelegenheid, ondernemerschap en duurzame productie – gedreven door een sterke samenwerking tussen overheid, ondernemers en kennisinstellingen (triple helix) Beoogd Maatschappelijk effect De versterking van de plantaardige sector leidt tot een toekomstbestendige economie waarin inwoners en ondernemers profiteren van meer werkgelegenheid, nieuwe opleidings- en ontwikkelkansen, en een duurzamere leefomgeving. Door samenwerking tussen overheid, ondernemers en kennisinstellingen wordt innovatie versneld, wat bijdraagt aan regionale zelfvoorzienendheid, circulair grondstofgebruik en een grotere maatschappelijke betrokkenheid bij duurzame voedselproductie.
Beleidsdoelen 2029 - Groei van 10% van de toegevoegde waarde voor de sector plantaardig in 2029 ten opzichte van 2024 - Groeien van de werkgelegenheid in de sector plantaardig van 2350 banen in 2023 naar 2800 in 2029 (20% stijging aantal banen sector plantaardig) - Besluitvorming uitbreiding bedrijventerreinen AFC of Reinierpolder IV Ondersteunende indicatoren - Jaarlijks twee (kennis)bijeenkomsten ten behoeve van het versterken van het netwerk en kennisdelen binnen de sector Plantaardig - Jaarlijks 3 contactmomenten met beslissers en sleutelfiguren in de plantaardige economie (kamerleden, Europese parlementsleden, ministers etc.) - We nemen als gemeente Steenbergen de komende 4 jaar in ten minste 2 regionale economische samenwerkingsprojecten deel (subsidieprojecten, samenwerkingsverbanden, netwerksamenwerkingen en onderwijssamenwerking)
Doelstelling 2040 Van oudsher is de gemeente Steenbergen een agrarische gemeente. In de afgelopen jaren heeft Steenbergen zich ontwikkeld tot een toonaangevende speler binnen de plantaardige ambities van de regio West-Brabant. Als partner in de triple-helix samenwerking biedt de gemeente Steenbergen - zowel fysiek als beleidsmatig – volop ruimte voor innovatie en toekomstbestendige productontwikkelingen in de plantaardige sector. De gemeente Steenbergen faciliteert in de randvoorwaarden om de plantaardige economie te laten floreren. Plantaardig Steenbergen omvat zowel de agrarische bedrijven in het buitengebied als de innovatieve bedrijven op locaties als AFC Nieuw-Prinsenland en het kassencomplex Westland. Ook toekomstige bedrijven op het regionale bedrijventerrein Reinierpolder III maken deel uit van de sector Plantaardig. Deze gebieden kenmerken zich als broedplaatsen van de plantaardige transitie: hier wordt volop gewerkt aan innovaties op het gebied van landbouw- en teelttechnieken, circulair gebruik van reststromen en verhoging van landbouw-efficiëntie.
Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 22 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
Op dit moment vindt er uitbreiding van bedrijventerreinen plaats op Reinierpolder III. Dit is een regionaal bedrijventerrein waar bedrijven in de sectoren Agrofood, Plantaardig en Aerospace Maintenance zich kunnen gaan vestigen. Willen we een toonaangevende speler op plantaardig worden, is op termijn uitbreiding van Reinierpolder IV en het AFC nodig. In een wereld die verandert door geopolitieke spanningen en toenemende aandacht voor zelfvoorzienendheid, wordt de betekenis van plantaardige productie steeds groter – niet alleen op Europees en nationaal niveau, maar juist ook regionaal en lokaal. Dankzij haar diepe agrarische wortels en sterke positionering in de plantaardige sector, speelt de gemeente Steenbergen een faciliterende rol in de plantaardige transitie. Gezien het belang van de sector Plantaardig voor de economie van Steenbergen is de volgende doelstelling opgesteld: Steenbergen groeit in de regio uit tot hét centrum van de plantaardige transitie, met stevige groei in werkgelegenheid, ondernemerschap en duurzame productie – gedreven door een sterke samenwerking tussen overheid, ondernemers en kennisinstellingen (triple helix) Beoogde maatschappelijke effecten De gemeente Steenbergen wil uitgroeien tot hét kloppende hart van de plantaardige transitie in ten minste West-Brabant .
Door ruimte te bieden aan duurzame productie, ondernemerschap en innovatie, bouwen we samen aan een sterke en toekomstbestendige Plantaardige economie. Dit doen we niet alleen – maar juist samen met ondernemers, onderwijs, partners en de overheid. Zo ontstaat er een plek waar vernieuwende ideeën werkelijkheid worden en waar inwoners profiteren van meer werk, leer- en groeikansen én een gezondere leefomgeving. Tegelijkertijd dragen we bij aan regionale voedselzekerheid en slim, circulair gebruik van grondstoffen. Het AFC Nieuw-Prinsenland is dé plek binnen onze gemeente waar overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen samenwerken aan de plantaardige toekomst van morgen. Het AFC is een krachtig en innovatief bedrijventerrein met volop potentie. Het is op deze plek dat suikerbieten, gist en andere natuurlijke grondstoffen worden vermaakt tot innovatieve producten van eigen bodem. Een motor die verder versneld kan worden via het concept van een innovatiecampus. In het concept van innovatiecampus staat bovenal samenwerking centraal tussen ondernemers, bedrijfsleven en onderwijspartners om de innovatie op het AFC verder aan te jagen met voordelen voor bedrijven, ondernemers, inwoners & overheid. Die samenwerking kan vele vormen aannemen. Dat kunnen samenwerkingen zijn die geen fysieke ruimte vragen zoals lectoraten, practoraten en projecten gesteund door subsidie.
Een samenwerking kan meer fysiek zijn, denk aan proeflocaties, testlocaties en lab-locaties. We leggen daarbij de eerste prioriteit op de niet-fysieke samenwerkingen, ook vanwege de huidige gesprekken die we voeren met onderwijsinstellingen zoals de HAS en Universiteit Wageningen. Door in te zetten op versterking van de triple-helix samenwerking – tussen overheid, ondernemers en onderwijs – en ruimte te bieden aan vernieuwende initiatieven, bouwt Steenbergen aan een toekomstgerichte plantaardige sector. De landbouwsector speelt een belangrijke rol in de plantaardige transitie en het voorzien in voedselzekerheid. Onze uitgestrekte landbouwgronden fungeren als proeftuin voor innovaties Beleidskader Economische Kracht 2026 – 2029
Pagina 23 van 56
Beleidskader
Economische kracht 2026 -2029
van eigen bodem. We jagen samenwerking tussen de primaire sector en innovatieve bedrijven aan. We hebben een positieve grondhouding ten opzichte van uitbreidingen van bestaande agrarische bedrijven in de gemeente Steenbergen. We zetten in op een vergroting van de bestaande bouwblokken voor agrarisch gebruik. We streven naar het volgende beoogde maatschappelijke effect: De versterking van de plantaardige sector leidt tot een toekomstbestendige economie waarin inwoners en ondernemers profiteren van meer werkgelegenheid, nieuwe opleidings- en ontwikkelkansen, en een duurzamere leefomgeving. Door samenwerking tussen overheid, ondernemers en kennisinstellingen wordt innovatie versneld, wat bijdraagt aan regionale zelfvoorzienendheid, circulair grondstofgebruik en een grotere maatschappelijke betrokkenheid bij duurzame voedselproductie. Beleidsdoelen 2029 Het beoogde maatschappelijke effect leidt tot de volgende beleidsdoelen: -
Groei van 10% van de toegevoegde waarde voor de sector plantaardig in 2029 ten opzichte van 2024 Groeien van de werkgelegenheid in de sector plantaardig van 2350 banen in 2023 naar 2800 in 2029 (20% stijging aantal banen sector plantaardig) Besluitvorming uitbreiding bedrijventerreinen AFC of Reinierpolder IV
Ondersteunende indicatoren De volgende ondersteunende indicatoren zijn geïdentificeerd: -
Jaarlijks twee (kennis)bijeenkomsten ten behoeve van het versterken van het netwerk en kennisdelen binnen de sector Plantaardig Jaarlijks 3 contactmomenten met beslissers en sleutelfiguren in de plantaardige economie (kamerleden, Europese parlementsleden, ministers etc.). We nemen als gemeente Steenbergen de komende 4 jaar in ten minste 2 regionale economische samenwerkingsprojecten deel (subsidieprojecten, samenwerkingsverbanden, netwerksamenwerkingen en onderwijssamenwerking).