Voorjaarsnota 2026 en kadernota 2027-2030
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2026 en Kadernota 2027-2030
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................2 Inleiding ........................................................................................................................................................3 Financieel beeld ...........................................................................................................................................4 Uitgangspunten begroting 2027 en de meerjarenbegroting ..........................................................................5 Beleidsontwikkelingen ..................................................................................................................................8 Programma 1 Bestuur en dienstverlening .................................................................................................8 Programma 2 Ruimte ..............................................................................................................................10 Programma 3 Samenleving .....................................................................................................................14 Voorjaarsnota 2026 ....................................................................................................................................21 Programma 1 Bestuur en
dienstverlening ...............................................................................................23 Programma 2 Ruimte ..............................................................................................................................24 Programma 3 Samenleving .....................................................................................................................27 Kadernota 2027-2030 .................................................................................................................................31 Programma 1 Bestuur en dienstverlening ...............................................................................................32 Programma 2 Ruimte ..............................................................................................................................33 Programma 3 Samenleving .....................................................................................................................34 Investeringen ..............................................................................................................................................36 Reserves en voorzieningen ........................................................................................................................38
Reserves.................................................................................................................................................38 Subsidieplafonds 2027 ...............................................................................................................................40
2
Inleiding In deze voorjaars- en kadernota worden de actuele financiële stand van zaken en de richting voor de komende jaren in samenhang gepresenteerd. In dit document is een duidelijke scheiding aangebracht tussen de Voorjaarsnota en de Kadernota. De voorjaarsnota richt zich op het actualiseren van de lopende begroting en het duiden van ontwikkelingen. De kadernota geeft richting aan de voorbereiding van de begroting 2027 en de meerjarenraming, binnen de context van bestuurlijke overgang en financiële onzekerheid. Deze nota wordt opgesteld in een overgangsperiode. Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 wordt gewerkt aan de vorming van een nieuw college. Op het moment van aanbieding van dit document aan de gemeenteraad is er nog geen nieuw coalitieakkoord beschikbaar. De kadernota heeft daarom primair een technisch en financieel karakter en is terughoudend in het opnemen van nieuw beleid. Daarmee biedt zij de noodzakelijke kaders voor bestuurlijke continuïteit en geeft zij de nieuwe gemeenteraad en het nog te vormen college ruimte om op een later moment, allereerst bij de begroting 2027, politieke keuzes te maken. De Voorjaarsnota 2026 actualiseert de begroting 2026 op basis van voortschrijdend inzicht, autonome ontwikkelingen en nieuwe informatie.
Daarbij zijn ook de uitkomsten van de jaarstukken 2025 verwerkt, zodat een zo actueel en volledig mogelijk beeld ontstaat van de financiële positie van de gemeente. De economische en financiële vooruitzichten blijven onzeker. De voorjaarsnota van de rijksoverheid is beoordeeld en de meicirculaire 2026 en de septembercirculaire worden nog verwacht. Deze ontwikkelingen zijn van invloed zijn op het uiteindelijke financiële beeld dat in de begroting 2027 zal worden gepresenteerd.
3
Financieel beeld Financieel beeld vóór de voorjaarsnota 2026 en kadernota 2027-2030 Mutaties ten laste van het begrotingsresultaat tot en met april 2026
(x € 1.000) 2026
2027
2028
2029
2030
1.002
1.031
-561
-318
320
-230
-230
-77
-77
-77
-24
-24
-24
Begrotingsresultaat primitieve begroting 2026 Primitieve begroting 2026 Ontwikkelingen*: Realisatie Multifunctionele Accommodatie (MFA) Plan Zuid Bovenkarspel Ambitie en budget doorontwikkeling regionale samenwerking raden
-9
Vaartoezicht gemeente Stede Broec
-188
-77
MeerJaren Onderhoudsplan 2026-2027
-370
-370
Budget Vaststellen strategisch vastgoedplan
-33
Investering toplaag atletiekbaan SAV
-24
Begrotingsresultaat 2026
402
560
-662
-649
-11
voordelig
voordelig
nadelig
nadelig
nadelig
* onder voorbehoud van vaststelling door de Raad
Financieel beeld ná de voorjaarsnota 2026 en de kadernota 2027-2030 Er zijn voor de Voorjaarsnota 2026 en de Kadernota 2027-2030 diverse financiële ontwikkelingen die van invloed zijn op het begrotingssaldo. Na doorrekening van de tot nu toe bekend zijnde ontwikkelingen ziet het begrotingsresultaat er als volgt uit:
4
Uitgangspunten begroting 2027 en de meerjarenbegroting De basis voor de Begroting 2027 zijn de begrote budgetten zoals opgenomen in de meerjarenraming van de begroting 2026 en de mutaties vanuit de voorjaarsnota 2026. Bij het opstellen van de begroting 2027 worden de indexaties van de mei- en septembercirculaire 2026 toegepast en worden de begrotingscijfers van de gemeenschappelijke regelingen verwerkt. Algemeen Algemene prijsinflatie
Septembercirculaire 2026
Jeugd en WMO
OVA indexatie
Salarissen
CAO gemeenten 2025-2027 + CAO Rijk
Rente Rente op nieuwe investeringen
3,75%
Lokale heffingen Belastingen (waaronder OZB)
Septembercirculaire 2026
Leges en vergunningen
Septembercirculaire 2026 (kostendekkende tarieven)
Begrafenisrechten
Septembercirculaire 2026 (kostendekkende tarieven)
Afvalstoffenheffing
HVC opgave (kostendekkende tarieven)
Rioolheffing
PSWR incl. septembercirculaire 2026 (kostendekkende tarieven)
Subsidies Budgetsubsidies
4,74%
Waardering- en overige subsidies
0%
Overige Algemene uitkering
Septembercirculaire 2026
Gemeenschappelijke regelingen
Begroting 2027 van de gemeenschappelijke regelingen
5
Toelichting uitgangspunten Algemeen • •
Voor prijsgevoelige budgetten wordt rekening gehouden met een inflatiepercentage gebaseerd op de indexatie zoals die in de septembercirculaire 2026 is opgenomen. De salarissen worden geïndexeerd vanuit de CAO-gemeenten 2025-2027. Voor de salarissen van de bestuurders wordt indexatie toegepast vanuit de rechtspositieregeling voor politieke ambtsdrager die doorgaans de CAO rijk volgt. Meerjarig wordt de indexatie vanuit de septembercirculaire 2026 toegepast.
Rente •
De rente op nieuwe investeringen wordt vastgesteld op 3,75%. Dit percentage is gebaseerd op het rentepercentage van een lening bij de BNG met een looptijd van 25 jaar. Mocht het rentepercentage ten tijde van het opstellen van de begroting 2027 afwijken, dan zal dat percentage als uitgangspunt worden genomen.
Lokale heffingen • • • •
Voor de onroerendezaakbelastingen wordt uitgegaan van een opbrengststijging conform de indexatie die in de septembercirculaire 2026 is opgenomen. Dit is exclusief de areaal uitbreiding. Voor de tarieven van leges en vergunningen wordt rekening gehouden met een indexatie zoals die in de septembercirculaire 2026 is opgenomen. Voor de tarieven van de afvalstoffenheffing is het uitgangspunt kostendekkende tarieven. Zodra de nieuwe kosten bekend zijn, die de HVC in 2027 bij de gemeenten in rekening gaat brengen, wordt aan de gemeenteraad een voorstel gedaan met betrekking tot de tarieven voor 2027. Voor de tarieven van de rioolheffing wordt aangesloten bij het Programma Stedelijk Water en Riolering inclusief de indexatie uit de septembercirculaire 2026.
Subsidies •
•
•
Voor budgetsubsidies wordt de indexatie toegepast die ook wordt gehanteerd voor gemeenschappelijke regelingen voor 2027, exclusief de inhaalindexatie. Hierbij wordt deels aangesloten bij de Financiële Uitgangspunten gemeenschappelijke regeling Noord Holland Noord van de Regietafel GR’en NH-N. Uitgangspunt Regietafel voor 2027 is loonindexatie 8,4% (met een structurele inhaalindexatie van 2,7%), prijsindexatie 5,7% (met een inhaalindexatie van 3,2%). Daarbij wordt een gewogen gemiddelde gehanteerd waarbij de prijsindexatie voor 30% meeweegt en de loonindexatie voor 70%. Voor 2027 wordt voor budgetsubsidies een indexatie toegepast van 4,74 % (8,4%-2.7% x 0,7 + 5,7%-3.2% x 0,3). Vanaf 2028 wordt ook structureel gerekend met 4,74%.
6
Overig •
•
De algemene uitkering voor 2027 wordt gebaseerd op de septembercirculaire 2026. In de algemene uitkering worden loon- en prijsontwikkelingen verwerkt op basis van de landelijke cijfers. In de meerjarenraming van de algemene uitkering voor de jaren 2027 t/m 2030 wordt uitgegaan van het systeem van lopende prijzen. Dit betekent dat er rekening wordt gehouden met de compensatie voor loon- en prijsstijgingen in de jaren 2027 t/m 2030. Voor de bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen wordt aangesloten bij de bijdrage uit de begrotingen 2027 van de gemeenschappelijke regelingen, na vaststelling van de begrotingswijzigingen.
7
Beleidsontwikkelingen
Onder beleidsontwikkelingen wordt verstaan een beschrijving van actuele veranderingen en inzichten die van invloed kunnen zijn op het gemeentelijke beleid, zoals ontwikkelingen in wet- en regelgeving, maatschappelijke trends en ontwikkelingen Dit onderdeel in de kadernota heeft uitsluitend een beschrijvend karakter en dient ter duiding van de context waarbinnen de voorjaarsnota 2026 en de kadernota 2027 tot stand is gekomen.
Programma 1 Bestuur en dienstverlening Participatie Met ingang van 1 januari 2027 geldt de wettelijke verplichting om de participatieverordening uit te voeren (wet Versterking participatie op decentraal niveau). Dit gaat capaciteit vragen. Op dit moment is het nog niet duidelijk welke structurele gevolgen dit heeft, daarom wordt vooralsnog incidenteel budget aangevraagd voor de implementatie (in 2027 en 2028).
Dienstverlening Dienstverlening in onze samenleving blijft in ontwikkeling: inwoners en ondernemers vragen steeds snellere en slimmere dienstverlening van ons. Er is sprake van een toenemende digitalisering en van landelijke standaarden (o.a. Common Ground, Wet digitale overheid, Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer). We hebben te maken met stijgende verwachtingen van inwoners en ondernemers rondom snelheid, transparantie en maatwerk en met complexere hulpvragen door maatschappelijke ontwikkelingen. Bovendien ligt er meer nadruk op inclusieve en begrijpelijke dienstverlening mede door de groei van onlinekanalen. Dit alles vraagt een actualisatie van de huidige visie op dienstverlening “Contact op Maat”.
Burgerzaken Het team Burgerzaken maakt een sterke transformatie door waarbij de eenvoudige zaken online gaan en het baliecontact complexer wordt. Inwoners hebben vaker complexe vragen die brede kennis en kunde vergen van de medewerkers. Daarnaast heeft Burgerzaken een steeds belangrijker rol in veiligheid en ondermijning gekregen. Zij bewaken via de Basisregistratie Personen (BRP) en de Burgerlijke Stand de 'papieren identiteit' van de mens. Juiste registratie in de BRP is cruciaal. Via de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) kan het team patronen signaleren die duiden op malafide praktijken (arbeidsuitbuiting, mensenhandel of fraude met sociale zekerheid). Complexere taken vragen meer capaciteit én meer expertise. Bovendien maakt de combinatie van een krappe arbeidsmarkt en een exponentiële toename in complexiteit het vinden van gekwalificeerd personeel een enorme opgave. Daarbovenop komt de uitstroom die de komende drie jaar ontstaat als gevolg van het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Deze ontwikkelingen tezamen vragen dat we vooruit moeten kijken naar de vraagstukken van de toekomst. In 2026 inventariseren we wat nodig is om toekomstbestendig te blijven. In 2027 willen we daar verder uitvoering aan geven. Wat we nu al weten is dat opleiding en ontwikkeling en inzetten op doorstroom van groot belang zullen zijn.
Regionale samenwerking Op gebied van regionale samenwerking wordt er in 2027 uitvoering gegeven aan het Pact van Westfriesland 2025-2035, aan de hand van het in 2026 vastgestelde uitvoeringsprogramma. Naast de projecten die al onder het vorige Pact gedraaid werden, zal er ook ingezet worden op nieuwe projecten, bijvoorbeeld rondom agri & food, aansluitend op het nieuwe speerpunt in het herijkte Pact van Westfriesland ten opzichte van het vorige. Daarnaast zal de in 2026 nieuw aangestelde regiogriffier werk maken van de doorontwikkeling van de regionale raadsledenbijeenkomsten en daarmee een sterkere positionering van gemeenteraden binnen het Pact van Westfriesland faciliteren. Ook worden de definitieve 8
documenten Ontwikkelperspectief Noord-Holland Noord en de Ruimtelijke Agenda Westfriesland begin 2027 opgeleverd. Hierin zijn de regionale ruimtelijke opgaven inzichtelijk gemaakt en zullen een leidraad vormen over hoe we op Westfries niveau en Noord-Holland Noord niveau de ruimte met elkaar goed inrichten en benutten.
Archief Strategische ontwikkelingen Het archief zoals we deze kennen in de papieren wereld verandert in Informatiebeheer waarbij het gehele proces van ontstaan van een document of dossier wordt ondersteund totdat het wordt vernietigd of overgebracht naar een e-depot. Informatiebeheer van de gemeente werkt in twee werelden: 1. Het papieren archief dat langzaam steeds minder wordt maar wel moet worden bewerkt en overgebracht. 2. De digitale wereld waar de informatiestroom steeds groter wordt en de informatie verspreid staat. Deze werelden vragen beiden aandacht maar ook ieder hun eigen kennis en competenties. Het vakgebied staat ook niet stil zoals te zien is bij de ontwikkelingen rond Informatie. Dit vraagt om beleidskeuzes binnen Informatie en Informatiebeheer om de groeiende stroom aan informatie te kunnen beheren zonder informatieverlies. Wetgeving Per 1 januari 2027 treedt de nieuwe Archiefwet met Archiefbesluit en Archiefregeling in werking. Belangrijk binnen de nieuwe wet is: 1. om passende maatregelen te nemen om de informatie duurzaam digitaal toegankelijk te maken. 2. Dat de overbrengingstermijn van blijvend te bewaren archief verschuift van twintig naar tien jaar. In de Wet Open Overheid (WOO) is een goede informatiehuishouding een randvoorwaarde om aan de WOO-verzoeken en informatievragen te voldoen.
De behandeling van deze WOO verzoeken geeft inzicht in waar de informatiehuishouding niet op orde is en helpt om de passende maatregelen van de archiefwet te bepalen. Maatschappelijke trends Transparantie in de uitvoering van processen wordt steeds belangrijker door de WOO en de ontwikkelingen rond digitale dienstverlening. Daar moet Informatiebeheer in ondersteunen door het mogelijk te maken gedurende een proces documenten en processtappen vast te leggen in systemen. Inwoners en ondernemers kunnen dus steeds meer zelf informatie opzoeken omdat de gemeente dit actief openbaar maakt.
9
Programma 2 Ruimte Veiligheid Zorg & veiligheid Het taakveld zorg & veiligheid wordt ingezet wanneer een regulier zorgtraject leidt tot onveiligheden voor een cliënt, de (directe) omgeving van een cliënt of de gemeenschap. Landelijke trends laten zien dat problematiek met jeugd uitbreidt, problematiek met personen met onbegrepen gedrag stijgt, radicalisering steeds vaker voorkomt en woonoverlast neemt merkbaar toe. Dit komt naar voren in rapporten zoals: 1. ‘Groeiende vraag en langere trajecten’; stand van jeugdzorg; 2. ‘Stijging overlast personen met verward gedrag houdt aan; jaarcijfers politie; 3. ‘NCTV: toenemende online radicalisering van jongeren’. Deze landelijke trends hebben direct invloed op de inzet van zorg & veiligheid. Dit vraagt constant een afweging in capaciteit om de aanpak van onveiligheid als gevolg van (sociale) problematiek óf te voorkomen, óf te beperken óf te beëindigen. Door in te zetten op (ad hoc) casuïstiek is weinig / geen capaciteit beschikbaar om preventieve acties / campagnes op te zetten. Dit vraagt in de komende tijd om een verdere uitwerking. Bestuurlijk Interventie Team (BIT) West Friesland Het BIT West Friesland voert geplande en ongeplande controles uit op onder andere ondermijnende activiteiten. Deze controles vinden intergemeentelijk plaats in West Friesland. Tot en met 2026 wordt het BIT gesubsidieerde door Provincie Noord Holland.
Indien het BIT gecontinueerd wordt, vraagt dat een extra financiële inspanning van de deelnemende gemeenten. Eind 2026 wordt het BIT geëvalueerd en volgt hier, indien nodig, een voorstel voor.
Wegen De wegen zijn onderzocht op de restlevensduur van de funderingen. Op basis van deze onderzoeken worden vervolgonderzoeken uitgezet om de vervangingsinvesteringen in kaart te brengen voor de lange termijn (5-10 jaar). Iedere twee jaar worden de wegen geïnspecteerd en op basis van deze inspectie wordt klein en grootonderhoud ingepland om het gewenste kwaliteitsniveau te handhaven (laatste inspectie is 2025). De ontwikkelingen en de impact van de netcongestie (energie verzwaring) en de glasvezelaanleg hebben veel invloed op de meerjarenplanning en uitvoering van het wegonderhoud. Door meer integraal en wijkgericht te werken zal Liander eerder bereid zijn onze planning te volgen. Het toepassen van klimaatadaptatie en het machinaal straten van wegen brengt veel nieuwe innovaties en werkmethodes met zich mee, die invloed hebben op de kostprijs. De huidige GEO politieke ontwikkelingen kunnen op termijn ook invloed hebben op de algehele kostprijs van het wegonderhoud.
Verkeersmaatregelen Op de kruising Kerspelweg / De Gouw is de afgelopen periode sprake van een toename van het aantal incidenten. In overleg met de politie, zijn daarom passende verkeersmaatregel besproken. De westzijde van De Gouw valt binnen de gemeente Drechterland de oostzijde binnen Stede Broec. Over maatregelen wordt eerst geparticipeerd met de stakeholders.
Kunstwerken Ruimtelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe woningbouw en herinrichtingen van de openbare ruimte, hebben invloed op de civiele kunstwerken. Het intensievere gebruik van civiele kunstwerken door veranderingen in mobiliteit, met name door elektrische voertuigen, vraagt aandacht. Daarnaast blijven de ruimtelijke kwaliteit en de kwaliteit van de leefomgeving van belang.
10
Om mee te gaan met deze ontwikkelingen, vragen de monitoring van de kunstwerken (jaarlijkse inspecties), preventieve maatregelen (klein en groot onderhoud) en de waarborging van beheerprocessen (documentatie) om prioriteit.
Waterwegen en baggeren De ontwikkeling van het Groen Blauwe beleid en de Omgevingsvisie heeft ook invloed op ons water. Door de wens om te zorgen voor het behoud van groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie willen we de komende jaren meer toe naar duurzame ontwikkelingen in het waterbeheer. Om te zorgen dat ons water voldoet aan de Kaderrichtlijn Water wordt het de komende jaren belangrijker om te investeren in natuurlijke oevers, drijvend groen, ruimte voor regenwater en verbindingen tussen natuurgebieden (hier speelt het water en de oever een belangrijke rol in). Zo wordt het bijvoorbeeld ook belangrijker om waterwegen verbonden te houden voor inheemse diersoorten door duikers en bruggen natuurinclusief in te richten.
Riolering In de loop van 2026 wordt een nieuw Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR) voorbereid. Dit wordt gedaan voor de looptijd 2028 - 2032. Besluitvorming kan naar verwachting begin 2027 plaatsvinden.
Duurzaamheid De Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE)-middelen worden via het gemeentefonds door middel van een decentrale uitkering jaarlijks aan de gemeenten verstrekt. Voor de jaren 2027 t/m 2030 zijn deze middelen in de rijksbegroting opgenomen. Voor de jaren erna wordt door de Raad voor het openbaar Bestuur (ROB) onderzocht hoeveel middelen nodig zijn om het klimaat en duurzaamheidsprogramma uit te voeren. In 2027 tot 2030 wordt capaciteit ingehuurd voor het klimaatprogramma. Voor de Westfriese regionale samenwerking worden ook CDOKE-middelen ingezet.
Warmtetransitie De Transitievisie Warmte van 2021 is aan vervanging toe en hiervoor wordt een Warmteprogramma opgesteld. Het Warmteprogramma is een verplicht beleidsprogramma waarin de gemeente vastlegt hoe en wanneer buurten en wijken overstappen van aardgas naar een duurzame warmtevoorziening. Het Warmteprogramma wordt opgenomen in het Omgevingsplan. Het kent een doorkijk van 10 jaar en wordt elke 5 jaar geactualiseerd. Voor de nieuwbouwwijk Silverwoid wordt onderzocht of de warmtelevering vanuit de te ontwikkelen Geothermiebron mogelijk is.
Opwek van energie De gemeenteraad heeft in een motie uitgesproken dat de ontwikkeling van Small Modular Reactors (SMR), in het bijzonder het initiatief in Opmeer, nadrukkelijk gevolgd moet worden. Aanleiding hiervoor is de mogelijke impact van dergelijke energieontwikkelingen op de regio, onder meer op het gebied van ruimtelijke ordening, energievoorziening en maatschappelijke effecten. We nemen hierin een signalerende en monitorende rol en betrekken relevante ontwikkelingen bij onze eigen beleidsafwegingen.
Energiebesparing Stede Broec werkt verder aan de verduurzaming van koopwoningen via de lokale aanpak van het Nationaal Isolatieprogramma. De aanpak richt zich op het verduurzamen van slecht geïsoleerde koopwoningen onder de NHG (Nationale Hypotheekgarantie) grens. De doelstelling van de eerste tranche is behaald en in 2026 werken we aan de isolatiedoelstellingen van de tweede tranche. Vanaf 2027 voeren we de derde tranche van het isolatieprogramma uit. Het programma wordt in zijn geheel gedekt vanuit de Specifieke Uitkering (SpUK) Lokale aanpak isolatie en is daarmee budgettair neutraal.
Energie infrastructuur De groei van digitalisering, verduurzaming en elektrisch vervoer vraagt om een toekomstbestendige energie-infrastructuur, waarbij netcongestie kan worden opgelost door het aanleggen van kabels en leidingen en het bouwen van transformatorstations en onderstations. De gemeente pakt hierin de regie door ruimte te reserveren, vergunningen te versnellen en de programmering en afstemming 11
met TenneT en Liander stevig te organiseren, waaronder de realisatie van het nieuwe onderstation Lutjebroek. Daarnaast sturen we op slimmer netgebruik via flexibiliteit, opslag en energiehubs, ondersteund door duidelijke prioritering en tijdige datadeling. Dit combineren we met energieplanologie door vroegtijdig en integraal af te wegen zodat projecten tijdig kunnen aansluiten zonder gebiedsontwikkeling te belemmeren. In de periode 2027–2030 willen wij deze koers verder verankeren in een integraal energiesysteemkader dat richting geeft aan keuzes op project- en gebiedsniveau en de basis vormt voor een robuust en toekomstbestendig energiesysteem.
SMP Isolatieaanpak Het soorten managementplan (SMP) beschermt beschermde gebouwgebonden diersoorten zoals huismussen, vleermuizen en gierzwaluwen. Toekomstige verbouwingen, renovatie en isolatiewerkzaamheden zullen onder de SMP vergunning vallen. Nadat de gemeente het soorten managementplan heeft opgeleverd, moet er daarom volgens het soorten managementplan gewerkt worden. Verbouwingen, renovaties en isolatiewerkzaamheden zullen voor initiatiefnemers eenvoudiger worden, omdat niet voor iedere ingreep een apart ecologisch onderzoek nodig is. Bovengenoemde ingrepen zullen vallen onder het SMP. Dit houdt een structureel capaciteitsvraagstuk in voor de gemeenten. Aanvragen zullen aan het SMP getoetst moeten worden en voor het werken met een SMP is ook een registratiesysteem voor natuurvergunningen nodig.
Bedrijvenaanpak Verduurzamingsaanpak Bedrijven In 2025 zijn we gestart met een gerichte verduurzamingsaanpak voor bedrijven in Stede Broec, met aandacht voor kostenbesparing, netcongestie en een toekomstbestendige lokale economie. Dit heeft al geleid tot concrete resultaten. Op bedrijventerreinen zijn 20 energiescans uitgevoerd en daarbuiten nog eens 15, met een gezamenlijke bespaarpotentie van circa 645 ton CO2. Daarnaast zijn 6 grootverbruikers ondersteund met een uitgebreide energiescan in het kader van hun energiebesparingsplicht. In het winkelgebied zijn 17 ondernemers in het Streekhof actief begeleid bij energiebesparing. Ook hebben we ondernemers samengebracht via bijeenkomsten over warmte en netcongestie, en nemen bedrijven uit Stede Broec deel aan het onderzoek naar collectieve oplossingen op het onderstation Enkhuizen. De komende jaren bouwen we hierop voort. We blijven bedrijven ondersteunen met energiescans, advies en begeleiding bij het uitvoeren van maatregelen, zowel op bedrijventerreinen als daarbuiten. Daarnaast organiseren we kennissessies over thema’s waar bedrijven tegenaan lopen en stimuleren we samenwerking om netcapaciteit slimmer te benutten en lokaal opgewekte energie beter in te zetten. Toezicht en handhaving voor Energiebesparingsplicht In 2026 zal er een besluit genomen moeten worden over de inzet op de energiebesparingsplicht voor bedrijven.
De afgelopen jaren hebben we ingezet op versneld toezicht en handhaving, waardoor een groot deel van de besparingsplichtige bedrijven is gecontroleerd. De keuze ligt voor om deze aanpak voort te zetten of na afronding af te schalen. Tegelijk verwachten we landelijke ontwikkelingen, zoals een nieuwe energiemaatregelenlijst en mogelijk nieuwe voorwaarden. Dit kan betekenen dat bedrijven opnieuw maatregelen moeten nemen en dat extra inzet vanuit de gemeente nodig is voor toezicht, handhaving en stimulering. De impact en kosten zijn voor nu nog niet duidelijk.
Klimaatadaptatie In 2027 starten we met het uitvoeren van de uitvoeringsaanpak voor klimaatadaptatie. Deze wordt opgesteld op basis van de stresstest die in 2026 in regionaal verband wordt uitgevoerd. De stresstest brengt per gemeente in beeld in welke mate de gemeente kwetsbaar is voor wateroverlast, hitte, droogte en overstroming De stresstest combineert informatie over mogelijke effecten van extreme weerssituaties in de toekomst met gegevens over hoe gevoelig objecten en functies zijn voor deze effecten. Op basis daarvan wordt in beeld gebracht waar en wanneer welke knelpunten kunnen ontstaan. Dit gebeurt zowel voor de bebouwde omgeving als voor het landelijk gebied. De stresstest resulteert in overzicht van de 12
risico’s, een adaptatiestrategie en een uitvoeringsaanpak voor de komende jaren. Landelijk geldt de afspraak dat gemeenten iedere zes jaar een dergelijke stresstest uitvoeren.
Afval Het budget voor de afvalinzameling en –verwerking wordt geïndexeerd op basis van de gebruikelijke indexaties. In 2026 zal duidelijkheid komen over de landelijke verhoging van de CO2-heffing op restafval en de financiële gevolgen van de nieuwe vergoedingenstructuur voor PBD (plastic, blik en drankkartonnen). De ontwikkelingen worden meegenomen in het nieuw op te stellen beleidsplan (2028).
Erfgoed en monumenten De erfgoednota en het bijbehorende uitvoeringsprogramma zijn vastgesteld. In de nota is beschreven wat in gemeente Stede Broec als erfgoed wordt gezien. Ook wordt genoemd welke actiepunten worden gerealiseerd. In het uitvoeringsprogramma wordt de realisatie van deze actiepunten beschreven, gekoppeld aan tijd, budget en ambtelijke capaciteit. Binnen Stede Broec wordt gewerkt aan de aanwijzing van De Kolk als beschermd dorpsgezicht en inbedding in het omgevingsplan. Ook wordt ondersteuning geboden aan monumenteigenaren en wordt gewerkt aan een digitale erfgoedregistratie. De komende tijd wordt gestart met de ontwikkeling van verschillende producten voor het inbedden van gebouwd erfgoed, landschap en archeologie in het omgevingsplan.
Woningbouwontwikkelingen Woningbouwontwikkeling Met de vaststelling van het Woonprogramma Stede Broec 2026-2030 hebben we onze lokale woningbouwkoers voor de komende jaren scherp neergezet. Om invulling te geven aan onze woningbouwopgave (mede voortkomend uit de regionale Woondeal 2.0 Regio Noord-Holland Noord), zetten we ons onverminderd in om de lopende en nieuwe woningbouwprojecten in onze gemeente proactief te faciliteren. Conform het Afwegingskader Wonen Westfriesland en ons nieuwe Woonprogramma streven we bij nieuwbouwplannen naar een stevig aandeel betaalbaarheid: minimaal 65% betaalbare woningen, waarvan 30% sociale huur. Deze hoge ambitie vergt een professionaliseringsslag van de ambtelijke organisatie, waardoor deze zowel kwalitatief als kwantitatief beter in staat is om deze woningbouwplannen projectmatig te faciliteren. Daarbij streven we ernaar om de faciliteringskosten van de organisatie zoveel mogelijk te verhalen op de projectontwikkelaar. Volkshuisvesting De landelijke overheid stuurt sterker op de woningbouwopgave middels de wet regie op de volkshuisvesting. Per 1 juli 2027 moet er, op Westfries niveau, een regionaal Volkshuisvestingsprogramma van kracht zijn. Dit betekent dat we als gemeente onze lokale ambities scherper moeten afstemmen met de regio en de provincie Noord-Holland.
Actualisatie Woondeals Het proces voor de actualisatie van de Woondeals richting 2036 is gestart. Het Rijk en de Provincie NoordHolland bepalen de kaders, waarna dit op gemeentelijk niveau wordt uitgewerkt.
13
Programma 3 Samenleving Onderwijshuisvesting Wet Planmatige Aanpak Onderwijshuisvesting Op 15 april 2026 heeft de Tweede Kamer de Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting aangenomen. Met deze wet worden gemeenten verplicht om een integraal huisvestingsplan (IHP) vast te stellen voor vier jaar met een doorkijk van nog 12 jaar. Daarnaast worden gemeenten verplicht de investeringen die in het IHP zijn opgenomen voor de eerstvolgende vier jaar op te nemen in de meerjarenbegroting. Tenslotte wordt het begrip renovatie toegevoegd aan de voorzieningen in de huisvesting waar de gemeente voor verantwoordelijk is. Voor de gemeentelijke bekostiging van onderwijshuisvesting heeft de voorgestelde wetswijziging gevolgen. In de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Stede Broec is renovatie nog geen voorziening. Met de Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting wordt renovatie wel een voorziening. Deze beleidsontwikkeling is al eens eerder opgenomen in de kadernota/voorjaarsnota. De wet moet nog worden behandeld in de Eerste Kamer. De verwachting is dat dit kort na het zomerreces zal plaatsvinden.
Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) We zetten de volgende stap in de ontwikkeling van ons beleid voor Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE) door een nieuwe subsidieregeling VVE op te stellen. Waar de financiering nu nog plaatsvindt via facturen achteraf, wordt in 2027 een subsidieregeling ingevoerd die beter aansluit bij de rol van de gemeente en de gewenste beleidsmatige sturing. Deze overgang biedt verschillende voordelen. Met subsidie kan de gemeente vooraf duidelijke voorwaarden stellen en daarmee gerichter sturen op kwaliteit en bereik. Ook biedt dit kinderopvangaanbieders meer financiële zekerheid, waardoor zij hun aanbod en personele inzet stabieler kunnen organiseren. Daarnaast sluit de gekozen systematiek aan bij de werkwijze in de regio Westfriesland, waar veel van onze aanbieders ook actief zijn. De invoering van deze nieuwe systematiek kan op dit moment volledig worden gedekt vanuit de Specifieke Uitkering Onderwijsachterstandenbeleid.
Onderwijs Inclusief onderwijs Het Rijk streeft ernaar dat in 2035 de meeste scholen de overgang naar inclusief onderwijs hebben gemaakt. Dit betekent dat kinderen en jongeren met en zonder extra ondersteuningsbehoeften zoveel mogelijk samen naar een nabijgelegen school gaan, met passende ondersteuning binnen de school en dichtbij het kind. Dit vraagt om inzet van multidisciplinaire teams en nauwe samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp en zorg. De beweging naar inclusief onderwijs is ingezet met de Werkagenda Route naar inclusief onderwijs 2035 en verder uitgewerkt in een landelijk beleidskader. De komende jaren wordt dit stapsgewijs verder uitgewerkt en wordt wet- en regelgeving aangepast om inclusief onderwijs beter uitvoerbaar te maken. Integraal werken op IKEC de Zevensprong De regionale pilot ‘Integraal Werken’ op IKEC de Zevensprong in Hoorn, gestart in september 2023, wordt eind 2026 geëvalueerd. In deze pilot is jeugdhulp binnen het onderwijs toegankelijk gemaakt voor alle leerlingen door middel van groepsgerichte financiering, in plaats van bekostiging per individueel kind. Deze werkwijze beoogt een doelmatiger inzet van ondersteuning, een snellere toegang tot passende hulp en een versterkte samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp.
Op basis van de uitkomsten van de evaluatie wordt bezien op welke wijze en onder welke voorwaarden een eventueel vervolg kan worden gegeven aan deze werkwijze.
14
Preventieve mentale ondersteuning in het voortgezet onderwijs De pilot Preventieve mentale ondersteuning in het voortgezet onderwijs, gestart in het schooljaar 2024– 2025 op alle Westfriese middelbare scholen, wordt momenteel geëvalueerd. Binnen deze pilot werken scholen en gemeenten samen aan een samenhangend en preventief ondersteuningsaanbod gericht op het versterken van de mentale gezondheid van leerlingen en het voorkomen van zwaardere problematiek. De evaluatie richt zich op de effectiviteit, uitvoerbaarheid en samenwerking binnen deze aanpak. De eerste inzichten wijzen op meerwaarde van een structureel en integraal aanbod. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie wordt bezien of, en zo ja op welke wijze, deze aanpak na afloop van de pilotperiode een vervolg kan krijgen (vanaf 2027). Laaggeletterdheid In 2026 wordt regionaal gewerkt aan de realisatie van het nieuwe beleidsplan ‘Westfriese aanpak Laaggeletterdheid’. Deze gaat in per 1 januari 2027. Binnen het nieuwe beleid zal de gemeente een duidelijkere regierol krijgen. Daarnaast ontvangt de regio de komende jaren subsidie vanuit Regio Deal Noord-Holland Noord voor het plan ‘Iedereen doet mee! Samen sterk in aanpak basisvaardigheden’. Met dit plan werken de komende vier jaar verschillende organisaties en gemeenten samen om inwoners met lage basisvaardigheden beter te bereiken en te ondersteunen.
Sportbevordering In 2026 lopen zowel het Hoofdlijnen Sportakkoord II als de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) af. Het aflopen van deze landelijke regelingen brengt onzekerheid met zich mee over de continuïteit van projecten. Vooruitlopend op nieuwe landelijke kaders wordt in 2026 ingezet op het in kaart brengen van welke projecten lokaal kunnen worden voortgezet, afgebouwd of heringericht. Hierbij staat het borgen van een sterke sportieve en sociale basis centraal. De financiële gevolgen worden op dit moment nog niet benoemd. Deze worden, conform de planning, pas uitgewerkt en toegelicht in de begroting, wanneer er duidelijkheid is over landelijke kaders.
Sportaccommodaties Haalbaarheidsonderzoek naar invulling Sportlandschap Stede Broec Tennisvereniging Grootslag en handbalvereniging Excelsior 53 hebben in samenwerking met voetbalvereniging De Zouaven het initiatief genomen om verplaatsing naar het sportlandschap met een nieuwe gezamenlijke accommodatie op haalbaarheid te laten onderzoeken. Het initiatief sluit aan bij de ambities uit het door de gemeenteraad vastgestelde Masterplan Sport- en Recreatielandschap vastgesteld en biedt kansen voor samenwerking, synergie en toekomstbestendige sportvoorzieningen. Concreet wordt er door een projectgroep in gezamenlijkheid onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van een verplaatsing van tennis- en handbalvereniging naar sportpark De Kloet. Er wordt naar gestreefd om uiterlijk in het derde kwartaal 2027 het schetsontwerp en kostenraming af te ronden en dan een voorstel aan de gemeenteraad voor te kunnen leggen.
Cultuur Kunst en Cultuur voor basisonderwijs en onderbouw voorgezet onderwijs Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werkt aan vernieuwde kerndoelen voor kunst en cultuur. De verwachting is dat deze per 1 augustus 2027 in de wet worden opgenomen. Daarna is er een overgangsperiode van vier jaar waarin scholen de tijd krijgen om de nieuwe kerndoelen toe te passen. In deze periode mogen scholen zelf per leergebied kiezen of ze de oude of nieuwe kerndoelen toepassen.
15
Er staan drie domeinen centraal bij de conceptkerndoelen voor kunst en cultuur waarbij de nadruk ligt op het maken, waarnemen en meemaken van kunst en cultuur. Leerlingen komen in contact met verschillende vormen van kunst en cultuur en maken eigen werk. Ze praten en denken over kunst en leren over de context ervan. Ze leren niet alleen gevoelens en ervaringen uitdrukken met kunst, maar ook te reageren op wat er in de maatschappij gebeurt. Verder wordt het artistiek creatief en onderzoekend vermogen van de leerlingen gestimuleerd. Deze vaardigheden zijn ook in andere leergebieden essentieel. Er zijn drie disciplines verplicht voor het onderwijs: muziek en beeldende vorming en een keuze uit theater, dans of fotografie/film. Het is de intentie om gemeentelijk cultuurbeleid te ontwikkelen vanuit een bredere visie op de rol van kunst en cultuur in de gemeente in samenhang met de maatschappelijke opgaven vanuit het Sociaal Domein. Cultuureducatie en muziekonderwijs vormen daarin belangrijke onderdelen, naast thema’s als participatie, sociale basis, talentontwikkeling, samenwerking en maatschappelijke ontwikkeling. De subsidieregeling voor cultuureducatie en muziekonderwijs wordt hierop aangepast. Zorgplicht Bibliotheek Er komt een zorgplicht voor gemeenten om te zorgen voor een volwaardige bibliotheek.
Het kabinet wil dat iedereen toegang heeft tot informatie, kennis en ontmoeting via een bibliotheek in de eigen gemeente. Om dat te borgen wordt de Bibliotheekwet aangepast. De zorgplicht gaat gelden voor alle gemeenten. De introductie van een zorgplicht voor bibliotheken is het sluitstuk van een ontwikkeling die al langer bezig is. Uit een eerdere evaluatie van de Bibliotheekwet bleek dat het aantal bibliotheken afnam. Veel wijken en dorpen hadden geen vestiging meer, of alleen een afhaalpunt voor boeken. Bibliotheken hebben een brede maatschappelijke functie die verder gaat dan het uitlenen van boeken. Ze bieden toegang tot digitale informatie, cursussen en allerlei activiteiten. Bovendien zijn het plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Daarmee dragen bibliotheken bij aan een leven lang leren en aan de sociale samenhang binnen gemeenten. Ter voorbereiding op de zorgplicht maken zes Westfriese gemeenten een meerjarenplan regionaal bibliotheekbeleid. Hoorn participeert hierin niet. Mediawet Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is een wijziging van de Mediawet 2008 aan het voorbereiden met als doel de lokale publieke media-laag te versterken. De streefdatum voor inwerkingtreding van de gewijzigde Mediawet is 1 januari 2028.
De twee belangrijkste wijzigingen voor gemeenten zijn de overgang van lokale omroepen naar streekomroepen, en het feit dat de bekostiging van de nieuwe streekomroepen niet meer via de gemeente zal lopen.
Sociale basis De sociale basis in Stede Broec staat voor belangrijke veranderingen. Het aflopen van de Brede SPUK GALA en de onzekerheid over toekomstige rijksmiddelen vanuit zorg- en welzijnsakkoorden maken de structurele financiering van preventie en gezondheid minder voorspelbaar. Dit vraagt om scherpe keuzes binnen de beschikbare middelen. De manier waarop inwoners deelnemen aan het verenigingsleven – waaronder sport-, kunst- en cultuurverenigingen – verandert. Betrokkenheid blijft belangrijk, maar is vaker flexibel en activiteitgericht. Zowel jeugd als senioren nemen op andere manieren deel, en verenigingen hebben ondersteuning nodig om hierop in te spelen en toegankelijk te blijven voor alle leeftijdsgroepen.
16
Ook onder senioren spelen thema’s als eenzaamheid, vitaliteit en toegankelijk sport- en cultuuraanbod een steeds grotere rol. Sport, cultuur en andere ontmoetingsactiviteiten dragen bij aan gezondheid, sociale samenhang en het versterken van veerkracht.
Wonen met ondersteuning Westfriese Woonzorgpact (WFWZP) Het Westfriese Woonzorgpact (WFWZP) is een regionaal samenwerkingsverband van gemeenten, woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en VGZ. Het is gericht op het versterken van wonen, welzijn en zorg voor ouderen in West-Friesland. De samenwerking speelt in op de dubbele vergrijzing, toenemende zorgcomplexiteit en de afnemende beschikbaarheid van zorgpersoneel. Het doel is om de komende tien jaar de zorg in Westfriesland bereikbaar en uitvoerbaar te houden. Binnen het WFWZP worden gezamenlijke regionale programmalijnen ontwikkeld, waaronder het versterken van sociale netwerken (Zorgzame Buurten), het vergroten van gemeenschapskracht, het verbeteren van (in)formele ondersteuning (ZorgSamer), en de regionale woonopgave voor ouderen. Samen Thuis is een programmalijn die wonen, welzijn en zorg in en om bestaande seniorencomplexen verbindt. Zo wordt een ondersteunende woonomgeving gecreëerd, zodat kwetsbare ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. De rol van de gemeente bestaat uit het leveren van ambtelijke inzet, bestuurlijke deelname en het lokaal toepassen van regionale afspraken. De gemeente betaalt contributie voor de netwerkondersteuning en zorgt, waar nodig per project, voor lokale middelen of cofinanciering.
Hervormingsagenda Jeugd Wetsvoorstel Reikwijdte Jeugd Gemeenten worden verplicht een laagdrempelig lokaal team te organiseren en te zorgen voor een sterke sociaal-pedagogische basis. Dit wordt geregeld in het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet, dat onderdeel uitmaakt van de Hervormingsagenda Jeugd. Het wetsvoorstel wordt momenteel door het Rijk ontwikkeld. Het voorstel verduidelijkt welke jeugdhulp gemeenten wettelijk moeten bieden en versterkt hun sturingsmogelijkheden. Doel is jeugdhulp alleen in te zetten wanneer dat noodzakelijk is, deze zo licht en collectief mogelijk te organiseren en tijdig af te bouwen. Indien het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet wordt aangenomen, dient de gemeente hier uitvoering aan te geven. Convenant Stevige Lokale Teams Gemeenten, het Rijk en uitvoeringspartners in de jeugdzorg hebben in maart 2026 afspraken gemaakt om lokale teams in het sociaal domein te versterken. Het convenant Stevige Lokale Teams is gericht op het versterken en doorontwikkelen van lokale (wijk)teams tot een robuuste en deskundige toegang tot ondersteuning en zorg. Hierbij ligt de nadruk op het vroegtijdig, integraal en domeinoverstijgend oppakken van hulpvragen, met als doel zwaardere en meer specialistische inzet te voorkomen.
Dit vraagt in de komende periode om verdere professionalisering van werkwijzen, deskundigheidsbevordering en intensivering van de samenwerking met ketenpartners. Uiterlijk eind 2028 dienen gemeenten te beschikken over lokale teams die hier aan voldoen. Samenwerking met huisartsen Huisartsen vormen een belangrijk toegangskanaal tot de jeugdhulp. In de Hervormingsagenda Jeugd is afgesproken dat gemeenten zich inzetten voor het versterken van de samenwerking tussen huisartsen en lokale teams. De inzet is gericht op het terugdringen van verwijzingen naar de tweede lijn door vroegtijdige ondersteuning vanuit lokale teams en het versterken van preventieve interventies. Door verbeterde afstemming en samenwerking wordt beoogd inwoners tijdig, passend en zo licht mogelijk te ondersteunen, met een verschuiving naar het voorliggend veld en het lokale team.
17
Wet Verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg De Eerste Kamer heeft in oktober 2025 ingestemd met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, die per 1 januari 2026 in werking is getreden. Deze wet vormt een belangrijke stap in de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd. Het doel van de wet is te waarborgen dat kwetsbare jeugdigen die (hoog)specialistische hulp nodig hebben, tijdig en passend ondersteuning ontvangen. Voor gemeenten heeft deze wet de volgende consequenties: • • • •
Verplichte regionale samenwerking binnen vastgestelde jeugdregio’s; Verplichte regionale inkoop van aangewezen (hoog)specialistische jeugdhulp; Het opstellen van een gezamenlijke regiovisie op specialistische jeugdzorg; Het vastleggen van duidelijke governanceafspraken binnen de regio (besluitvorming, taken en verantwoordelijkheden).
Binnen de regio Westfriesland wordt in 2026 onderzocht welke verplichtingen uit deze wet voortvloeien en hoe hier regionaal invulling aan kan worden gegeven. Noordje in Westfriesland In 2023 heeft de regio zich gecommitteerd aan het regionale plan ‘Noordje in Westfriesland’. Deze ambitie sluit aan bij de landelijke en regionale afbouw van residentiële zorg en is noodzakelijk om passende zorg voor kwetsbare jeugdigen te blijven bieden in een veilige omgeving, met optimale ontwikkelingskansen. Onder dit plan vallen vier pilots: • • • •
Kleinschalige woonvoorzieningen Pleegzorg Verklarende analyse Integraal gezinsteam
De pilots pleegzorg, verklarende analyse en Integraal gezinsteam eindigen dit jaar en zullen worden geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten van deze evaluatie zal bij succes vervolg worden gegeven aan de implementatie. Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming 2026–2031 Het Landelijk Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming is een hervorming van de keten rond jeugdbescherming, huiselijk geweld en kindermishandeling. Doel is een eenvoudiger en gezinsgerichte zorg- en veiligheidsketen, met het gezin centraal en een regierol voor het lokale team, dat samenwerkt met ketenpartners. Na stagnatie in 2024 en 2025 is het handelingskader 'Werken aan Veiligheid' doorontwikkeld. Dit kader richt zich op vier pijlers: kennis van geweldspatronen, focus op veiligheid, een lerende grondhouding en balans in rechten. Het Toekomstscenario en het handelingskader zijn langjarige ontwikkeltrajecten. De lokale opgaven worden opgepakt in samenhang met de Hervormingsagenda, met nadruk op versterking van lokale teams, met name op preventie en onveiligheid.
Uitvoeringsplan visie Sociaal domein In december 2025 is de Visie sociaal domein vastgesteld. De visie geeft richting aan het maken van keuzes en beschrijft de strategische prioriteiten voor de komende tijd. Om de visie uit te voeren maken we een uitvoeringsplan. In dit plan staat welke doelen we willen bereiken en welke acties we daarvoor ondernemen. Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 wordt voor dit jaar een uitvoeringsplan opgesteld dat aansluit bij het beleid dat al is ingezet. 18
Minimabeleid Oekraïne Per 4 maart 2027 zullen Oekraïners onder de Participatiewet gaan vallen. Momenteel hebben zij een aparte verblijfstatus waardoor zij niet gelijk worden gesteld aan een Nederlander en daardoor geen aanspraak kunnen maken op voorzieningen vanuit de Participatiewet. Voorzieningen vanuit de Participatiewet zijn de algemene bijstand (uitkering voor levensonderhoud) en de bijzondere bijstand. Gezien de oorlog blijft voortduren heeft de regering besloten per 4 maart 2027 de Oekraïners een andere tijdelijke verblijfstatus te geven voor drie jaar. Dit gaat gevolgen hebben voor WerkSaam. Er zullen mogelijk meer uitkeringen worden verstrekt en er zullen mogelijk meer inwoners begeleiding van WerkSaam ontvangen. Ook kunnen er meer mensen aanspraak maken op de bijzondere bijstand en minimaregelingen. De financiële gevolgen zijn nog niet duidelijk. Ook is nog niet bekend of gemeenten hiervoor gecompenseerd gaan worden. Zorgverzekering Het eigen risico voor de zorgverzekering wordt naar verwachting verhoogd per 1 januari 2027. Dit kan gevolgen hebben voor de financiële situatie van onze inwoners en leiden tot zorgmijding. Deze ontwikkeling blijven we monitoren
Volksgezondheid Lokale gezondheidsnota De komende periode wordt gewerkt aan de lokale gezondheidsnota voor de periode 2027-2031. De gemeente wil voortbouwen op het bestaande gezondheidsbeleid en dit actualiseren in lijn met de landelijke ontwikkelingen. Eind 2025 is de landelijke nota gezondheidsbeleid 2025 – 2028 “samen werken aan gezondheid” vastgesteld. In deze nota worden de belangrijkste uitdagingen en prioriteiten op het gebied van volksgezondheid en preventie geschetst. Ontwikkelingen zoals vergrijzing, ongelijke kansen rondom gezondheid en veranderingen in leefstijl laten zien dat gezondheid blijvende aandacht vraagt en dat er een integrale aanpak noodzakelijk is. De gemeente werkt al meerdere jaren actief aan de ontwikkeling en uitvoering van gezondheidsbeleid voor haar inwoners. Dit gebeurt op de bekende landelijke thema’s, aangevuld met lokale accenten en programma’s, zoals een actieve en gezonde leefstijl, middelengebruik, een gezonde leefomgeving en het AED-beleid. Met de nieuwe gezondheidsnota wil de gemeente deze bestaande inzet verder versterken en samenbrengen in één samenhangend beleidskader. Zorg- en welzijnsakkoorden De incidentele middelen voortvloeiend uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) lopen af in 2026.
Aanvullend op de bestaande IZA- (en deels GALA-) afspraken zijn er afspraken gemaakt binnen het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Tevens is extra aandacht voor ouderen urgent vanwege de demografische ontwikkelingen. Er komen meer ouderen terwijl het aantal zorgverleners niet evenredig toeneemt. Het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) heeft in de periode 2025-2028 een focus op het terugdringen van het arbeidsmarkttekort en het toegankelijk laten blijven van de ouderenzorg. Onzekerheid over toekomstige rijksmiddelen vanuit zorg- en welzijnsakkoorden maken de structurele financiering van preventie en gezondheid minder voorspelbaar.
19
De gemeenten in Noord-Holland Noord werken samen met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, welzijnspartners en inwoners binnen Noord-Holland Noord Gezond (NHNG) aan een zorgsysteem dat ook in de toekomst goed blijft functioneren. Het uitgangspunt is dat zorg en ondersteuning voor inwoners toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit blijven. Deze samenwerking is nodig omdat de vraag naar zorg toeneemt, terwijl het aantal beschikbare zorgmedewerkers onder druk staat. Richting 2032 wordt in de regio een tekort verwacht van circa 7.300 FTE. Binnen NHNG is daarom een gezamenlijke beweging ingezet waarbij niet alleen wordt gekeken naar het behandelen van ziekte, maar juist naar het versterken van gezondheid, welzijn en veerkracht. Dit gebeurt door zorg, welzijn en het sociaal domein beter met elkaar te verbinden. Het Integraal Zorgakkoord sluit aan op deze samenwerking en biedt de kaders voor de regionale aanpak, die is uitgewerkt in het Transformatieplan NHNG 2025-2027. Met dit plan wordt beoogd om ook op de lange termijn passende zorg en ondersteuning voor alle inwoners te kunnen waarborgen. Bezuinigingen GGD Hollands Noorden De bezuinigingen zullen effect hebben op het beschikbare aanbod richting de inwoners, zoals het afschaffen van het laagdrempelig opvoedspreekuur. Er wordt de aankomende tijd gemonitord welke impact deze bezuinigingen teweegbrengen.
20
Voorjaarsnota 2026 Voorjaarsnota 2026
(x € 1.000)
Omschrijving Incidenteel of Structureel
2026 I
2027 S
I
2028 S
I
2029 S
I
2030 S
I
S
Programma 1 Bestuur en dienstverlening Lasten: Aanbesteding raadsinformatiesysteem
-115
Onvoorzien
-10
-10
-10
-10
-10
Baten: Algemene uitkering decembercirculaire 2025
43
2
2
2
2
2
35
35
35
35
35
Groot onderhoud
-450
-425
-425
Reserve onderhoud groenvoorzieningen (dekking groot onderhoud)
450
425
425
Plankosten budgettair neutraal uitgaven
-260
-260
-205
-140
-150
Plankosten budgettair neutraal inkomsten
260
260
205
140
150
CO2 heffing
-30
-30
-30
-30
-30
CO2 heffing (dekking vanuit afvalstoffenheffing)
30
30
30
30
30
Indexatie kosten nazorg ex-gedetineerden
-12
-12
-12
-12
-12
Risicobeheersing VRNHN
-6
-12
-15
-18
-20
Afkoop beheer en nazorg vuilstort Westwoud
-18
-18
-18
-18
-18
Hondenbelasting Programma 2 Ruimte Budgettair neutraal :
Herstel groen
-50
Reserve ondergrondse leidingen
50
Subsidie baanverlichting atletiekvereniging
-13
Reserve klimaat en duurzaamheid
13
Herstel ingravingen
-56
Reserve glasvezel
56
Inhuur Beheer High Voltage (HV) Stations
-15
Reserve ondergrondse leidingen
15
Inhuur KPN Glaspoort
-51
Reserve ondergrondse leidingen
51
Herstel openbare Ruimte na 1 jaar garantie
-70
Reserve ondergrondse leidingen
70
Programma Landelijk gebied
-20
Programma Landelijk gebied (dekking omgevingsfonds)
20
Gebiedsontwikkeling Sportlandschap verwerving gronden
-25
Sportlandschap haalbaarheidsonderzoek
-125
Ontwikkeling Molensloot-Zuid
-17
Dekking posten gebiedsontwikkeling: Reserve grondbedrijf
167
Herontwikkeling Industrieweg 35c
-48
Dekking door middel van ontrekking uit de algemene reserve
48
Lasten:
21
Reserves programma 2 Ruimte Zie kopje "Budgettair neutraal" Programma 3 Samenleving Budgettair neutraal : Onderwijs Achterstanden Beleid
-895
Onderwijs Achterstanden Beleid
895
SPUK Inburgering
-342
SPUK Inburgering
342
Brede Specifieke uitkering-regeling
-43
Brede Specifieke uitkering-regeling
43
Lasten: Haalbaarheidsstudie Gideonschool/'t Palet
-15
Informatiepunten Digitale Overheid
-23
Vormings- en ontwikkelingswerk Streekomroep
-16
Hervormingsagenda jeugd
-15
Participatiewet in balans
-12
Rijksbijdrage sociale infrastructuur Gegevensuitwisseling inburgeringsketen
7
7
7
7
7
-36
-39
-41
-44
-47
-17
-17
-17
-17
-17
-10
-10
-10
-10
-10
75
75
75
75
75
-13
Uitvoeringskosten inburgering Integrale suïcidepreventie Cliëntgebonden kosten Jeugd en WMO
-805
Subsidie versterking eerste lijnszorg
210
Wonen met ondersteuning Baten: Zie kopje "Budgettair neutraal"
Saldo mutaties
-761
10
0
1
0
-5
0
-10
0
-15
nadeel
voordelig
nadeel
voordelig
nadeel
nadeel
nadeel
nadeel
nadeel
nadeel
22
Programma 1 Bestuur en dienstverlening Griffie Aanbesteding Raadsinformatiesysteem (2026 €115.000 incidenteel nadeel) Eind 2024 is de aanbesteding voor een nieuw raadsinformatiesysteem (RIS) opgestart. Na het doorlopen beoordelingsproces is volgens de Aanbestedingswet de procedure afgerond via een definitieve gunning eind 2025. De structurele kosten passen in het daarvoor toegekende budget. Voor de incidentele kosten v is geen dekking in de begroting en daarvoor is een budget nodig van € 115.000. In dit bedrag zijn de kosten voor de implementatie en de migratie opgenomen.
Financiën Post onvoorzien (2026 e.v. € 10.000 structureel nadeel) In begroting 2026 is de post onvoorzien niet opgenomen, echter volgens het BBV is deze wel verplicht om op te nemen in de gemeentebegroting. Algemene uitkering (2026 € 43.000 incidenteel voordeel/ 2026-2030 € 2.000 structureel voordeel ) De financiële gevolgen van de decembercirculaire 2025 van het Rijk , zijn onderdeel van de Voorjaarsnota 2026. Het structureel voordeel algemene middelen vanaf 2026 betreft een marginale correctie op een aantal rekeneenheden van de algemene uitkering . Het incidenteel voordeel in 2026 is een eenmalige bijstelling van de uitkeringsfactor (€ 36.000). Daarnaast zijn de nog beschikbare middelen uit het budget 2026 voor de Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat en Energie (CDOKE) conform de verdeelsleutel over alle gemeenten verdeeld. Voor gemeente Stede Broec gaat het om een bedrag van € 7.000.
Belastingen Hondenbelasting (2026 €35.000 structureel voordeel) Uit de jaarstukken 2025 is gebleken dat de opbrengsten structureel hoger zijn dan in de begroting 2026 is geraamd. In de voorjaarsnota 2026 wordt nu een structurele bijstelling gedaan
Facilitair De schoonmaakaanbesteding voor diverse locaties binnen gemeenten Enkhuizen, Drechterland en Stede Broec wordt, conform het inkoop- en aanbestedingsbeleid, medio 2026 uitgevoerd. De nieuwe tarieven die gelden van de winnende opdrachtnemer hebben wellicht budgettaire consequenties voor huisvesting. In de begroting 2027 worden deze mogelijke consequenties meegenomen.
23
Programma 2 Ruimte Veiligheid Indexatie kosten nazorg ex gedetineerden (2026 € 12.000, incidenteel nadeel) De nazorg voor ex-gedetineerden vindt regionaal plaats. Iedere gemeente draagt hier financieel aan bij. Sinds 2021 heeft geen indexatie plaatsgevonden van deze kosten. In 2026 worden de kosten geïndexeerd. Dit vraagt een extra financiële bijdrage. In 2026 worden scenario’s uitgewerkt voor de inrichting van de nazorg van ex-gedetineerden. Hiervoor volgt in 2026 een voorstel.
Wegen Herstellen van ingravingen (2026 € 56.000, budgettair neutraal) De kosten voor het herstellen van ingravingen kunnen worden gedekt uit de reserve glasvezel.
Openbaar groen Onderhoud groenvoorziening (2026 € 450,000 en 2027 € 425.000 per jaar, budgettair neutraal) In 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de het instellen van de bestemmingsreserve onderhoud groenvoorziening ter waarde van 1.3 miljoen. In 2026 voeren we reconstructies uit aan het openbaar groen en vragen een onttrekking van €450.000 uit deze bestemmingsreserve. Vanaf het tweede kwartaal wordt gestart met het groot onderhoud en het wijkgericht vervangen van openbaar groen (beplanting), op basis van een inventarisatie en urgentiebepaling, om een kwaliteitsslag te realiseren. Het bedrag van € 1,3 miljoen dat door de raad beschikbaar is gesteld, is opgenomen in het groot onderhoudsplanning. In de voorjaarsnota vragen wij om € 450.000 te onttrekken uit deze reserve ten behoeve van het groot onderhoud. In 2027 en 2028 worden de resterende bedragen evenredig aangevraagd, te weten € 425.000 per jaar. Graafwerkzaamheden openbaar groen (2026 € 50.000, budgettair neutraal) Naar aanleiding van graafwerkzaamheden ten behoeve van kabels en leidingen is er schade ontstaan aan het openbaar groen. Vanuit de reserve ondergrondse leidingen wordt in 2026 € 50.000 onttrokken om beschadigd groen te vervangen.
Warmtetransitie Subsidie atletiekvereniging, baanverlichting (2026 € 12.500, budgettair neutraal) In het kader van verduurzaming een eenmalige subsidie te verlenen voor het vervangen van de baanverlichting van de atletiekvereniging naar LED verlichting. De gemeente heeft een subsidieregeling voor het verduurzamen van gebouwen met een maatschappelijke functie, waar in de jaren 2024 en 2025 overschotten waren die naar de reserve duurzaamheid zijn gevloeid. Omdat de baanverlichting geen gebouw betreft kan de vereniging hiervoor geen aanspraak maken op de subsidie. De kosten voor het verduurzamen van de baanverlichting (€12.500) te dekken uit de egalisatie reserve duurzaamheid.
Afval CO2-heffing HVC (2026 e.v. € 30.000, budgettair neutraal) In de afgelopen maanden is duidelijk geworden dat de CO2-heffing over het lopende belastingjaar hoger zal uitpakken dan in de begroting is geraamd. HVC heeft aangegeven deze toename door te rekenen aan de gemeente. Verwachte kosten voor 2026 zijn € 30.000. Verwachting is dat deze kosten in de aankomende jaren zullen stijgen. De afvalstoffenheffing dienst als dekking voor deze kostenstijging. Afkoop Westwoud (2026, € 18.123, structureel nadeel) In februari 2026 hebben de in de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) deelnemende gemeenten positieve zienswijzen afgegeven op het afkoopvoorstel van Bodemzorg inzake de 30 jarige overdracht van het beheer en de nazorg van de voormalige vuilstort te Westwoud. Naar verwachting vindt de overdracht plaats per 1 januari 2027. De kosten worden op basis van de meest recente bevolkingscijfers verdeeld over de deelnemende gemeenten. 24
Ruimtelijke ontwikkeling Programma Landelijk Gebied (€ 20.000 budgettair neutraal) De raden van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland hebben ingestemd met het vaststellen van de Omgevingsvisie SED. In deze omgevingsvisie staat dat we een Programma Landelijk Gebied (hierna: het Programma) op gaan stellen om te bepalen hoe we de uitgangspunten van de omgevingsvisie gaan vertalen in speerpunten van beleid. Het Programma Landelijk Gebied geeft niet alleen invulling aan de omgevingsvisie. Met dit Programma gaan we ook concreet en lokaal aangeven hoe we gaan bijdragen aan de globale uitgangspunten en doelen die in de regionale plandocumenten zijn gesteld, zoals het Pact van Westfriesland, de Regionale Mobiliteitsvisie, het Energiesysteem Actieplan en de omgevingsvisie van de Provincie Noord-Holland. Met dit voorstel kunnen we in 2026 vorm en inhoud gaan geven aan het programma Landelijk Gebied.