Begroting 2023 Stede Broec

2022

2021

2022

2021

€ 1.012 € 865 € 802 € 800 € 787 € 775 € 675

€ 874 € 800 € 707 € 702 € 716 € 623 € 608

€ 1.123 € 994 € 882 € 905 € 901 € 867 € 772

€ 977 € 922 € 832 € 810 € 801 € 702 € 692

Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente voor deze regio een bovengemiddelde lastendruk kent en boven het Nederlandse gemiddelde zit. Daarbij moet niet worden vergeten dat het voorzieningenniveau ook niet gelijk is.

Kwijtschelding

36/91

Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, kan worden volstaan met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties. De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Hieraan verwante kosten, zoals aanmanings- en dwangbevelkosten, kunnen eveneens worden kwijtgescholden.

37/91

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (hoeveel middelen zijn er nodig om alle risico’s op te kunnen vangen). Beide komen in deze paragraaf aan de orde.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: · onbenutte belastingcapaciteit · onvoorzien · vrij aanwendbare reserves · stille reserves.

Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien Vrij aanwendbare reserves Stille reserves

€ 255 € 15 € 4.174 €0

Beschikbare weerstandscapaciteit

€ 4.444

Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de navolgende berekening is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert.

OZB-percentage van de WOZ-waarde voor toelating art.12 Werkelijk gewogen % WOZ-waarde gemeente Verschil

0,1729% 0,1643% 0,0086%

Onbenutte belastingcapaciteit

€ 255

Onvoorzien

38/91

In de primitieve begroting 2022 is een post onvoorzien structureel van € 15.000 opgenomen. De post onvoorzien is bedoeld om onvoorziene uitgaven te kunnen dekken. Vrij aanwendbare reserves Onder de vrij aanwendbare reserves vallen de algemene reserve en de bestemmingsreserves waarvan de bestemming kan worden gewijzigd zodat deze kunnen worden ingezet voor onverwachte financiële tegenvallers. De stand van de vrij aanwendbare reserves bedraagt per 31 december 2023 € 4.174.000. Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn. Of als verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en de verkoop van de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De gemeente Stede Broec heeft vele activa op de balans staan. De gemeente stelt echter niet de vrije verkoopwaarde vast van deze activa. De omvang van de stille reserves is daardoor onduidelijk.

Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Stede Broec zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Risico´s Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke begroting van 2023 zijn 11 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie.

Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd:

39/91

Klasse 1 2 3 4 5

Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >

Percentage 10% 30% 50% 70% 90%

De klassen van impact zijn als volgt: 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.

De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2023) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van

40/91

de gemeente Stede Broec voor € 486.000. Voor de SED organisatie zijn deze risico’s (3) opgenomen: · Datalekken en Cybercrime · Bezettingsprobleem structurele formatie door krapte op de arbeidsmarkt · Het onvoldoende beschikbaar hebben van juridische kennis op afdelingen. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 4.444.000 en de benodigde weerstandscapaciteit is € 1.366.000 (= 90% * € 1.518.000). Het ratio weerstandsvermogen is 3,3. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’. Waardering A B C D E F

Ratio >2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 0,8 – 1,0 0,6 – 0,8 <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijker te maken schrijft het Rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding beoordeeld worden. In onderstaande tabel staat het verloop van de kengetallen.

Kengetallen: netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 65% 81% 70% 63% 56% 53% 35%

50%

46%

41%

36%

33%

23%

17%

17%

19%

23%

24%

7%

1%

0%

3%

5%

1%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

113%

123%

108%

108%

108%

108%

Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A het minst risicovol, B gemiddeld en C het meest risicovol.

41/91

Specificering kengetal naar categorie

Cat. A

Cat. B

Cat. C

a. zonder correctie doorgeleende gelden

< 90%

90 - 130 %

> 130 %

b. met correctie doorgeleende gelden

< 90%

90 - 130 %

> 130 %

Solvabiliteitsratio

> 50%

20 - 50 %

< 20%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

0%

<0%

Netto schuldquote:

Grondexploitatie

< 20%

20 - 35 %

> 35%

Belastingcapaciteit

< 95 %

95 - 105 %

> 105 %

42/91

Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente is eigenaar en beheerder van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor iedereen toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig, zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van de kapitaalgoederen is een kerntaak van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud. De kapitaalgoederen dragen bij aan het realiseren van doelstellingen van diverse programma’s uit de begroting en zijn terug te vinden in de programma's Ruimte en Samenleving.

Beleidsuitgangspunten Op 24 november 2016 heeft de raad de beheerambities vastgelegd door het ‘Kwaliteitsplan kapitaalgoederen openbare ruimte’ vast te stellen. Met de Kadernota 2017-2021 zijn hiervoor ook de bijbehorende financiële middelen beschikbaar gekomen. Als ambitie voor het beheer van de kapitaalgoederen (excl. riolering en gebouwen) is in algemene zin gekozen voor beeldkwaliteitsniveau B: Veilig en functioneel beheer. De openbare ruimte wordt degelijk en voldoende onderhouden; over het algemeen is het heel, veilig en redelijk schoon. Voor een aantal specifieke domeinen en op een aantal locaties binnen de gemeente (centra en haven) is dit niveau verhoogd tot A: goed, mooi en comfortabel beheer. Eind 2017 zijn de verschillende beheerplannen, die het beleid verankeren en nader vormgeven, vastgesteld door het college. In 2019 zijn een aantal ombuigingsvoorstellen vastgesteld. Dit heeft ook consequenties voor het beheer van de openbare ruimte. Het beeldkwaliteitsniveau voor de parken is vastgesteld op 'laag'. Dit zal met name tot uiting komen in het maaibeleid, de onkruidbestrijding op verhardingen en het technisch onderhoud van de beplanting. Ook is het onderhoudsniveau op de wegen bijgesteld naar ‘Basis’. Het gevolg van het opschorten kan zijn dat deze kapitaalgoederen geheel of gedeeltelijk komen te vervallen of veilig gesteld moeten worden.

Ook het onderhoud van rioleringen en gebouwen gebeurt aan de hand van beheerplannen (respectievelijk het GRP en het MJOP-gebouwen). Hierdoor zijn de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk. Als gevolg van de huidige crisis zijn de prijzen van bouwstoffen explosief gestegen. De kosten voor de fabricatie van bouwstoffen hebben een relatie met de olie en gasprijzen. Hiermee is de indexatie van de begroting niet voldoende toereikend om de indexatie conform de CBS voor de grond- weg- en waterbouw te dekken. Hierbij bestaat de kans dat werken niet kunnen worden uitgevoerd omdat de huidige middelen niet toereikend zijn of omdat materialen niet voorradig of leverbaar zijn.

43/91

Stand van zaken kapitaalgoederen Wegen Groot en klein onderhoud wegen Eind 2021 heeft een wegeninspectie plaatsgevonden. Deze wegeninspectie is door een extern bureau uitgevoerd om de kwaliteit van de verhardingen te bepalen voor de aankomende vijf jaar. De inspectie-resultaten zijn volgens de landelijke norm CROW- systematiek voor wegbeheer vastgelegd in een rapportage. Riolering Er is sprake van achterstallig onderhoud met betrekking op de rioleringszorg. De achterstand in het onderhoud van de riolering wordt opgenomen in het GRP 2023-2024 dat wordt voorbereid. Watergangen Met de overdracht van het stedelijk water is het stedelijk water in onderhoud bij het HHNK. Voor de resterende watergangen is het beheer op orde. Groen In het kader van de ombuigingsvoorstellen 2019-2022 is besloten het onderhoudsniveau voor de parken terug te brengen naar het niveau laag. Indien dit kwaliteitsniveau een aantal jaren wordt toegepast, leidt dit ook tot een technische achteruitgang van de beplanting en kapitaalsvernietiging De komende jaren wordt meer aandacht besteed aan het verhogen van de biodiversiteit in het groen, voor zover dit past binnen het bestaande budget. Dit wordt zichtbaar in het toepassen van andere beplanting en wijzigingen in onderhoudsmaatregelen. Er blijft zorg voor de essentaksterfte. Diverse bomen zijn aangetast.

Wanneer de technische kwaliteit van de bomen tot een verhoogd risico voor de omgeving leidt, worden de bomen gekapt en vervangen. Bij nieuwe aanplant wordt bij de soortkeuze rekening gehouden met vatbaarheid voor ziekten en plagen. In de Stede Broecweg zijn de afgelopen jaren diverse essen verloren gegaan door de essentaksterfte. Ook de komende jaren zullen nog diverse essen gekapt moeten worden. Om deze boombeplanting te herstellen zal in de komende jaren de essen vervangen moeten worden. Dit vergt een extra investering die nog niet in de begroting is opgenomen. De aanwezigheid van de eikenprocessierups stelt de gemeente voor nieuwe uitdagingen. Voor beheersing van de overlast zal gebruik worden gemaakt van de kennis en richtlijnen van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), het landelijke coördinatiecentrum voor de eikenprocessierups. Daar waar ernstige overlast wordt verwacht worden de rupsennesten actief verwijderd. Op andere locaties wordt meer ingezet op een natuurlijke beheersing door het vergroten van de biodiversiteit om daarmee meer natuurlijke vijanden te trekken die voor de bestrijding kunnen zorgen. De locaties van de Japanse Duizendknoop en de Reuzenberenklauw zijn bekend en worden

44/91

actief bestreden. De bestrijdingsmethodieken zijn nog volop in ontwikkeling. Regelmatig wordt gekeken welke bestrijdingsmethode het meest effectief is om daarmee de plant te bestrijden of de uitbreiding te beperken. In het kader van de klimaatambities zal meer aandacht geschonken moeten worden aan het vergroenen van de buitenruimte. Vervangen en nieuwe aanplant van bomen zal meer aandacht en middelen vragen. Om de doelstelling van de 15% kroonbedekking uit het omgevingsprogramma bomen te realiseren zal er structureel meer geld beschikbaar gesteld moeten worden. Deze structurele lasten zijn niet in deze begroting opgenomen. Gebouwen Het gemeentelijk vastgoed voldoet aan de daaraan gestelde kwaliteitseisen: conditieniveau 3 (redelijk). Het groot onderhoud gebouwen wordt uitgevoerd volgens het vastgestelde MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) 2020-2029. Bruggen Het areaal bruggen (210 objecten) is op orde. Beschoeiingen Het areaal beschoeiingen is redelijk op orde. De veiligheid en functionaliteit van de oevers zijn niet in het geding, echter de beschoeiing zelf is op een aantal trajecten einde levensduur. Na de vervanging-stilstand in 2020 en 2021, wordt vanaf 2022 weer structureel ingezet op vervanging van beschoeiingen en het ombouwen van harde beschoeiingen naar natuurvriendelijke oevers. Tevens wordt gelet op het voorkomen/wegnemen van gevaarlijke situaties.

Openbare verlichting Het areaal is redelijk op orde en bestaat momenteel uit 5750 verlichtingsobjecten waarvan ca. 8% lichtmasten en ca. 37% armaturen aan vervanging toe zijn. Verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen zijn in beeld en worden jaarlijks projectmatig en wijkgericht vervangen. Deze vervangingsmethode zorgt voor een afname van de verouderde verlichtingsobjecten of onderdelen, maar zal het niet helemaal wegnemen, omdat er jaarlijks te vervangen objecten bij komen. Om het veilig werken aan de elektrische installaties te waarborgen en de openbare verlichting te laten functioneren, worden voedingskasten en kabels planmatig vervangen. In 2021 is hier mee gestart en wordt voortgezet in 2023. Begraafplaatsen Het beheer is op orde en voldoet aan het gestelde beeldkwaliteitsniveau B.

45/91

Financiële consequenties Voor het klein onderhoud worden budgetten geraamd en voor het groot onderhoud zijn voorzieningen gevormd. Gebiedsuitbreiding of wijzigingen in de kwaliteit kunnen leiden tot stijging van de lasten. Onderstaande tabel laat zien welke middelen in 2023 gereserveerd zijn voor het klein- en groot onderhoud van de genoemde kapitaalgoederen.

Onderdeel

Omschrijving

Bedrag

Openbare verlichting Dagelijks onderhoud

163

Speelterreinen

Dagelijks onderhoud

51

Begraafplaatsen

Dagelijks onderhoud

7

Waterwegen

Dagelijks onderhoud

73

Openbaar groen

Dagelijks onderhoud

1.074

Wegen

Dagelijks onderhoud Groot onderhoud

409 938

Riolering

Dagelijks onderhoud

445

Bruggen

Dagelijks onderhoud Storting voorziening groot onderhoud Aanwending voorziening groot onderhoud

156 96

Dagelijks onderhoud Storting voorziening groot onderhoud Aanwending voorziening groot onderhoud

350 475

Gebouwen

46/91

81

888

Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeheer van de gemeente. Het geeft ook inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Het wettelijk kader ligt besloten in: · de Gemeentewet, · de Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) en de bijbehorende ministeriële regelingen en · de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof). In de Gemeentewet staat dat de provincies het financieel toezicht op gemeenten uitvoeren. De taken van de toezichthouder op dit terrein vloeien voort uit de Wet fido. Het beleidskader binnen de gemeente is: · het Treasurystatuut 2017 en · het Leningen- en borgstellingenbeleid.

Financieringsfunctie De financieringsfunctie zorgt ervoor dat voldoende geld beschikbaar is, zodat aan alle financiële verplichtingen kan worden voldaan. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen en garanties en het beheersen van financiële risico’s. De Wet fido schrijft de decentrale overheden een aantal zaken voor op het gebied van financiering. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. De belangrijkste verplichtingen die uit deze wet voortvloeien zijn: · het opstellen van een financieringsstatuut, · het opnemen van een financieringsparagraaf in de begroting en de jaarrekening, · het voldoen aan de kasgeldlimiet en · het voldoen aan de renterisiconorm.

Financieringsbeleid Het aantrekken van geldleningen gebeurt overeenkomstig de kaders van het Treasurystatuut 2017. De financieringsportefeuille bestaat uit: · opgenomen langlopende leningen en · in beheer gekregen waarborgsommen. Het beleid van de gemeente is erop gericht om de financieringsbehoefte af te dekken met kortlopende schulden, omdat de rente op de kortlopende schulden in het algemeen lager is dan de rente op langlopende middelen. Hierbij is de gemeente gehouden aan de

47/91

kasgeldlimiet. Die bepaalt dat de gemiddelde vlottende schuld over drie maanden niet boven de 8,5% van het begrotingstotaal mag uitkomen. Overtollige middelen worden belegd bij de schatkist. Opgenomen langlopende leningen en waarborgsommen Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de vaste financiering. Naar verwachting wordt er in 2023 geen nieuwe lening aangetrokken. 2023 Verwachte stand per 1 januari Stand waarborgsommen per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Verwachte stand 31 december

45.751 0 0 3.516 42.235

Uitgezette leningen De gemeente verstrekt langlopende leningen aan lokale– en regionale instellingen en verenigingen. De basis voor verstrekking is het Leningen- en borgstellingenbeleid. Daarnaast heeft de gemeente leningen uitstaan bij woningcorporatie De Woonschakel Westfriesland en hypothecaire geldleningen bij het vroegere ambtelijk personeel. Het onderstaande overzicht is een raming van het verloop van de langlopende uitgezette leningen. 2023 Verwachte stand per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Extra of vervroegde aflossingen Verwachte stand 31 december

15.685 0 1.182 0 14.503

Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van de financieringsfunctie zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder staat hoe deze risico’s worden beheerst. Koersrisico De gemeente neemt alleen deel in het aandelenvermogen van de BNG Bank, Alliander en HVC. Het risico op waardeverlies van deze aandelen is zeer beperkt.

Renterisico

48/91

Het renterisicobeheer is het beheersen van de risico’s die gepaard gaan met een in de toekomst hoger dan gewenst niveau van de rentelasten van het vreemd vermogen of lagere rentebaten. Ter beperking van het renterisico heeft de wetgever de kasgeldlimiet en de renterisiconorm (zie hieronder) ingesteld. Renterisiconorm De norm voor het renterisico stelt een grens aan financiering op lange termijn (looptijd van één jaar of langer). Het voorkomt dat de gemeente gelijktijdig te veel leningen gaat herfinancieren. Het doel is om overmatige renterisico’s op de vaste schuld te vermijden. De norm wordt berekend door het begrotingstotaal te vermenigvuldigen met een door het Rijk vastgesteld percentage van 20%.

Omschrijving

2023

2024

2025

2026

0

0

0

0

Renterisco 1.

Renteherzieningen

2.

Te betalen aflossingen

3.516

3.796

4.076

4.356

3.

Renterisico (1+2)

3.516

3.796

4.076

4.356

60.589 20%

61.278 20%

61.585 20%

62.521 20%

12.118

12.256

12.317

12.504

Renterisco op vaste schuld (3)

3.516

3.796

4.076

4.356

Renterisiconorm (4)

12.118

12.256

12.317

12.504

Ruimte (3 -/- 4)

-8.602

-8.460

-8.241

-8.148

Renterisiconorm 4a. 4b. 4.

Omvang begroting 1 januari Vastgesteld percentage Renterisiconorm (4a x 4b) Toets renterisconorm

(3 < 4) Ruimte onder renterisiconorm (3 > 4) Overschrijding renterisiconorm

De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt blijven de komende periode binnen de norm.

49/91

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is door het Rijk ingevoerd om risico’s te beperken bij het aantrekken van geld. De limiet bepaalt in hoeverre we tekorten op de bank mogen aanvullen met kortlopend geld. De limiet is 8,5% van het begrotingstotaal (totaal lasten). Bij het financieringsbeleid wordt rekening gehouden met deze limiet.

Omschrijving 1.

2.

Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (lasten)

60.589

Percentage kasgeldlimiet

8,50%

Omvang kasgeldlimiet

5.150

Omvang vlottende schuld (gemiddeld jaar) Opgenomen gelden < 1 jaar

0

Schuld in rekening courant

0

Gestorte gelden door derden < 1 jaar

0

Overige geldleningen (geen vaste schuld)

0 0

3.

Vlottende middelen (gemiddeld jaar) Contante gelden in kas

0

Tegoeden in rekening courant

0

Overige uitstaande gelden < 1 jaar

0 0

4.

Toets kasgeldlimiet Toegestane kasgeldlimiet

5.

5.150

Totaal netto vlottende schuld (2 -/- 3)

0

Ruimte (4 -/- 5)

5.150

Kredietrisico Kredietrisico's bestaan uit het risico dat uitgeleend geld niet wordt terugontvangen. De gemeente verstrekt in beginsel geen leningen uit hoofde van de publieke taak en anders worden zoveel mogelijk zekerheden opgenomen. Door invoering van het schatkistbankieren kunnen overtollige middelen alleen nog worden aangehouden in de schatkist van het Rijk. Op openstaande debiteuren wordt een actieve debiteurenbewaking toegepast.

Schatkistbankieren

50/91

Eind 2013 is de Wet fido gewijzigd vanwege de invoering van het verplicht schatkistbankieren voor decentrale overheden. Reden voor de invoering van het verplicht schatkistbankieren is het beheersen van de overheidsschuld en het reduceren van het financiële risico voor decentrale overheden. De gemeente moet de middelen die zij (tijdelijk) niet nodig hebben aanhouden bij het ministerie van Financiën.

Rentetoerekening Rentekosten moeten aan de taakvelden worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Dit geeft inzicht in de kosten per taakveld en de toerekening gebeurt op een gelijke wijze. Het gehanteerde renteomslagpercentage bedraagt 2,85% In onderstaand schema staat hoe de rentetoerekening plaats vindt.

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem)

1.683 299 -/-

Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden toegerekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

1.384 0 -/0 -/0 +/+ 0

Rente over eigen vermogen

0 +/+

Rente over voorzieningen

0 +/+

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

1.384 1.384 -/0

De geraamde rentelasten voor korte en lange financiering zijn € 1.683.000. De verwachte rentebaten voor de uitgezette leningen aan ambtenaren, De Woonschakel en verenigingen zijn € 299.000. De gemeente rekent rente toe aan de grondexploitatie, maar de verwachte boekwaarde is nihil. Het saldo van € 1.384.000 wordt toegerekend aan de taakvelden op basis van de boekwaarden van de investeringen per taakveld.

51/91

Bedrijfsvoering In deze paragraaf geven we inzicht in de stand van zaken over en de beleidsvoornemens voor de bedrijfsvoering. Het gaat hierbij om de bedrijfsprocessen van de drie SED gemeenten die zijn ondergebracht bij de SED organisatie, waarbij we ingaan op de sturing en beheersing van de verdere optimalisatie van de bedrijfsvoering. Eén van de vier speerpunten van de SED organisatie is een gezonde bedrijfsvoering. Naast de reguliere werkzaamheden gaan we in 2023 verder met het door ontwikkelen en het op een hoger plan brengen van de bedrijfsvoering. Uiteraard gaat daarbij veel aandacht uit naar voldoende kwalitatieve en kwantitatieve personele bezetting, daarnaast zijn nog enkele andere belangrijke onderdelen: het verder verbeteren van de sturingsinformatie, het in kaart brengen van de financieringsstromen, de implementatie van de WOO, de digitale transformatie, informatiebeveiliging, procesoptimalisatie en robotisering.

Personeelszaken De krappe arbeidsmarkt houdt nog steeds aan en maakt het steeds belangrijker dat we ons kunnen profileren als aantrekkelijke werkgever. In 2022 is het programma arbeidscommunicatie gestart om verschillende interventies te ontwikkelen om de SED organisatie goed te positioneren en zo nieuwe mensen te verleiden de overstap naar de SED organisatie te maken. Met de resultaten hiervan en de positionering van de SED organisatie gaan we in 2023 uiteraard door. Daarnaast zorgen de krapte op de arbeidsmarkt en de toenemende inflatie voor een opwaartse druk op de salariskosten. Voor specifieke functiegroepen is steeds vaker eenvoudigweg geen vast personeel te vinden (denk aan riolering en verkeer) en is het nodig terug te vallen op inhuur, waardoor de salariskosten toenemen. Dit is niet alleen voor de SED organisatie een probleem, maar elke gemeente worstelt hiermee. Om goed te kunnen sturen op de salariskosten hebben wij in 2022 het Prognosemodel Salariskosten geïmplementeerd. Hierin worden de kosten van personeel en inhuur nauwkeurig gemonitord en geprognosticeerd. Door middel van kwartaalrapportages informeren wij het dagelijks bestuur van de SED organisatie. Uiteraard zetten wij dit in 2023 voort. Het project onderhoudsronde HR21 voeren wij uit in 2022/2023. De financiële gevolgen zijn nog niet bekend en daarom nog niet in de begroting verwerkt.

Voor 2023 is nog geen nieuwe CAO afgesloten.

Juridische zaken De focus blijft het nastreven van een hoge juridische kwaliteit binnen de organisatie. We bieden ondersteuning voor een juiste, correctie en tijdige besluitvorming. Juridische risico’s worden geanalyseerd en zo nodig afgedekt. We coördineren de afhandeling van ingebrekestellingen en klachten, en handelen WOO-verzoeken, aansprakelijkstellingen en bezwaar- en beroepszaken af.

52/91

Informatie Informatiebeveiliging en privacy zijn en blijven belangrijke thema’s voor de SED, zeker gezien de wereldwijde ontwikkelingen en bedreigingen. In 2022 zijn we verdergegaan met de invoering van de eisen die gesteld zijn aan de BIO (beveiliging), zowel technisch als organisatorisch. In 2023 gaan we hiermee verder en implementeren we organisatorisch de rollen. Voor een goede Informatiebeheer- en voorziening zijn we in 2022 gestart met het project Informatiegericht werken. Ook de nieuwe Wet Open Overheid (WOO) stelt eisen aan het beheer en toegankelijkheid van Informatie. In 2022 zijn deze projecten in een plan gegoten en zijn de eerste stappen gemaakt. In 2023 brengen we deze plannen verder tot uitvoering. In 2022 is een Zaaksysteem aanbesteed en geïmplementeerd. In 2023 gaan we verder met de optimalisatie van dit systeem, gecombineerd met de eisen van de WOO. Tevens dienen alle aangesloten partijen in GR DeSom gezamenlijk te investeren in informatiebeveiliging. Om zo efficiënt mogelijk te werken en daarmee de bedrijfsvoering te verbeteren, ontwikkelen we toepassingen met robotisering die manuele processtappen omzetten naar geautomatiseerd. In het kader van data-gedreven werken en meten, ontwikkelen we toepassingen en platforms om data makkelijk te ontsluiten en om te zetten naar managementinformatie.

Facilitaire zaken Facilitair speelt in op de behoefte van de primaire bedrijfsprocessen van de organisatie. De dienstverlening is meer gestructureerd en kaders zijn gesteld in verantwoordelijkheden en afbakening van taken. De behoeften van de diverse interne klanten brengen we in kaart waardoor we de dienstverlening, waar mogelijk, aanpassen aan die behoeftes. Werkprocessen richten we nog efficiënter in en we maken kengetallen inzichtelijk, zodat de basisgegevens op orde zijn en er meer grip komt op de bedrijfsvoering. In 2022 is het project hybride werken gestart en in 2023 zijn de resultaten bekend en kunnen eventueel benodigde aanpassingen plaatsvinden. Daarbij maken we ook een nadere analyse van het zo efficiënt mogelijk inzetten van de huisvesting en eventuele investeringen hierin. In 2024 start de verhuizing van afdelingen en medewerkers uit het Stadskantoor naar het Stadhuis in Enkhuizen. In de voorbereidingsfase kan voor afdelingen van Bedrijfsvoering al in 2023 inzet verwacht worden. Voor wat betreft de beveiliging van de gebouwen is in 2022 een plan van aanpak opgesteld en geïmplementeerd. In 2023 werken we dit plan structureel uit om de continuïteit te kunnen waarborgen.

Planning en Control In 2021 is op verzoek van de 3 raden gestart met het verbeteren en leesbaarder maken van de begroting. Met de auditcommissies van de 3 gemeenten is sindsdien in de periodieke vergaderingen overleg gevoerd over de verbeteringen die gewenst zijn. In de begroting 2023 krijgen de verdere verbeteringen naar aanleiding van deze besprekingen hun beslag. De meest in het oog springende vernieuwing is het aantal programma’s in de begroting terugbrengen en de indeling van de programma’s meer een afspiegeling te laten zijn van de wijze waarop de aansturing van de SED organisatie plaatsvindt. Daarmee wordt de toegankelijkheid van de begroting verbeterd en de aansturing van de te realiseren (bestuurlijke) doelen vergroot. Deze wijziging valt samen met de nieuwe collegeperiode en

53/91

geeft tevens handvatten om de voorgenomen doelen die in het CUP worden overgenomen in de begroting te verwerken, zodat gedurende de raadsperiode goed gevolgd kan worden of de voorgenomen doelen gerealiseerd zijn. De afdeling Financiën gaat de regie op de Planning en Controlcyclus verder versterken. Binnen de formatie is ruimte vrijgespeeld om een coördinator P&C aan te stellen, waardoor er meer regie gevoerd wordt op het tot stand brengen van de P&C producten. De drie colleges hebben in december 2021 in SED verband een besluit genomen over het aangaan (of vernieuwen) van een convenant Horizontaal Toezicht (HT) tussen de Belastingdienst en de gemeente. Ter voorbereiding op het af te sluiten convenant worden alle ‘achterstallige werkzaamheden’ zoals de (her)controles voor de btw en andere fiscale regelingen zoveel als mogelijk in 2022 afgewikkeld. Na deze voorbereidende stappen kan het convenant op 1 januari 2023 ingaan. Door intensievere afstemming met de Belastingdienst is de verwachting dat we nog tegen enkele onvolkomenheden zullen aanlopen die extra aandacht en inzet op dit punt nodig maken. Hierbij kan gedacht worden aan de mogelijke gevolgen voor de vennootschapsbelasting vanwege de grondexploitaties. Daarnaast is in 2022 bezwaar aangetekend tegen de btw aangifte wegens het niet hanteren van de koepelvrijstelling voor de SED.

Dit vanwege een recentelijke uitspraak van het Gerechtshof over het toepassen van de btw-koepelvrijstelling bij de BAR gemeenten, waartegen de belastingdienst niet in beroep is gegaan.

Inkoop Inkoop wil een maatschappelijke meerwaarde creëren en bijdragen aan een duurzame, sociale en economisch gezonde omgeving. Inkoop informeert, adviseert en ondersteunt de organisatie op een professionele, efficiënte en effectieve wijze met als hoofddoel rechtmatig en doelmatig inkopen. Het volgen van opleidingen, deelnemen aan regionale samenwerkingen en het bijwonen van kennissessies moet bijdragen aan een verdere professionalisering van inkoop en het inkoopproces in 2023. Ook het verder ontwikkelen van instrumenten als de spendanalyse en de contractenbank draagt hieraan bij. Tot nu toe heeft de spendanalyse zich beperkt tot de controle van de rechtmatigheid van de uitgaven boven de Europese drempel. Vanaf 2023 zal de spendanalyse de organisatie inzicht geven in de rechtmatigheid van de uitgaven boven de € 50.000. Doel hiervan is om bewustzijn te creëren met betrekking tot het opvolgen van het eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid.

Administratieve organisatie en interne beheersing De SED organisatie blijft werken aan het verder verbeteren van haar interne beheersing. Concern control en het team AO/IB monitoren de opvolging van de aanbevelingen van de accountant en voeren audits en bijzondere onderzoeken uit omwille van onafhankelijke oordeelsvorming. Ook blijft het team AO/IB kritisch kijken naar processen en adviseert zij op het gebied van procesoptimalisatie en harmonisatie. Aan de hand van het IC/VIC plan voeren de vakafdelingen zelf interne controles uit, waarbij continu wordt gekeken naar beheersing van de risico’s. Naar verwachting moet over het boekjaar 2023 het college voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Het wetsvoorstel hiertoe is op 31 mei 2022 door de Tweede Kamer aangenomen. De vervolgstap is dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel behandelt en de onderliggende regelgeving wordt aangepast.

54/91

Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen stellen beleid op en/of voeren beleid uit dat de gemeente in principe ook in eigen beheer kan doen. De gemeente mandateert als het ware de verbonden partijen, maar houdt wel de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s.

Verbonden Partijen In onderstaande tabel staan de verbonden partijen en, indien van toepassing, de gemeentelijke bijdrage. rekening 2021 begroting 2022 Gemeenschappelijke regelingen: SED organisatie SSC DeSom (ICT)

begroting 2023

11.534 920

11.779 928

12.412 974

Westfries Archief Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking West-Friesland Veiligheidsregio Noord-Holland Noord Recreatieschap Westfriesland Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Hollands Noorden WerkSaam Westfriesland Afvalbeheer Westfriesland (ABWF) Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Archeologie Westfriese gemeenten Deelnemingen:

177 61 1.109 125 837 891 108 25

179 80 1.102 126 837 878 5 107 16

187 80 1.132 138 1.295 956 5 108 16

Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord HVC Groep BNG Bank Alliander NV

49 n.v.t. n.v.t. n.v.t.

49 n.v.t. n.v.t. n.v.t.

56 n.v.t. n.v.t. n.v.t.

15.836

16.086

17.359

Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Er is sprake van een bestuurlijk belang als een wethouder, raadslid of ambtenaar van de gemeente namens de gemeente in het bestuur van de verbonden partij plaatsneemt, of namens de gemeente stemt. Juridisch is er bij de gemeenschappelijke regelingen geen sprake van een financieel belang. Maar de gemeente betaalt wel een structurele bijdrage en vult een eventueel tekort aan.

Gemeenschappelijke regelingen

55/91

SED organisatie Gerelateerd aan programma('s)

1. Bestuur en dienstverlening

Vertegenwoordiging

Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur.

Doel / openbaar belang

De missie van de SED organisatie is samen werken aan een prettige woon-, werk- en leefomgeving. De SED organisatie staat voor goede dienstverlening aan de inwoners en ondernemers en een krachtige en deskundige ondersteuning aan de besturen van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland.

Activiteiten en ontwikkelingen

Er worden goede stappen met de organisatie gezet. De sturing en planning is verbeterd waardoor we meer in control zijn gekomen. We willen verder voortgaan op dit pad door de bedrijfsvoering door te ontwikkelen. De medewerkers ervaren meer leiding en aandacht. Niettemin is de werkdruk en ook het ziekteverzuim nog steeds zorgelijk hoog; er ligt meer werk dan dat er aan formatie beschikbaar is. Bovendien zijn er nieuwe vraagstukken die op onze gemeenten afkomen en moeten worden aangepakt, denk aan duurzaamheid en energietransitie, de woningbouwopgave en de blijvende druk vanuit het sociaal domein, maar ook allerlei regelgeving op het gebied van bedrijfsvoering. De huidige krapte op de arbeidsmarkt geeft daarbij een opwaartse financiële druk op de kosten van personeel en dus op de begroting van de SED (die voor 83% uit salariskosten bestaat).

Risico's

- Financieel risico en imagoschade door datalekken en dat gegevens niet beschikbaar zijn door hacker-activiteiten (vb. ransomware) en systemen moeten uitzetten om hackersactiviteiten te voorkomen, - kiezen voor een verkeerde aanbestedingsprocedure (bij openbare procedures) door de budgetbeheerder/-houder, waardoor de gehele aanbesteding onrechtmatig is. Het vooralsnog ontbreken van een contractenbank en aanbestedingsagenda en - door het ontbreken van juridische kennis en capaciteit in het primaire proces niet voldoen aan wet- en regelgeving bij decentralisaties.

EV per 1-1 €0

VV per 1-1 € 11.476.000

SSC DeSom (ICT) Gerelateerd aan programma('s)

EV per 31-12 €0

VV per 31-12 € 11.247.000

1. Bestuur en dienstverlening

56/91

Resultaat €0

Vertegenwoordiging

Lid van het algemeen bestuur

Doel / openbaar belang

De deelnemers en WerkSaam ondersteunen met ICTvoorzieningen en deze voorzieningen steeds beter afstemmen op de behoefte van deze tijd en de nieuwe ontwikkelingen.

Activiteiten en ontwikkelingen

In 2023 wil SSC DeSom naast haar reguliere (beheer)taken, graag samen met de deelnemers werken aan het verder door ontwikkelen van de werkplek omgeving en een optimalisatie van de rolverdeling en regievoering, die nodig is bij Cloud toepassingen. Ook zou SSC DeSom graag verder invulling geven aan nieuwe taken, die voortkomen uit de ambitie van de deelnemers voor data gedreven werken en Common Ground toepassingen.

Risico's

- Cyberaanvallen en/of cybercriminaliteit, - geen goede centrale regie en beveiliging op SAAS oplossingen, - incompliancy door gewijzigde voorwaarden softwareleveranciers, - ontvlechting van WerkSaam, - beëindigen van contracten met onze leveranciers en - tijdige invulling van vacatures en werving geschikt personeel.

EV per 1-1 € 334.000

VV per 1-1 € 4.549.000

Westfries Archief Gerelateerd aan programma('s) Vertegenwoordiging Doel / openbaar belang

EV per 31-12 € 334.000

VV per 31-12 € 4.267.000

Resultaat €0

1. Bestuur en dienstverlening Lid van het algemeen bestuur Goed informatiebeheer maakt het handelen van de gemeente transparant en dient zo de democratie. Archiefinstellingen hebben de opdracht om (overheids-)informatie te bewaren, te beheren en beschikbaar te stellen. Het Westfries Archief werkt samen met de W7 gemeenten om de informatie over het verleden en heden voor de huidige en toekomstige generaties betrouwbaar en toegankelijk te houden. Hiervoor heeft zij drie kerntaken die volgen uit de Archiefwet en de Gemeenschappelijke Regeling: - ondersteunen van en diensten verlenen aan aangesloten overheden, - informeren, enthousiasmeren en helpen van het publiek om archieven optimaal te gebruiken en de geschiedenis van de regio te leren kennen en - beheren, toegankelijk maken en uitbreiden van de collectie.

57/91

Activiteiten en ontwikkelingen

Het Westfries Archief heeft een beleidsplan 2020-2023 opgesteld dat aansluit op het voorgaande plan. Dat betekent dat in het beleid de nadruk op de samenwerking met de aangesloten gemeenten ligt met als speerpunt het realiseren van een e-depot als een regionale voorziening voor de duurzame opslag en het beschikbaar stellen van digitale informatie. Nieuwe doelstellingen in het beleidsplan zijn: - het opzetten van een educatief programma om de schoolgaande jeugd van Westfriesland kennis te laten maken met hun eigen lokale geschiedenis en - het intensiveren van de samenwerking met musea, bibliotheken en historische verenigingen.

Risico's

- Algemeen/bedrijfsvoering, - dienstverlening/publieksbereik en - leveranciersrisico digitalisering en restauraties.

EV per 1-1

VV per 1-1

EV per 31-12

VV per 31-12

Resultaat

€

€

€ 386.000

€ 204.000

€0

Ondersteuning bestuurlijke samenwerking West-Friesland (OBS) Gerelateerd aan programma('s) 1. Bestuur en dienstverlening Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang Ondersteuning samenwerking op het gebied van bestuurlijk overleg in de regio Westfriesland. Periodiek worden er bestuurlijke overleggen georganiseerd, gefaciliteerd en gecoördineerd op een aantal werkterreinen in de vormen van portefeuillehoudersoverleggen. De OBS kent de volgende portefeuillehoudersoverleggen: Madivosa (Maatschappelijke Dienstverlening, Volksgezondheid en Sociale aangelegenheden), VVRE (verkeer en vervoer, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening, Economie) en ABZ (Algemeen Bestuurlijke Zaken). Activiteiten en ontwikkelingen

De kerntaken van de gemeenschappelijke regeling Ondersteuning en Bestuurlijke Samenwerking Westfriesland zijn: - het periodiek organiseren, faciliteren en coördineren van bestuurlijke overleggen, - Madivosa, - VVRE, - ABZ, - het uitvoeren van een aantal daarvan afgeleide taken, zoals organisatieleerlingenvervoer en urgentiecommissie woningtoewijzing en - Het programmamanagement en communicatie Pact van Westfriesland.

Risico's

Er zijn voor 2023 geen risico’s bekend. EV per 31-12 VV per 31-12 n.v.t. n.v.t.

EV per 1-1 n.v.t.

VV per 1-1 n.v.t.

58/91

Resultaat

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord

Gerelateerd aan programma('s) Vertegenwoordiging Doel / openbaar belang

2. Ruimte Lid van het algemeen bestuur Veiligheidsregio Noord-Holland Noord richt zich op het verkleinen van risico’s en het beperken van leed en schade bij incidenten en realiseert dit door het bieden van adequate hulp en het samenwerken met alle bij de veiligheid en hulpverlening betrokken partijen. Daarbij worden burgers en bedrijven gestimuleerd tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid en worden zij actief betrokken bij de hulpverlening.

Activiteiten en ontwikkelingen

Er zijn vijf bewegingen in gang gezet: zorg en veiligheid, veilig leven, nieuwe crisistypen, brandweer 360 en de Omgevingswet.

Risico's

- Brandweervrijwilligers van rechtswege overgaan in een arbeidsovereenkomst, - langdurige uitval, - BTW plicht over activiteiten van de Meldkamer NoordHolland aan VRNHN, - IT dreigingen (bijv. virus, cyberaanval enz.), - tekort ambulanceverpleegkundigen, - materiële en personele schade bij omvangrijke incidenten en - aanbestedingsclaim.

EV per 1-1 € 5.474.000

VV per 1-1 € 47.592.000

EV per 31-12 € 5.484.000

VV per 31-12 € 48.023.000

Resultaat €0

Afvalbeheer Westfriesland (ABWF)

Gerelateerd aan programma('s) Vertegenwoordiging Doel / openbaar belang

2. Ruimte Lid van het algemeen bestuur Het ABWF is een gemeenschappelijke regeling waarin de zeven Westfriese zaken afstemming op het gebied van de afvalinzameling, het contractmanagement HVC en aandeelhouderszaken. Eveneens is het ABWF de eigenaar van en verantwoordelijk voor de voormalige stortplaats te Westwoud.

Activiteiten en ontwikkelingen

De activiteiten zijn direct verbonden aan het beheer van de voormalige stortplaats en het zorgdragen voor intergemeentelijke afstemming met betrekking tot het afvalstoffenbeleid en –uitvoering, DVO- en aandeelhouderszaken.

59/91

In het kader van de evaluatie van het Pact van WestFriesland is geconstateerd dat de ambitie om te behoren tot de top 10 van meest aantrekkelijke regio’s in Nederland onverminderd hoog is. Pact 7.1 staat voor zeven gemeenten één geluid en gaat verder dan het eerste Pact uit 2013. Het gaat onder meer over aantrekkelijk wonen, het stimuleren van economische ontwikkelingen en aandacht kennis en innovatie, maar ook over het verbeteren van de bereikbaarheid en de toeristische aantrekkingskracht. Het ABWF zal haar bijdragen leveren aan de in het pact genoemde thema’s energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. Dit zal zij doen middels het organiseren van afstemming op het gebied van huishoudelijk afval en aandeelhouderschap HVC. Gemeenten onderhandelen nu zelf met HVC over de afvaltarieven. Risico's EV per 1-1 € 4.000

- Ondersteuning (geen eigen huisvesting en personeel) - Stortplaats Westwoud VV per 1-1 € 1.557.000

EV per 31-12 € 10.000

VV per 31-12 € 1.499.000

Resultaat € 6.000

Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Gerelateerd aan programma('s) 2. Ruimte Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang De OD NHN is een professionele opdrachtnemer die op een efficiënte manier en volgens geldende kwaliteitsstandaarden uitvoering geeft aan de opgedragen milieutaken op het gebied van de fysieke leefomgeving in Noord-Holland Noord. Activiteiten en ontwikkelingen Waar de afgelopen jaren in het teken stonden van het inrichten van de organisatie op de komst van de Omgevingswet, staat 2023 vooralsnog in het teken van het verrichten van die werkzaamheden onder de Omgevingswet. Met de komst van deze wet worden gemeenten voor een veel groter deel van de bodemtaken bevoegd gezag. Het gaat hierbij zowel om de handhaving en de vergunningverlening, als om de juridische en beleidsmatige advisering. De provincie Noord-Holland blijft nog slechts bevoegd gezag voor grondwaterverontreinigingen en specifieke locaties (BRZO-inrichtingen met grote risico’s en spoedlocaties). De OD NHN voert deze bodemtaken uit. In 2021 is gestart met een pilot met betrekking tot een nieuwe financieringsmodel. Eind 2022 wordt hierover besluitvorming verwacht. Daarbij wordt ook rekening gehouden met landelijke ontwikkelingen. Tot die tijd blijft de huidige lumpsum financiering van kracht.

60/91

Risico's

EV per 1-1 € 1.056.000

- Claims, - datalek van geregistreerde gegevens, - aanbestedingsrisico's, - projecten ten laste van het rekeningresultaat, - omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet en - bijdrage voor wettelijke taken niet geheel gedekt via de lumpsum. VV per 1-1 € 5.000.000

Recreatieschap Westfriesland Gerelateerd aan programma('s) Vertegenwoordiging Doel / openbaar belang

EV per 31-12 € 1.056.000

VV per 31-12 € 5.000.000

Resultaat €0

3. Samenleving Lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. Behartigt voor de Westfriese gemeenten de belangen van de openluchtrecreatie en het landschap in het samenwerkingsgebied. Inzet voor een rijkere, gevarieerdere natuur met meer recreatiemogelijkheden, beheer en onderhoud van terreinen.

Activiteiten en ontwikkelingen

Er wordt de komende jaren verder gewerkt aan de uitvoering van de projecten uit het uitvoeringsprogramma van het Natuur- en Recreatieplan. Het Natuur- en Recreatieplan is afgestemd met en geïntegreerd in de Structuurschets Westfriesland. Op die manier wordt er niet alleen aan de eigen beleidsdoelen van het Recreatieschap gewerkt, maar ook aan de regionale doelen uit het Pact van Westfriesland.

Risico's

- Langdurige afwezigheid van een werknemer door ziekte, - beëindigen overeenkomst door verhuurders en/of verpachters, - het uittreden van één van de gemeenten uit gemeenschappelijke regeling, - imagoschade en - gevolgen van klimaatverandering.

EV per 1-1 € 1.854.000

VV per 1-1 € 1.156.000

EV per 31-12 € 1.801.000

61/91

VV per 31-12 € 1.110.000

Resultaat € 18.000

Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Gerelateerd aan programma('s) 3. Samenleving Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang De basistaken (uniformdeel) van GGD Hollands Noorden zijn: Kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van de inwoners, het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners), uitvoering van infectieziektebestrijding en uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid. Een belangrijk deel van de taken van de GGD concentreert zich in het ‘voorveld’ (preventie, signaleren, monitoren), maar de GGD voert ook vangnettaken voor de gemeente uit. Naast de basistaken voert de GGD levert de GGD ook aanvullende producten (maatwerkdeel). Deze aanvullende producten vallen niet onder de Gemeenschappelijke regeling. Vanuit het maatwerkdeel wordt ingezet op activiteiten die aanvullend zijn op de werkzaamheden vanuit de GR GGD. Dit zijn onder andere de extra begeleiding contacten en opvoedspreekuren. Indien nodig kan er worden opgeschaald naar Video Home Training, Stevig Ouderschap en VoorZorg. Activiteiten en ontwikkelingen

De speerpunten uit 2022 gelden, met wat accentverschillen, ook voor 2023. Dit zijn: - doorontwikkeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ), - proactief inzetten op preventie en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten en - informatiebeveiliging en privacy.

Risico's

- Doorontwikkeling JGZ 2019-2023, - ziekteverzuim JGZ, - GGiD, - hogere instroom veilig Thuis, - informatiebeveiliging en privacybescherming, - kostenstijgingen, - afname aanvullende diensten JGZ, - medische arrestantenzorg, - gezondheidsbevordering PGA en - gevolgen COVID-19 voor reizigersadvisering.

EV per 1-1 € 1.398.000

VV per 1-1 € 26.601.000

EV per 31-12 € 955.000

VV per 31-12 € 26.601.000

Resultaat € 180.000

Archeologie Westfriese Gemeenten Gerelateerd aan programma('s) 3. Samenleving Vertegenwoordiging Lid van het algemeen bestuur Doel / openbaar belang Het borgen van de van cultuurhistorische waarden conform wettelijke vereisten. Activiteiten en ontwikkelingen Het uitbrengen van (pre-)adviezen om in geval van de projectvoorbereiding een indicatie te geven of en zo ja in welke mate nader archeologisch onderzoek nodig is. Tevens daar waar een opdracht wordt gegund door derden of de gemeente het onderzoek uitvoeren.

62/91

Risico's EV per 1-1 -

VV per 1-1 -

Er zijn voor 2023 geen risico’s bekend. EV per 31-12 VV per 31-12 -

Resultaat €0

WerkSaam Westfriesland

Gerelateerd aan programma('s) Vertegenwoordiging Doel / openbaar belang

3. Samenleving Lid van het algemeen bestuur WerkSaam Westfriesland voert de Participatiewet en de Wet Sociale Werkvoorzieningen (WSW) uit voor de Westfriese gemeenten. Een klein onderdeel van de Participatiewet, de bijzondere bijstand, is bij de afzonderlijke gemeenten gebleven. Het doel van de Participatiewet is dat iedereen die gedeeltelijk of volledig kan werken begeleid wordt naar werk, het liefst bij een gewone werkgever. Hierbij kan WerkSaam Westfriesland verschillende instrumenten inzetten, zoals job-coaching of loonkostensubsidie. Ook biedt WerkSaam beschutte werkplekken voor mensen die kunnen werken, maar veel begeleiding daarbij nodig hebben. Als werk (nog) niet mogelijk is, verstrekt WerkSaam een bijstandsuitkering.

Activiteiten en ontwikkelingen

In 2022 wordt uitvoering gegeven aan het beleidsplan 2022-2025. De behoefte aan onder andere zorg- en technisch personeel is ook de komende jaren groot. Veel cliënten in de bijstand hebben niet het juiste CV om voor een dergelijke baan in aanmerking te komen. Door uit te gaan van competenties en vaardigheden, kunnen we toch de juiste mensen selecteren, enthousiasmeren en opleiden voor een dergelijke richting. Een andere ontwikkeling is dat steeds meer bedrijven ertoe overgaan om werk terug te halen dat al jaren uitbesteed is aan Lagelonenlanden, het reshoren van werk. Dat biedt nieuwe kansen voor onze doelgroep. We volgen deze ontwikkelingen op de voet en nemen invloed waar mogelijk. Een andere trend is het groeiende besef dat we met elkaar verantwoordelijk zijn voor een betere wereld. Ondernemen met maatschappelijke en sociale impact. Voor veel ondernemers wordt het vanzelfsprekend dat hun bedrijf een afspiegeling is van de samenleving en zij zijn bereid om mensen kansen te bieden. Het aantal sociale ondernemers groeit. Sociaal ondernemen en impact realiseren wordt steeds meer de norm. De opkomst van Open Hiring (een baan zonder sollicitatie), waarbij WerkSaam een voortrekkersrol heeft, is daarvan een sprekend voorbeeld.

En tenslotte wordt duidelijk dat er steeds meer stemmen opgaan om het “sociale werkbedrijf” weer steviger te verankeren in de samenleving, maar dan als “sociaal ontwikkelbedrijf”. Een veilige plek voor mensen die niet bij een reguliere werkgever aan de slag kunnen, en een leeren ontwikkelplek voor mensen die dat wel kunnen.

63/91

Risico's

EV per 1-1 € 8.117.000

VV per 1-1 € 18.028.000

- Bijdrage GR sluit niet aan op ontwikkeling gemeentefonds, - uitvoeringstaken Wet Inburgering, - ontwikkeling toegevoegde waarde en - externe factoren zoals cyberaanvallen EV per 31-12 VV per 31-12 Resultaat € 6.976.000 € 17.246.000 €0

Deelnemingen BNG Bank

Gerelateerd aan programma('s) Doel / openbaar belang

1. Bestuur en dienstverlening De uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. Draagt bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.

Activiteiten en ontwikkelingen

De BNG heeft zich gecommitteerd om bij te dragen aan het nationale Klimaatakkoord en aan het bereiken van de klimaatdoelstellingen van Parijs. De bank ontwikkelt en stimuleert innovatieve duurzame verdienmodellen. Dankzij haar toprating kan de bank tegen lage tarieven geld lenen op de internationale geld- en kapitaalmarkt, en dit geld vervolgens tegen lage prijzen uitlenen aan klanten. Het fundingbeleid blijft onveranderd gericht op permanente toegang tot de geld-en kapitaalmarkt voor de gewenste looptijden en volumes tegen zo laag mogelijke kosten.

Risico's Financieel belang

Er zijn geen risico's bekend. De gemeente heeft als aandeelhouder 17.823 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de NV.

Alliander NV

Gerelateerd aan programma('s) Doel / openbaar belang

2. Ruimte Alliander is een netwerkbedrijf dat zorgt voor een betrouwbare, betaalbare en bereikbare energievoorziening in een groot deel van Nederland. Door hun netwerk continu te verbeteren, bereiden ze zich voor op een toekomst waarin iedereen duurzame energie kan gebruiken, produceren en delen. Stede Broec heeft aandelen in Aliander, waarvan de dividend op Algemene dekkingsmiddelen wordt ontvangen.

64/91

Activiteiten en ontwikkelingen

De overgang naar een duurzame energievoorziening brengt nieuwe technische uitdagingen en nieuwe wensen van klanten met zich mee. In nauwe samenwerking met onder andere gemeenten, provincies en woningcorporaties vertaalt Alliander wensen, mogelijkheden en kaders in beleid en planning om de dagelijkse energievoorziening nu en in de toekomst te blijven garanderen. Via de Regionale Energiestrategieën (RES) geven ze invulling aan de afspraken uit het Klimaatakkoord. Alliander N.V. is, samen met de partners in de RES, ervoor verantwoordelijk om een optimale duurzame energievoorziening te ontwerpen en realiseren.

Risico's

Er zijn geen risico's bekend.

Financieel belang

De gemeente heeft als aandeelhouder 136.108 aandelen. De aandeelhouder is niet aansprakelijk voor de schulden van de NV.

HVC Groep

Gerelateerd aan programma('s) Doel / openbaar belang

2. Ruimte HVC is een afval- en energiebedrijf met zowel publieke als commerciële activiteiten op het gebied van afval en energie. Voor de verwerking en inzameling van het huishoudelijk afval heeft de gemeente een dienstverleningsovereenkomst (DVO) afgesloten met een looptijd van 6 jaar (1 januari 2020 tot 1 januari 2026). Eveneens heeft de gemeente aandelen in het bedrijf en daarmee stemrecht in de Algemene Ledenvergadering. Aan het aandeelhouderschap is een ballotageovereenkomst verbonden waarin onder meer geregeld is dat het brandbaar afval afgestaan moet worden en de gemeente, samen met de andere aandeelhouders, garant staat voor een deel van de leningen.

Activiteiten en ontwikkelingen

- Met woningcorporaties en woningeigenaren gebouwen van aardgas afhalen en aansluiten op een warmtenet. - Met zon- en windprojecten duurzame stroom opwekken. - Bronscheiding verbeteren.

65/91

Risico's

- Op een aantal vlakken worden de activiteiten van HVC significant beïnvloed door regulering vanuit de overheid. - Prijsfluctuaties van elektriciteit en gas, maar ook van bijvoorbeeld grondstoffen zoals papier en metalen hebben een direct effect op de marge en de dekkingsbijdrage van activiteiten van HVC. - Door een slechter wordende wereldmarkt voor schadeverzekeringen en een eigen negatieve schadestatistiek over de afgelopen 10 jaar, ziet HVC zich geconfronteerd met toenemende verzekeringskosten op een aantal van de hoofdverzekeringen van HVC zoals allrisk en aansprakelijkheid. - Incidenten leiden tot uitval, letsel en discontinuïteit van processen. Een adequaat onderhoudsprogramma is een randvoorwaarde voor veilige, betrouwbare installaties. Daarnaast is het uitgangspunt van HVC dat de installaties binnen de vigerende milieunormen presteren.

Financieel belang

De gemeente heeft als aandeelhouder 34 aandelen voor een totaal van € 67.000.

66/91

Grondbeleid Inleiding In de paragraaf grondbeleid wordt verslag gedaan over de visie, ontwikkelingen en stand van zaken van de grondexploitaties in relatie tot de doelstellingen uit de begroting.

Visie De visie op grondbeleid staat beschreven in de vigerende Nota Grondbeleid. Hieronder volgen enkele kaders vanuit deze nota: 1. Het doel van het gemeentelijk grondbeleid is het, ten behoeve van de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening, creëren van ruimte voor wonen, welzijn, zorg, werken, winkelen en recreëren in zowel uitleggebieden als bestaand stedelijk gebied, door het oppakken of ondersteunen van concrete ontwikkelinitiatieven. Hierbij wordt gestreefd naar optimalisatie van het financiële resultaat per project (in principe sluitende grondexploitaties). 2. De vorm van grondbeleid (actief, faciliterend of mengvorm) wordt afhankelijk van de individuele situatie gekozen. Het uitgangspunt hierbij is actief grondbeleid, tenzij dit op basis van factoren als grondposities, gemeentelijke doelstellingen, mogelijkheid tot sturing, risicoprofiel, verwacht financieel resultaat en/of benodigde capaciteit en/of deskundigheid onwenselijk of niet goed mogelijk is. 3. In het geval van passief (faciliterend) grondbeleid streeft de gemeente naar het afsluiten van anterieure overeenkomsten. In het uiterste geval dat geen overeenstemming is te bereiken met één of meer eigenaren in het gebied en het publieke belang van de ontwikkeling groot is, wordt een exploitatieplan, gekoppeld aan een bestemmingsplan of een projectbesluit, vastgesteld.