Bijlage 2 PDF-versie Klimaatstresstest Westfriesland

optreedt, zijn het bedrijventerrein De Veken en een aantal plekjes in het centrum van Opmeer. Opmeer is een groene gemeente, dus hittestress speelt hier een relatief kleine rol. Hieronder zijn de belangrijkste risico’s als gevolg van opwarming en hitte in Opmeer samengevat weergegeven. •

Op het bedrijventerrein De Veken kan veel hittestress optreden in de zomer. De gevoelstemperatuur kan hier op een warme dag flink oplopen, waardoor verblijf in de openbare ruimte hier minder prettig is. Bij wat voor bedrijvenpanden deze hittestress een grote impact heeft en bij wat voor panden minder, moet besproken worden met de bedrijven op het terrein. Dit hangt sterk af van hoeveel mensen er werkzaam zijn in het bedrijf.

•

Rondom de evenemententerreinen en sportgelegenheden in Opmeer (Voetbalvereniging Grasshoppers, Tennisvereniging Hoog-op, De Weyver, Gymnastiekvereniging Kracht en Vriendschap en hockeyclub Spire) kan het erg warm worden in de zomer.

•

Hittestress rondom scholen kan een probleem vormen. Vooral bij kleuterschool Jimpyplay lijkt hittestress een grote rol te spelen, op het moment dat het warm wordt in de zomer.

•

Door een toename van de gemiddelde temperatuur kan een langer allergie/hooikoorts seizoen optreden.

2 - Hittestress Opmeer Deze kaart geeft aan waar hittestress kan optreden tijdens zomerse dagen. De kaart toont de gevoelstemperatuur (Physical Equivalent Temperature of PET) op een warme dag. Gekozen is voor een warme dag die 1 keer per 1000 zomerdagen voorkomt in het huidige klimaat (onder een zomerdag valt de periode van 1 april t/m 30 september). De rode gebieden zijn zeer gevoelig voor hittestress, omdat de gevoelstemperatuur hier veel hoger ligt dan de werkelijke temperatuur op dat

moment (34 ˚C). De groene gebieden zijn nauwelijks gevoelig voor hittestress, omdat de gevoelstemperatuur hier ongeveer hetzelfde is als de werkelijke temperatuur. De factoren die zijn meegenomen in het tot stand komen van de kaart zijn afgeleid uit de volgende bronnen: • • • •

Weerstations (KNMI);

Sky view factor Nederland (KNMI);

Algemeen Hoogte Bestand Nederland (AHN2 & AHN3);

Landelijk beeldvoorzieningbeeld Nederland (LVB).Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen op het moment van hittestress. Bron: Klimaatatlas

Droogte Het bouwjaar en de locatie van een wijk kunnen een indicatie geven van de te verwachten gevoeligheid van bebouwing voor droogte, ofwel voor het zakken van de grondwaterstand. Schade door droogte treedt namelijk op doordat droogvallende houten funderingspalen kunnen gaan rotten. De beschikbare informatie geeft aan dat het risico hierop in gemeente Opmeer klein is. De focus van risico’s door droogte ligt daarom vooral op schade aan landbouw en natuur. De uitkomsten van de stresstest ‘droogte’ voor gemeente Opmeer zijn op de kaart rechts weergegeven. Hieronder zijn de belangrijkste risico’s als gevolg van droogte in gemeente Opmeer samengevat weergegeven. •

Door droogte kan brandgevaar in rietkragen toenemen.

•

In het noordoosten van Opmeer komen archeologische rijksmonumenten voor en hier kan droogte zorgen voor een significante daling in de grondwaterstand. Dit kan als gevolg hebben dat archeologische sporen onleesbaar worden of vondsten vergaan.

•

Bij langdurige droogte kan het voorkomen dat sproeien niet meer mogelijk is. Dit kan een probleem opleveren voor de bollenteelt. Ook gras kan door droogte slechter groeien, waardoor minder voedsel beschikbaar is voor vee.

3 - Droogte Opmeer Droge perioden zullen tot 2050 naar verwachting vaker voorkomen en langer duren. Vooral in de zomer zullen grondwaterstanden lokaal dalen. De mate en duur van lage grondwaterstanden is in poldergebied sterk afhankelijk van bodemtype, grondgebruik en de afstand tot de dichtstbijzijnde (peilgereguleerde) waterloop. Deze kaart toont de daling van de grondwaterstand bij klimaatscenario WH2050. De daling betreft het verschil tussen de Gemiddeld Laagste Grondwaterstanden (GLG) nu en in toekomstig klimaat (medianen per gebied). Panden die risico hebben op funderingsschade (door bijvoorbeeld een houten fundering) zijn ook in deze kaartlaag weergegeven. Bij deze panden kan een daling van de grondwaterstand een kritieke situatie veroorzaken (paalrot). Bron: Klimaatatlas

Bodemdaling Bij periodes van droogte kan de bodem uitdrogen. Dit kan resulteren in het verrotten van organisch materiaal en/of verdichting van de ondergrond. Beide processen kunnen in een ondergrond van klei of veen, waar zetting plaats kan vinden, leiden tot bodemdaling. De uitkomsten van de stresstest ‘bodemdaling’ voor gemeente Opmeer zijn op de kaart rechts weergegeven. In gemeente Opmeer vindt weinig tot geen bodemdaling plaats, dus voor dit thema zijn geen specifieke risico ’s of punten van aandacht gedefinieerd.

4 - Bodemdaling Opmeer Een basis voor de bodemdalingkaart wordt gevormd door de kaart Bodemdaling 2016-2050 voor huidig klimaat uit de CAS Klimaateffectatlas, resultaten september 2017 (www.klimaateffectatlas.nl). De kaart is ruimtelijk ge ïnterpoleerd voor een verbeterde visualisatie en toont de geschatte bodemdaling tot 2050 uitgaande van het huidige klimaat. Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen door bodemdaling. Bron: Klimaatatlas

Overstromingen De kans op overstromingen is in Nederland heel klein. Waterschappen en rijksoverheid investeren veel in het op orde houden van onze dijken, zodat de kans op een overstroming nog steeds afneemt. Het veranderen van het klimaat leidt tot nieuwe uitdagingen voor het beheer van onze dijken. De zeespiegelstijging zal er bijvoorbeeld toe leiden dat er vaker perioden zullen voorkomen dat niet op zee gespuid kan worden, waardoor het waterpeil in de kanalen oploopt. Ook kan de d ijk rondom het Wieringermeer (een primaire waterkering) doorbreken, want 100% veiligheid bestaat niet. De uitkomsten van de stresstesten ‘overstromingen’ voor gemeente Opmeer zijn op de kaarten rechts weergegeven. Er is een onderscheid gemaakt tussen het overstromingsbeeld dat bestaat bij het bezwijken van primaire waterkeringen en secundaire waterkeringen. Op het moment dat secundaire waterkeringen bezwijken, is er weinig overlast in gemeente Opmeer. Als primaire waterkeringen bezwijken, zal het zuiden en het noorden van gemeente Opmeer deels onderlopen, maar het stedelijk gebied niet. Het zuiden van gemeente Opmeer (de Lage Hoek) wordt door het waterschap gebruikt als tijdelijke buffer, op het moment dat de boezem het niet aankan. Dit gebied loopt dan onder, om het overtollige water tijdelijk te bergen.

Voor gemeente Opmeer lijkt het overstromingsgevaar geen groot risico, omdat het stedelijk gebied en alle wegen in de gemeente hoger gelegen zijn. Ook trafo stations zijn op hoger gelegen stukken gebouwd. Ook heeft het overgrote deel van de gebouwen in gemeente Opmeer een droge verdieping (zie: Droge verdiepingen), dus mocht het stedelijk gebied toch onderlopen, zijn de mensen nog steeds veilig.

5 - Overstromingsbeeld primaire keringen Opmeer Deze kaart geeft het overstroombaar gebied en de maximale waterdieptes die kunnen optreden na een doorbraak van primaire waterkeringen weer. Primaire waterkeringen zijn dijken, dammen, duinen en kunstwerken die bescherming bieden tegen buitenwater. Onder de buitenwateren vallen de grote rivieren, grote meren en de zee. Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen bij een doorbraak van een primaire waterkering. Bron: Klimaatatlas

6 - Overstromingsbeeld secundaire keringen Opmeer Deze kaart geeft het overstroombaar gebied en de maximale waterdieptes weer die kunnen optreden na een doorbraak van regionale (secundaire) waterkeringen. Regionale waterkeringen zijn bijvoorbeeld boeemkaden, polderkaden, keringen langs regionale rivieren, kanalen en compartimenteringsdijken. Regionale keringen staan onder toezicht van de provincie. Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen bij een doorbraak van een secundairte waterkering. Bron: Klimaatatlas

Waterkwaliteit Door klimaatverandering stijgt de temperatuur en hierdoor kan de kwaliteit van het water, dat gebruikt wordt voor irrigatie of als zwemwater dient, afnemen. Ook kan hevige regenval leiden tot overstort, wat gezondheidsrisico’s als gevolg kan hebben. De uitkomsten van de stresstest ‘waterkwaliteit’ voor gemeente Opmeer zijn op de kaart rechts weergegeven. Hieronder zijn de belangrijkste risico’s in gemeente Opmeer met betrekking tot de waterkwaliteit samengevat weergegeven. •

Zwemwater: er is geen officieel zwemwater, maar er wordt wel gezwommen in de boezems . Dit leidt tot gezondheidsrisico’s bij zwemmers, vooral bij lange periode van droogte of na overstort na een zware regenbui.

•

Vuil water op de straten

•

Risico op legionella

•

E-coli besmetting door overstort

•

Oppervlaktewater in stedelijk gebied

•

Grotere waterpartijen met minder doorstroming

•

Uitspoeling van mest in het oppervlaktewater

7 - Waterkwaliteit Opmeer De chloridegehalten in deze kaartlaag geven aan welke watergangen bij droogte gevoelig zijn voor verzilting. Op basis van deze informatie kan bijvoorbeeld worden afgewogen of de watergangen wel of niet worden ingezet voor beregening. Om

deze kaart samen te stellen zijn metingen uit watergangen omgezet in een kaartbeeld. De metingen uit augustus 2013 en juni 2015, beide extreem droge maanden in droge jaren, zijn gecombineerd om tot het getoonde kaartbeeld te komen. Ook de opwarming van oppervlaktewater kan nadelige gevolgen hebben voor de waterkwaliteit en de ecologie. Deze informatie op de kaart geeft een inschatting van het risico op warm oppervlaktewater in de zomer voor de huidige situatie. Het kaartbeeld toont de langste aaneengesloten periode van dagen per jaar, waarin de watertemperatuur hoger is dan 20°C. Vanaf die temperatuur gedijen (ongewenste) exotische planten en dieren, blauwalgen, ziekteverwekkers- en verspreiders beter. Oppervlaktewater dat méér dan drie meter diep is, is niet opgenomen in het kaartbeeld. Buiten zwemlocaties zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze kwetsbaar zijn. Bron: Klimaatatlas

Conclusie Op basis van inhoudelijke analyses van de stresstest en het werkproces met de stakeholders (het klimaatatelier en de risicodialoog) is een eerste beeld ontstaan van de kwetsbaarheden en risico ’s in gemeente Opmeer. Als vervolg op de stresstest wordt voor Opmeer uiteindelijk een strategie bepaald en een actieplan samengesteld.

Gemeente Medemblik Definitief, 23 april 2020 Op deze pagina zijn de resultaten van de stresstest weergegeven voor de gemeente Medemblik. De stresstest is een globale analyse van mogelijke gevolgen van klimaatverandering voor de thema’s wateroverlast, hitte, droogte, gevolgen van een overstroming en waterkwaliteit. Per thema zijn vervolgens risico’s geformuleerd op basis van de nu beschikbare informatie en het gesprek hierover met de gemeente en in een klimaatatelier met andere stakeholders. Hieronder zijn eerst de gebiedskenmerken van het stedelijk ge bied van gemeente Medemblik weergegeven. Deze kenmerken bepalen mede hoe goed het gebied bestand is tegen extreme weersomstandigheden. Vervolgens komen de afzonderlijke klimaatthema’s aan bod.

Gebruik van de website: •

Klik op een afbeelding om deze te vergroten.

•

Wanneer op een afbeelding is geklikt om deze te vergroten, kan door CTRL ingedrukt te houden en te scrollen op de afbeelding ingezoomd worden.

•

Om de verschillende klimaatthema's te bekijken kan door de pagina gescrold worden. Daarnaast kan het pictogram rechtsonder in de hoek gebruikt worden om naar de verschillende secties te navigeren.

•

Zie voor gebruik van deze kaarten ook de Disclaimer.

Gebiedskenmerken

Het stedelijk gebied in gemeente Medemblik heeft een totaal oppervlak van 1252 hectare. •

54% van het totaal oppervlak van het stedelijk gebied is particulier terrein.

•

46% van het totaal oppervlak van het stedelijk gebied is openbaar terrein.Het openbaar terrein is als volgt opgebouwd: ◦

21,5% water (gemiddelde

◦

West-Friesland: 21,3%)

◦

46,4% groen (gemiddelde West-Friesland: 45,3%)

◦

32,1% weg (gemiddelde West-Friesland: 33,4%)

Gemeente Medemblik is een vrij groene gemeente met 17 relatief kleine bebouwde kernen.

Wateroverlast Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koudere lucht. Hierdoor ontstaan in een warmer klimaat ook heftigere regenbuien in de zomer. Concreet betekent dit dat bij een korte hevige bui in 2050, volgens het W+ scenario van het KNMI (een temperatuurstijging van 2,8 ˚C in 2050 t.o.v. 1990), 25% meer neerslag valt dan bij diezelfde bui nu. Juist die korte heftige buien kunnen voor problemen zorgen: water zal langer op straat blijven staan en het kan leiden tot schade aan panden en tuinen. De uitkomsten van de stresstest ‘wateroverlast’ voor de gemeente Medemblik zijn op de kaart rechts weergegeven. Hierbij vallen de bedrijventerreinen en oude centrumwijken het meeste op. Opvallend is dat weinig wateroverlast wordt gezien in de winkelstraten met uitzondering van de Boogerd in Wognum. Hieronder zijn de belangrijkste risico’s als gevolg van wateroverlast in gemeente Medemblik weergegeven. •

De kaart laat diverse plaatsen in het bebouwde gebied zien waar heftige regenbuien voor problemen kunnen zorgen. Vooral in de oudere wijken van Wervershoof en Medemblik, de wijk Ruige Weid in Midwoud (met o.a. Pieter Wariuslaan, Cornelis Haringhuizenlaan) en het centrumgebied van Nibbixwoud wordt de berekende wateroverlast ook herkend. De verwachting is dat wateroverlast in de toekomst toeneemt. In nieuwbouwwijken is de kans op wateroverlast kleiner, omdat hier doorgaans meer oppervlaktewater aanwezig is en/of geen onderbemaling is toegepast.

•

Wateroverlast komt ook nu al regelmatig voor op bedrijventerreinen. Met name op industrieterrein Almere in Medemblik, het WFO-oost terrein in Zwaagdijk-Oost en industrieterrein Andijk is het risico op wateroverlast aanwezig. Een extra aandachtspunt hierbij zijn de loading docks die vaak laag zijn gelegen.

•

Langdurig natte periodes hebben een redelijk hoge impact op gewassen als bollen en aardappels. Voor het onderwerp Landbouw en Natuur wordt een specifieke stresstest uitgevoerd door de provincie. De resultaten hiervan worden in de strategiefase van het project meegenomen.

•

Bij de rioolwaterzuiveringsinstallatie bij Wervershoof wordt geen wateroverlast berekend. Een goede bescherming tegen wateroverlast is voor een dergelijke locatie wel van belang om vervuiling van oppervlaktewater te voorkomen.

•

Nieuwe begraafplaatsen legt de gemeente doorgaans zodanig aan dat het laagste niveau waarop wordt begraven nog boven de grondwaterspiegel ligt. Bij enkele oudere begraafplaatsen is dat echter niet het geval, waardoor problemen met de grondwaterstand kunnen ontstaan. Op die begraafplaatsen geeft de gemeente in principe geen nieuwe graven uit.

•

De gemeente acht de kans klein dat trafostations in de gemeente Medemblik wateroverlast ondervinden bij hevige neerslag. Er zijn geen problemen bekend en bij de aanleg wordt ook nu al rekening gehouden met water op straat. Mocht er wel wateroverlast ontstaan is de impact echter hoog. Een risico-inschatting vanuit de netbeheerders is daarom wenselijk. Bij elektriciteitskasten op straatniveau schat de gemeente het risico op schade door wateroverlast eveneens in als redelijk laag.

•

In de gemeente bevinden zich geen tunnels die extra aandacht behoeven in verband met wateroverlast.

1 - Wateroverlast Medemblik Deze kaart laat de wateroverlastlocaties zien direct na afloop van een extreme bui van 100 mm in 2 uur. De kaart maakt inzichtelijk waar waarschijnlijk wateroverlast zal ontstaan na deze bui. De kans dat deze relatief zeldzame bui valt neemt toe door klimaatverandering. Voor deze kaart is gebruik gemaakt van: • •

Actueel Hoogtebestand Nederland, versie 2 (AHN2);

TOP10NL (het digitale topografische basisbestand van het Kadaster); •

3Di (modelinstrumentarium voor waterberekeningen).

Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen op het moment van wateroverlast. Bron: Klimaatatlas

Hittestress Klimaatverandering leidt tot steeds meer hete dagen. Ook neemt de kans op een hittegolf aanzienlijk toe. Daarnaast wordt het ook gemiddeld warmer in zowel zomer als winter. Wat zijn de effecten van meer hete dagen op het leefklimaat in gemeente Medemblik? En welke gevolgen heeft hitte voor de gezondheid? Op de kaart rechts zijn de gevoelstemperatuur, als indicator voor hittestress, en een aantal functies die kwetsbaar zijn voor hittestress weergegeven. De bedrijventerreinen en enkele plekken in het centrum van Medemblik, Andijk en Wervershoof vallen op: hier is kans op hittestress. In vergelijking met andere plaatsen in Nederland valt hittestress in de gemeente Medemblik mee. Medemblik is een groene gemeente, het is in juli in Noord-Holland een graad minder warm en er staat meer wind dan gemiddeld in Nederland. Zie ook de Klimaatatlas. Hieronder zijn de belangrijkste risico’s als gevolg van opwarming en hitte in de gemeente Medemblik samengevat weergegeven. •

Op de bedrijventerreinen, met name het WFO/ABC-terrein, kan veel hittestress optreden in de zomer. De gevoelstemperatuur loopt hier op een warme dag flink op. Verblijf in de

openbare ruimte is hierdoor minder prettig. Of dit voor de hier gevestigde bedrijven een probleem is zal nader met de bedrijven moeten worden besproken. •

Gemeente Medemblik heeft relatief veel evenementen, al is de omvang van de evenementen meestal beperkt. Bij evenementen als kermissen, Dijkpop, de tuinfair in Midwoud, het truckfestival, en het Ot&Sien Festival is het belangrijk om rekening te houden met hittestress.

•

Hittestress rondom scholen of kinderdagverblijven kan een probleem vormen. In Wervershoof heeft een kinderdagverblijf al schaduwdoeken aange schaft, dit kan een oplossing zijn. Naast de buitenruimte is de temperatuur in de gebouwen ook belangrijk voor het welzijn van kinderen. Vooral in oude panden kan de temperatuur binnen flink op kan lopen.

•

Ook ouderen vormen een belangrijke risicogroep bij hitte. Vooral de bouwwijze en het binnenklimaat van verzorgingstehuizen is hier een belangrijk aandachtspunt. Oplopende hitte heeft vaak directe gevolgen voor de gezondheid voor deze groep. Door een toename van de gemiddelde temperatuur is het allergie/hooikoorts seizoen langer.

•

Door klimaatverandering neemt het risico op plagen toe. Nu al staat de strook langs het IJsselmeer bekend op de hordes muggen, mochten in de verdere toekomst muggen gerelateerde ziektes oprukken in Nederland zou dit een probleem kunnen vormen. Teken kunnen de ziekte van Lyme overbrengen. Het aantal teken neemt toe maar is in de gemeente Medemblik nog relatief laag.

2 - Hittestress Medemblik

Deze kaart geeft aan waar hittestress kan optreden tijdens zomerse dagen. De kaart toont de gevoelstemperatuur (Physical Equivalent Temperature of PET) op een warme dag. Gekozen is voor een warme dag die 1 keer per 1000 zomerdagen voorkomt in het huidige klimaat (onder een zomerdag valt de periode van 1 april t/m 30 september). De rode gebieden zijn zeer gevoelig voor hittestress, omdat de gevoelstemperatuur hier veel hoger ligt dan de werkelijke temperatuur op dat moment (34 ˚C). De groene gebieden zijn nauwelijks gevoelig voor hittestress, omdat de gevoelstemperatuur hier ongeveer hetzelfde is als de werkelijke temperatuur. De factoren die zijn meegenomen in het tot stand komen van de kaart zijn afgeleid uit de volgende bronnen: • • • •

Weerstations (KNMI);

Sky view factor Nederland (KNMI);

Algemeen Hoogte Bestand Nederland (AHN2 & AHN3);

Landelijk beeldvoorzieningbeeld Nederland (LVB).Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen op het moment van hittestress. Bron: Klimaatatlas

Droogte Door klimaatverandering treden er in de zomer vaker langere periodes van droogte op. Bij het Wh scenario van het KNMI zal er in 2050 ongeveer 10% minder neerslag vallen i n de zomer. Ook zullen perioden van droogte langer aanhouden. Zomers als de droge zomer van 2018 zullen vaker gaan voorkomen. Het belangrijkste risico dat voor de gemeente Medemblik wordt gesignaleerd is schade voor de landbouw en aan natuur. De uitkomsten van de stresstest ‘droogte’ voor Medemblik zijn op de kaart rechts weergegeven. Hieronder zijn de belangrijkste risico’s als gevolg van droogte in de gemeente Medemblik samengevat weergegeven. •

In gemeente Medemblik bevinden zich restanten van grafheuvels. Voor deze archeologische monumenten en andere waardevolle objecten in de bodem kan droogte een probleem zijn, vanwege een dalende grondwaterspiegel. Voor deze objecten geldt ‘weg is weg’.

•

Langdurige droogte kan de kwelstroom versterken, bijvoorbeeld bij de dijk langs het IJsselmeer. Regionale en lokale waterkeringen . Zo stond de zomerdijk in Wognum bij De lange morgen in de zomer van 2019 op bezwijken. Het betreft geen hele belangrijke dijk, maar het is wel een kering.

•

Er wordt een toename van fietsongevallen gesignaleerd. Naast gebruik van elektrische fietsen en mobiele telefoons worden gladde wegen door regen na een droge periode als mogelijke oorzaak genoemd.

Het bouwjaar en de locatie van een wijk kunnen een indicatie geven van de te verwachten gevoeligheid van bebouwing voor paalrot. Schade door droogte treedt namelijk op als droogvallende houten funderingspalen gaan rotten. De beschikbare informatie geeft aan dat het risico hierop in de gemeente Medemblik klein is. Ook het risico op schade door branden rondom spoorlijnen en problemen met de drinkwatervoorziening worden vooralsnog als klein ingeschat.

3 - Droogte Medemblik Droge perioden zullen tot 2050 naar verwachting vaker voorkomen en langer duren. Vooral in de zomer zull en grondwaterstanden lokaal dalen. De mate en duur van lage grondwaterstanden is in poldergebied sterk afhankelijk van bodemtype, grondgebruik en de afstand tot de dichtstbijzijnde (peilgereguleerde) waterloop. Deze kaart toont de daling van de grondwaterstand bij klimaatscenario WH2050. De daling betreft het verschil tussen de Gemiddeld Laagste Grondwaterstanden (GLG) nu en in toekomstig klimaat (medianen per gebied). Panden die risico hebben op funderingsschade (door bijvoorbeeld een houten fundering) zijn ook in deze kaartlaag weergegeven. Bij deze panden kan een daling van de grondwaterstand een kritieke situatie veroorzaken (paalrot). Bron: Klimaatatlas

Bodemdaling Bij periodes van droogte kan de bodem uitdrogen. Dit kan resulteren in het verrotten van organisch materiaal en/of verdichting van de ondergrond. Beide processen kunnen in een ondergrond van klei of veen leiden tot bodemdaling als gevolg van zetting. De uitkomsten van de stresstest ‘bodemdaling’ voor de gemeente Medemblik zijn op de kaart rechts weergegeven. In gemeente Medemblik vindt weinig tot geen bodemdaling plaats, dus voor dit thema zijn geen specifieke risico’s of punten van aandacht gedefinieerd.

4 - Bodemdaling Medemblik Een basis voor de bodemdalingkaart wordt gevormd door de kaart Bodemdaling 2016-2050 voor huidig klimaat uit de CAS Klimaateffectatlas, resultaten september 2017 (www.klimaateffectatlas.nl). De kaart is ruimtelijk geïnterpoleerd voor een verbeterde visualisatie en toont de geschatte bodemdaling tot 2050 uitgaande van het huidige klimaat. Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen door bodemdaling. Bron: Klimaatatlas

Gevolgen van overstromingen De kans op overstromingen is in Nederland heel erg klein. Waterschappen en rijksoverheid investeren veel in het op orde houden van onze dijken, zodat de kans op een overstroming nog steeds afneemt. 100% veiligheid tegen overstromingen bestaat echter niet. Klimaatverandering leidt tot nieuwe uitdagingen voor het beheer van onze dijken. De zeespiegelstijging zal er bijvoorbeeld toe leiden dat er vaker perioden zullen voorkomen dat niet op zee gespuid kan worden, waardoor het waterpeil in de kanalen oploopt. Waterveiligheid wordt als thema meegenomen in de klimaatstresstest. Daarbij leggen we de nadruk op gevolgen bij een eventuele overstroming. De uitkomsten van de stresstesten ‘overstromingen’ voor de gemeente Medemblik zijn op de kaarten rechts weergegeven. Er is een onderscheid gemaakt tussen het overstromingsbeeld dat bestaat bij het bezwijken van primaire waterkeringen en secundaire waterkeringen. Op het moment dat secundaire waterkeringen bezwijken, is er weinig tot geen overlast in gemeente Medemblik. Als primaire waterkeringen bezwijken, zal gemeente Medemblik voor het grootste deel onderlopen. De kans is zeer klein, maar omdat de impact zeer hoog is, worden hieronder de belangrijkste risico ’s als gevolg van overstromingen door het doorbreken van een primaire kering in de gemeente Medemblik toch samengevat weergegeven.

5 - Overstromingsbeeld primaire keringen Medemblik Deze kaart geeft het overstroombaar gebied en de maximale waterdieptes die kunnen optreden na een doorbraak van primaire waterkeringen weer. Primaire waterkeringen zijn dijken, dammen, duinen en kunstwerken die bescherming bieden tegen buitenwater. Onder de buitenwateren vallen de grote rivieren, grote meren en de zee. Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen bij een doorbraak van een primaire waterkering. Bron: Klimaatatlas

•

Andijk en Wervershoof zijn de meest kwetsbare kernen. De andere kernen li ggen gemiddeld hoger.

•

Glastuinbouwgebied Het Grootslag ligt relatief laag en is daardoor kwetsbaar. Een extra aandachtspunt hierbij is dat er steeds meer mensen in het buitengebied wonen en werken. Denk bijvoorbeeld aan buitenlandse seizoenswerkers in het kassengebied.

•

De RWZI kan mogelijk een extra punt van aandacht zijn. Bij overstroming kan deze uitvallen, en kan ongezuiverd rioolwater in het oppervlaktewater terecht komen met extra risico’s voor mensen en dieren in de directe omgeving.

•

Het is belangrijk om verticale evacuatie mogelijkheden te hebben. Vrijwel overal in de gemeente Medemblik zijn gebouwen beschikbaar waar ook bij overstroming nog een verdieping droog blijft (Zie Droge verdiepingen).

6 - Overstromingsbeeld secundaire keringen Medemblik Deze kaart geeft het overstroombare gebied en de maximale waterdieptes weer die kunnen optreden na een doorbraak van regionale (secundaire) waterkeringen. Regionale waterkeringen zijn bijvoorbeeld boezemkaden, polderkaden, keringen langs regionale rivieren, kanalen en compartimenteringsdijken. Regionale keringen staan onder toezicht van de provincie. Belangrijke kwetsbare functies en voorzieningen zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze risico lopen bij een doorbraak van een secundaire waterkering. Bron: Klimaatatlas

Waterkwaliteit Door klimaatverandering stijgt de temperatuur en hierdoor kan de kwaliteit van het water, dat gebruikt wordt voor beregening of als zwemwater dient, afnemen. Ook kan hevige regenval leiden tot overstortingen uit het riool, wat gezondheidsrisico’s tot gevolg kan hebben. De uitkomsten van de stresstest ‘waterkwaliteit’ voor de gemeente Medemblik zijn op de kaart rechts weergegeven. Hieronder zijn de belangrijkste risico’s in de gemeente Medemblik met betrekking tot de waterkwaliteit samengevat weergegeven. •

Zwemwater: naast dat er in de gemeente Medemblik officieel zwemwater aanwezig is, wordt er veel gezwommen op andere plekken. Omdat op deze andere plaatsen de waterkwaliteit niet gemonitord wordt, lopen zwemmers hier extra gezondheidsrisico’s. Vooral bij lange periode van droogte of na overstort na een zware regenbui.

•

In gemeente Medemblik zijn verschillende plekken met weinig doorstroming of met weinig doorspoelmogelijkheden. In de kern Medemblik blijft het Achterom een kwetsbare plek ondanks dat er al een doorspoelleiding is.

•

Na een hevige regenbui kan water uit het riool op straat komen te staan. Dit levert bijvoorbeeld het risico op E-coli besmetting op. Naar de extra risico’s op legionellabesmetting bij water op straat is meer onderzoek noodzakelijk.

•

Bij lange perioden van droogte neemt de zoetwaterbel af. Hierdoor kan extra verzilting optreden. Waar en hoeveel precies is op dit moment onduidelijk.

7 - Waterkwaliteit Medemblik De chloridegehalten in deze kaartlaag geven aan welke watergangen bij droogte gevoelig zijn voor verzilting. Op basis van deze informatie kan bijvoorbeeld worden afgewogen of de watergangen wel of niet worden ingezet voor beregening. Om deze kaart samen te stellen zijn metingen uit watergangen omgezet in een kaartbeeld. De metingen uit augustus 2013 en juni 2015, beide extreem droge maanden in droge jaren, zijn gecombineerd om tot het getoonde kaartbeeld te komen. Ook de opwarming van oppervlaktewater kan nadelige gevolgen hebben voor de waterkwaliteit en de ecologie. Deze informatie op de kaart geeft een inschatting van het risico op warm oppervlaktewater in de zomer voor de huidige situatie. Het kaartbeeld toont de langste aaneengesloten periode van dagen per jaar, waarin de watertemperatuur hoger is dan 20°C. Vanaf die temperatuur gedijen (ongewenste) exotische planten en dieren, blauwalgen, ziekteverwekkers - en verspreiders beter. Oppervlaktewater dat méér dan drie meter diep is, is niet opgenomen in het kaartbeeld. Buiten zwemlocaties zijn op de kaart aangegeven om te zien of deze kwetsbaar zijn. Bron: Klimaatatlas

Conclusie Op basis van inhoudelijke analyses van de stresstest en het werkproces met de stakeholders (het klimaatatelier en de risicodialoog) is een eerste beeld ontstaan van de kwetsbaarheden en risico ’s in gemeente Medemblik. Als vervolg op de stresstest en de risicodialoog wordt voor de gemeente Medemblik uiteindelijk een strategie bepaald en een actieplan samengesteld.