4.9 Begroting 2024 GGD Hollands Noorden
Tekst van het document
GGD Hollands Noorden
Versie Maart 2023
Programmabegroting 2024 GGD Hollands Noorden
Jaarstukken/Begroting 2024
0
GGD Hollands Noorden
Inhoud
Pagina
Voorwoord
2
GGD HN in één oogopslag
3
1
Beleidsbegroting
5
1.1
Taken
6
1.2
Middelen
7
2
Focuslijnen
12
2.1
Focuslijn Gezond opgroeien
13
2.2
Focuslijn Gezond ouder worden
15
2.3
Focuslijn Meedoen naar vermogen
17
2.4
Focuslijn Gezonde leefomgeving
19
3
BBV-paragrafen
21
3.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
22
3.2
Financiering
26
3.3
Overzicht overhead
29
3.4
Bedrijfsvoering
29
3.5
Beleidsindicatoren
30
3.6
Onderhoud kapitaalgoederen
31
3.7
Verbonden partijen
31
4
Financiële begroting
32
4.1
Begrotingsuitgangspunten
33
4.2
Overzicht baten en lasten
34
4.3
Meerjarenraming 2024-2027
39
4.4
Overzicht gemeentelijke bijdragen GR-taken
40
4.5
Overzicht bedragen kinderopvang
42
4.6
Overzicht bedragen Veilig Thuis
43
4.7
Overzicht bedragen aanvullende diensten
44
4.8
Overzicht bedragen Wet verplichte GGZ
45
5
Bijlagen
46
Bijlage 1 Overzicht baten & lasten per categorie
47
Bijlage 2 Overzicht baten & lasten per taakveld
48
Bijlage 3 Overzicht overhead per categorie
49
Bijlage 4 Overzicht taken en diensten
50
Bijlage 5 Taken en diensten per focuslijn
53
Bijlage 6 Focuslijnen
54
Jaarstukken/Begroting 2024
1
GGD Hollands Noorden
Voorwoord Beste lezer, Voor u ligt de begroting 2024 van GGD Hollands Noorden (GGD HN). Deze begroting is gebaseerd op
de Kadernota 2024 en de besluitvorming daarover in het algemeen bestuur van 15 maart 2023, waarin
de werkzaamheden van GGD HN zijn ingedeeld naar focuslijnen. Het financiële meerjarenperspectief is in deze begroting uitgewerkt, op basis van bestaand beleid. GGD HN zet haar huidige beleid voort. De speerpunten uit 2022 en 2023 gelden, met wat accentverschillen, ook voor 2024. Dit zijn: 1. 2.
Proactief inzetten op preventie en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten. Informatiebeveiliging en privacy.
In de begroting 2024 worden, net als in voorgaande jaren, de beoogde resultaten, kritische prestatieindicatoren (KPI’s) en effecten per focuslijn beschreven op basis van de accenten die de gemeenteraden aan GGD HN meegeven. Met vriendelijke groet, het dagelijks bestuur,
Pieter Kos
Edward John Paulina
Voorzitter
Jaarstukken/Begroting 2024
Directeur
2
GGD Hollands Noorden
GGD in één oogopslag GGD HN is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van GGD HN is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9
maanden tot 100+). Het takenpakket van GGD HN is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in
de Wet publieke gezondheid.
GGD HN werkt vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Positieve Gezondheid is het
vermogen om je aan te passen en zelf te beslissen hoe om te gaan met sociale, fysieke, mentale en
emotionele uitdagingen van het leven. Belangrijke randvoorwaarden van deze visie zijn een brede kijk op gezondheid, uitgaan van de gezondheidsbeleving van het individu en denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen.
GGD Hollands Noorden 16
Gemeenten
675.765
Inwoners (op 1/1/2023) Bezetting (op 31/12/2022) GGD
456
Corona
319
Missie
GGD HN bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en veiligheid van alle inwoners in NoordHolland-Noord:
•
wij bewaken door gezondheidsrisico's en -onveiligheid te signaleren en de inzichten hierover actief te verspreiden;
•
wij beschermen tegen bedreigingen van de volksgezondheid met preventie, bestrijding en voorlichting;
•
wij bevorderen individueel en collectief gezond gedrag en preventief beleid van gemeenten en andere spelers in de gezondheidszorg.
Met de focuslijnen werkt GGD HN aan de ondersteuning van het gemeentelijk gezondheidsbeleid voor zestien gemeenten en het versterken van de publieke gezondheidszorg in samenwerking met netwerk- en ketenpartners in Noord-Holland-Noord. Vier thema’s uit de landelijke nota Gezondheidsbeleid zijn vertaald in overeenkomstige focuslijnen: • • • •
Gezond opgroeien
Meedoen naar vermogen Gezonde leefomgeving Gezond ouder worden
Jaarstukken/Begroting 2024
3
GGD Hollands Noorden
De begroting 2024 is gespecificeerd naar GR-taken, aanvullende diensten en overhead: Overzicht naar GR taken en aanvullende diensten
Deelnemersbijdrage
Overige
Totaal
Totaal
gemeenten
baten
baten
lasten
Saldo
(bedragen x € 1.000 en incl. mutaties reserves)
28.786
14.132
42.918
31.431
11.487
Aanvullende diensten
-
8.207
8.207
6.156
2.051
Overhead
-
94
94
13.452
-13.358
28.786
22.433
51.219
51.039
180
GR-taken
In onderstaande tabel is per gemeente de begrote bijdrage voor GR-taken en de begrote bijdrage voor aanvullende diensten weergegeven voor begrotingsjaar 2024. Gemeente
Bijdrage GR-taken
Bijdrage aanvullende diensten
Alkmaar
6.920
1.953
Bergen
1.471
100
Castricum
2.009
105
Den Helder
3.455
591
Dijk en Waard
5.257
494
Drechterland
1.208
49
Enkhuizen
1.170
80
Heiloo
1.352
86
Hollands Kroon
2.899
303
Hoorn
4.810
778
Koggenland
1.358
51
Medemblik
2.741
240
(bedragen x € 1.000)
Opmeer
706
47
Schagen
2.649
270
Stede Broec
1.359
51
722
50
40.085
5.250
Texel
Jaarstukken/Begroting 2024
4
GGD Hollands Noorden
1 Beleidsbegroting 1.1 1.2
Taken
Middelen
Jaarstukken/Begroting 2024
5
GGD Hollands Noorden
1.1 Taken Taken
GGD HN is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van GGD HN is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9
maanden tot 100+). Het takenpakket van GGD HN is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in
de Wet publieke gezondheid. In onderstaande afbeelding staan de verschillende wettelijke kaders. In
bijlage 4 staat het overzicht van de GR-taken en de aanvullende diensten die GGD HN uitvoert. De GRtaken van GGD HN omvatten:
wettelijke GGD-taken die verplicht aan een GGD zijn opgedragen en worden benoemd in de
•
gemeenschappelijke regeling;
wettelijke gemeentelijke taken die aan een GGD kunnen worden opgedragen. Hiertoe neemt het
•
algemeen bestuur van de GGD een apart besluit.
De Gezondheidsatlas Noord-Holland-Noord 1 bevat cijfers op gemeente-/wijkniveau over al deze
taken. Ook op de website GGDHN.incijfers.nl 2 zijn cijfers en publicaties te vinden over de taken en
diensten van GGD HN.
Vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg)
•
Algemene bevorderingstaken (artikel 2), onder andere de afstemming van de publieke gezondheidszorg met de curatieve gezondheidszorg, epidemiologie, gezondheidsbevordering en medische milieukunde;
• Jeugdgezondheidszorg tot 18 jaar (artikel 5); Missie
• HNOuderengezondheidszorg vanaf 65de jaar (artikel 5a); GGD bewaakt, beschermt en bevordert gezondheid en veiligheid van alle inwoners in Noord• Infectieziekte bestrijding (artikel 6). Holland- Noord:
wij bewaken door gezondheidsrisico's en -onveiligheid te signaleren en de inzichten hierover actief Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) te verspreiden; • Openbare gezondheidszorg (OGGZ); • wij beschermengeestelijke tegen bedreigingen van de volksgezondheid met preventie, bestrijding en •
• voorlichting; Veilig Thuis.
• Vanuitwijandere bevorderen individueel wettelijke kaders en collectief gezond gedrag en preventief beleid van gemeenten en • • Toezicht op de kinderopvang (Wko); •
•
Lijkschouw, forensische geneeskunde (Wet op de lijkbezorging);
Ondersteuning bij rampen en crises (Wvr).
1 https://gezondnhn.nl/dashboard/dashboard
2 https://ggdhn.incijfers.nl/dashboard/dashboard
Jaarstukken/Begroting 2024
6
GGD Hollands Noorden
1.2 Middelen Baten en lasten 2024
De in de begroting 2024 opgenomen totale baten en lasten zijn: Overzicht baten en lasten
Baten
Lasten
Saldo
50.925
37.534
13.391
Overhead
94
13.452
-13.358
Heffing VPB
-
-
-
Bedrag onvoorzien
-
-
-
51.019
50.986
33
Toevoegingen/onttrekkingen aan de reserves
200
53
147
Mutatie reserves
200
53
147
51.219
51.039
180
(bedragen x € 1.000)
Uitvoering GR-taken en aanvullende diensten
Saldo van baten en lasten
Resultaat
Door het afronden op € 1.000 ontstaan afrondingsverschillen.
De begroting 2024 sluit met een positief saldo van € 180.000. Het algemeen bestuur heeft op 15 maart 2023 besloten dat de in de Kadernota 2024 voorgestelde verhoging van de deelnemersbijdrage van € 536.000 voor Informatiebeveiliging en Privacy binnen de eigen begroting van GGD HN dient te worden opgelost. Dit vertaalt zich in een structurele bezuiningsopgave van € 536.000, die in de voorliggende begroting verwerkt is. Bezuinigingsopgave
De totale kosten die nodig zijn voor het op orde brengen van de Informatiebeveiliging en Privacy werden in de Kadernota 2024 geraamd op een bedrag van € 753.000. De dekking hiervan was in de
Kadernota 2024 voorzien via enerzijds een hogere deelnemersbijdrage ad € 536.000 en anderzijds ‘eigen opgave’ van € 217.000. Deze ‘eigen opgave’ is taakstellend verwerkt in de begroting op de overhead. Daarmee resteert een bezuinigingsopgave van € 536.000. Deze opgave is niet te realiseren met efficiencymaatregelen. Om deze bezuinigingsopgave te realiseren zal GGD HN in de dienstverlening maatregelen moeten nemen, die merkbaar zullen zijn voor de inwoners van NoordHolland Noord. GGD HN stelt voor om dit als volgt in te vullen: 1. Jeugdgezondheidszorg: verminderen inzet op basisscholen € 213.000 In september 2022 is de Jeugdgezondheidszorg gestart met een nieuwe werkwijze op basisscholen voor de leeftijdsgroep 4-12. In het verleden deden de verpleegkundigen die werkten op de consultatiebureaus het werk op de basisscholen “er bij”. Nu zijn verpleegkundigen specifiek opgeleid en vrijgemaakt voor dit werk op basisscholen. Hierdoor verbeteren de contacten met scholen, samenwerkingsverbanden en wijkteams. De inzet van de verpleegkundigen leidt ertoe dat GGD HN preventiever kan handelen, eerder problemen signaleert én kan interveniëren. In totaal wordt circa 8 FTE ingezet voor deze werkwijze. De gevraagde bezuiniging leidt ertoe dat deze formatie met 25% omlaag wordt gebracht.
Gevolgen zijn dat GGD HN minder aanwezig is op basisscholen, minder preventief kan handelen en er een toename zal zijn van doorverwijzing naar wijkteams en jeugdzorg.
Jaarstukken/Begroting 2024
7
GGD Hollands Noorden
2. Infectieziektebestrijding en gezonde leefomgeving: verminderen voorlichting en advies € 133.000 De kern van infectieziektebestrijding is het adviseren over het nemen van algemene preventieve maatregelen ter voorkoming van (verspreiding van) infectieziekten, het bestrijden van tuberculose en van seksueel overdraagbare aandoeningen, inclusief bron- en contactopsporing. De bezuinigingsopgave zorgt voor minder beschikbare capaciteit voor voorlichting en adviezen, waarbij minder
spreekuren gepland kunnen worden en minder cliënten worden gezien. Dat kan een risico voor de
volksgezondheid inhouden met een verhoogde kans op uitbraken van infectieziekten zoals tuberculose met duurdere zorg door minder preventie. Vanuit de focuslijn gezonde leefomgeving zal de deelname
aan projectgroepen beperkt worden en is er minder capaciteit voor advies in het kader van de
omgevingswet. 3.
Veilig Thuis: stoppen met pilots, innovatie, onderzoeken en toekomstscenario
€ 60.000
Om de bezuiniging te realiseren zal Veilig Thuis zich strikt beperken tot de wettelijke kerntaak: advies, melding, onderzoek, monitoring. Veilig Thuis zal géén fte meer kunnen inzetten voor nieuwe
ontwikkelingen, innovatie, proefpilots in het kader van het toekomstscenario, en andere initiatieven van ketenpartners.
Veilig Thuis neemt normaal gesproken deel aan onderzoeken (zoals Casus door de Keten, Cohort
studie Verwey Jonker Instituut), pilots zoals Proeftuin Aanpak meervoudige problematiek (Hoorn),
Samen op in Acuut met de Politie, Veilig Thuis en sociaal team samen op locatie werken, ontdubbeling onderzoek Raad voor de Kinderbescherming en Veilig Thuis, pilot voor samenwerking met ICDJ). Voor 2024 en verder zullen bijvoorbeeld pilots voor het Toekomstscenario Jeugd- en gezinsbescherming
een beroep doen op Veilig Thuis alsmede het opstellen van projectvoorstellen en het deelnemen aan
pilots samen met de wijkteams, en samen evaluren van pilots met de Raad voor de Kinderbescherming en de gecertificeerde instellingen. Door te stoppen met deelname aan deze regionale en landelijke
ontwikkelingen zal Veilig Thuis op achterstand komen te staan. 4.
Veilig Thuis: stoppen met voorlichting geven aan ketenpartners over signaleren HG/KM
€ 60.000
Veilig Thuis is de expert op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandling. Veilig Thuis
ondersteunt professionals van ketenpartners met voorlichtingen en kennisdeling. Doel van deze voorlichting is deskundigheidsbevordering: bewustwording van signalen van HG/KM, kennis
overdragen (bijvoorbeeld over de meldcode) en professionals een handelingsperspectief bieden.
Voorlichting draagt bij aan een betere (keten-)samenwerking tussen verschillende organisaties voor het herstellen van de veiligheid in gezinnen.
Wanneer Veilig Thuis zich beperkt tot de wettelijke taak van advies, meldingen, onderzoeken en monitoring zal zij stoppen met voorlichting geven aan ketenpartners. Voorlichting is secundaire
preventie. Het stoppen van deze preventie betekent dat signalen van HG/KM later in beeld komen, met risico op complexere problematiek, onnodig leed en de inzet van (duurdere) zorg/hulp. 5.
Veilig Thuis: stoppen met deelname aan MDA++
€ 70.000
De intersectorale specialistische Multidisciplinaire Aanpak (MDA++) is de werkwijze om complexe
problematiek effectief aan te pakken. In NHN neemt Veilig Thuis deel aan de drie regionale MDA++
tafels: Veilig Thuis sluit in sommige regio’s altijd aan, is veelal de aanmelder en blijft betrokken vanuit extra monitoringsmomenten. Het gaat om hoog intensieve zaken. De rol van Veilig Thuis in MDA++
(langdurige betrokkenheid) valt niet onder de wettelijke taak (informatie delen, korte betrokkenheid).
Consequentie van de voorgestelde bezuiniging is dat sociale teams een grotere rol moeten pakken bij MDA++ casussen. Wanneer Veilig Thuis stopt met MDA ++ zal dit de keten aanpak verzwakken, aangezien VT de grootste aanmelder is en bij alle casussen betrokken is. Bij gezinnen waarbij
onveiligheid langer voortduurt als gevolg van het uitblijven van een MDA++ aanpak, gaan (op termijn) de kosten voor risico gestuurde en herstelgerichte zorg toenemen.
Jaarstukken/Begroting 2024
8
GGD Hollands Noorden
Begroting naar GR-taken, aanvullende diensten en overhead
De begroting 2024 is gespecificeerd naar GR-taken, aanvullende diensten en overhead: Overzicht naar GR-taken,
Deelnemersbijdrage
Overige
Totaal
Totaal
Saldo
28.786
14.132
42.918
31.431
11.487
Aanvullende diensten
-
8.207
8.207
6.156
2.051
Overhead
-
94
94
13.452
-13.358
28.786
22.433
51.219
51.039
180
aanvullende diensten en overhead
(bedragen x € 1.000 en incl.
gemeenten
baten
baten
lasten
mutaties reserves)
GR-taken
Door het afronden op € 1.000 ontstaan afrondingsverschillen.
Deelnemersbijdrage gemeenten
De deelnemersbijdragen zijn geïndexeerd met het regionaal afgesproken percentage van 7,1%. Er is geen verhoging van de gemeentelijke bijdrage opgenomen voor de structurele lasten voor
informatiebeveiliging en privacy. Deze kosten moeten binnen de begroting worden gedekt. Meerkostenregeling COVID-19
De meerkostenregeling COVID-19 is verlengd tot juli 2023. De extra kosten worden incidenteel
gedeclareerd bij het Ministerie van VWS. Het is de verwachting dat deze regeling niet verder verlengd zal worden. De meerkostenregeling wordt niet begroot. Algemene reserve
Het verloop van de algemene reserve is als volgt 3: Verloop algemene reserve
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Stand 1-1
1.288
1.082
-2.609
855
1.035
1.215
1.395
90
-3.691
180
180
180
180
180
1.035
1.215
1.395
1.575
(x € 1.000)
Opbouw uit resultaatbestemming Onttrekking uit algemene reserve
-295
-550 284
Toevoeging bestemmingsreserve Corona
3.550
Financieel herstelplan GGiD Stand 31-12 na resultaatbestemming
1.082
-2.609
855
Door het afronden op € 1.000 ontstaan afrondingsverschillen.
3 Rekening houdend met de jaarrekeningen over 2021-2022, de resultaatbestemming over 2022, de
uitgangspunten in de Kadernota 2024 en het financieel herstelplan GGiD.
Jaarstukken/Begroting 2024
9
GGD Hollands Noorden
Jaarrekening 2022
In overeenstemming met het bestemmingsvoorstel bij de jaarrekening 2022 is het (negatieve) resultaat van € 3.691.000 ten laste van de algemene reserve gebracht. De algemene reserve wordt daarmee na
resultaatbestemming 2022 negatief voor een bedrag van € 2.609.000. Begroting 2023
De algemene reserve wordt overeenkomstig het besluit bij de Kadernota 2023 met € 180.000 opgebouwd.
1e Begrotingswijziging 2023 (Financieel herstelplan GGiD)
In overeenstemming met het Financieel Herstelplan GGiD is de onttrekking (in 2023) van € 123.000
voor versterken van infectieziektepreventie komen te vervallen. Tevens is op grond van het herstelplan
de bestemmingsreserve corona opgeheven en is het saldo van € 284.000 toegevoegd aan de algemene reserve. Tenslotte is de extra eenmalige deelnemersbijdrage van € 3.550.000 toegevoegd aan de
algemene reserve. De stand van de algemene reserve ultimo 2023 is daarmee geprognosticeerd op
€ 855.000.
Begroting 2024
De stand van de algemene reserve wordt ultimo 2024 geprognosticeerd op € 1.035. In deze prognose is de ‘opbouw uit resultaatbestemming’ inbegrepen. Dit conform de besluitvorming ter zake bij de Kadernota 2023.
Prestatie-indicatoren
In de begroting 2024 zijn de volgende KPI’s opgenomen ten aanzien van het weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Weerstandsvermogen
Streefwaarde > 1,5%
Algemene reserve na resultaatbestemming in
> 0,5% en <1,5%
procenten van de totale lasten
Weerstandscapaciteit
2024 2%
< 0,5%
Streefwaarde
Begroting 2024
>1
Algemene reserve na resultaatbestemming is groter
> 0,5 en <1
dan de risico’s
Risico’s
Begroting
> 0,5 Streefwaarde
1,1
Begroting 2024
minimaal
Inschatting risico’s
gemiddeld/niet urgent hoog/urgent
Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. De
algemene reserve is ultimo 2024 begroot op € 1.035.000 en groot genoeg om alle begrotingsrisico’s in 2024 op te vangen. Rekening houdend met de kans van 75% en de impact van € 1.221.000 wordt het financiële risico voor 2024 ingeschat op € 916.000.
Jaarstukken/Begroting 2024
10
GGD Hollands Noorden
Voor 2023 is de kans zeer groot dat gemeenten financieel moeten bijspringen als gevolg van nieuwe
Cao-afspraken voor 2023. De loonstijging ligt fors hoger dan de 2,3% loonindexatie, die GGD HN via
de deelnemersbijdragen 2023 ontvangt. GGD HN heeft niet voldoende vermogen om de loonstijging zelf op te kunnen vangen. Ten opzichte van de kadernota 2024 zijn de financiële risico’s marginaal (neerwaarts) bijgesteld.
Jaarstukken/Begroting 2024
11
GGD Hollands Noorden
2 Focuslijnen 2.1 Gezond opgroeien 2.2 Gezond ouder worden 2.3 Meedoen naar vermogen 2.4 Gezonde leefomgeving
Jaarstukken/Begroting 2024
12
GGD Hollands Noorden
2.1 Focuslijn Gezond opgroeien
Alle kinderen verdienen gelijke kansen. De JGZ monitort daarom alle kinderen in iedere ontwikkelfase. En neemt daarin de context van de sociale en fysieke leefomgeving van kinderen en hun ouders mee. Er wordt vroegtijdig en flexibel ingespeeld op kinderen in kwetsbare situaties. Daarbij zorgt de JGZ voor verbinding tussen professional en kind en ouder(s), tussen professionals onderling, en ook tussen gemeenten en onze netwerkpartners. Zo werken we samen aan het verkleinen van
gezondheidsverschillen. Dat geeft alle kinderen in Noord-Holland-Noord gelijkwaardige kansen om
gezond en veilig op te groeien.
Aandachtspunt Gezondheidsverschillen verkleinen
Sociaal economische gezondheidsverschillen (SEGV) nemen toe, mede door de toenemende armoede. Het gaat om verschillen in levensverwachting, aantal gezonde jaren en ervaren gezondheid. Factoren die van invloed zijn, zijn onder andere opleiding, beroep, werksituatie, woon- en leefomgeving,
inkomen en vermogen. Daarnaast is sprake van achterliggende maatschappelijke problematiek zoals (toenemende) bestaansonzekerheid, armoede en kansenongelijkheid. “Gezondheidsachterstanden
zijn maatschappelijk onwenselijk omdat dit een negatieve impact heeft op de kwaliteit van leven van mensen en op de mogelijkheden voor mensen om te participeren in het economisch en maatschappelijk leven”. 4
Waarom doen we dit?
De JGZ pakt gezondheidsverschillen duurzaam aan door (aanstaande) ouders en jeugdigen in een
kwetsbare situatie tijdig de juiste zorg en ondersteuning te bieden, aansluitend op hun individuele zorgbehoefte. Daarnaast wordt de regionale kennis- en adviesfunctie van de JGZ versterkt.
Hoe doen we dit? •
Het bieden van persoonsgerichte en passende zorg op maat.
JGZ stelt het kind, de jongere en de ouder(s) als individu met eigen vragen en behoeften
centraal en geeft zorg op de juiste plek, door de juiste professional, op het juiste moment en in de juiste vorm. •
De inzet van de JGZ als kennispartner en (beleids)adviseur van gemeenten (mede) op basis van beschikbare informatie.
4 GALA: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/02/06/meer-aandacht-meer-geld-en-slimme-
samenwerking-voor-gezondheid-en-preventie
Jaarstukken/Begroting 2024
13
GGD Hollands Noorden
Dit maken we mogelijk door: •
Het inzetten van het geactualiseerde Landelijk Professioneel Kader JGZ dat ruimte biedt om de
beweging te maken naar passende zorg op maat; •
Het implementeren van de erkende gespreksmethodiek GIZ (Gezamenlijk Inschatten van
Zorgbehoeften). Met behulp van deze methodiek beslissen (aanstaande) ouders en jeugdigen samen met de professional over passende zorg op maat; •
Beschikbaarheid van, inzicht in en benutten van (geanonimiseerde) informatie uit het digitaal dossier Jeugd en de Gezondheidsmonitors.
Aandachtspunt: Versterken van het JGZ aanbod voor jeugdige nieuwkomers
De toename van het aantal nieuwkomers in Nederland groeit gestaag en vraagt nu en in de toekomst meer van GGD HN. Er is sprake van een mogelijk risico op het ontstaan van nieuwe crises
(bijvoorbeeld een uitbraak van infectieziekten). De verwachte toename van (nood)opvanglocaties doet
een groter beroep op de JGZ, IZB, technische hygiënezorg, seksuele gezondheidszorg/preventie, gezondheidsbevordering en -voorlichting en tuberculosepreventie en -bestrijding.
Waarom doen we dit?
Het aantal kinderen van -9 maanden tot 18 jaar die nieuw in Nederland komt wonen neemt toe. Bij
deze groep spelen vaak traumatische ervaringen, cultuurverschillen, taalbarrière en onbekendheid met het onderwijs- en zorgsysteem in Nederland. Zolang deze (ouders van) kinderen en jongeren nog
asielzoeker zijn (vluchteling zonder verblijfsvergunning) wonen ze in (nood)opvanglocaties van het
COA of in gemeentelijke (nood)opvanglocaties. Statushouders (vluchtelingen met verblijfsvergunning)
en (arbeids)migranten beschikken doorgaans over zelfstandige woonruimte. Oekraïense vluchtelingen
vallen onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming en hoeven geen asielverzoek in te dienen. Zij wonen in de (nood)opvanglocaties van het COA of gemeente, bij gastgezinnen of zelfstandig. Bovenstaande
maakt het moeilijk om alle jeugdige nieuwkomers in Nederland te bereiken. De onvoorspelbaarheid van de geografische ligging van de (nood)opvanglocaties en het toenemend aantal doet bovendien een groot beroep op de flexibiliteit van de JGZ.
Hoe doen we dit?
Door de zorg voor nieuwkomers te integreren in de reguliere zorg gaat de JGZ efficiënt om met de beschikbare capaciteit. Hiermee wordt geborgd dat de JGZ aan de landelijke afspraken voldoet.
• • •
Uitvoeren van intake en een medisch onderzoek binnen zes weken na aankomst in Nederland;
Aanbieden contacten conform het Basispakket JGZ;
Voor zwangere vrouwen zijn de maternale kinkhoestvaccinatie en het prenataal huisbezoek beschikbaar.
Wat levert het op? •
Meer overeenstemming tussen ouders en JGZ-professionals over gesignaleerde zorgen over de
•
Krachten, ontwikkel- en zorgbehoeften van kinderen en jongeren worden snel en adequaat in
ontwikkeling van het kind;
kaart gebracht waardoor de JGZ tijdig tot passende ondersteuning komt en de eigen kracht wordt versterkt;
•
Kansarme kinderen, ook nieuwkomers, krijgen een beter toekomstperspectief, zowel op het
gebied van gezondheid als op het vlak van onderwijs, werkgelegenheid en sociale ontwikkeling;
• •
Meer oog voor de positieve ontwikkeling en krachten van het kind, ouders en omgeving;
Minder jongeren/jongvolwassenen maken gebruik van specialistische (jeugd)zorg;
•
Een hogere kwaliteit van leven en een toename van het aantal jaren in goed ervaren gezondheid
•
Een toename in levensverwachting voor inwoners met een lage sociaal economische status (SES).
voor alle inwoners;
Jaarstukken/Begroting 2024
14
GGD Hollands Noorden
Prestatie-indicatoren/KPI (niet verplicht vanuit BBV) 1.
Passende en persoonsgerichte zorg
Eind 2024 zijn alle JGZ professionals geschoold in de GIZ methodiek, waardoor de JGZ in kan spelen op individuele zorgbehoeften van ouders en jeugdigen en nog beter de omslag kan maken naar passende zorg op maat.
2.
De JGZ als kennispartner en (beleids)adviseur van gemeenten
Eind 2024 heeft de JGZ (geanonimiseerde) informatie over de GIZ gesprekken op gemeente-
niveau beschikbaar voor beleidsadvies, waardoor de regionale kennis- en adviesfunctie van de
JGZ versterkt wordt.
Wie zijn de belangrijkste (regionale) partners? • •
Gemeenten, sociale wijkteams en samenwerkingsverbanden onderwijs;
Partijen in de jeugdzorg (maatschappelijk werk, jeugd-GGZ, jeugd-/jongerenwerk, jeugdzorg,
Veilig Thuis);
•
Eerstelijns gezondheidszorg/ (para)medische professionals (ZONH/ROS, huisartsenkoepels, logopedie, fysiotherapie, etc.);
• •
•
Tweedelijns gezondheidszorg (medisch specialisten); Specifiekere partners rond de volgende levensfases:
o
zwangerschap en de geboorte (verloskundigen, gynaecologen, kraamzorg);
o
de basisschoolperiode (primair onderwijs, ambtenaren leerplicht);
o
de voorschoolse periode (kinderdagverblijven, peuterspeelzalen);
o
de middelbare schoolperiode (voortgezet onderwijs, ambtenaren leerplicht);
Academische Werkplaats Amsterdam UMC.
2.2 Focuslijn Gezond ouder worden
In deze focuslijn gaat de aandacht naar oudere en ouder wordende inwoners, waarbij de inzet van GGD HN erop is gericht dat zij: • •
een gezonde leefstijl en een gezond gewicht hebben;
ondersteund worden bij het ontwikkelen van veerkracht en eigen regie te voeren bij de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven;
• •
in goede psychosociale gezondheid/welbevinden verkeren;
wonen in een veilige en gezonde leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.
Dit alles door samenwerking van alle betrokken partijen in de regio én met actieve participatie van ouderen zelf.
Jaarstukken/Begroting 2024
15
GGD Hollands Noorden
Aandachtspunten 1.
Ondersteuning van gemeenten bij toekomstbestendig maken van ouderenbeleid.
3.
Inzetten op preventie van ziekten.
2.
4.
Stimuleren van ouderen tot een actieve leefstijl.
Bevorderen van mentale gezondheid en eigen regie.
Dit alles door samenwerking van betrokken partijen in de regio én met actieve participatie van ouderen zelf.
Ad 1
GGD HN verbindt verschillende initiatieven en domeinen (eerste- en tweedelijns zorg, wonen, zorg & voorzieningen) rondom ouderenbeleid.
Ad 2
GGD HN ondersteunt en stimuleert lokale én regionale initiatieven, zoals Vitaal en Veilig thuis wonen,
Financieel Veilig Ouder Worden, Woongemak is Kinderspel, Herontdek je brein, Welzijn op recept & Eén tegen Eenzaamheid.
Ad 3
GGD HN zet de komende jaren in op bewustwording van de invloed van leefstijl op gezondheid en ziekten. En richt de aandacht op preventie van onder andere vallen en dementie.
Ad 4
Gezonde volwassenen/ouderen kunnen een belangrijke rol vervullen in de samenleving. En zolang zij
voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen, voorkomen we dat de formele zorg dichtslibt. Er is hierbij ook
extra aandacht voor het versterken van de participatie van ouderen in lokale netwerken rond preventief ouderenbeleid.
Prestatie-indicatoren/KPI (niet verplicht vanuit BBV) 1. 2.
Binnen Noord-Holland-Noord Gezond wordt de samenwerking, met aandacht voor ouderen,
geïntensiveerd, waarbij GGD HN data analyseert en monitort.
Meer aandacht voor gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving en kwetsbare inwoners. Denk bijvoorbeeld aan een rookvrije omgeving, eenzaamheid, valpreventie en gecombineerde
leefstijlinterventies (GLI).
Wat levert het op? •
Meer inzicht in de behoeften van volwassenen/ouderen door middel van gesprekken met gemeenten, zorgorganisaties en inwoners zelf.
•
Meer inzicht in de belangrijkste cijfers over de gezondheid van volwassenen/ouderen als onderlegger voor beleidskeuze.
•
Stimulering van regionale samenwerking en (verkennen van) aansluiten bij landelijke
programma’s zoals ‘Ik pas’, ‘Stoptober’, ‘30 dagen Gezonder’, ‘Wij zijn zelf het medicijn’ en ‘Eén tegen Eenzaamheid’.
•
Meer lokaal gebruik maken van effectieve interventies, versterken wat wérkt. Daarnaast het versterken van de landelijke kennisinfrastructuur met onder andere VWS, RIVM, Pharos, Veiligheid NL, et cetera.
Wie zijn de belangrijkste (regionale) partners? • • •
Gemeenten en sociale wijkteams;
Eerste- en tweedelijnszorg;
Samenwerkingsverbanden als Noordkop Gezond Voor Elkaar.
Jaarstukken/Begroting 2024
16
GGD Hollands Noorden
2.3 Focuslijn Meedoen naar vermogen
De focuslijn Meedoen naar vermogen richt zich op (jong)volwassen inwoners en heeft als doel dat inwoners de juiste hulp en/of zorg ontvangen. Om zo gezond en zelfstandig mogelijk te kunnen deelnemen aan de samenleving en dat gezondheidsachterstanden worden teruggedrongen. Ook geeft GGD HN uitvoering aan taken uit de Wmo en ondersteunt inwoners in kwetsbare situaties door hen te motiveren hulp te aanvaarden en hen toe te leiden naar passende zorg of ondersteuning. Daarnaast kunnen inwoners en professionals die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling terecht bij GGD HN voor advies of voor het doen van een Veilig Thuis melding. Aandachtspunten 1.
2. 3. 4.
Versterken van samenwerking met netwerkpartners en van gezamenlijke vroegsignalering en
een gecoördineerde aanpak gericht op inwoners in kwetsbare situaties die problemen ervaren op meerdere leefgebieden.
Advisering richting gemeenten en meewerken aan innovatie in de keten op het gebied van preventie van OGGZ problematiek (beweging naar de voorkant).
Versterken en vergroten van bereik van voorlichting aan inwoners in kwetsbare situaties met (een vergrote kans) op gezondheidsachterstanden.
Actualiseren en versteviging samenwerkings(afspraken) met netwerkpartners, waaronder de Sociale Teams van de gemeenten, het onderwijs, de GGZ en huisartsen.
Ad 1
GGD HN monitort, signaleert en agendeert trends en ontwikkelingen om aard, omvang en behoefte van de doelgroep in kaart te brengen. Samen met de wijkteams en specialistische basisteams GGZ speelt
het team Vangnet & Advies een belangrijke rol in de vroegsignalering. GGD HN maakt zich hard voor
passende ondersteuning voor alle inwoners door het denken buiten organisatiekaders, het voeren van procesregie waar nodig, en het leveren van de benodigde informatie aan de juiste partij.
Ad 2
Het aantal personen met meervoudige problematiek is weliswaar relatief klein, maar vraagt veel inzet
van gemeenten en andere partijen in het Zorg & Veiligheidsdomein. Als vervolg op de aanpak mensen
met onbegrepen gedrag komt er meer aandacht voor het voorkomen van afglijden van inwoners in een kwetsbare positie richting de OGGZ doelgroep en bijbehorende multiproblematiek om bijbehorend
leed en maatschappelijke kosten voor te zijn. Met dit doel wordt meegewerkt aan het ontwikkelen van pilots in de keten en adviseert GGD HN de gemeenten en netwerkpartners.
Jaarstukken/Begroting 2024
17
GGD Hollands Noorden
Ad 3
GGD HN geeft gezondheidsvoorlichting over diverse onderwerpen en aan diverse doelgroepen met als doel preventie en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Inwoners in een kwetsbare positie
vragen om een gericht aanbod (bijvoorbeeld over het Nederlandse zorgsysteem voor statushouders of
uitstap mogelijkheden voor sekswerkers) en aandacht voor toegankelijkheid (in verband met
taalachterstanden of LVB-problematiek). GGD HN beoordeelt hoe het voorlichtingsaanbod aansluit op de kwetsbare doelgroepen en hoe deze nog beter kunnen worden bediend en bereikt.
Ad 4
De achterliggende problematiek van huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) ligt vaak op
verschillende leefgebieden en kan soms complex zijn. Om het HGKM te stoppen is er een integrale
aanpak nodig. Hierbij is samenwerking in het netwerk van groot belang. Veilig Thuis zet daarom in om
samenwerking met hierboven genoemde organisaties te verstevigen. Voor de OGGZ is het actualiseren van de afspraken en samenwerking met de genoemde partners noodzakelijk in verband met het
veranderende zorglandschap (verschraling van beschikbaar en passend zorgaanbod voor met name de complexe OGGZ doelgroep).
Prestatie-indicatoren/KPI (niet verplicht vanuit BBV)
1.
In 2024 is begin gemaakt met invulling geven aan de samenwerkingsafspraken tussen GGD HN, gemeenten en netwerkpartners over onderlinge verantwoordelijkheden en mogelijkheden vanuit de WAMS voor gegevensverwerking en- uitwisseling bij een integrale aanpak van
2.
3.
multiproblematiek.
Onder leiding van de stuurgroep aanpak personen met onbegrepen gedrag wordt in 2024
meegewerkt aan minimaal één pilot gericht op preventie richting de OGGZ doelgroep en GGD HN beschikt over een adviesaanbod op dit gebied voor gemeenten.
In 2024 is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd bij een netwerkpartner over de
kwaliteit van en de ervaring met de samenwerking met Veilig Thuis.
Wat levert het op? •
Meer maatschappelijke participatie door het motiveren en ondersteunen van personen in een kwetsbare situatie en het toeleiden naar passende zorg.
•
Door advisering over en voorlichting aan inwoners in een kwetsbare situatie wordt ingezet op
preventie op de diverse leefgebieden (positieve gezondheid) en op het terugdringen van gezondheidsachterstanden.
•
Door beter en tijdiger signaleren en (gezamenlijk) handelen in de keten en goede regievoering op individueel casusniveau wordt voorkomen dat mensen verder afglijden en/of meer overlast en escalatie optreedt.
•
Meer adviesaanvragen over HGKM van netwerkpartners aan Veilig Thuis waardoor signalen tijdiger worden opgepakt en escalatie voorkomen kan worden.
Wie zijn de belangrijkste (regionale) partners? • • • • • • • • • •
Gemeenten en sociale wijkteams; Politie, Brijder, GGZ;
Woningbouwcorporaties; Wijkvoorzieningen;
Zorg- en welzijnsinstellingen;
Maatschappelijke opvangvoorzieningen; Sportorganisaties;
Onderwijs;
Werkgevers-, werknemersorganisaties en UWV;
Huisartsen, ziekenhuizen en overige partners in medisch domein.
Jaarstukken/Begroting 2024
18
GGD Hollands Noorden
2.4 Focuslijn Gezonde leefomgeving
Wat gaan we doen?
Versterken infectieziektepreventie en zorgdragen voor een basisstructuur binnen GGD HN voor pandemische paraatheid.
Waarom doen we dit?
De aandacht voor infectiepreventie is groter geworden. Er is behoefte aan duidelijkheid en praktisch
advies over hygiënisch handelen, maar ook aan proactieve advisering over de gezonde leefomgeving. Daarnaast zijn er ook andere bedreigingen: de vaccinatiegraad in het RVP is niet vanzelfsprekend
hoog, klimaatverandering kan zorgen voor toename van zoönosen (zoals de plotselinge toename van
Monkeypox). Wil GGD HN paraat staan dan is een stevige basis van de afdeling IZB nodig op het gebied
van vroegsignalering (doorontwikkeling MUIZ), snel in actie kunnen komen en op- en afschalen. De
uitwerking van een vaccinatievoorziening binnen GGD HN is daar een voorbeeld van.
Daarnaast zal GGD HN aansluiten bij de ontwikkeling van de landelijke digitale infrastructuur onder leiding van het Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI). Het ministerie van VWS is in
gesprek gegaan met de GGD’en over korte termijn versterkingen van de infectieziektebestrijding om
kwetsbaarheden aan te pakken. Vooruitlopend op structurele versterking heeft GGD GHOR Nederland
samen met de GGD’en een plan van aanpak voor versterking infectieziektebestrijding en pandemische
paraatheid GGD’en voor de korte termijn (2023-2024) opgesteld. Ter uitvoering hiervan worden ook in 2024 extra middelen beschikbaar gesteld aan de GGD’en. Verder is het ministerie van VWS, samen met veldpartijen, in beeld aan het brengen wat benodigd is voor structurele versterking van de GGD’en op het terrein van infectieziektebestrijding vanaf 2025.
Wat levert het op?
GGD HN denkt dat er veel winst te behalen is, zowel in het voorkomen van infectieziekten als - in het
verlengde daarvan - het voorkomen van antibioticaresistentie (ABR). Infectiepreventie moet structureel aandacht hebben. GGD HN ontwikkelt zich daarom tot een regionaal ‘kennis- en informatiecentrum’ op het gebied van infectiepreventie en ABR en werkt samen met landelijke en regionale netwerken.
Prestatie-indicatoren/KPI (niet verplicht vanuit BBV)
1.
In 2024 is 80% van de adviezen in het kader van de Omgevingswet afgestemd met de
2.
In 2024 is de infectieziektepreventie versterkt door de implementatie van MUIZ. MUIZ is het
Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.
meldpunt voor uitbraken infectieziekten en bijzonder resistente micro-organismen. Het doel is
om tijdiger preventieve maatregelen te nemen bij uitbraken om verspreiding van infectieziekten 3.
te voorkomen.
Voor de duurzame borging van de forensische expertise zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met de GGD’en in Noord-Holland (NW4).
Jaarstukken/Begroting 2024
19
GGD Hollands Noorden
Wie zijn de belangrijkste (regionale) partners? • • • • •
Gemeenten;
Landelijke en regionale overheid;
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord;
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord;
RIVM.
Speerpunt informatiebeveiliging en privacy
Wat gaan we doen?
De afgelopen jaren is gestart met het verhogen van informatieveiligheid en verdere
professionalisering van de informatievoorziening. Diverse technische maatregelen zijn getroffen en beleidsstukken ontwikkeld. Er is gestart met interne en externe audits om de maatregelen te
controleren. In 2023 is een SOC systeem aangeschaft welke aangesloten is op de SIEM van GGD HN.
De verwachting is dat in 2024 GGD HN nog niet volledig voldoet aan de aangescherpte regelgeving
om het basisniveau van informatiebeveiliging op orde te hebben, hierdoor zullen verdere maatregelen omtrent Informatiebeveiliging geïmplementeerd dienen te worden.
In 2022 is er een doelarchitectuur ontwikkeld die in 2024 geïmplementeerd dient te worden. Daarnaast zijn binnen de interne organisatie diverse privacy- en Informatiebeveiligings-
ambassadeurs opgeleid die zorgen voor het verspreiden van kennis en het borgen van de
beheersmaatregelen. Er komt een opvolging van de 0-meting uit 2021 en een deel van de resultaten worden in 2024 verwerkt.
Waarom doen we dit?
GGD HN streeft ernaar om te voldoen aan de richtlijnen van de NEN7510.
Wat levert het op?
GGD HN moet blijvend investeren in digitale weerbaarheid om de veiligheid van informatie en bescherming van privacy op niveau te brengen en te houden. Inwoners moeten kunnen vertrouwen op het zorgvuldig en veilig verwerken van (bijzondere) persoonsgegevens. Daarnaast moet worden geborgd dat de informatie die nodig is voor het goed uitvoeren van het werk van GGD HN vertrouwelijk, integer en beschikbaar is en blijft.
Jaarstukken/Begroting 2024
20
GGD Hollands Noorden
3 BBV-paragrafen 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.2 Financiering 3.3 Overzicht overhead 3.4 Bedrijfsvoering 3.5 Beleidsindicatoren 3.6 Onderhoud kapitaalgoederen 3.7 Verbonden partijen
Jaarstukken/Begroting 2024
21
GGD Hollands Noorden
3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen
In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ wordt de financiële positie toegelicht. Het
weerstandsvermogen maakt duidelijk in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen zonder dat dit dwingt tot beleidsombuigingen en/of bezuinigingen. In de financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen Noord-Holland-Noord zijn uitgangspunten opgenomen rond het
weerstandsvermogen. Volgens deze regeling is weerstandscapaciteit aanwezig bij de deelnemers van
de gemeenschappelijke regeling. De deelnemende gemeenten zijn verplicht ervoor te zorgen dat GGD HN beschikt over voldoende middelen om aan alle verplichtingen te kunnen voldoen.
Over het reserveringbeleid hebben gemeenteraden van de deelnemende gemeenten afspraken
gemaakt in de FUGR. Hierin is afgesproken dat een algemene reserve is toegestaan om de autonome ontwikkelingen in de bedrijfsvoering af te dekken met een maximale omvang van 2,5% van de lasten van het betreffende jaar. Het algemeen bestuur heeft uitgesproken dat het belangrijk is dat GGD HN voldoende vermogen kan opbouwen in overeenstemming met het Financieel herstelplan 2018.
Vermogenspositie
Het verloop van de algemene reserve is als volgt 5: Verloop algemene reserve
2021
Stand 1-1
(x € 1.000)
Opbouw uit resultaatbestemming Onttrekking uit algemene reserve
2022
2023
2024
2025
2026
2027
1.288
1.082
-2.609
855
1.035
1.215
1.395
90
-3.691
180
180
180
180
180
1.035
1.215
1.395
1.575
-295
-550 284
Toevoeging bestemmingsreserve Corona
3.550
Financieel herstelplan GGiD Stand 31-12 na resultaatbestemming
1.082
-2.609
855
Door het afronden op € 1.000 ontstaan afrondingsverschillen.
Na resultaatbestemming over 2021 bedroeg de algemene reserve € 1.082.000. Hiermee was een buffer opgebouwd om de risico’s op te vangen en noodzakelijke investeringen te doen voor de
bedrijfsprocessen bij JGZ en informatiebeveiliging en privacy. Op 2 november 2022 is door het
algemeen bestuur het besluit genomen om te stoppen met de bouw en ontwikkeling van het GGiD, dat
zorgde voor een negatief jaarresultaat in 2022 van € 3.691.000. Door het negatieve resultaat van 2022
is de algemene reserve per 31-12-2022 ook negatief.
Het provinciaal financieel toezicht geeft aan dat de negatieve algemene reserve binnen een periode van
vier jaar moet worden aangezuiverd. GGD HN heeft hier eind 2022 een financieel herstelplan GGiD voor opgesteld. Op 15 maart 2023 heeft het algemeen bestuur ingestemd met het financieel herstelplan
GGiD en is de algemene reserve aangezuiverd om geïnventariseerde risico’s uit deze begroting op te
kunnen vangen.
5 Rekening houdend met de jaarrekeningen over 2021-2022, de resultaatbestemming over 2022, de
uitgangspunten in de Kadernota 2024 en het financieel herstelplan GGiD.
Jaarstukken/Begroting 2024
22
GGD Hollands Noorden
Prestatie-indicatoren
In de begroting 2024 zijn de volgende KPI’s opgenomen ten aanzien van het weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Weerstandsvermogen
Streefwaarde > 1,5%
Algemene reserve na resultaatbestemming in
< 0,5%
Streefwaarde
Begroting 2024
>1
Algemene reserve na resultaatbestemming is groter
1,1
> 0,5 en <1
dan de risico’s
Risico’s
2%
> 0,5% en <1,5%
procenten van de totale lasten
Weerstandscapaciteit
Begroting 2024
> 0,5
Streefwaarde
Begroting 2024
minimaal
Inschatting risico’s
gemiddeld/niet urgent hoog/urgent
Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. De
algemene reserve is ultimo 2024 begroot op € 1.035.000 en groot genoeg om alle begrotingsrisico’s in 2024 op te vangen. Rekening houdend met de kans van 75% en de impact van € 1.221.000 wordt het financiële risico voor 2024 ingeschat op € 916.000.
Voor 2023 is de kans zeer groot dat gemeenten financieel moeten bijspringen als gevolg van nieuwe
Cao-afspraken voor 2023. De loonstijging ligt fors hoger dan de 2,3% loonindexatie, die GGD HN via
de deelnemersbijdragen 2023 ontvangt. GGD HN heeft niet voldoende vermogen om de loonstijging zelf op te kunnen vangen. Ten opzichte van de kadernota 2024 zijn de financiële risico’s marginaal (neerwaarts) bijgesteld.
Overzicht financiële risico’s
De directie heeft het risicomanagement verder ontwikkeld en geeft hiermee invulling aan de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek. GGD HN stelt daartoe periodiek de risicomonitor op en rapporteert via de P&C cyclus over de belangrijkste financiële risico’s. Hiermee wordt op gestructureerde wijze de beheersing van strategische en financiële risico’s van GGD HN voor gemeenten geborgd. De impact van financiële risico’s zijn ingeschat naar mogelijke omvang in een laag en een hoog scenario. Indien één of meerdere van deze risico’s zich voor dreigen te doen, worden de negatieve financiële effecten, zoveel als mogelijk is, beperkt in de flexibele schil van de organisatie. Alle risico’s zullen zich nooit tegelijkertijd effectueren. Rekening houdend met de kans van 75% en de
impact van € 1.221.000 wordt het financiële risico voor 2024 ingeschat op € 916.000. Voor 2024 zijn de volgende risico’s geïnventariseerd als belangrijk voor het weerstandsvermogen.
Jaarstukken/Begroting 2024
23
GGD Hollands Noorden
Overzicht financiële risico’s 2024
Scenario laag
Scenario hoog
Bedrag risico
-
50
-
Ziekteverzuim JGZ
100
200
100
Hogere instroom Veilig Thuis
50
300
50
Informatiebeveiliging & privacybescherming
100
536
536
Kostenstijgingen
100
400
400
Totaal GR-taken
350
1.486
1.086
Medische arrestantenzorg
85
170
85
Reizigersadvisering
50
150
50
Totaal aanvullende diensten
135
320
135
Totaal
485
1.806
1.221
(bedragen x € 1.000) GR-taken
Doorontwikkeling JGZ
Aanvullende diensten
•
Doorontwikkeling JGZ
Er wordt gewerkt aan verbetering van de uitvoering van het basispakket JGZ met het programma
doorontwikkeling JGZ. In 2023 wordt het programma doorontwikkeling JGZ afgerond en worden twee projecten opgeleverd. Hiervoor is tijdelijk meer personeelsinzet noodzakelijk. In 2023 is voor het
laatste jaar een extra projectbudget van € 50.000 gereserveerd. Vanaf 2024 wordt doorontwikkeling JGZ gerealiseerd vanuit bestaand beleid en de bestaande begroting. •
Ziekteverzuim JGZ
Het ziekteverzuim JGZ is hoger dan begroot en hoger dan het gemiddelde GGD HN-brede
ziekteverzuimpercentage. Deels wordt dit veroorzaakt door organisatieveranderingen vanuit het programma doorontwikkeling JGZ.
Dit heeft een negatieve impact op de productiviteit en leidt tot hogere kosten. De
organisatieveranderingen vanuit het programma doorontwikkeling JGZ worden in 2023 voltooid. Hierdoor zal meer stabiliteit en rust ontstaan bij JGZ, wat een positief effect op het verzuim zou moeten hebben en het risico beperkt. •
Hogere instroom Veilig Thuis
In vergelijking met de andere taken van GGD HN is Veilig Thuis minder voorspelbaar en kent de
dienstverlening een ‘open einde’ karakter. Hierdoor is Veilig Thuis risicovoller dan de andere taken van GGD HN. Daarbij is het vooral afhankelijk van externe factoren of deze risico’s zich voor doen of niet. Een toe- of afname van 5% van de diensten van Veilig Thuis leidt tot een afwijking van ongeveer
€ 300.000 ten opzichte van de begroting. In het algemeen bestuur is in 2021 een regeling afgesproken hoe om te gaan met schommelingen van de instroom als die niet kunnen worden opgevangen binnen
de begroting. Deze regeling geeft aan: a.
In het eerste jaar van hogere instroom – waarvan de financiële dekking niet binnen de reguliere
begroting kan worden opgevangen - wordt de hogere instroom gedekt uit de algemene reserves met inachtneming van de ondergrens van 1,5% van begrote lasten van GGD HN;
Jaarstukken/Begroting 2024
24
GGD Hollands Noorden
b.
Indien de algemene reserve ontoereikend is, een beroep te doen op het weerstandsvermogen van
c.
In tweede en volgende jaren van hogere instroom en indien het beeld is dat hogere instroom een
•
de gemeenten (door extra bijdrage);
blijvend karakter heeft, door verzoek om structurele extra bijdrage.
Informatiebeveiliging & privacybescherming (bezuinigingen)
Informatiebeveiliging en Privacybescherming voldoen nog niet aan de aangescherpte regelgeving. Het basisniveau van informatiebeveiliging moet op orde worden gebracht om onder andere
veiligheidslekken (misbruik/diefstal/verlies van data) te voorkomen. Er is een project gestart om NEN7510 compliant te worden en te blijven. Dit zorgt zowel voor incidentele projectkosten als
structureel hogere kosten. Vanaf 2021 is er veel aandacht besteed om te voldoen aan de NEN7510. De
verwachting is dat het nog een aantal jaren duurt voordat volledig volgens deze norm wordt gewerkt.
In 2023 is de formatie uitgebreid en zijn licenties aangeschaft. Daarnaast zijn technische maatregelen doorgevoerd. Door deze maatregelen zijn de structurele kosten gestegen. In 2023 zijn de kosten
gedekt vanuit de algemene reserve van GGD HN. Bij de kadernota 2024 is voorgesteld om de kosten
van Informatiebeveiliging en Privacy te dekken via een verhoogde deelnemersbijdrage. Het algemeen
bestuur heeft op 15 maart echter besloten dat de dekking binnen de eigen begroting dient te worden
gevonden. GGD HN heeft hiertoe een aantal bezuinigingen in de begroting 2024 opgenomen. Gelet op
de onzekerheid als het gaat om de haalbaarheid van deze bezuinigingen, wordt het risicoprofiel vooralsnog gehandhaafd. •
Kostenstijgingen
Het risico is aanwezig dat GGD HN wordt geconfronteerd met kostenstijgingen van noodzakelijke
uitgaven alsook onvoorziene uitgaven die niet meer in de begroting kunnen worden opgevangen. De
rek is uit de begroting. Zonder besparing of ombuiging op andere uitgaven bestaat een risico dat een financieel tekort ontstaat. Het gaat om de volgende risico’s: -
-
Kostenstijgingen van leveranciers en verhogingen van landelijke bijdragen van goederen en diensten boven de begrote indexatie.
Cao-gebonden loonstijgingen en Cao-gebonden toename van verlofuren zorgen, boven de
begrote loonindexatie, voor hogere kosten en voor verlaging van productiviteit.
-
Noodzakelijke uitbreiding van formatie om de informatievoorziening en kritieke
-
Noodzakelijke inzet op strategisch personeelsbeleid. Dit resulteert in hogere kosten voor
-
Het voldoen aan nieuwe wetgeving, zoals de Wet open overheid (Woo).
•
bedrijfsprocessen te borgen en noodzakelijke vernieuwingen van ICT-systemen te realiseren.
werving & selectie, verzuimpreventie en duurzame inzetbaarheid.
Medische arrestantenzorg
De aanbesteding voor de aanvullende dienst medische arrestantenzorg is op initiatief van de politie
aangehouden tot in ieder geval 2023. De nieuwe dienstverlening zal naar verwachting niet voor 2024
ingaan. GGD HN loopt het risico dat de aanvullende dienst medische arrestantenzorg na aanbesteding niet aan GGD HN wordt gegund.
Vanaf dat moment komt het in stand houden van de expertise Forensisch Medische Geneeskunde
zowel financieel als operationeel onder druk. Landelijk worden de gevolgen van wijzigingen op het gebied van de medische arrestantenzorg onderzocht.
•
Reizigersadvisering
Als gevolg van COVID-19 is de reizigersmarkt veranderd en door minder herhalingsconsulten zijn de inkomsten voor reizigersadvisering afgenomen en is de omzet met € 100.000 bijgesteld.
Er is onzekerheid over het moment en de periode waarin de reizigersmarkt weer op het omzetniveau van voor de COVID-19-pandemie komt, dat zorgt voor een financieel risico.
Jaarstukken/Begroting 2024
25
GGD Hollands Noorden
De structurele gevolgen op de begroting worden in kaart gebracht om bij te kunnen sturen en
vernieuwingen te kunnen onderzoeken die aansluiten op de veranderde reizigersmarkt. GGD HN doet onderzoek naar de opzet van een centrale vaccinatievoorziening, die binnen de interne organisatie schaalvoordelen moet opleveren.
3.2 Financiering Algemeen
In de paragraaf financiering wordt inzicht gegeven in de financiering van de organisatie, het liquiditeitenbeheer en renterisico’s. Het gaat om de beheersing van financiële posities en
geldstromen en de hieraan verbonden kosten en risico's. Dit wordt aangeduid als de treasuryfunctie.
De treasuryfunctie omvat onder meer het aantrekken van leningen, het uitzetten van overtollige liquide middelen en debiteurenbeheer. De regels rondom treur zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De belangrijkste afspraken zijn: • •
Gelden worden alleen uitgezet bij de BNG;
De organisatie maakt geen gebruik van derivaten.
Dekkingsmiddelen
De taken uit hoofde van de gemeenschappelijke regeling (GR-taken) worden gefinancierd uit de diverse
deelnemersbijdragen van gemeenten. Daarnaast heeft GGD HN verschillende baten uit aanvullende diensten aan bedrijven, gemeenten, instellingen, inwoners, justitie en politie. Beoordeling financieringspositie
GGD HN is een Gemeenschappelijke Regeling en met de hierbij behorende verantwoordelijkheids-
structuur is het geen probleem om op zeer korte termijn vreemd geld aan te trekken. Met de BNG zijn hiertoe afspraken gemaakt. Regelmatige analyse van de cashflow zal tijdig aantonen wanneer een tekort aan vlottende middelen dreigt.
GGD HN heeft een redelijk positieve financieringspositie. Om fluctuaties gedurende het jaar op te vangen, is met de BNG een rekening-courantfaciliteit met een maximaal krediet van € 2.862.000 overeengekomen.
Financiële kengetallen BBV
Voor de beoordeling van financiering wordt gebruik gemaakt van de volgende financiële kengetallen. De kengetallen met betrekking tot de grondexploitatie en de belastingcapaciteit zijn voor GGD HN niet van toepassing. De financiële kengetallen voor de jaren 2025, 2026 en 2027 zijn opgenomen onder meerjarenperspectief en de financiële kengetallen zijn geactualiseerd op basis van de balanspositie 31-12-2022. Omschrijving
Streefwaarde
Realisatie
Begroting
Begroting
Netto schuldquote
<5%
4,5%
1,7%
1,5%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle
<5%
4,5%
1,7%
1,5%
Solvabiliteitsratio
5-10%
-8,5%
4,8%
5,0%
Structurele exploitatieruimte
2,5%
0,0%
-1,0%
0,1%
verstrekte leningen
Jaarstukken/Begroting 2024
26
2022
2023
2024
GGD Hollands Noorden
Netto schuldquote
Het getal weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de inkomsten. Het geeft een indicatie welk beslag de rentelasten en aflossingen op de begroting leggen. Hoe lager de netto
schuldquote hoe beter. Onder netto schuld wordt verstaan: de lang- en kortlopende schulden minus de lang- en kortlopende vorderingen en uitzettingen.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is gelijk aan de netto schuldquote, omdat GGD HN geen leningen heeft afgesloten. Solvabiliteit
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin GGD HN in staat is haar financiële verplichtingen te
voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe beter. De streefwaarde voor GGD HN is tussen de 5% en 10% en is gemaximeerd doordat het weerstandvermogen is gemaximeerd op 2,5% van de lasten.
Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Hoe hoger hoe beter. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.
De negatieve structurele exploitatieruimte 2023 is het gevolg van een onttrekking van uit de
algemene reserve. GGD HN heeft geen tot zeer beperkte structurele exploitatieruimte om onvoorziene uitgaven op te kunnen vangen.
Renterisiconorm
Deze norm is niet van toepassing: er zijn geen leningen met een looptijd van meer dan een jaar. Meerjarenperspectief
Onderstaande geprognosticeerde balans, het EMU-saldo en de financiële kengetallen bieden in
hoofdlijnen inzicht in de effecten van de verwachte financiële ontwikkeling van GGD HN in de komende jaren.
Jaarstukken/Begroting 2024
27
GGD Hollands Noorden
Balans
Hieronder de geprognosticeerde meerjarenbalans. Geprognosticeerde balans
31-12-2023
31-12-2024
31-12-2025
31-12-2026
31-12-2027
2.039
2.013
1.964
1.741
1.442
39
39
39
39
39
14.194
14.194
14.194
14.194
14.194
Liquide middelen
3.786
3.842
4.121
4.574
5.103
Overlopende activa
6.275
6.275
6.275
6.275
6.275
TOTAAL ACTIVA
26.333
26.363
26.593
26.823
27.053
855
1.035
1.215
1.395
1.575
50
100
150
ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa Vlottende activa Voorraden Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar
PASSIVA Vaste passiva Algemene reserves
Bestemmingsreserve
150
gezondheidsonderzoeken
271
271
271
271
271
rentetypische looptijd korter dan 1
4.210
4.210
4.210
4.210
4.210
Overlopende passiva
20.847
20.847
20.847
20.847
20.847
TOTAAL PASSIVA
26.333
26.363
26.593
26.823
27.053
Egalisatiereserve RVP Vlottende passiva
Netto vlottende schulden met een jaar
EMU-saldo
Het EMU-saldo van GGD HN wordt bepaald door het resultaat te corrigeren voor de afschrijvingen en
de investeringen die tijdens het jaar gedaan zijn. Volgens de Wet Houdbare Overheids Financiën dient dit saldo in de jaarverslaggeving te worden opgenomen. Het EMU-saldo is als volgt berekend: EMU-saldo
2022
2023
2024
2025
2026
2027
-3.691
180
180
180
180
180
Bij: afschrijvingen
464
610
646
685
632
632
Af: investeringen
396
567
619
636
410
333
-3.623
223
206
229
403
479
(bedragen x € 1.000)
Resultaat
EMU-saldo
Jaarstukken/Begroting 2024
28
GGD Hollands Noorden
Meerjarige financiële kengetallen BBV
De meerjarige financiële kengetallen zijn geactualiseerd op basis van de balanspositie 31-12-2022 en
de geprognosticeerde meerjarenbalans. Omschrijving
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Netto schuldquote
4,5%
1,7%
1,5%
0,9%
0,0%
-0,9%
4,5%
1,7%
1,5%
0,9%
0,0%
-0,9%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio
-8,5%
4,8%
5,0%
5,8%
6,6%
7,4%
Structurele exploitatieruimte
0,0%
-1,0%
-0,1%
0,4%
0,4%
0,4%
3.3 Overzicht overhead Alle lasten (en baten) voor sturing en ondersteuning van het primaire proces worden verantwoord
onder overhead en alle bedrijfskosten en diensten die direct verbonden zijn aan de dienstverlening (en gericht zijn op de externe klant of/en inwoner) zijn opgenomen onder uitvoering GR-taken en
aanvullende diensten. Hieronder worden de baten en lasten van de overhead apart weergegeven. Totaal baten en lasten overhead
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
(bedragen x € 1.000 en incl. mutaties reserves) 337
740
94
Totaal lasten
16.771
12.428
13.452
Resultaat
-16.434
-11.688
-13.358
Totaal baten
Door het afronden op € 1.000 ontstaan afrondingsverschillen. In bijlage 3 is de overhead gespecificeerd naar kostencategorie.
3.4 Bedrijfsvoering Inleiding
De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de resultaten en stand van zaken rond de bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de ondersteunende bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. Doelstelling
Het doel is de facilitering van een duurzame, effectieve, rechtmatige en kostenbewuste bedrijfsvoering, waarover transparant wordt gecommuniceerd. Daarbij is het van belang dat de financiële huishouding en de administratieve organisatie op orde zijn en blijven. En klanten, stakeholders en medewerkers tevreden zijn. Daarom wordt ingezet op goed bestuur en goede interne dienstverlening. Deze activiteiten zijn ondergebracht bij het onderdeel Bedrijfsondersteuning en directie.
Jaarstukken/Begroting 2024
29
GGD Hollands Noorden
Versterking bedrijfsvoering
GGD HN heeft grote slagen gemaakt met het transparanter maken van de organisatie en het op
orde brengen van de financiën. Maar GGD HN is er nog niet. Er is nog veel te doen op het gebied van strategisch personeelsbeleid, informatievoorziening & informatiebeveiliging en
communicatie. De druk op de overheadtaken neemt ook toe door een toenemende regeldruk,
administratieve verplichtingen, wijzigingen in financiering, nieuwe taken, veranderingen in beleid of bijvoorbeeld huisvestingsvraagstukken bij de JGZ of Veilig Thuis. Ook in de voorliggende
begroting 2024 zijn beperkt middelen begroot om al deze kwetsbaarheden in de bedrijfsvoering te versterken. Wel is het zo dat in de begroting 2024 structureel middelen worden vrijgemaakt voor informatiebeveiliging en privacy.
3.5 Beleidsindicatoren In de onderstaande tabel zijn de relevante beleidsindicatoren opgenomen die volgens het BBV in de programma’s en programmaverantwoording moeten worden opgenomen. Omschrijving Inwoners
Eenheid
Score
aantal
675.765
€ 1.000
17.945
Apparaatskosten per inwoner
€
26,56
Formatie (exclusief inhuur)
Apparaatskosten
Fte
437
Formatie per 1.000 inwoners
Fte
0,65
Bezetting (exclusief inhuur) ultimo 2022
Fte
460
Fte
0,68
€ 1.000
1.457
€ 1.000
38.862
%
3,70%
€ 1.000
13.358
€ 1.000
51.039
%
26%
Bezetting per 1.000 inwoners Kosten inhuur derden Loonsom (exclusief overige personeelslasten) Kosten inhuur derden in % van loonsom Overhead Totale lasten Overhead in % van totale lasten
Formatie versus bezetting
De formatie 2024 is begroot op 437 Fte. De bezetting (exclusief inhuur) ultimo 2022 bedraagt 460 Fte. De bezetting is hoger door zwangerschaps- en ziekteverzuimvervanging.
Overhead
Volgens de financiële benchmark GGD-begrotingen 2019 bedraagt de benchmark overheadratio 23%. Deze benchmark is het gemiddelde percentage van de achttien GGD’en die in de vergelijking is opgenomen. De overhead-ratio van GGD HN is in lijn met het landelijk gemiddelde.
Jaarstukken/Begroting 2024
30
GGD Hollands Noorden
3.6 Onderhoud kapitaalgoederen De kapitaalgoederen die bij GGD HN aanwezig zijn, hadden per 31-12-2021 een boekwaarde van € 2.812.000. In 2022 zijn op diverse onderdelen investeringen gedaan, enerzijds als vervanging van niet langer te gebruiken activa, anderzijds om de bedrijfsvoering op een betrouwbare manier te kunnen laten verlopen. GGD HN is geen eigenaar van de panden die gebruikt worden. De financiële risico’s met betrekking tot groot onderhoud zijn daarmee beperkt. Per 31-12-2022 bedroeg de boekwaarde van de activa € 2.082.000. De totale boekwaarde is afgenomen als gevolg van de afboeking van het GGiD, dat deels als overige materiële vaste activa op de balans stond. Deze boekwaarde is als volgt te verdelen: Kapitaalgoederen