Kadernota 2023 Voorjaarsnota 2022 SB versie 24-6

Kadernota 2023/ Voorjaarsnota 2022

2

Inhoud

1.

Inleiding ......................................................................................................................3

2.

Uitgangspunten Begroting 2023 en de meerjarenraming ............................................5

3.

Beleidsontwikkelingen...............................................................................................10

4.

Voorjaarsnota 2022...................................................................................................14

5.

Kadernota 2023-2026 ...............................................................................................26

6.

Investeringen ............................................................................................................29

7.

Reserves en voorzieningen.......................................................................................32

8.

Totaaloverzicht mutaties ...........................................................................................32

9.

Beslispunten .............................................................................................................33

Bijlage: Budgettair neutrale wijzigingen ................................................................................34

3

1. Inleiding Algemeen Dit Planning & Control (P&C) document is de eerste van deze gemeenteraadsperiode. Het betreft de Kadernota 2023 en de Voorjaarsnota 2022 ineen. Op 9 mei 2022 heeft u kennis kunnen nemen van het coalitieakkoord “Samenwerken, Samen leven, Samen ontwikkelen” dat de hoofdlijnen aangeeft van onze ambities in de komende bestuursperiode. Het geeft de richting aan maar zorgt er ook voor dat we wendbaar en flexibel blijven. Zoals afgesproken zal het coalitieakkoord de basis vormen voor het nog uit te werken raadsprogramma en college uitvoeringsprogramma (CUP). Bij die verdere uitwerking komen uiteraard ook de prioritering en financiële doorrekening aan de orde. Door het ontbreken van enerzijds het raadsprogramma, waardoor de prioritering van de ambities voor de komende 4 jaar nog moet plaatsvinden, en anderzijds het nog niet beschikbaar zijn van de meicirculaire en de mate van compensatie van een aantal toenemende kosten treft u in deze kadernota alleen de autonome, onontkoombare wijzigingen voor 2022 aan in de voorjaarsnota. Dit geldt ook voor de kaders en uitgangspunten voor de begroting 2023 en verdere jaren. Slechts in een uitzonderlijk geval zijn er wel beleidsvoornemens opgenomen.

De basis hiervoor vormt het coalitieprogramma waarbij er ook rekening is gehouden met eerdere besluiten van de gemeenteraad zoals bijvoorbeeld de wens een uitvoeringsplan op te stellen als vervolg op het door u raad vastgestelde verkeersplan. De circulaires van de rijksoverheid laten de laatste jaren een behoorlijk fluctuerend beeld zien waar moeilijk een stabiel financieel gemeentelijk beleid op gevoerd kan worden. Daarnaast is er op dit moment sprake van een hoog oplopende inflatie. Dit zorgt er voor, net als in de rest van Nederland, dat de kosten stijgen, met name in het ruimtelijk domein. De meicirculaire van het gemeentefonds wordt eind mei 2022 verwacht en dat is niet tijdig genoeg om in de kadernota te kunnen verwerken. Onze aanname is dat met name de hoge inflatie door de rijksoverheid gecompenseerd gaat worden in de Algemene Uitkering maar zekerheid daarover ontstaat pas als de meicirculaire wordt uitgegeven. We hebben er daarom voor gekozen de inflatie niet te verwerken in de kader- en voorjaarsnota maar dit pas te doen als de meicirculaire bekend is. Daarnaast heeft de rijksoverheid aangegeven dat er (structurele) middelen zullen komen voor bijvoorbeeld de energietransitie en de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De verwachting is dat deze gelden onderdeel gaan uitmaken van de uitkering uit het gemeentefonds maar in welke mate is nog niet (geheel) bekend.

Ook hiervoor geldt dat dit niet is opgenomen in het voorliggende document maar dat dit na het uitkomen van de meicirculaire zal dit worden verwerkt. We streven in de Begroting 2023 naar een structureel en reëel evenwicht in het begrotingsjaar 2023. Dan blijft er sprake van een repressief toezichtsregime door de provinciale toezichthouder. Het structurele en reële begrotingsevenwicht blijft, zoals eerder is aangegeven, door de fluctuaties in de rijksuitkeringen een uitdaging.

4 Zodra de financiële consequenties van de meicirculaire bekend zijn, zullen we u via een raadsbrief, inclusief financieel onverzicht, informeren. De financiële gevolgen van de meicirculaire zullen wel worden verwerkt in de Begroting 2023 en wij spreken de hoop uit dat dan het raadsprogramma gereed is en kan worden betrokken bij het opstellen van de begroting.

Indeling Bij het lezen van de kadernota zal u wellicht opvallen dat deze een andere indeling heeft dan voorgaande jaren. Er is een striktere scheiding aangebracht tussen het onderdeel voorjaarsnota en de kadernota zelf. Ook is er bij de gevraagde budgetten een kort financieel overzicht opgenomen van hoe de wijziging zicht verhoudt tot het totaalbudget en hoe het budget zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Voorjaarsnota De Begroting 2022 is in het najaar van 2021 vastgesteld. Door voortschrijdend inzicht en nieuwe onontkoombare ontwikkelingen is aanpassing van een aantal budgetten gewenst. Kadernota 2023-2026 In de kadernota stelt de gemeenteraad de kaders vast op basis waarvan de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 zal worden opgesteld. Wij vertrouwen erop dat de wijzigingen bijdragen aan een betere leesbaarheid en aan de versterking van uw kaderstellende rol en uw budgetrecht.

Dit document bestaat uit een aantal hoofdstukken. In hoofdstuk 2 zijn de uitgangspunten voor de Begroting 2023 opgenomen. Dit betreffen de kaders op basis waarvan de begroting 2023 en de meerjarenraming zal worden opgesteld. In hoofdstuk 3 informeren we u over de beleidsontwikkelingen die op dit moment nog niet financieel vertaald kunnen worden, maar waarvan het wel belangrijk is om er kennis van te nemen. In hoofdstuk 4 is de voorjaarsnota opgenomen. De voorjaarsnota is opgesplitst in autonome mutaties en nieuw beleid. In hoofdstuk 5 staan de mutaties voor 2023 en verder (de kadernota). Hoofstukken 6 en 7 geven informatie over investeringen en reserves. In hoofdstuk 8 treft u een cijfermatig overzicht aan van alle mutaties en voorstellen die zijn opgenomen in deze kadernota. Tenslotte treft u in hoofdstuk 9 een overzicht aan van de beslispunten.

5

2. Uitgangspunten Begroting 2023 en de meerjarenraming Algemene prijsinflatie

Inflatiecijfer (prijs bruto binnenlands product) uit de meicirculaire 2022.

Salarissen

Inflatiecijfer (prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers) uit de meicirculaire 2022.

Tarieven en heffingen Secretarieleges, onroerendezaakbelastingen1, marktgelden en rioolheffing. Afvalstoffenheffing

Inflatiecijfer (prijs bruto binnenlands product) uit de meicirculaire 2022.

Nog te bepalen. De tarieven van de HVC zijn nog niet bekend.

Overige Rente op nieuwe investeringen

+ 2,0%

Rente op bestaande investeringen

Rente omslagpercentage

Uitkering gemeentefonds

Meicirculaire 2022

Bijdrage gemeenschappelijke regelingen

+ 2,3 %

Subsidies (alle sectoren)

+ 3,67%

Bijdrage SED organisatie

Begroting 2023 SED organisatie

Toelichting uitgangspunten Algemeen De inflatie is de afgelopen tijd gestegen. In de begroting 2022 is nu een inflatie van 1,4% verwerkt. Deze is cumulatief verwerkt, dus ook voor de jaren na 2022. In de begroting verwerken we het inflatiecijfer uit de meicirculaire 2022. Voor 2022 is dit 4,1% en voor de jaren daarna 2,4%. Hierdoor koppelen we de bijraming van de budgetten met het extra geld middels de algemene uitkering. Doordat is afgesproken dat de inflatie van de GR-en regionaal wordt bepaald door de regietafel is op deze posten al wel inflatie toegerekend. Ook op de subsidies is al inflatie toegerekend, omdat de organisatie hier al in een vroeg stadium mee aan de gang moet en de subsidieontvangers dan ook vroegtijdig weten hoe hoog de subsidie voor 2023 zal zijn. Middels een begrotingswijziging zullen de prijsgevoelige budgetten aangepast worden op basis van het inflatiecijfer uit de septembercirculaire. 1

Op pagina 6 wordt dit punt verder verduidelijkt onder het kopje tarieven en heffingen.

6 Rente  De rente over nieuwe investeringen wordt gebaseerd op een schatting. De rente voor een lening voor 25 jaar bij de BNG is momenteel 1,8%. We zien een stijgende lijn.  De rente op bestaande investeringen wordt verdeeld via het rente omslagpercentage. Dit percentage is de verhouding tussen de verwachte rentekosten en de boekwaarde van de activa per 1-1-2023. Tarieven en heffingen  De tarieven en heffingen voor belastingjaar 2023 zullen worden verhoogd met de inflatie welke is opgenomen in de meicirculaire 2022. Uiteindelijk worden de tarieven en heffingen voor het belastingjaar 2023 eind 2022 door de raad vastgesteld waarbij het inflatiecijfer uit de septembercirculaire opgenomen wordt.  Voor de onroerendezaakbelastingen is het uitgangspunt dat de opbrengststijging is gekoppeld aan het inflatiecijfer uit de meicirculaire 2022. Dit is exclusief de areaaluitbreiding. Ook hier geldt dat het uiteindelijke tarief voor belastingjaar 2023 eind 2022 door de raad wordt vastgesteld waarbij het inflatiecijfer uit de septembercirculaire opgenomen wordt.  Voor de tarieven van de afvalstoffenheffing worden de tarieven van de HVC doorberekend (nog niet bekend).

Subsidies In het onderstaande overzicht zijn de subsidieplafonds per onderdeel weergegeven: (bedragen * € 1.000) Plafonds Subsidieregelingen Stede Broec 2023 1: Welzijn 2: Zorg 3: Onderwijs 4: Sport en Recreatie 5: Kunst en Cultuur 6: Eenmalige en vernieuwende maatschappelijke activiteiten 7: Huisvestingskosten maatschappelijke accommodaties

246 1.297 59 77 799 30 259

Totaal

2.757

Toelichting op subsidies: Voor subsidies wordt voor de lonen uitgegaan van de prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers (CPB december 2021: 4,0%). Voor prijsgevoelige onderdelen wordt uitgegaan van Prijs Bruto Binnenlands Product (CPB december 2021: 2,9%). Omdat wordt gerekend met een verhouding loon/prijs van 70/30 wordt een indexatie toegerekend van 3,67%. In verband met een extra rijksbijdrage wordt het budget voor Art. 1 (Bureau Discriminatiezaken (Regeling 1) verhoogd met € 9.000 (wettelijke taak) en is er een innovatiebudget van € 10.000 opgenomen voor Stichting Ons Stede Broec (Regeling 2) als onderdeel van vernieuwde subsidieafspraken 2022 en 2023 (nieuw beleid).

7 Overige  De uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2022. In de algemene uitkering worden loon- en prijsontwikkelingen verwerkt op basis van de landelijke cijfers. In de meerjarenraming van de algemene uitkering wordt uitgegaan van het systeem van lopende prijzen. Dit betekent dat rekening wordt gehouden met de compensatie voor loon- en prijsstijgingen.  Voor indexatie van de bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen wordt aangesloten bij de Financiële Uitgangspunten gemeenschappelijke regeling Noord Holland Noord van de Regietafel GR-en NH-N.  Voor de bijdrage aan SED organisatie wordt aangesloten bij de bijdrage uit de Begroting 2023 van de SED organisatie.

Uitwerking uitgangspunten Hieronder worden de uitgangspunten van Hoofdstuk 2 financieel vertaald. In de begroting 2022 zijn bepaalde uitgangspunten verwerkt. Deze wijzigen voor 2023 en de financiële gevolgen worden opgenomen. Inflatie In de Begroting 2022 en de meerjarenraming is een cumulatieve inflatie verwerkt van 1,4%. We zien een oplopend inflatiecijfer. De inflatie wordt in de Begroting 2023 aangepast op basis van het inflatiecijfer in de meicirculaire 2022. Voor 2022 is dit een inflatie van 4,1% en voor de jaren daarna is dit 2,4%. Voor subsidies wordt de verhouding 70/30 toegepast op de indexatie voor salarissen (4%) en prijzen (2,9%). Dit is 3,67%. Algemene uitkering (2022: € 229.000, 2023: € 1.200.000, 2024: € 2.076.000, 2025: € 2.459.000 en 2026: € 653.000) Drie keer per jaar wordt de algemene uitkering door het Rijk aangepast. Dit wordt gedaan door middel van circulaires. Het Rijk heeft de decembercirculaire 2021 uitgegeven. De decembercirculaire wordt in dit document verwerkt. In de begroting 2022 is de raming van de algemene uitkering gebaseerd op de septembercirculaire 2021. Voor alle jaren laat de decembercirculaire 2021 een positieve bijstelling zien. In dit onderdeel zijn de financiële gevolgen gesplitst in gevolgen door compensatie van Coronakosten en gevolgen door overige aspecten.

Compensatie van coronakosten: In de decembercirculaire is de volgende post toegevoegd met betrekking tot coronakosten: Omschrijving Gemeenteraadsverkiezingen

2022 45

Dit is een toekenning voor de extra kosten welke zijn gemaakt bij het organiseren van de gemeenteraadsverkiezingen.

8

Overige aspecten: Omschrijving Uitkeringsfactor en hoeveelheidsverschillen Salarislasten Zorgdomein (Jeugd) Salarislasten Zorgdomein (WMO) Robuust rechtsbeschermingssysteem Versterking ondersteuning wijkteams Impuls integraal werken Systeemleren

2022 48 50 49 25 45 6 6 229

De mutaties boven de € 15.000 worden hieronder toegelicht. Uitkeringsfactor en hoeveelheidsverschillen De maatstaven bepalen de hoogte van de algemene uitkering. De aantallen van deze maatstaven zijn naar boven bijgesteld. Salarislasten Zorgdomein Jeugd en Wmo Vanaf 2022 stijgt de algemene uitkering met € 99.000. Dit komt doordat het kabinet vanaf 2022 structureel € 94 miljoen beschikbaar stelt aan gemeenten, zodat zij de financiële middelen hebben om de stijging van de zorgsalarissen in het sociaal domein mogelijk te kunnen maken. Robuust rechtsbeschermingssysteem Er is bij het ministerie van justitie en veiligheid een programma rechtsbijstand waarin met partners wordt gewerkt aan een stelselvernieuwing. Mede in opvolging van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) wordt gewerkt aan een robuust rechtsbeschermingsstelsel dicht bij de burger. Gemeenten zijn daarin belangrijke partners. De bedragen wordt aan de algemene uitkering toegevoegd om gemeenten in staat te stellen om meer robuuste rechtsbescherming voor hun inwoners te organiseren. Versterking ondersteuning wijkteams Om de toegang van cliënten tot de gemeentelijke dienstverlening en ondersteuning te verbeteren stelt het Rijk structureel € 43.000 beschikbaar.

Voor de sociale wijkteams komt hierdoor extra uitvoeringscapaciteit beschikbaar voor de coördinatie tussen de verschillende soorten van hulpverlening in het sociaal domein. Bijdrage SED organisatie (2022: -€ 261.000, 2023: -€ 462.000, 2024: -€ 542.000, 2025: -€ 616.000 en 2026: -€ 877.000) Voor de bijdrage aan de SED organisatie is aansluiting gezocht bij de voorjaarsnota 2022 en de Begroting 2023 van de SED organisatie. In deze stukken is rekening gehouden met een nieuwe verdeelsleutel. Verder is binnen de SED-begroting aangesloten bij de regionale richtlijn voor GR-en in NoordHolland Noord. Dit betekent dat voor 2022 indexatie van 1,7%. Voor 2023 is de indexatie 2,3%.

9 Overige gemeenschappelijke regelingen (2023: -€ 54.000, 2024: -€ 109.000, 2025: -€ 166.000 en 2026: -€ 225.000) In de Begroting 2022 is op basis van de richtlijn van de Regietafel voor de loonontwikkeling uitgegaan van een indexatie van 1,3% en voor de prijsontwikkeling van 1,4%. Het gewogen gemiddelde is 1,33%. Voor 2023 is de loonindexatie 2,3% en de prijsindexatie 2,3%. Het gewogen gemiddelde is 2,3%. Hierdoor worden de bijdragen voor de jaren 2023 t/m 2026 aan de GR-en bijgeraamd. Na de vaststelling van de begrotingen van de GR-en door de Algemeen Besturen, worden de daadwerkelijke bijdragen van de GR-en aangepast. Dit gebeurt bij de begroting 2023. In de onderstaande tabel worden de financiële gevolgen van het verwerken van de uitgangspunten weergegeven: (bedragen * € 1.000) Omschrijving

2022

2023

2024

2025

2026

-71

-120

-171

-247

189

188

192

202

1.011

1.888

2.267

451

-462

-542

-616

-877

-54

-109

-166

-225

613

1.305

1.506

-696

Uitgangspunten (hfdst. 2) Inflatiecorrectie subsidies (inflatie 3,67% voor 2022) Decembercirculaire 2021 (AU)

229

Maartbrief 2022 (AU) Bijdrage SED organisatie (o.b.v. Begroting 2023 en VJR 2022) Inflatiecorrectie bijdrage GR-en Saldo mutaties

-261

-32

10

3. Beleidsontwikkelingen In dit hoofdstuk komen de ontwikkelingen terug, die op dit moment nog niet financieel vertaald kunnen worden, maar waarvan het wel belangrijk is om er kennis van te nemen. Programma 1 Bestuur en ondersteuning Raadsinformatiesysteem In het najaar 2022 wordt het raadsinformatiesysteem aanbesteed. Nog niet bekend is wat de incidentele kosten van de aanbesteding zijn en wat de structurele kosten zijn. Voorziening pensioenen en wachtgelden In verband met de gemeenteraadsverkiezingen in maart jl. wordt een wijziging in de samenstelling van het college verwacht. Deze wijzigingen kunnen invloed hebben op de opbouw van de “Voorziening pensioenen en wachtgelden” en op de te betalen verzekeringspremies. De financiële gevolgen worden in de Najaarsnota 2022 verwerkt. Programma 3 Beheer Openbare ruimte Inflatie Materialen en opdrachten worden duurder. Deze prijsstijging gaat sneller dan de inflatie. Tevens bestaat de kans dat werken niet kunnen worden uitgevoerd omdat materialen niet voorradig of leverbaar zijn. Groen De uitwerking van de vastgestelde beheerparagraaf biodiversiteit heeft zijn impact op het karakter van het openbaar groen. Natuurlijke ontwikkelingen krijgen meer ruimte waardoor ook de uitstraling van het openbaar groen op diverse plekken een meer natuurlijker uitstraling krijgen.

Ook de klimaatadaptatie en het vastgestelde omgevingsprogramma Bomen moeten leiden tot een vergroening van de buitenruimte. Programma 5 Samenleving Vluchtelingen oorlog Oekraïne Op 24 februari van dit jaar viel Rusland Oekraïne binnen wat een vluchtelingenstroom op gang bracht. Direct werd er binnen de ambtelijke organisatie een crisisteam opgezet die zich voorbereidde op de opvang van ontheemden uit de Oekraïne. Zo’n anderhalve week later zijn de eerste vluchtelingen geplaatst bij gastgezinnen, vakantieparken en hotels binnen de SED-gemeenten. Naast plaatsing van ontheemden houdt het crisisteam zich ook bezig met andere aspecten die deze opvang met zich meebrengt zoals (medische)zorg, verstrekken van leefgeld, gastgezinnen, scholing, werk en huisdieren. Nu de eerste opvang geregeld is wordt de focus verlegd naar opvang van midden en lange termijn in de vorm van semi permanente huisvesting. Niet alleen ambtelijk trekken de drie gemeenten samen op, maar ook bestuurlijk weten we elkaar goed te vinden. De baten en lasten die deze opvang met zich meebrengt, zoals uitkering per vluchteling, huisvesting, leefgeld worden gelijk verdeeld over de

11 3 gemeenten. Op dit moment zijn er vanuit het Rijk nog geen definitieve regelingen bekend waardoor er in de voorjaarsnota geen begroting kan worden opgenomen. CAO Jeugdzorg Op 11 april 2022 is er een onderhandelingsakkoord bereikt inzake de CAO jeugdzorg 20212023. In de CAO is onder andere een stapsgewijze loonsverhoging afgesproken tot 8% vanaf 2023. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om reële tarieven te betalen voor jeugdzorg die door zorgaanbieders wordt geleverd, dit vloeit voort uit artikel 2.12 van de Jeugdwet. Tijdens de inkoopprocedure en bij aanvang van de overeenkomst moeten reële tarieven worden vastgesteld. Er bestaat geen rechtstreekse wettelijke verplichting die de gemeente ertoe dwingt de reeds vastgestelde tarieven tussentijds – gedurende de looptijd van de overeenkomst - naar boven bij te stellen. Dat staat los van in de overeenkomst opgenomen indexeringsclausules, waaraan gemeenten zich vanzelfsprekend moetenhouden. De huidige contracten lopen tot en met 2023. IKC Plan Zuid Om na vaststelling van het IHP direct aan de slag te kunnen met de voorbereidingen voor een IKC in PlanZuid wordt een externe projectleider aangetrokken en verkennende onderzoeken worden gedaan. In het hoofdstuk Voorjaarsnota 2022 wordt hiervoor budget gevraagd.Er wordt een raadsvoorstel voorbereid waardoor de raad kan besluiten of dit project wordt opgestart.

Programma 6 Milieu Afvalinzameling Het budget voor de afvalinzameling en -verwerking worden geïndexeerd op basis van de gebruikelijke indexaties. Daarnaast wordt rekening gehouden met de consequenties van de energieprijzen op de afvalmarkt en transport. In 2022 wordt een nieuw afvalbeleidsplan voorgelegd aan de raad. Eventuele (investerings)budgetten worden hiervoor aangevraagd bij de behandeling van het plan. Klimaat en duurzaamheid In 2019 is het klimaatakkoord getekend. Gemeenten hebben een grote rol in de uitvoering hiervan. Deels is de gemeente hier al mee aan de slag gegaan, al dan niet in regionaal verband. Zo hebben de gemeenten in Westfriesland allen ingestemd met de Regionale Energiestrategie en een Transitievisie Warmte. Voor de uitvoering van alle klimaattaken is de komende jaren geld en capaciteit nodig. Het Rijk heeft ook toegezegd dat gemeenten hier geld voor gaan krijgen. In 2022 is in de meicirculaire geld toegezegd (97.000 voor gemeenten zo groot als Stede Broec) als overbrugging voor de klimaattaken. In het landelijk coalitieakkoord is een veel groter bedrag ter beschikking gesteld, wat kan oplopen tot € 800.000 per jaar in 2026. De VNG is momenteel in onderhandeling met het Rijk over de verdeling van deze middelen de komende jaren.

We hanteren het uitgangspunt we als gemeente pas uitvoering geven aan de klimaattaken als het geld daadwerkelijk ter beschikking wordt gesteld.

12 Programma 7 Volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling Centrum-ontwikkeling Op 26 januari 2022 is de gebiedsvisie Stede Broec Centrum-Zuid vastgesteld. Het betreft een samenhangende ruimtelijke visie voor het zuidelijk deel van het centrumgebied welke o.a. bestaat uit fase 5, de stationszone en de Middenweg. De afgelopen jaren is succesvol aan de versterking van het Streekhof gewerkt. De west- en oostzijde zijn afgerond (fase 4, Zesstedenweg en parkeren). Daarnaast is het Streekplein aangepakt. Het is een levendig plein geworden met dienstverlening, winkels en horeca. Er resteren een aantal opgaven: de ontwikkeling van fase 5, de zuidelijke afronding van het Streekplein, de inrichting van de stationsomgeving, de eventuele herontwikkeling van de Tuin (braakliggend gebied) en herontwikkeling van de Woonschakel. In de vastgestelde gebiedsvisie zijn de plannen gepresenteerd. Nu is het tijd om ze uit te werken zodat de initiatiefnemers concreet aan de slag kunnen. In willekeurige volgorde worden de komende periode de volgende activiteiten opgepakt:  realisatie Middenweg 7,  ontwikkeling Middenweg 5 (Woonschakel),  uitwerking ontwikkelplannen de Middend 1-3-5 (Rabobank / Tandheelkundig zorgcentrum (incl. beeldkwaliteitseisen),  uitwerking openbare ruimte stationsomgeving en zuidkant Streekplein,  marktverkenning / -consultatie Fase 5 en  participatie.

Middengebied Stede Broec Zuidwest In maart 2017 is de gebiedsvisie Stede Broec Zuidwest, Landschap in beweging vastgesteld. De gebiedsvisie geeft de gemeentelijke ruimtelijke ambitie weer van het gebied. Om uitwerking te kunnen geven aan de ambitie van het Middengebied (recreatie- en sportlandschap) is in april 2021 door het college een voorkeursrecht gevestigd op de gronden in dit gebied. De gemeenteraad heeft in de vergadering van 27 mei dit besluit bekrachtigd. Nadat het voorkeursrecht is gevestigd, vraagt een instandhouding verdere planologische uitwerking (opstellen structuurvisie / omgevingsplan) en besluitvorming (uiterlijk binnen 3 jaar) waarna de realisatie kan starten. De bestuursopdracht is vastgesteld waarmee het project van start is gegaan. Programma 8 Algemene dekkingsmiddelen Uitkering gemeentefonds Met betrekking tot de uitkering van het gemeentefonds is veel onzeker. De gemeenten hebben overleg met het nieuwe kabinet over de financiële positie van gemeenten. Het gaat dan vooral om de volgende onderwerpen: - Jeugdzorg: Vanwege de weinig coöperatieve opstelling van de rijksoverheid is de VNG in het voorjaar van 2021 een arbitrageprocedure gestart. De uitspraak van de Commissie van Wijzen was meer dan helder: gemeenten moeten gecompenseerd worden voor de feitelijke kosten van de jeugdhulp.

Het Rijk en gemeenten dienen ook gezamenlijk een hervormingsagenda op te stellen.

13 -

-

-

-

-

-

Wmo: Het stijgende gebruik van de huishoudelijke zorg zet de beschikbaarheid van Wmo voorzieningen onder druk. Er wordt door het Rijk en de VNG gewerkt aan een eerlijkere eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp. De uitkomst is nog niet bekend. Opschalingskorting: Gemeenten hebben nadrukkelijk verzocht om de opschalingskorting terug te draaien en dat is voor deze kabinetsperiode gelukt. Vanaf 2026 houden we rekening met een volledige terugkeer van de opschalingskorting. Accres: Volgens de financieringssystematiek 'samen trap op-samen trap af' wordt een toename van het accres verwacht. Maar als de plannen niet uitgevoerd kunnen worden (met lagere rijksuitgaven tot gevolg) betekent dit dat het accres uiteindelijk weer naar beneden wordt bijgesteld. Verruiming belastinggebied gemeenten: In het coalitieakkoord kondigt het kabinet een nieuwe financieringssystematiek aan, ingaande 2026, waarbij de mogelijkheid voor een groter eigen belastinggebied wordt betrokken. Aan een groter eigen belastinggebied hebben de gemeenten voorwaarden verbonden. Waaronder het feit dat het gemeentefonds op orde moet zijn voor het kunnen uitvoeren van medebewindstaken en dat er per saldo geen sprake kan zijn van een toename in de lastendruk voor onze inwoners. De rijksbelastingen zullen dus gelijktijdig omlaag moeten om de toename van lokale financiële armslag te compenseren.

Deze nieuwe financieringssystematiek moet ervoor zorgen dat gemeenten en provincies meer stabiliteit en autonomie krijgen. Omdat deze nieuwe financieringssystematiek nog uitgewerkt moet worden heeft het kabinet ervoor gekozen vanaf 2026 het accres niet te berekenen, waardoor de gemeenten worden gecongronteerd met een daling van de algemene uitkering in 2026. Overige fondsen: Voor woningbouw, klimaat en stikstof zijn aparte fondsen gevormd. Hiervoor worden middelen aan het gemeentefonds onttrokken en gemeenten kunnen aanspraak maken op dit fonds. Dit zal dus ten koste gaan van de huidige voorzieningen. Herijking gemeentefonds: De herijking gemeentefonds is nog niet definitief. Het idee is dat het 1 januari 2023 wordt ingevoerd. de voorlopige uitkomst is dat de gemeente € 31 per inwoner extra ontvangt.

Na de Eindejaarsnota 2021 is de decembercirculaire 2021 en de maartbrief 2022 uitgekomen. Zie voor een toelichting het hoofdstuk 4. Voorjaarsnota onder programma Algemene dekkingsmiddelen. Programma 0 Overhead Wet open overheid Per 1 mei 2022 treedt de Wet open overheid (Woo) in werking. Deze wet vervangt de huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Primair stelt de Woo gemeenten verplicht om meer informatie actief openbaar te maken, een Woo-contactfunctionaris aan te stellen en Wooverzoeken (nu Wob) af te handelen. De Woo bevat een strakker proces voor de afhandeling van verzoeken dan de Wob en bevat de mogelijkheid om verzoeken elektronisch in te dienen. Secundair stelt de Woo gemeenten verplicht hun informatiehuishouding op orde te brengen, zodat de juiste informatie gemakkelijk vindbaar en toegankelijk is. De lasten en de baten zijn in de begroting 2022 structureel opgenomen.

14

4. Voorjaarsnota 2022 De onderstaande ontwikkelingen hebben betrekking op 2022. Deze kunnen een structureel financieel effect hebben. Dit structurele effect wordt ook verwerkt in deze voorjaarsnota. De voorjaarsnota is opgesplitst in autonome mutaties en nieuw beleid.

Toelichting autonome mutaties voorjaarsnota 2022 Programma 1 Bestuur en ondersteuning In de onderstaande tabel is het totaal aan geraamde baten en lasten weergegeven op programmaniveau: Effect autonome mutaties voor programma 1 Bestuur en ondersteuning

Totaal lasten: Totaal baten:

Begroting Werkelijk Begroting na Voorjaarsnota Gewijzigde 2021 20212 raad mei 2022 autonoom 2022 begroting 2022 1.759 1.520 2.551 17 2.568 6 15 205 205

Mobiele apparaten raads- en commissieleden (2022: -€ 10.000 incidenteel) Er worden devices voor raad- en commissieleden aangeschaft. Raadsvergadersysteem en fractiekosten (vanaf 2022 -€ 7.000 structureel) Er zijn extra kosten met betrekking tot Notubiz. Dit komt door een stijging van de kosten en ook door de aanschaf van een nieuwe module ter vervanging van Agora. Daarnaast is er een stijging van de fractiekosten door twee extra fracties. Programma 3 Beheer Openbare ruimte In de onderstaande tabel is het totaal aan geraamde baten en lasten weergegeven op programmaniveau: Effect autonome mutaties voor programma 3 Beheer openbare ruimte

Totaal lasten: Totaal baten:

Begroting Werkelijk Begroting na raad Voorjaarsnota Gewijzigde 2021 2021 mei 2022 autonoom 2022 begroting 2022 4.332 4.108 4.382 5 4.387 245 262 62 62

Openbaar groen (vanaf 2022: -€ 5.000 structureel) Het eerste deel van Waterweide is opgeleverd en in onderhoud genomen. Dit betekent een areaaluitbreiding voor het openbaar groen. Hierdoor worden de kosten van het groenonderhoud hoger.

2

Voor een toelichting van het verschil tussen de geraamde en werkelijke lasten 2021 verwijzen wij u aar de jaarstukken 2021

15 Programma 5 Samenleving Effect autonome mutaties voor programma 5 Samenleving Begroting 2021 Totaal lasten: Totaal baten:

Werkelijk 2021

Begroting na raad mei 2022

35.494

35.150

34.047

8.171

8.110

6.492

Voorjaarsnota Gewijzigde autonoom 2022 begroting 2022 1.260

35.307 6.492

Bijdrage lokale omroep (vanaf 2022: -€ 5.000 structureel) De bijdrage voor de lokale omroep wordt bepaald op basis van aantal huishoudens x het landelijk voorgesteld richtsnoerbedrag. Zowel het aantal huishoudens als het richtsnoerbedrag stijgt ieder jaar. Als de raad minder wil uitgeven dan het richtsnoerbedrag kan het college uitzoeken of het mogelijk is van het richtsnoerbedrag af te wijken. Veilig Thuis (vanaf 2022: -€ 22.000 structureel) Veilig Thuis onderzoekt op basis van meldingen of er daadwerkelijk sprake is van huiselijk geweld of kindermishandeling. Veilig thuis valt onder de gemeenschappelijke regeling GGD. De raad heeft ingestemd met de begroting voor veilig thuis, alleen is dit nog niet verwerkt in de gemeentebegroting. De kosten stijgen in verband met hogere personeelskosten in verband met inhuur en aanpassingen aan ICT. Energietoeslag uitvoeringskosten en toeslagen (budgettair neutraal) Vanwege de energiecrisis stijgen de energieprijzen en komen er steeds meer huishoudens financieel in de problemen. Het kabinet heeft een aantal maatregelen getroffen om de kosten te verminderen. Een van deze maatregelen is het verstrekken van een eenmalige energietoeslag van € 800 aan mensen met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de afwikkeling van de betalingen. Het Rijk garandeert de uitgaven te compenseren.

Het betreft € 655.000 voor de energietoeslag en € 60.000 uitvoeringskosten. Het college heeft vooruitlopend op dit besluit de regeling vastgestemd en uitgevoerd. Onder het programma Algemene dekkingsmiddelen zijn de baten opgenomen. Dus de mutatie is budgettair neutraal. Wmo cliëntgebonden lasten (2022: -€ 140.000, 2023: -€ 371.000 en vanaf 2024: -€ 587.000) In 2021 zijn de budgetten WMO in de begroting verhoogd. In de kadernota is een incidenteel bedrag van € 400.000 bijgeraamd en in de najaarsnota 2021 nogmaals € 340.000. Met ingang van 2021 is er voor de uitgaven in het kader van de Wmo structureel € 710.000 bijgeraamd. Uitgaande van de werkelijke lasten 2021, de ontwikkeling van het aantal cliënten in het eerste kwartaal van 2022 en door gebruik te maken van het door de VNG geïntroduceerde landelijke Wmo-voorspelmodel dienen de budgetten voor 2022 , 2023 en 2024 nogmaals structureel te worden verhoogd.

16 Overzicht van de stijging van de uitgaven: Werkelijke uitgaven Wmo

2018 2019 2020 2.419.000 2.901.000 3.385.000

2021 3.897.000

Overzicht van de stijging van het aantal cliënten:

Het Wmo-voorspelmodel is meerjarig en houdt rekening met o.a. aantal inwoners, opbouw van de bevolking, de bevolkingsgroei en vergrijzijg. Hierdoor wordt op basis van de huidige zorgvraag een prognose opgesteld. Het model en de aanpassing van de begroting houdt geen rekening met indexen, tarief- of cao-wijzigingen. Deze worden jaarlijks bijgesteld en geprognotiseerd. Het college stelt voor om het Wmo voorspelmodel vanaf 2024 te bevriezen. Dit in afwachting van het nieuwe verdeling van de Algemene Uitkering, de ontwikkelingen rondom abonnementstarieven Wmo en Jeugd en de nieuwe aanbesteding Wmo en Jeugd die in 2024 ingaat. Op korte termijn zullen we u seperaat informeren over de mogelijkheden die het college ziet om de uitgaven in het kader van de WMO terug te dringen. Jeugd cliëntgebonden lasten (vanaf 2022: -€ 267.000 structureel) Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel van kracht. De oorspronkelijke gemeente waar het kind of een jongere stond ingeschreven volgens het Basisregistratie Personen, voorafgaand aan de start van aaneengesloten verblijf, is nu financieel verantwoordelijk. Voor de gemeente Stede Broec is dat een nadeel van per saldo € 267.000. 11 cliënten gaan over naar een andere gemeente, 14 cliënten komen voor rekening van de gemeente Stede Broec.

Met een mogelijke stijging van de lasten jeugd als gevolg van corona (uitstel van zorgvraag / toename aantal cliënten / zwaardere zorgvraag) is vooralsnog geen rekening gehouden. Uit diverse rapportages blijkt dat corona een effect op het welbevinden van jongeren heeft gehad en dat het een negatief effect op de fysieke leefstijl en schoolprestaties heeft gehad en dat mentale problemen zijn verergerd. In 2020 daalde landelijk het aantal jongeren met

17 jeugdzorg als gevolg van een lagere instroom in de beginmaanden van de pandemie, maar in 2021 nam het gebruik van jeugdzorg weer toe. Er moet rekening mee worden gehouden dat de behoefte aan jeugdzorg verder zal stijgen. Deze lasten zijn op dit moment niet in te schatten. We hebben onderzocht of we in aanmerking komen voor de compensatieregeling voogdij 18+. Helaas komen we niet in aanmerking. Dit omdat wij onder het drempelbedrag uitkomen. Vanuit de SED is er een brief uitgegaan naar de minister om aandacht te vragen voor het feit dat wij als kleine gemeenten vaak met dit soort nadelen te maken hebben. Met de mogelijke zorgvraag van Oekraïense vluchtelingen is vooralsnog ook geen rekening gehouden. Doelgroepenvervoer (vanaf 2022: -€ 19.000 structureel) In de jaren voor Covid is er structureel te laag begroot op het onderdeel Regiotaxi van het doelgroepenvervoer. Omdat de Regiotaxi feitelijk een cliëntgebonden voorziening is, zijn deze kosten doorgaans intern verrekend binnen de cliëntgebonden kosten van de Wmo. Vanwege de compensatie als gevolg van de corona-maatregelen is gebleken dat het structureel te laag begroten gevolgen had voor het uitbetalen van de benodigde compensatie. Om problemen in de toekomst te voorkomen wordt het budget voor de Regiotaxi opgehoogd naar het niveau van de uitgaven in 2019 en is rekening gehouden met een jaarlijkse prijscorrectie.

Toename mantelzorgers (vanaf 2022: -€ 5.000 structureel) Door een grote toename van het aantal mantelzorgers zijn de daarmee gepaard gaande vergoedingen aan de mantelzorgers ook structureel gestegen. Huuropbrengst HOED (vanaf 2022: -€ 32.000 structureel) Na onderhandelingen over een nieuw huurcontract is een meer marktconforme huur afgesproken. Het huurcontract is herzien en voor een minimale duur van 10 jaar verlengd. Hiermee is de continuïteit van de huurinkomsten en de huisartsen onder één dak veilig gesteld. Aanpak wachttijden specialistische jeugdzorg (budgettair neutraal) In 2021 heeft de gemeente middelen gekregen om extra inzet en regie te kunnen voeren op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg. Omdat de (regionale) maatregelen nog niet klaar waren en de budgetten niet uitgegeven is in de Eindejaarsnota 2021 € 261.000 aan de Reserve Sociaal Domein toegevoegd. Inmiddels zijn er veel plannen uitgewerkt en wordt dit budget nu aangevraagd vanuit de reserve. Lokaal wordt een deel van deze middelen in 2022 ingezet voor de beschikbaarheidswijzer. Dit is een van de adviezen uit het inspectierapport ‘kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd’.

Regionaal worden diverse projecten ontwikkeld en uitgevoerd waaronder het ICT scheidingsplein vanuit de regio visie ‘geweld hoort nergens thuis’, de inkoop van Jeugdzorgplus en de transformatie van Jeugdzorgplus (Thuis voor Noordje).

18 Aanbesteding Wmo en Jeugdhulp (2022: -€ 25.000 incidenteel) De aanbesteding voor Wmo en jeugd 2024 gaat starten. Vanuit de SED wordt er op basis niveau uitvoering gegeven aan deze aanbesteding. De verwachting is dat het aanbestedingstraject veel tijd zal kosten. Ook wil het college regionaal beter vertegenwoordigd zijn in deze aanbesteding om de belangen van de gemeente goed te kunnen behartigen. Dit budget wordt aan alle drie de gemeenten gevraagd (In Stede Broec, Enkhuizen en in Drechterland). Opbrengsten inburgering (2022: -€ 30.000 structureel) Deze baten zijn structureel te hoog begroot. In een eerder P&C-document is per abuis een bijdrage, die de gemeente in de algemene uitkering ontvangt, begroot als specifieke uitkering. Dit wordt nu gecorrigeerd. Programma 6 Milieu Effect autonome mutaties voor programma 6 Milieu Begroting Werkelijk Begroting na 2021 2021 raad mei 2022 Totaal lasten: Totaal baten:

4.432 4.910

4.580 5.197

Voorjaarsnota autonoom 2022

Gewijzigde begroting 2022

35

4.605 5.098

4.570 5.098

Groei reguliere milieutaken (vanaf 2022: -€ 35.000 structureel) Gelet op de groei en de ontwikkeling van de hoeveelheid reguliere milieutaken die door de Omgevingsdienst voor de gemeente worden uitgevoerd zal structureel extra budget moeten worden vrijgemaakt, ter hoogte van € 35.000. Dit is op 29 maart in het college vastgesteld. Programma 7 Volkshuisvesting en ruimtelijke ontwikkeling Effect autonome mutaties voor programma 7 VH en RO

Totaal lasten: Totaal baten:

Begroting Werkelijk Begroting na Voorjaarsnota Gewijzigde 2021 2021 raad mei 2022 autonoom 2022 begroting 2022 2.842 1.896 2.731 175 2.906 1.222 1.244 294 294

Omgevingswet (2022: -€ 175.000 incidenteel, 2023: -€ 180.000 incidenteel, 2024: -€ 90.000 incidenteel, 2025: -€ 30.000 incidenteel) De Omgevingswet treedt op 1 januari 2023 in werking. Dat betekent dat 2022 in het staat van de laatste voorbereidingen. Partijen zoals de VNG, het IPO en de ministeries die bij de implementatie van de wet betrokken zijn hebben samen een roadmap opgesteld: Route 2022. De gemeente volgt hierin in ieder geval de minimale stappen die gezet moeten worden om deze wet op een zorgvuldige en verantwoorde te implementeren. Daarbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan een werkende aansluiting van onze plansoftware op de landelijke voorziening van het digitaal stelsel omgevingswet, een adequaat ingericht vergunningen-, toezicht- en handhavingsproces (VTH-proces) en hebben wij de set Rijksregels die naar de gemeente zijn overgegaan (Bruidsschat) ondergebracht in onze lokale regelgeving. De Omgevingswet is in de SED-gemeenten ondergebracht in een programma welke weer bestaat uit een aantal projecten.

19 Compensatie invoeringskosten Omgevingswet De invoeringskosten van de Omgevingswet moeten voor de gemeente kostenneutraal uitpakken. Dat betekent dat het uitgangspunt is dat deze kosten binnen 10 jaar terugverdiend moeten kunnen worden. De afspraak is, dat wanneer dat niet lukt, er opnieuw onderhandeld zal worden tussen de VNG en het Rijk. Uit onderzoek is gebleken dat de invoeringskosten aanzienlijk hoger zijn dan geraamd. Via een motie is nu aan de VNG verzocht om zich in 2022 maximaal in te zetten voor een financiële compensatie voor de stijgende invoeringskosten. Het Rijk heeft toegezegd de gemeenten tegemoet te komen in de invoeringskosten van de Omgevingswet voor jaren 2022 tot en met 2025. In de Meicirculaire wordt bekend hoeveel beschikbaar wordt gesteld en hoe dit verdeeld wordt. Programma Omgevingswet In 2021 hebben wij onder het programma Omgevingswet een belangrijke eerst stap gezet met het vaststellen van de bouwstenen voor de omgevingsvisie, het adviesrecht, de verordening ruimtelijke kwaliteit en de verordening nadeelcompensatie. Vanaf 2022 gaan wij verder met de verplichte instrumenten zoals de omgevingsvisie, het gemeentebreed omgevingsplan en het aanpassen van het proces van de omgevingsvergunning.

Wij werken ook aan het opstellen van een verordening fysieke leefomgeving en trainen onze medewerkers in het gebruik van de VTH-applicatie, de applicatie voor de toepasbare regels en de plansoftware. Voor de begeleiding van de hier voor genoemde projecten worden medewerkers vrijgemaakt van hun reguliere werkzaamheden. De reguliere werkzaamheden moeten wel gewoon doorgaan. Met name bij woningbouw vinden wij vertraging niet wenselijk. Daarom wordt er extra inzet toegevoegd om geen extra vertraging op te lopen. Omgevingsvisie Op 28 oktober 2021 heeft Stede Broec de Bouwstenen omgevingsvisie Stede Broec vastgesteld. Met het vaststellen van deze bouwstenen heeft de raad een belangrijke stap gezet richting de verdere ontwikkeling van de omgevingsvisie die voldoet aan de eisen van de Omgevingswet. Daarbij is ook aangegeven dat voor de verdere uitwerking extra inzet van de ambtelijke organisatie en de expertise van een gespecialiseerd bureau nodig is. Voor het opstellen van de omgevingsvisie zullen een aantal stappen worden gezet. Wij brengen de kwaliteit van de fysieke leefomgeving in beeld in relatie tot de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie. In de daaropvolgende omgevingseffectrapportage (OER) wordt bepaald hoe de kwaliteit van de omgeving minimaal behouden of zelfs versterkt kan worden. Hiervoor zal een afwegingskader worden opgesteld.

Verder worden de ambities en opgaven uit de Bouwstenen uitgewerkt in beleid en plannen. Wij werken aan gebiedsgerichte uitwerking en daarbij bieden wij ruimte aan initiatiefnemers om voorstellen en plannen aan te dragen die in lijn zijn met de doelstellingen uit deze visie. Wij verwachten de tweede helft van 2024 een omgevingsvisie ter vaststelling aan te bieden. Tot 2025 hebben wij de tijd om een omgevingsvisie vast te stellen. Wet kwaliteitsborging (Wkb) De regels van de Wet kwaliteitsborging zullen worden overgenomen in een AMvB onder de Omgevingswet: het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de opvolger van het Bouwbesluit 2012. Met deze wet verschuift de toets op de technische bouwkwaliteit en het toezicht hierop voor eenvoudige bouwwerken (gevolgklasse 1) naar een private kwaliteitsborger. Dit geldt niet direct voor alle bouwwerken, maar gaat in fases. De gemeente blijft hierin wel bevoegd gezag

20 en dus moet de initiatiefnemer verantwoording afleggen aan de gemeente. De werkprocessen worden hierop aangepast en de medewerkers worden opgeleid in deze nieuwe werkwijze en rol. Programma 8 Algemene dekkingsmiddelen Effect autonome mtaties voor programma 8 Algemene dekkingsmiddelen

Totaal lasten: Totaal baten:

Begroting Werkelijk Begroting na Voorjaarsnota Gewijzigde 2021 2021 raad mei 2022 autonoom 2022 begroting 2022 1.288 873 955 955 43.073 43.595 42.471 715 43.186

Energietoeslag (budgettair neutraal) Het Rijk heeft aangegeven dat de kosten worden gecompenseerd. Onder programma Samenleving zijn de lasten opgenomen. Per saldo dus budgettair neutraal.

Tabel autonome mutaties voorjaarsnota 2022 In de tabel hieronder staan de mutaties per programma. (bedragen * € 1.000) Omschrijving Voorjaarsnota (hfdst 4)

2022

2023

2024

2025

2026

Pr. 1 Bestuur en ondersteuning Mobiele apparaten raads- en commissieleden

-10

Raadsvergadersysteem en fractiekosten

-7

-7

-7

-7

-7

-5

-5

-5

-5

-5

Pr. 3 Beheer openbare ruimte Onderhoud opgeleverd deel Waterweide Pr. 5 Samenleving Bijdrage lokale omroep

-5

-5

-5

-5

-5

Veilig Thuis

-22

-22

-22

-22

-22

Energietoeslag

-715

Wmo cliëntgebonden lasten

-140

-371

-587

-587

-587

Jeugd cliëntgebonden lasten

-267

-267

-267

-267

-267

Doelgroepenvervoer

-19

-19

-19

-19

-19

Toename mantelzorgers

-5

-5

-5

-5

-5

Huuropbrengst HOED

-32

-34

-36

-38

-40

Aanpak wachttijden specialistische jeugdzorg

-15

-15

-15

Onttrekking aan de Reserve Sociaal Domein

15

15

15

Aanbesteding Wmo en Jeugdhulp

-25

Opbrengsten inburgering

-30

-30

-30

-30

-30

-35

-35

-35

-35

-35

Pr. 6 Milieu Groei reguliere milieutaken

21

Pr. 7 Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening Programma Omgevingswet

-175

-180

-90

-30

-980

-1.108

-1.050

Pr. 8 Algemene dekkingsmiddelen Energietoeslag

715

Saldo mutaties

-777

-1.022

Toelichting nieuw beleid voorjaarsnota 2022 Programma 3 Beheer Openbare ruimte Effect mutaties nieuw beleid voor programma 3 Beheer Openbare ruimte Begroting 2022 inclusief Mutatie autonome Voorjaarsnota Begroting Werkelijk ontwikkelingen 2022 nieuw Gewijzigde 2021 2021 VJN beleid begroting 2022 Totaal lasten: 4.332 4.108 4.387 91 4.478 Totaal baten: -245 -262 -62 -62

Overdracht wegen (2022: -€ 32.000 en vanaf 2023 budgettair neutraal) Op 17 juni 2021 heeft uw raad ingestemd met de 'Overdracht van de wegen' van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier aan de gemeente. Aan het beheer van de wegen zijn onderhoudskosten verbonden. De onderhoudskosten bedragen jaarlijks € 715.000 waarmee het beheer vanaf 1 januari 2023 kan worden uitgevoerd. De kosten voor het beheer worden gedekt uit de vrijvallende post uitkering Wet herverdeling wegenbeheer en de OZB. De voordeelgemeenten betalen de nadeelgemeenten een gewenningsbijdrage. Stede Broec betaalt € 4,0 mln. We gaan ervan uit dat dit moet worden geleend en dat we rentelasten hebben. Ook deze lasten worden gedekt door een verhoging van de OZB. Akoestisch onderzoek Broekerschans (2022: -€ 9.000 incidenteel) Met de toename van het Verkeer op de N307 dient een akoestisch onderzoek te worden uitgevoerd. Het onderzoek geeft inzicht in het geluid van het verkeer in de Broekerschans ter hoogte van de Broekhaven/N307. Opstellen Uitvoeringsplan en Verkeersmodel (2022: -€ 50.000 incidenteel) Een verkeersmodel is nodig om inzicht te krijgen in de huidige en toekomstige verkeersbewegingen binnen de gemeente in relatie tot de ruimtelijke ontwikkelingen die op middellange termijn gaan spelen. De effecten van de locatieontwikkelingen ten aanzien van de wegen is nu niet voldoende inzichtelijk.

Het model maakt welke maatregelen er getroffen moeten worden om al het verkeer op een goede manier in de gemeente af te wikkelen.

22 In het uitvoeringsplan worden de ambities en doelstellingen nader uitgewerkt. Te denken valt aan maatregelen die bijdragen aan de verkeersveiligheid, leefbaarheid en bereikbaarheid met de bijbehorende investeringen. Ten aanzien van de motie wordt gevraagd om zwaar vrachtverkeer en tractorverkeer uit te sluiten. Dit maakt onderdeel uit van het Uitvoeringsplan. Daarnaast wordt de raad ook gevraagd incidenteel middelen beschikbaar te stellen voor het opstellen van een verkeersmodel. Een verkeersmodel is nodig om de huidige en toekomstige verkeersstromen binnen de gemeente inzichtelijke te maken in relatie tot veranderingen of locatieontwikkelingen binnen de gemeente. De invloed van het uitsluiten van vrachtverkeer en tractoren is van invloed op het verkeersmodel. Bij de uit te voeren werkzaamheden kijkt de afdeling integraal naar het opgestelde verkeersplan om er voor te zorgen dat de wegen conform de juiste richtlijnen worden ingericht. Om deze richtlijnen ook toekomst bestendig te maken is het van belang om een verkeersmodel op te stellen. Parkeerplaatsen Gezinspaviljoen (budgettair neutraal) Op dit moment wordt het Gezinspaviljoen aan de Outger Jacobszstraat gebouwd. De Omring ervaart veel overlast van geparkeerde voertuigen van omwonende op hun terrein. In overleg met De Omring, De Woonschakel en de gemeente wordt voorgesteld om 6-8 parkeerplaatsen aan te brengen.

Voor de aanleg wordt voorgesteld de kosten ten laste te brengen van het 'omgevingsfonds'. Het Omgevingsfonds is een bestemmingsreserve waarbij de gemeente Stede Broec en de Woonschakel jaarlijks een storting doen. Het fonds is bedoeld om investering rondom huurwoningen in de openbare ruimte uit te kunnen voeren . Programma 5 Samenleving Effect mutaties nieuw beleid voor programma 5 Samenleving Begroting 2022 inclusief Mutatie autonome Voorjaarsnota Begroting Werkelijk ontwikkelingen 2022 nieuw Gewijzigde 2021 2021 VJN beleid begroting 2022 Totaal lasten: 35.494 35.150 35.307 269 35.576 Totaal baten: 8.171 8.110 6.492 6.492

Beschikbaarheidsapplicatie jeugd (2022: budgettair neutraal) De verwachte lasten voor de aanpak van de wachtlijsten jeugd worden gedekt door een onttrekking aan de Reserve Sociaal domein. Hiervoor zijn bij de Eindejaarsnota 2021 rijksmiddelen gestort in de Reserve Sociaal domein in afwachting op concrete maatregelen. Projectbegeleiding bouw IKC Plan Zuid (2022: budgettair neutraal) Om na vaststelling van het IHP direct aan de slag te kunnen met de voorbereidingen voor een IKC in PlanZuid wordt een externe projectleider aangetrokken en verkennende onderzoeken worden gedaan. Voor 2022 is hiervoor werk-budget nodig. Deze kosten maken onderdeel uit van het nog vast te stellen bouwbudget voor het IKC. Dit bouwbudget is een nadere uitwerking van de in het IHP opgenomen raming. De verwachte kapitaallasten worden dan ook meegenomen. Voorgesteld wordt om deze lasten te dekken uit de reserve grondbedrijf.

23 Wijkfunctionaris ONS Stede Broec (2022: -€ 62.000 incidenteel) Er is een pilot voor een wijkfunctionaris bij Ons Stede Broec geweest met een landelijke subsidie vanuit Zon MW. De wijkfunctionaris werkt outreachend en richt zich op verwarde personen met multi-problematiek. Hierdoor lukt het om vroegtijdig bij betrokkenen thuis te komen zodat escalatie wordt voorkomen. De wijkfuctionaris gaat vroegtijdig langs bij een inwoner (na het ontvangen van een signaal) om te horen hoe het met de inwoner gaat, of ze hulp kunnen gebruiken. Door de preventieve werking kan soms een kleine interventie volstaan doordat een probleem vroeg in beeld komt. Deze pilot was het signaal vanuit de politie over de zogenaamde “E-33” meldingen. Dit waren meldingen waarbij de politie werd ingezet voor voorvallen met personen met verward gedrag. De politie geeft aan dat zij geen zorg kan bieden aan deze groep. Zij zijn immers van de handhaving. Het budget wordt voor één jaar gevraagd om komend jaar met de woningbouw corporatie en de politie te bekijken of dit voortgezet moet worden en op welke manier. Subsidieverzoek gym- en turnvereniging GTS (2022: -€ 90.000 incidenteel) Het bestuur van gym- en turnvereniging GTS heeft begin april een subsidieverzoek ingediend, omdat er na de storm Eunice (weekend 18-19 februari) (water)schade is ontstaan aan het gym- en turnmateriaal.

Door de storm is een deel van het dak van de turnhal eraf gewaaid en is er met name schade aan de turnvloer en -matten. De vloer en matten kunnen niet meer worden gebruikt, waardoor de lessen niet op een veilige manier kunnen worden aangeboden. De vloer is van cruciaal belang voor het geven van gym- en turnlessen. De vereniging heeft verschillende fondsen aangeschreven voor een financiële bijdrage en zij kunnen tevens aanspraak maken op de Bosa-regeling (Rijkssubsidieregeling 'Stimulering Bouw en Onderhoud Sportaccommodaties), maar dan nog zal er een aanzienlijk deel overblijven dat niet gedekt is. Voor dit niet gedekte deel wordt verzocht om een eenmalige subsidie. De gevraagde maximale subsidie is € 90.000. Het bestuur heeft verder nog voor € 28.000 fondsen aangeschreven, maar daarvan is nu nog onzeker of deze bedragen ook worden toegekend. Bij de uiteindelijke vaststelling van de hoogte van de subsidie, zal uiteraard rekening gehouden worden met deze (mogelijk) nog te ontvangen inkomsten. Subsidieregeling corona noodfonds (2022: -€ 35.000 incidenteel) Het college heeft voor de tweede maal de subsidieregeling corona-noodfonds vastgesteld. Deze regeling is ervoor om lokale culturele voorzieningen, vrijwilligersorganisaties jeugd en buurt- en dorpshuizen te compenseren voor de extra uitgaven en tekorten als gevolg van de coronamaatregelen.

Op basis van de subsidieplafonds is er maximaal € 181.000 nodig. Het is niet zeker of de subsidiesvolledig uitgenut zullen worden. Ten behoeve van de subsidieregeling Corona is in 2021 € 48.000 in de decembercirculaire beschikbaar gekomen. In 2021 was het budget € 135.000. Hiervan is € 37.000 uitgekeerd. Het restant (€ 98.000) is via het overhevelingsbesluit mee genomen naar 2022. Voor 2022 is een budget nodig van € 181.000. Er wordt € 48.000 gedekt vanuit de middelen uit de decembercirculaire, deze gaat via de bestemming het jaarresultaat. Versterking dienstverlening gemeenten (vanaf 2022: -€ 82.000 structureel) In de reactie van het kabinet van 15 januari 2021 op het rapport Ongekend onrecht, welke is uitgebracht naar aanleiding rondom de kinderopvangtoeslag, heeft het kabinet aangegeven dat er maatregelen nodig zijn die structureel tot brede verbeteringen in beleid en uitvoering in het sociaal domein moeten leiden. Daarom stelt het kabinet tot 2025 middelen beschikbaar die

24 zijn toegekend in de decembercirculaire. Het voorstel is deze toe te kennen en een plan te ontwikkelen om deze middelen in te zetten voor dit doel. Programma 8 Algemene dekkingsmiddelen Effect mutaties nieuw beleid voor programma 8 Algemene dekkingsmiddelen Begroting 2022 inclusief Mutatie autonome Voorjaarsnota Begroting Werkelijk ontwikkelingen 2022 nieuw Gewijzigde 2021 2021 VJN beleid begroting 2022 Totaal lasten: 1.288 873 955 -38 917 Totaal baten: 43.073 43.595 43.186 43.186

Verhoging OZB i.v.m. overdracht wegen (vanaf 2023: budgettair neutraal) Voor de dekking van het beheer en onderhoud voor de ‘Overdracht wegen’ van het HHNK naar de gemeente wordt met ingang van 2023 de onroerendzaakbelasting voor eigenaren en gebruikers verhoogd. Hierbij vervalt met ingang van 2023 de heffing van het HHNK. Inzet restant coronabudget (2022: € 38.000 incidenteel) Het restant van het vrijgemaakte coronabudget wordt ingezet om de verwachte kosten te dekken.

Tabel nieuw beleid voorjaarsnota 2022 In de tabel hieronder staan de mutaties per programma. (bedragen * € 1.000) Omschrijving Pr. 3 Beheer openbare ruimte: Overdracht wegen Akoestisch onderzoek Broekerschans Opstellen Uitvoeringsplan Opstellen verkeersmodel Parkeerplaatsen Gezinspaviljoen Onttrekking aan Reserve Omgevingsfonds Pr. 5 Samenleving: Beschikbaarheidapplicatie jeugd Onttrekking aan Reserve Sociaal Domein Projectbegeleiding bouw IKC Plan Zuid Onttrekking reserve grondbedrijf ten behoeve van projectbegeleiding IKC plan zuid. Wijkfunctionaris Subsidieverzoek GTS Subsidieregeling corona noodfonds

2022

2023

2024

2025

2026

-32 -9 -20 -30 -24 24

-645

-645

-645

-645

-20 20 -25 25 -62 -90 -3

25 Versterking dienstverlening gemeenten

-82

Pr. 8 Algemene dekkingsmiddelen Verhoging OZB i.v.m. overdracht wegen Inzet restant Coronabudget

38

Saldo mutaties

-322

-82

-82

-82

-82

645

645

645

645

-82

-82

-82

-82

26

5. Kadernota 2023-2026 In dit hoofdstuk zijn de autonome ontwikkelingen en het nieuw beleid opgenomen vanaf 2023. Alle voorstellen zijn financieel verwerkt. Nadrukkelijk merken wij op dat wij aan u de keuze laten welke van deze voorstellen voor nieuw beleid u wel wilt uitvoeren en welke niet.

Toelichting autonome mutaties kadernota 2023-2026 Programma 5 Samenleving Artikel 1, Bureau discriminatiezaken (vanaf 2023: -€ 9.000 structureel) In verband met een extra rijksbijdrage wordt de subsidie voor Bureau Discriminatiezaken verhoogd met € 9.000. Het is een wettelijke taak om een antidiscriminatie voorziening te hebben als gemeente. Artikel 1 Bureau Discriminatiezaken voert voor ons deze wettelijke taak uit en we betalen jaarlijks een bedrag per inwoner als subsidie. Het Rijk heeft via de meicirculaire 2021 extra gelden via de algemene uitkering beschikbaar gesteld (€ 9.000) voor versterking van de antidiscriminatievoorziening. Wanneer de raad dit wenst kan het college wel onderzoeken of er mogelijkheden zijn dit bedrag niet (structureel) toe te kennen.

Tabel autonome mutaties kadernota 2023-2026 In de tabel hieronder staan de mutaties per programma. (bedragen * € 1.000) Omschrijving

2023

2024

2025

2026

Art. 1, Bureau Discriminatiezaken

-9

-9

-9

-9

Saldo mutaties

-9

-9

-9

-9

Kadernota Pr. 5 Samenleving

Toelichting nieuw beleid kadernota 2023-2026 Programma 5 Samenleving Innovatiebudget (vanaf 2023 -€ 10.000 structureel) In het subsidieprogramma is een Innovatiebudget van € 10.000 opgenomen voor Stichting Ons Stede Broec als onderdeel van vernieuwde subsidieafspraken 2022 en 2023 welke tot stand zijn gekomen bij de uitvoering van uw motie. Dit innovatiebudget is toegezegd als een vrij besteedbaar bedrag om wendbaar en innovatief te kunnen handelen zonder iedere keer terug te moeten naar de gemeenteraad om budget aan te vragen.

27 Accounthouderschap Ons Stede Broec (2023: -€ 20.000 structureel, vanaf 2024: -€ 40.000 structureel) Door de nieuwe samenwerkingsovereenkomst en de nauwere samenwerking met Ons Stede Broec krijgt de gemeente meer verantwoordelijkheden en overlegmomenten met Ons Stede Broec. Om het accounthouderschap breder vorm te geven is er in de pilot incidenteel voor 1,5 jaar geld opgenomen om hier uitvoering aan te geven. Dit is een structurele uitgave omdat de SED hier meer capaciteit voor kwijt is. Wanneer deze middelen niet worden toegekend kan het college niet voldoen aan de samenwerkingsafspraken met Ons Stede Broec en zullen deze herzien moeten worden. Programma 6 Milieu Energiebesparingsakkoord (2023 t/m 2025: -€ 13.000 incidenteel) De verplichting die bedrijven hebben om energiebesparende maatregelen te nemen bestaat al sinds 1993. Sinds 2019 is daar de informatieplicht bijgekomen. In Noord-Holland voldoen slechts 11% van alle energierelevante bedrijven aan de verplichting tot energiebesparing. De provincie heeft gezamenlijk met gemeenten, waaronder de gemeente Stede Broec, het Energiebesparingsakkoord getekend. Deze intentieovereenkomst heeft als doel om binnen vier jaar alle energierelevante bedrijven te laten voldoen aan de verplichting tot energiebesparing.

Daarbij is gekozen voor een proces waarbij stimulering voorop staat middels voorlichting en het verschaffen van inzicht in het persoonlijke energieverbruik. De benodigde versnellingskosten bedragen in totaal € 107.000. Dit betekent € 27.000 per jaar voor de jaren 2022 t/m 2025. Hiervoor kan 50% subsidie worden aangevraagd bij de provincie. Voor 2022 worden deze kosten gedekt door het incidentele budget klimaat- en duurzaamheid. Programma 7 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Gemeentebreed Omgevingsplan Stede Broec (2023: -€ 100.000 incidenteel, 2024: -€ 100.000 incidenteel, 2025: -€ 50.000 incidenteel) Een omgevingsplan is één van de verplichte kerninstrumenten onder de Omgevingswet. Gemeenten moeten uiterlijk op 1 januari 2030 een vastgesteld gemeentebreed omgevingsplan hebben. Het vaststellen van het omgevingsplan is de bevoegdheid van de raad. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet ontstaat van rechtswege een tijdelijk omgevingsplan. In het tijdelijk omgevingsplan worden alle ruimtelijke regels uit bestaande instrumenten (onder meer bestemmingsplannen en beheersverordeningen) samengevoegd. Het Rijk voegt ook een aantal regels (bruidsschat) toe aan het tijdelijk omgevingsplan. Na de inwerkingtreding van het tijdelijke omgevingsplan moet de gemeente zelf aan de slag met het omzetten van het tijdelijk omgevingsplan naar een gemeentebreed omgevingsplan.

Parallel aan de nog uit te werken Omgevingsvisie Stede Broec gaan wij vanaf 2023 aan de slag met het uitwerken van de ambities uit de omgevingsvisie in regels. Dit doen wij omdat de omgevingsvisie bindend is voor het college en de raad. Wij starten daarom direct met een omgevingsplan en wij stellen duidelijke kaders en regels voor bijvoorbeeld woningbouwplannen. Dit voorkomt dat de ambities uit de omgevingsvisie strijdig zijn met het tijdelijke omgevingsplan. Wij verwachten in de eerste van 2026 een gemeentebreed omgevingsplan ter vaststelling aan te bieden.

28

Tabel nieuw beleid kadernota 2023-2026 In de tabel hieronder staan de mutaties per programma. (bedragen * € 1.000) Omschrijving

2023

2024

2025

2026

Pr. 5 Samenleving: Innovatiebudget Accounthouderschap ons Stede Broec