02A vastgestelde NJN en 3e kw. rapportage 2022 AB def

Najaarsnota en derde kwartaalrapportage 2022

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................... 3 Samenvatting........................................................................................................................................ 4 Ontwikkelingen 1e halfjaar ..................................................................................................................... 5 Programma Arbeidsparticipatie ................................................................................................................ 5 Programma Begeleide Arbeidsparticipatie ............................................................................................... 12 Programma Inkomensregelingen ........................................................................................................... 16 Programma Plus, extra en overige taken ................................................................................................ 22 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................... 24 Financiële informatie totaal ................................................................................................................... 28 Bijlage 1.

Investeringsbegroting op hoofdlijnen ....................................................................................... 30 Bijlage 2. KPI’s 2022 Definities en bronbestanden.................................................................................... 32 Bijlage 3. Overzicht gemeenten halfjaarrapportage 2022 ......................................................................... 34 Bijlage 4. Overzicht gemeenten realisatie 2022 ....................................................................................... 35 Bijlage 5. WerkSaam: onze cliënten in getallen per mei 2022 .................................................................... 36 Bijlage 6. Specificatie per gemeente ...................................................................................................... 37

2

Inleiding Geachte lezer, Voor u ligt de 3e kwartaalrapportage tevens Najaarsnota van WerkSaam Westfriesland. 2022 is een bizar jaar. Een jaar dat zich kenmerkt door mondiale ontwikkelingen die een enorme impact hebben op de economie. De inflatie is torenhoog, waardoor vooral de mensen met de laagste inkomens het zwaarst getroffen worden. Vaak gaat een economische crisis gepaard met groeiende werkloosheid. Dat is bij deze crisis niet het geval. De krapte op de arbeidsmarkt blijft voortduren, en de voorspelling is dat die krapte vanwege demografische ontwikkelingen blijft voortduren. Het aantal uitkeringsgerechtigden in Westfriesland is nog nooit zo laag geweest. Ondernemers zijn steeds vaker bereid te investeren in intensieve begeleiding en coaching van mensen die lang aan de zijlijn gestaan hebben en geen recente werkervaring meer hebben. En WerkSaam doet er alles aan om de arbeidsmogelijkheden van die meest kwetsbare doelgroepen verder te ontwikkelen. Met een methodische aanpak en gebruik makend van effectieve re-integratie instrumenten. Met name de inzet van de eigen leerwerk-bedrijven als vliegwiel van de re-integratie werpt zijn vruchten af. Die krapte op de arbeidsmarkt gaat WerkSaam zelf ook parten spelen. De richtlijn is om mensen zo snel mogelijk bij een regulier werkgever te plaatsen, maar dat betekent ook dat er binnen de eigen organisatie soms handen te kort zijn.

Ook neemt de toegevoegde waarde uit detacheringen langzaam maar zeker af. Dat heeft alles te maken met afnemen van het aantal SW-medewerkers sinds de sluiting van de Wet Sociale Werkvoorziening per 1-1-2015. Daarvoor in de plaats is binnen de participatiewet Beschut Werk gekomen. We constateren echter dat het verdienvermogen van deze groep aanzienlijk lager ligt. Voor wat betreft de invulling van vacatures bij de ambtelijke organisatie is WerkSaam steeds voorzichtig. Bij iedere vacature wordt steeds de vraag gesteld of het noodzakelijk is 1 op 1 te vervangen, of dat een werkproces mogelijk efficiënter ingericht kan worden. Daardoor wordt een vacature soms even aangehouden, maar uiteindelijk lukt het WerkSaam nog steeds goed om vacatures vervuld te krijgen. Dat WerkSaam in de finale staat van de verkiezing voor Beste Overheidsorganisatie van het jaar 2022 speelt daarbij zeker een rol. Op 22 november wordt de winnaar bekend gemaakt. Laten we duimen dat WerkSaam deze mooie titel mag gaan dragen! Dat zou toch geweldig zijn. Als u deze rapportage leest dan zult u constateren dat een aantal doelstellingen, KPI's, dit jaar niet behaald gaan worden. Het laatste kwartaal kan dat ook niet meer goed maken. Dat is goed uitlegbaar en verklaarbaar, en wordt nader toegelicht bij het programma Inkomen. Maar laten we in het bijzonder focussen op de dingen die goed gaan.

Steeds meer mensen is Westfriesland doen mee en staan niet langer langs de zijlijn. En als de krapte op de arbeidsmarkt inderdaad blijft voortduren, dan is het perspectief op duurzame uitstroom en structurele arbeidsparticipatie alleen maar steeds groter. En dat is waar WerkSaam voor staat: meedoen, voor iedereen!

Namens het dagelijks bestuur,

S. Visser-Botman, voorzitter

3

Samenvatting

Ontwikkelingen tot en met september WerkSaam door naar finale Beste Overheidsorganisatie 2022 WerkSaam is 1 van de 3 finalisten van de Verkiezing ‘Beste Overheidsorganisatie van het Jaar 2022’. Tijdens de halve finale op 16 september in Utrecht hebben 11 organisaties pitches gegeven. De andere twee finalisten zijn Douane Nederland en het Nederlands Forensisch Instituut. Op 22 november wordt de winnaar bekend gemaakt tijdens de Overheidsawards Verkiezingen 2022. Met de Verkiezing Beste Overheidsorganisatie van het Jaar heeft de Vereniging voor OverheidsManagement (VOM) als doel om goede initiatieven binnen het openbaar bestuur voor het voetlicht te brengen en professionele trots te stimuleren. Ook draagt de prijs bij aan transparantie en kennisdeling binnen het openbaar bestuur, door goede initiatieven breed te delen.

Werk maken van ’Westfrisiapark’ Samen met de Gemeente Hoorn, Vonk en bewoners gaat WerkSaam het 'Westfrisiapark' in de Zwaagse wijk Bangert en Oosterpolder vormgeven. Dennis Verhoeven, bedrijfsleider bij WerkSaam, vertelt dat hij de gemeente vroeg of er misschien grond beschikbaar was voor werkzaamheden waarmee jongeren met een achterstand op de arbeidsmarkt kunnen leren zich te ontwikkelen. ,,Voor sommigen is school te moeilijk. Met werken in het groen leren ze zichzelf kennen en bouwen ze aan zelfvertrouwen, zelfverzekerdheid en gevoel van eigenwaarde.’’ En zo startte een mooie samenwerking.

Global Goals Vlaggendag Vrijdag 23 september was het Vlaggendag. Namens de 7 Westfriese gemeenten hesen we de Global Goals vlag. Hiermee vroegen we aandacht voor de Sustainable Development Goals, de ontwikkeldoelen van de Verenigde Naties om van de wereld een betere wereld te maken. 7 jaar geleden zijn de ontwikkeldoelen aangenomen en sindsdien wordt dit gevierd met Vlaggendag. WerkSaam draagt als uitvoerder van de Participatiewet graag haar steentje bij aan de Global Goals. Onder andere door partnerschappen met het bedrijfsleven en (semi)overheden aan te gaan. Of het aanjagen van eerlijk werk en daarmee het verminderen van ongelijkheid. Samen gaan we voor een inclusieve arbeidsmarkt! Meer informatie over WerkSaam en de Global Goals vindt u hier.

Breed Offensief Breed Offensief is een pakket aan maatregelen dat de arbeidsparticipatie van mensen met een beperking moet bevorderen. De bekendmaking van het wetsvoorstel was in 2018 en na een lange periode van stilte is het wetsvoorstel in juli van dit jaar aangenomen door de Tweede Kamer. De Eerste Kamer gaat zich er nu over buigen. De beoogde ingangsdatum was 1 januari 2023. Dit bleek niet haalbaar en daarom is besloten tot uitstel. Er is 1 uitzondering gemaakt: het toepassen van de kostendelersnorm bij huisgenoten van 21 jaar en ouder wordt wel al met ingang van 1 januari 2023 verhoogd naar 27 jaar. Een overzicht van de wijzigingen van Breed Offensief leest u hier.

5

Implementatie Beleidsplan Het beleidsplan 2022 – 2025 is in het Algemeen Bestuur van 9 december 2021 vastgesteld. Sommige onderdelen uit het beleidsplan vragen om aanpassing van beleidsregels of verordeningen. Andere onderwerpen vragen om een nieuwe aanpak. Hier leest u de voortgang hiervan. Methodisch re-integreren en voorkomen herinstroom Methodisch re-integreren (cliënt en coach aan zet) draagt bij aan een uniforme, kwalitatief hoge dienstverlening. Eerder is deel 1&2 geïmplementeerd (diagnose en plan naar werk). Nu is ook deel 3&4 gerealiseerd (uitvoeren en evaluatie). Door de cliënt inspraak te geven en bewust te handelen op motivatie wordt het juiste traject of training ingezet. Ook zijn standaard afspraken gemaakt over nazorg. Het gewenste effect is een cliënt die in beweging komt, zich ontwikkelt en uiteindelijk duurzaam uitstroomt. Work First Er is onderzocht of, gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de ontwikkeling van het cliëntenbestand, Work First een passend instrument is om actief in te zetten. De conclusie was dat de elementen die Work First succesvol maken al zijn opgenomen in de huidige dienstverlening die WerkSaam biedt: arbeidsbemiddeling in een vroeg stadium inzetten, o.a. door gesprekken en koppeling met WSP (matchmakers), scholing, detacheren van cliënten met LKS en training van vaardigheden op de werkvloer.

In 2021 is gestart met een pilot gezamenlijke intake waarbij jongeren die een uitkering aanvragen gelijktijdig in gesprek zijn met de inkomens- én arbeidscoach. Arbeidsbemiddeling wordt zo direct bij aanvraag opgestart. De pilot is succesvol gebleken. De gezamenlijke intake wordt verder uitgerold en daarmee vast onderdeel van onze dienstverlening. Met de aanpassingen in de dienstverlening is de Work First methodiek omgevormd naar de huidige omstandigheden: Work First 2.0! Arbeidsmarktladder We zijn druk bezig met de inrichting van de Arbeidsmarktladder. Dit geeft een beter beeld van het cliëntenbestand en de ontwikkeling van een client. We kunnen zo beter handelen naar ontwikkelingen, bijvoorbeeld als blijkt dat veel van onze cliënten een lange afstand hebben tot de arbeidsmarkt of als er juist veel direct bemiddelbare cliënten zijn. Op dit moment zijn ongeveer 2600 cliënten van de 2800 ingedeeld op de arbeidsmarktladder. De indeling op de Arbeidsmarktladder vraagt meer tijd dan vooraf ingeschat. De verwachting is dat de Arbeidsmarktladder het einde van dit jaar compleet gevuld is. Terugvordering en kwijtschelding De Beleidsregel verhaal, terug- en invordering en kwijtschelding wordt momenteel herschreven. Hierin worden de wijzigingen, zoals opgenomen in het beleidsplan, uitgewerkt. Incasso’s op vorderingen kunnen cliënten bij uitstroom naar werk 1 jaar pauzeren.

Bij uitstroom langer dan 1 jaar kunnen in bepaalde gevallen vorderingen volledig of deels worden kwijtgescholden. De maximale duur van aflossingen verlagen we van 5 jaar naar 3 jaar. Dit voorstel wordt in oktober in ons MT behandeld en staat voor november op de agenda van het Dagelijks Bestuur.

6

Programma Arbeidsparticipatie Het programma Arbeidsparticipatie gaat over participatie- en re-integratievoorzieningen. WerkSaam maakt voor iedere cliënt een persoonlijk plan voor ontwikkeling en bemiddeling naar werk. We kennen onze cliënt en bepalen samen de kortste weg naar werk.

Wat willen we bereiken? WerkSaam bemiddelt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk. Dit doen we met maatwerk. Per persoon kijken wat nodig is om aan het werk te komen en te blijven. De coaches en leer-werkbedrijven van WerkSaam bereiden cliënten voor op een baan bij een werkgever. Onze leer-werkbedrijven bieden een werkomgeving voor mensen voor wie werken bij een reguliere werkgever niet mogelijk is (Wsw-medewerkers en Beschut werk). Zonder werkgevers kunnen wij onze doelstellingen niet halen. WerkSaam houdt contact met werkgevers. Methodisch re-integreren Voor 2022 wordt de werkwijze doorontwikkeld en worden er wetenschappelijk onderbouwde methodes toegepast. Denk hierbij aan de verbetering van de diagnosefase door toepassing van gevalideerde assessments/tests. Op basis van cliëntprofielen worden coaches beter ondersteund bij het aanbieden van passende voorzieningen. Daarnaast investeren we in de ontwikkeling van coaches door trainingen in te zetten op het gebied van vakkennis en gesprekstechnieken. Leer-werkbedrijf als vliegwiel Binnen het methodisch re-integreren is er een belangrijke rol weggelegd voor de leerwerkbedrijven. Naast het bieden van werkplekken voor Beschut werk en de sociale werkvoorziening worden verschillende trajecten ontwikkeld. Deze moeten leiden tot een kwalificatie. Hiermee wordt de afstand tot de arbeidsmarkt overbrugd.

Denk hierbij aan een leerwerktraject dat ontwikkeld wordt in samenwerking met opleidingsinstituten en het bedrijfsleven. Dit leidt tot kwalificatie voor een bepaalde branche of werkveld, zoals bijvoorbeeld de composietsector. Geautomatiseerde matching WerkSaam vindt het belangrijk dat we onze cliënten goed in beeld hebben zodat op efficiënte wijze een match gemaakt kan worden richting een werkgever. Voor 2022 wordt de geautomatiseerde matching doorontwikkeld waarbij we ons richten op de integratie van cliëntvolgsystemen. Daarbij is het van belang dat we landelijke ontwikkelingen in de gaten houden. Hierdoor kan er gelijk aangesloten worden op de systemen van bijvoorbeeld UWV en andere ketenpartners. Data gestuurd werken In 2022 wordt er verder gewerkt aan data gestuurd werken. We gebruiken data als uitgangspunt voor onze dagelijkse werkzaamheden en strategische keuzes. WerkSaam wil met data de in-, dooren uitstroom van cliënten verbeteren. Het gebruik van data zorgt voor betere en efficiëntere dienstverlening voor cliënten en werkgevers. In 2022 wordt meer nadruk gelegd op de voorspellende waarde van data voor de inzet van voorzieningen. Hiertoe worden verschillende pilots gedraaid met kennisinstituten en in regionale werkgroepen.

7

Wat hebben we bereikt – Indicatoren De beïnvloedbare uitstroom, inclusief gedeeltelijke uitstroom, is minimaal gelijk aan de beïnvloedbare uitstroom 2021 Het aantal cliënten in de Participatiewet neemt af. Daarentegen is de doelgroep die overblijft moeilijker te bemiddelen, ondanks de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Dat betekent dat er meer inspanning nodig is om cliënten te activeren en dat de trajecten doorgaans langer duren om stapjes te kunnen maken. Met name via nieuwe initiatieven zoals Green4U en de oproep aan elke cliënt die langer dan 1 jaar in de uitkering zit voor een baan in de schoonmaak bij WerkSaam bereiken we de cliënten die doorgaans lastig zijn te activeren. WerkSaam ten opzichte van het landelijke beeld

In de Divosa Benchmark zien we dat WerkSaam op de beïnvloedbare uitstroom beter scoort dan gemiddeld. De beïnvloedbare uitstroom (werk, onderwijs en handhaving) is 57,1% daar waar het gemiddelde 50,2% is. Vooral onze uitstroom naar werk is fors hoger; dit is bijna de helft van de totale uitstroom. De doorlooptijd van aanmelding tot re-integratieplan wordt verlaagd met 10% Mensen die een uitkering aanvragen moeten zo snel mogelijk weer kunnen re-integreren. WerkSaam wil de doorlooptijd van het moment dat er een uitkering aangevraagd wordt tot het formuleren van een re-integratieplan zo veel mogelijk verlagen. De KPI is niet gehaald. De doorlooptijd ten opzichte van voorgaand jaar is gelijk gebleven. Dit is een verbetering ten opzichte van de voorgaande kwartalen. Daarnaast is de verlenging van de doorlooptijd bij de aanvraag door verandering in wet- en regelgeving met betrekking tot het vaststellen van de identiteit van de aanvrager (zie KPI doorlooptijd aanvragen bij het programma Inkomen) opgevangen. De pilot gezamenlijke intake heeft hier aan bijgedragen. De gezamenlijke intake zal verder worden uitgerold.

8

Wat hebben we bereikt – Inspanningen Methodisch re-integreren Ten aanzien van methodisch re-integreren zijn fase 3 ‘re-integratie / uitvoeren van het plan naar werk’ en fase 4 ‘nazorg’ vastgesteld en is de implementatie daarvan gestart. Een groot aantal medewerkers wordt getraind in gesprekstechnieken, naast de overdracht van de inhoudelijke kennis. Tegelijkertijd is gestart met de toetsing van fase 1 ‘diagnose’ en fase 2 ‘opstellen van het plan naar werk / re-integratieplan’ van methodisch re-integreren. Getoetst wordt of alle benodigde data wordt gevuld in de systemen, het beleid wordt gevolgd en ook werkt in de praktijk. Op die manier kunnen we waar nodig tijdig bijsturen. Matchmakers Sinds vorig jaar zijn we in samenwerking met het Werkgevers Servicepunt (WSP) gestart met de inzet van matchmakers. Primair richten zij zich op de invulling van vacatures, waarbij zij deze proberen om te buigen naar passende banen, wanneer mogelijke kandidaten niet geheel voldoen. In een jaar tijd hebben de matchmakers 441 cliënten van WerkSaam gesproken. Van die cliënten is 32% (142) uitgestroomd naar werk door actieve bemiddeling van de matchmakers, 38% (167) is uitgestroomd anders dan door de bemiddeling van de matchmaker en is 30% (132) nog of nog niet bemiddeld.

Samenwerking met de Nederlandse organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) en het kenniscentrum en Arbeidsmarkt- en Opleidingsfonds voor sociale werkgelegenheid (SBCM) Begin dit jaar heeft TNO een verkennende inventarisatie gedaan, mede in samenwerking met SBCM. Hieruit is het initiatief gekomen om met WerkSaam naar de mogelijkheden te kijken van technologie. Hoe kan technologie ons helpen bij het ontwikkelen van medewerkers in het leerwerkbedrijf? In de eerste fase gaan we de onderzoeksvraag definiëren en verkennend onderzoek doen naar wat er al in de wereld is. Ook wordt dan de doelgroep bepaald van het onderzoek. We verwachten dat fase 1 in het voorjaar 2023 is afgerond. Als we voldoende succes zien in het resultaat, gaan we daadwerkelijk technologie inzetten. Hoe, wat, in welke vorm? Daar moet fase 1 het antwoord op geven. Werkfit straatcoach traject Het Werkfit straatcoach traject is in oktober 2021 gestart. Binnen ons aanbod van trajecten ontbrak het aan de mogelijkheden voor (jongere) cliënten, die voor hun activatie beperkt worden door hun dag- en nachtritme, het niet actief deelnemen aan communicatie (bv telefoon niet opnemen), onder invloed zijn van drugs, onvoldoende aandacht voor het voedingspatroon/ overgewicht, game tijdbesteding etc.

Zonder adequate behandeling loopt deze groep een groot risico in ‘het granieten bestand’ en / of de criminaliteit te verdwijnen. Het traject beslaat per cliënt een periode van 3 tot 6 maanden en is primair bedoeld om ritme en werkervaring op te kunnen bouwen zodat zij uit kunnen stromen naar de reguliere arbeidsmarkt, een opleiding of een werkstage (met certificering) in de groenvoorziening / schoonmaak / logistiek of een extern leerwerktraject. Essentieel is daarbij de begeleiding die bestaat uit het kort bovenop de cliënten zitten en het opbouwen van een vertrouwensband. Daarnaast wordt er maatwerk geleverd. Het doel van de 1-jarige pilot (1 oktober 2021 tot 30 september 2022) is het behalen van minimaal 60% uitstroom. De opstart van het traject kende enige knelpunten, met name veroorzaakt door een lockdown. Na 9 maanden zijn er 32 cliënten ingestroomd. Hiervan is 75% (24) uitgestroomd. Van hen hebben er 17 werk gevonden en zijn er 3 met een opleiding gestart. De resultaten van de pilot zijn veelbelovend. Om deze reden is het project met een jaar voortgezet. (Semi) Open Hiring schoonmaak Iedere cliënt die langer dan een jaar in de uitkering zit heeft een oproep gekregen voor het aanvaarden van een baan in de schoonmaak. Cliënten werd gevraagd te reageren als zij zichzelf in staat achtten de functie te kunnen vervullen. Er volgde geen overhandiging van het C.V.

en ook geen sollicitatiegesprek. Er werd direct een betaalde baan aangeboden. Het bieden van betaalde

9

banen voor deze doelgroep is voor WerkSaam een primeur. Vooralsnog heeft dit geleid tot 7 nieuwe medewerkers. Omdat het doorgaans gaat om parttime functies, is er sprake van gedeeltelijke uitstroom uit de uitkering. Data gestuurd werken Er zijn specifiekere dashboards gerealiseerd om beslissingen en sturing binnen de afdeling arbeid beter te ondersteunen. Definities worden steeds scherper en er ontstaat continu een nadere en concretere informatiebehoefte. Een pilot heeft ons geleerd dat het gewenste resultaat van het werken met voorspelmodellen ons op dit moment te veel inspanningen gaat kosten. Een volledige focus op de verdere ontwikkeling van de digitale frontoffice levert direct voordeel voor onze coaches en cliënten op. Dit genereert aanvullende data die de kwaliteit van de dienstverlening meetbaar maakt en de toepassing van het voorspelmodel in de toekomst dichterbij brengt. Aanpak laaggeletterdheid in het kader van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs Laaggeletterden in Westfriesland kunnen gebruik maken van formeel en van informeel taalaanbod. Het formele taalaanbod wordt verzorgt door ROC De Kop. Voor het informele taalaanbod zorgt het Taalhuis Westfriesland. Het aanbod kan op diverse locaties in de regio worden gevolgd. Deelnemers formeel taalaanbod

Westfriesland 63

30

6

90

61

43

162 Drechterland

Enkhuizen

Hoorn

Medemblik

Opmeer

Stede Broec

Koggenland

Deelnemers informeel taalaanbod Taalhuis Trajectbegeleiding 2022 Aantal deelnemers aangemeld Aantal intakegesprekken deelnemers ingepland Aantal intakegesprekken deelnemers afgenomen waarvan: Deelnemers NT1 Deelnemers NT2

1e kw 60 58 50 50

2e kw 227 189 177

3e kw 144 94 80

2 175

7 73

Totaal 431 341 307 9 298

10

Uitstroom uit de uitkering 2021 Jan

Feb

Mrt

36 41 77

64 39 103

48 69 117

Beïnvloedbaar Niet beïnvloedbaar Totaal

Beïnvloedbaar Niet beïnvloedbaar Totaal

Jan Feb 67 59 31 40 98 99

Apr

Mei

Jun

Jul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Totaal

47 36 83

66 48 114

63 60 123

70 39 109 2022

89 44 133

89 51 140

69 39 108

67 39 106

90 57 147

798 562 1360

Mrt Apr 127 49 29 44 156 93

Mei 64 40 104

Jun 42 23 65

Jul Aug Sep 48 61 69 35 56 36 83 117 105

Okt

Nov

Dec

0

Totaal 586 334 0 920

0

Wat heeft het gekost? Arbeidsparticipatie

Begroting

VJN

Realisatie

NJN

Verschil

t/m sep 2022 (bedragen × €1.000,-)

(A )

(B )

(C)

(D)

(E = D - B )

Rijksbijdrage

5.427

5.370

4.101

5.558

188

C ouleur locale

18

18

0

18

0

Terugontvangsten

0

0

10

20

20

2.277

2.277

1.708

2.277

0

Bijdrage gemeenten Baten

7.723

7.665

5.819

7.874

208

Trajectkosten extern

-1.112

-1.435

-863

-1.435

0

C ouleur locale

-18

-18

0

-18

0

Dekking WSW kosten

-813

-472

-221

-445

27 0

Dekking BW kosten

-290

-179

-135

-179

Directe kosten

-5.490

-6.155

-4.685

-6.155

0

Lasten

-7.723

-8.259

-5.903

-8.233

27

Totaal Arbeidsparticipatie

0

-594

-85

-359

235

Toevoeging reserve

0

0

0

-235

-235

Onttrekking reserve

0

594

533

594

0

Mutaties reserve

0

594

533

359

-235

Totaal Arbeidsparticipatie na mut. Res.

-0

-0

449

0

0

Toelichting belangrijkste afwijkingen Baten Rijksbijdrage De bedragen die gemeenten in 2022 ontvangen van het Rijk zijn bijgesteld op basis van de septembercirculaire 2022. De budgetten nieuw Wajong en nieuw begeleiding zijn respectievelijk € 33.000 en € 52.000 hoger dan in de septembercirculaire 2021 door indexering van 3,3% voor loon- en prijseffecten. Daarnaast is er hogere compensatie vanwege de coronamaatregelen van € 124.000. De verhogingen (in totaal € 209.000) werken voor 90% door naar WerkSaam (€ 188.000) omdat gemeenten dit percentage van de bijdrage doorbetalen. Toevoeging reserve De hogere rijksbijdrage en de lagere dekking van de WSW kosten leiden tot een voordelig saldo. Dit saldo wordt toegevoegd aan de reserve re-integratie zoals dat afgesproken is in de nota reserves en voorzieningen.

11

Programma Begeleide Arbeidsparticipatie Het programma Begeleide Arbeidsparticipatie gaat over de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en beschut werk. ‘Beschut werk’ is een betaalde baan, waar een advies van het UWV voor nodig is. De werkplek kan bij een werkgever of bij WerkSaam zijn.

Wat willen we bereiken? WerkSaam wil de medewerkers met een Wsw-dienstverband en beschut werkers duurzaam aan werk helpen en uitval voorkomen. Daarom ontwikkelen wij onze medewerkers en zoeken werksoorten die bij hen passen. Gemeenten krijgen een taakstelling opgelegd van het Rijk om een minimaal aantal beschut werkers een werkplek te geven. Afspraak met gemeenten is dat WerkSaam deze taakstelling uitvoert. De taakstelling Beschut werk voor 2022 is als volgt: Taak Add. Beschut werk 2022 Totaal stelling Plekken Drechterland 6 1 7 Enkhuizen 12 2 14 Hoorn 63 10 73 Koggenland 8 1 9 Medemblik 21 3 24 Opmeer 5 1 6 Stede Broec 12 2 14 Totaal 127 20 147

Wat hebben we bereikt - Indicatoren De uitstroom via werkstages naar betaald werk is (kwalitatief gezien) 10% hoger dan het voorgaande jaar Werkstages zijn een goed voorschakeltraject op weg naar betaald werk. Samen met het leer-werkbedrijf en werkgevers zoeken we een manier om stages beter af te stemmen op de arbeidsmarkt. Zo gaan meer cliënten vanuit een werkstage aan het werk. De doelstelling van de uitstroom via werkstages is behaald. Wel moet worden opgemerkt dat met de huidige krappe arbeidsmarkt het in absolute zin om kleine aantallen blijft gaan. Deze voorziening wordt voornamelijk ingezet wanneer cliënten een relatief kleine afstand hebben tot de arbeidsmarkt en vooral algemene arbeidsmarkt basisvaardigheden moeten ontwikkelen. Doordat de gemiddelde afstand tot de arbeidsmarkt van onze cliënten groter is geworden zijn werkstages niet direct passend voor activatie. Het aantal cliënten dat participeert stijgt met 15% ten opzichte van 2021 We willen dat mensen die onder de Participatiewet vallen zoveel mogelijk meedoen in de samenleving. Het is van belang ook uitzicht te bieden aan mensen die nog niet aan het werk zijn maar wel bezig zijn met een eerste aanloop richting werk. Hiervoor zet WerkSaam in 2022 bijvoorbeeld participatieplaatsen, vrijwilligerswerk en werkstages in voor cliënten die op kortere of langere termijn beschikbaar zijn voor werk.

De doelgroep die een relatief grotere afstand tot de arbeidsmarkt heeft, wordt door onze coaches gestimuleerd om stap voor stap de zelfredzaamheid te vergroten. Hiertoe heeft WerkSaam de keuze uit een

12

groot aantal trajecten. Mede doordat de coronamaatregelen geen beperking meer hoeven te zijn, lukt het ons goed om onze cliënten op deze manier te activeren. Daar waar mogelijk wordt de stap naar regulier werk steeds meer verkort. WerkSaam ten opzichte van het landelijk beeld In de benchmark wordt het aantal cliënten met 1 of meerdere reintegratievoorzieningen gemeten, dat is een aanwijzing voor het aantal cliënten dat participeert. Daarin zien we dat WerkSaam (2.442 cliënten) vaker voorzieningen inzet dan bij vergelijkbare organisaties (gemiddeld 1.085 cliënten).

Wat hebben we bereikt – Inspanningen Eva Zowel intern als extern kan gebruik gemaakt worden van ruim 100 re-integratie mogelijkheden. Dit zijn zoveel mogelijkheden dat het van cliënt en coach niet verwacht mag worden het inzicht in elke mogelijkheid te hebben. Daarom is gezocht naar een instrument om deze re-integratiemogelijkheden op zo’n manier te ordenen, dat het voor cliënt en coach makkelijker wordt om de juiste mogelijkheid voor de juiste situatie te kunnen vinden. Daarbij is aansluiting gezocht bij de VNG, die de instrumentengids Eva hiervoor heeft ontwikkeld. WerkSaam is dan ook een van de eerste gemeentelijke organisaties die daadwerkelijk gebruik maakt van Eva. Inmiddels is de online gids inhoudelijk gevuld en succesvol uitgetest door het Innovatieteam. Momenteel is Eva geïmplementeerd onder alle coaches van Arbeid en wordt als positief ervaren. Beschut Werk Voor 2022 bedraagt de taakstelling Beschut Werk 127 fte, welke inmiddels is behaald! Wel worden we geconfronteerd met ongewenste uitval, waardoor de invulling van de plekken nog niet bestendig is. Niettemin een resultaat om trots op te zijn, zeker met inachtneming van het grote aantal wisselingen en verloop van coaches binnen de betrokken afdeling.

De afgelopen maanden is hard gewerkt om de taken en verantwoordelijkheden van de verschillende betrokken coaches opnieuw onder de loep te nemen, waarbij de medewerker centraal staat. Vanuit de gemeenten is de mogelijkheid geboden om 20 additionele plekken te creëren. Het spreekt voor zich dat dit de nieuwe uitdaging is voor de laatste maanden van het jaar. Het is echter niet reëel te verwachten dat alle plekken ingevuld worden. De toename van het aantal medewerkers met een Beschut indicatie stelt WerkSaam voor grote organisatorische uitdagingen, om deze medewerkers de juiste werkomgeving te bieden. Binnen het Leer-werkbedrijf Verpakken zijn subafdelingen gecreëerd, afgestemd op de behoefte aan begeleiding van de Beschut werk medewerker. Zo is er een subafdeling waar zwaar intensieve begeleiding geboden wordt, een afdeling waar reguliere intensieve begeleiding geboden wordt en een afdeling er tussenin, waardoor het gehele spectrum gedekt wordt.

13

Wat heeft het gekost? Begeleide Arbeidsparticipatie

Begroting

VJN

Realisatie

NJN

Verschil

t/m sep 2022 (bedragen × €1.000,-)

(A )

(B )

(C)

(D)

(E = D - B )

12.204

12.871

9.695

13.195

324

813

472

221

445

-26

Baten

13.017

13.343

9.915

13.640

297

WSW personeelskosten

-13.017

-13.343

-9.915

-13.640

-297

Lasten

-13.017

-13.343

-9.915

-13.640

-297 0

Rijksbijdrage Dekking WSW kosten uit reintegratiebudget

WSW Dekking BW kosten uit re-integratiebudget Gem.Bijdr. BW additionele plekken Dekking BW kosten

0

-0

0

0

290

179

135

179

0

0

153

115

61

-92

698

698

523

573

-125 -217

Baten

988

1.031

773

814

Beschut werk kosten

-988

-1.102

-834

-982

120

Lasten

-988

-1.102

-834

-982

120

-0

-71

-61

-167

-97

Toegevoegde waarde

5.729

5.917

4.532

5.809

-108

Bijdrage gemeenten

1.567

1.669

1.175

1.608

-61

Baten

7.296

7.586

5.707

7.416

-169

Directe kosten

-1.567

-1.833

-1.375

-1.772

61

Lasten

-1.567

-1.833

-1.375

-1.772

61

Overhead

5.729

5.753

4.332

5.645

-108

Totaal Begeleide Arbeidsparticipatie

5.729

5.682

4.271

5.477

-205

Beschut Werk

Toelichting belangrijkste afwijkingen Wsw - baten Rijksbijdrage De bedragen die gemeenten ontvangen van het Rijk zijn bijgesteld op basis van de septembercirculaire 2022. De rijksvergoeding Wsw is 3,55% hoger door prijsindexering. Rekening was gehouden met een aanpassing van 2%. Dit verklaart voor € 196.000 het verschil met de voorjaarsnota. De rest wordt verklaard door de wijziging in de verdeling van de SE (fte) aantallen van WerkSaam ten opzichte van de landelijke aantallen. In totaal wordt € 324.000 meer ontvangen aan Wsw-subsidie. Dekking Wsw kosten uit re-integratiebudget Het tekort op de Wsw-activiteiten valt € 26.000 lager uit. Dit is het saldo tussen de hogere Rijksbijdrage en de hogere Wsw personeelskosten. Wsw - lasten Wsw personeelskosten De Wsw personeelskosten zijn € 297.000 hoger omdat de uitstroom van Wsw-medewerkers lager is dan verwacht. Er is 6 fte uitgestroomd terwijl er was gerekend op 10 fte. Daarnaast is de loonsverhoging per 1 juli 2022 met 1,81% hoger dan de 1,3% waarmee in de voorjaarsnota rekening werd gehouden. Cedris heeft een breed gesteund manifest ingediend namens sociaal ontwikkelbedrijven en gemeenten om de rijksubsidie voor sociale werkgelegenheid met 10% te verhogen. Daarmee kunnen de sociale ontwikkelbedrijven hun werknemers een arbeidsvoorwaardenpakket bieden waarmee ze rond kunnen komen.

De aanleiding voor het manifest is de enorme stijging van de energie- en brandstofprijzen. Steeds meer medewerkers komen hierdoor in de problemen. De lopende cao’s bieden hiervoor geen ruimte. De cao Aan de Slag duurt tot eind 2023 en de cao

14

SW zelfs tot eind 2025. Daarom wordt er gepraat over tussentijdse verbeteringen. De mogelijke effecten zijn op dit moment nog niet bekend. Beschut werk Dekking beschut werk kosten WerkSaam ontvangt van gemeenten een vast bedrag per formatieplaats beschut werk. De bijdrage is aangepast naar de werkelijk binnen WerkSaam gerealiseerde formatieplaatsen. Inmiddels zijn ook ruim 20 formatieplaatsen buiten WerkSaam gerealiseerd. Voor deze plaatsen wordt geen bijdrage van de gemeenten gevraagd. Additionele plekken beschut werk Van de begrote 20 formatieplaatsen worden er naar verwachting 8 gerealiseerd in 2022. Het financiële effect hiervan is terug te vinden in de posten gemeentelijke bijdrage additionele plekken en de beschut werk kosten. Deze posten zijn naar beneden bijgesteld. Overhead – baten Toegevoegde waarde De toegevoegde waarde (het saldo tussen omzet van de leer-werkbedrijven en de directe kosten) blijft onder druk staan. Het aantal Wsw-ers blijft afnemen. Het aantal beschut werkers neemt wel toe maar die hebben gemiddeld een lagere verdiencapaciteit. Het effect hiervan zien we vooral terug binnen het bedrijfsonderdeel detachering. Ook moet soms personeel ingehuurd worden om aan onze contractuele verplichten te kunnen blijven voldoen. We verwachten een daling van de toegevoegde waarde van € 108.000.

Dit is inclusief de compensatie van het Rijk van € 74.000 voor omzetverlies in verband met corona maatregelen in het 1e kwartaal van 2022. Om de omzet op peil te houden streven we ernaar om voor alle opdrachten een eerlijke prijs te verkrijgen. Voor beschut werk onderzoeken we hoe de uitkomst van de loonwaarde meting zich verhoudt tot de feitelijke loonwaarde. Dit kan leiden tot een hogere loonkostensubsidie en daarmee lagere netto kosten. De gemeenten zorgen voor een flink deel van onze omzet. Het gaat om opdrachten die aansluiten op onze taakvelden en geschikt zijn voor de inzet van onze doelgroepen. Voorbeelden zijn de groenvoorziening, de schoonmaak en de post. De afspraken liggen vast in de Bonus-Malus regeling. Het normbedrag voor 2022 bedraagt € 3,3 miljoen. 2021 Bonus Malus (bedragen × €1.000,-)

Drechterland Enkhuizen

Omvang normbedrag

2022

Realisatie t/m 3e kwartaal

302

330

Omvang normbedrag

Verschil 28

306

Realisatie t/m 3e kwartaal

Verschil

416

110

285

236

-49

288

235

-52

1.121

953

-168

1.136

1.027

-110

Koggenland

348

361

13

354

470

116

Medemblik

690

674

-17

697

598

-100

Opmeer

181

169

-12

185

136

-50

Stede Broec

333

361

28

336

423

87

3.260

3.083

-177

3.302

3.304

1

Hoorn

Totaal

De realisatie tot en met het 3e kwartaal van 2022 is 10% hoger dan vorig jaar en zit al op het normbedrag voor dit jaar.

15

Programma Inkomensregelingen Het Programma Inkomensregelingen bevat de inkomensvoorziening BUIG (Wet bundeling van uitkeringen inkomensvoorziening aan gemeenten), het Bbz (Besluit bijstandverlening zelfstandigen) en de activiteiten in het kader van de handhaving.

Wat willen we bereiken? WerkSaam wil voorkomen dat mensen afhankelijk worden van de bijstand Zo beperken wij het aantal bijstandsuitkeringen. Dit doen we door: Toetsing van recht op en noodzaak van bijstandsverlening. Wij controleren onder meer of aanvragers in aanmerking komen voor andere voorzieningen. Denk aan andere uitkeringen of alimentatie voor kinderen en ex-partners. Ook door gerichte vraagstelling en uitgebreide controle tijdens de aanvraagperiode voorkomen we vaker dat de bijstand vanaf het begin ten onrechte wordt verstrekt en hierdoor moet worden teruggevorderd. Gezamenlijke aanpak van inkomenscoaches en werkcoaches tijdens de aanvraagprocedure en/of bij de aanvang van de bijstand, zorgt ervoor dat we goed bemiddelbare cliënten direct begeleiden naar werk. Als direct werken niet mogelijk is, ondersteunen we cliënten met een uitkering en helpen we ze naar werk. Door de dienstverlening op het gebied van werk en inkomen aan de inwoners van Westfriesland te koppelen, zorgen we ervoor dat alle cliënten van WerkSaam actief deelnemen aan de maatschappij. WerkSaam blijft innoveren in snelle en op maat gesneden dienstverlening met betrekking tot inkomensondersteuning Gemeenten hebben bij het verstrekken van een bijstandsuitkering een beslistermijn van 8 weken. Dit leidt voor de burger vaak tot een lange periode van onzekerheid zonder inkomen.

WerkSaam is van mening dat dit sneller moet en kan. Daarom blijven we onze dienstverlening op het gebied van onze aanvraagprocedure steeds verbeteren. Ons motto is dat de inkomstenondersteuning snel, efficiënt, volledig, effectief en bovenal cliëntvriendelijk moet kunnen worden. WerkSaam wil voorkomen dat mensen tijdens de bijstandsperiode meer (bijstandsgerelateerde) schulden maken De gevolgen van de coronamaatregelen zijn ook in 2022 zichtbaar. Meer huishoudens komen in financiële problemen. Bijstandsverlening moet de slechte financiële situatie niet verergeren maar verzachten. We gaan ons extra inzetten om te voorkomen dat onze cliënten tijdens de uitkeringsperiode extra bijstandsgerelateerde schulden maken. Dit doen we door : periodieke heronderzoeken om te beoordelen of er nog recht op bijstand in het kader van de PW, IOAW/IOAZ of Bbz bestaat; verbeteren van de dienstverlening door onze regels en procedures te vereenvoudigen en deze waar mogelijk te digitaliseren; gebruik te maken van relevante data over onze cliënten; goede informatievoorziening aan onze cliënten waardoor draagvlak wordt gecreëerd bij de cliënten voor het nakomen van hun (inlichtingen)verplichtingen; investeren in betere informatie-uitwisseling tussen instanties over onze cliënten. WerkSaam wil fraude voorkomen en actief blijven bestrijden Ons doel ís én blijft het voorkomen van fraude.

Ook in 2022 blijven we de focus op handhaving houden. De handhavers hebben daarbij een dubbele pet op. Aan de ene kant zorgen ze ervoor dat onze cliënten zich aan de verplichtingen houden die gebonden zijn aan hun uitkering. Daarbij wordt altijd gekeken of sprake is van het opzettelijk schenden van de verplichtingen, of onbewust. Aan de andere kant door ervoor te zorgen dat WerkSaam zich óók aan de afspraken houdt en haar dienstverlening op orde heeft. Dit doen we onder meer door de vraag te stellen: “Heeft de organisatie steken laten vallen in het proces, bijvoorbeeld bij de informatievoorziening of een

16

eerdere controle?” Hiermee verbeteren we de dienstverlening aan de cliënten en verlagen we onbewuste fraude. Deze manier van handhaving draagt er aan bij dat minder uitkeringen onterecht verstrekt worden. Dat komt doordat achteraf minder hersteld hoeft te worden. En dat betekent voor de cliënten óók het voorkomen van een terugvordering die mogelijk leidt tot financiële zorgen.

Wat hebben we bereikt – Indicatoren Het is opvallend dat dit jaar een aantal beoogde KPI's niet behaald wordt. Dat zien we in het bijzonder bij de afdeling Inkomen en dat vraagt een nadere uitleg. Bij de afdeling Inkomen is vanaf april 2022 een start gemaakt met een cultuurtraject. Aanleiding daarvoor was het vertrek van een teamleider, en de wens van medewerkers om met meer zelfsturing het werk in te richten. Met de inzet van een externe trajectbegeleider zijn inmiddels goede slagen gemaakt die leiden tot enerzijds een betere werksfeer en anderzijds een betere samenwerking WerkSaam-breed. Met de slagen die nu gemaakt worden, verwachten wij dat de prestaties de komende jaren juist sterk zullen verbeteren. En we weten allemaal hoe het gaat....bij een verbouwing van het huis gaat het woongenot eerst achteruit. En als de verbouwing achter de rug is, dan pas is het resultaat zichtbaar. Tenslotte speelt ook een wetswijziging een rol, waarbij het originele legitimatiebewijs getoetst moet worden. Dit verlengt de doorlooptijd. Wij hopen met deze korte toelichting wat inzicht te geven. De opboeking van vorderingen (exclusief fraude) van cliëntdebiteuren daalt met 10% ten opzichte van 2021 Het doel om de vordering van onverschuldigde betalingen ten opzichte van 2021 te laten dalen met 10% is niet behaald. Wel zien we dat we het gedurende het jaar beter gaan doen.

Over het eerste halfjaar waren de opboekingen nog 28% hoger, dat is gedaald naar 17%. De wijzigingen die we hebben doorgevoerd in de dienstverlening door meer aandacht te besteden aan voorlichting over het voorkomen van schulden lijkt daarmee zijn vruchten af te werpen, evenals de informatie-uitwisseling tussen de arbeidscoach en de inkomensconsulent. Voor 95% van de aanvragen is de afhandelingstermijn maximaal 3 weken Inkomenszekerheid is belangrijk voor onze cliënten. De afhandelingstermijn van een aanvraag willen we daarom zo kort mogelijk houden. We hanteren een 3-kleurensystematiek aan de hand waarvan wordt bepaald welke informatie en beoordeling nodig is om een aanvraag in behandeling te nemen. Door bijvoorbeeld bij WerkSaam beschikbare informatie niet opnieuw op te vragen, besparen we tijd en kan een uitkering sneller worden toegekend. De wettelijke termijn voor het afhandelen van een aanvraag is 8 weken. Van de aanvragen is 71% binnen 3 weken afgehandeld. Dit is ruim binnen de wettelijke termijn, maar het doel om 95% binnen 3 weken te realiseren is niet gehaald. Dit zit voor een deel in een verandering in wet- en regelgeving met betrekking tot het vaststellen van de identiteit van de aanvrager. Een kopie van het ID-bewijs volstaat niet meer.

Dit is op te lossen door een kopie van het ID-bewijs op te vragen en na controle meteen te vernietigen, maar we kiezen ervoor om bij elke aanvraag een fysieke afspraak te maken. Hierdoor duurt het aanvraagproces 7 dagen langer, maar persoonlijk contact is belangrijk om de dienstverlening zo goed mogelijk vorm te geven.

17

95% van de regulier periodieke heronderzoeken vindt tijdig plaats Een heronderzoek is een controle op het recht op een lopende bijstandsuitkering. We onderzoeken onder andere de woon- en leefsituatie, het inkomen en het vermogen. Heronderzoeken zijn een aanvulling op de maandelijkse controles die plaatsvinden naar aanleiding van: signalen vanuit het inlichtingenbureau (IB) door cliënt aangeleverde mutaties Via IB-signalen wordt informatie ontvangen van ketenpartners in de sociale zekerheid zoals het UWV, de belastingdienst, de Rijksdienst voor Wegverkeer (RDW) en Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Als deze informatie niet bij WerkSaam bekend is wordt een heronderzoek uitgevoerd. Naast deze heronderzoeken naar aanleiding van signalen, volgt er ook een heronderzoek als cliënten eerder fraude hebben gepleegd en wanneer er 24 maanden geen controles zijn uitgevoerd naar aanleiding van IB-signalen en/of mutaties op de uitkering. In het 3e kwartaal van 2022 is bij 62% van de cliënten het heronderzoek tijdig uitgevoerd. Dit is lager dan in het 1e kwartaal (74%) en in het 2e kwartaal (78%). De belangrijkste oorzaak voor deze daling is dat de vakantieperiode helemaal in het derde kwartaal valt. Collega’s nemen elkaar waar om zo de dienstverlening naar de cliënt goed door te laten lopen.

Er wordt in de uitvoering dan voorrang gegeven aan het afhandelen van aanvragen en het verwerken van mutaties.

Wat hebben we bereikt – Inspanningen Ontwikkeling cliëntenbestand Overzicht aantal uitkeringen incl. instroom en uitstroom Aantal uitkeringen

Regeling BBZ IOAW IOAZ PW Totaal Regeling BBZ IOAW IOAZ PW Totaal

2021 Begin Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind jan jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec 20 19 19 18 23 16 13 15 14 13 15 18 9 133 142 140 138 134 132 131 125 123 121 116 117 115 13 13 13 13 13 13 13 13 12 12 12 12 12 2.862 2.896 2.901 2.907 2.928 2.921 2.893 2.862 2.815 2.780 2.751 2.730 2.721 3.028 3.070 3.073 3.076 3.098 3.082 3.050 3.015 2.964 2.926 2.894 2.877 2.857 2022 Begin Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Eind Jan Jan Feb Mrt Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec 9 51 64 5 9 10 9 15 15 12 115 117 116 115 114 113 112 114 112 109 12 12 12 13 11 11 11 11 11 11 2.721 2.728 2.723 2.719 2.715 2.704 2.698 2.684 2.670 2.644 2.857 2.908 2.915 2.852 2.849 2.838 2.830 2.824 2.808 2.776 0 0 0

WerkSaam wil voorkomen dat mensen afhankelijk worden van de bijstand De krapte op de arbeidsmarkt heeft invloed op de aantallen cliënten. De instroom in de uitkering blijft laag, met een kleine piek aan het einde van augustus. Dit komt omdat toen veel contracten voor seizoenswerk afliepen. Het aantal bijstandsontvangers blijft dalen (onder de 2.800). Dit is het laagste aantal sinds de start van WerkSaam. Bij de inkomensondersteuning voor zelfstandigen zijn er veel ontwikkelingen geweest. Tijdens corona konden zelfstandigen een beroep doen op de Tozo voor inkomensondersteuning. Toen deze regeling eind 2021 verviel, stroomden veel zelfstandigen in in de tijdelijke Bbz-light regeling. De 18

Bbz-light is per 1 april 2022 opgegaan in de reguliere Bbz. De verwachte verhoogde instroom in de Bbz-regeling is achterwege gebleven. Het aantal aanvragen voor de Bbz is zelfs opvallend laag. Dit is niet uniek voor Westfriesland, maar een landelijk tendens. WerkSaam blijft innoveren in snelle en op maat gesneden dienstverlening met betrekking tot inkomensondersteuning Menselijke maat Het coalitieakkoord legt een grote nadruk op het belang van de menselijke maat in de uitvoering van de Participatiewet en andere wetten in het sociaal domein. Onder andere naar aanleiding van de toeslagenaffaire is de roep luider om in de uitvoering niet klakkeloos procedures te volgen, maar oog te hebben voor het individu en zijn of haar omstandigheden. Dit raakt ook aan het meer fundamentele maatschappelijk debat over het wederzijds vertrouwen tussen de overheid en de burger. Een van de speerpunten van het beleidsplan van WerkSaam is aandacht voor de menselijke maat. Bijstandsverlening ís én blijft mensenwerk. Onze uitdaging is om de balans te vinden tussen zowel de handhavende als de zorgkant van de uitvoering Participatiewet. Vanaf het begin van 2022 hebben we meer aandacht besteed aan het stimuleren van de professionals in de uitvoering om bij de uitvoering van de Participatiewet meer op zoek te gaan naar die balans.

Dit is een lastige opgave want de wetgeving en de praktijk staan soms ver van elkaar af. Ons uitgangspunt ís én blijft om mensen in bijstand het gevoel te geven dat zij worden gezien, vertrouwd en geholpen. Inburgering Vanaf 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering van kracht (zie Programma Plus, extra en overige taken). Onderdeel van de wet is dat inburgeraars financieel ontzorgd worden. Financieel ontzorgen houdt in dat WerkSaam gedurende de eerste 6 maanden de vaste lasten van de huur, verplichte zorgverzekering, gas, elektra en water inhoudt op de uitkering en doorbetaalt aan de leveranciers en verzekeringsmaatschappijen. Dit is technisch lastiger dan je zou denken. In goed overleg met de gemeenten wordt er gekeken hoe de financiering van de eerste maand overbrugd kan worden. Ook spelen de hoge energiekosten (alle inburgeraars hebben nieuwe energiecontracten) een rol. Vaak blijft er weinig van de uitkering over voor de dagelijkse uitgaven. Het aangekondigde prijsplafond gaat hierin wel lucht geven. WerkSaam wil voorkomen dat mensen tijdens de bijstandsperiode meer (bijstand gerelateerde) schulden maken We worden steeds meer geconfronteerd met cliënten met meervoudige psychosociale problematiek zoals problematische schulden, vroegtijdig schoolverlaten, beperking in fysieke en mentale belastbaarheid en dergelijke.

Juist deze groep heeft onderling goed afgestemde – integrale ondersteuning nodig. Hiervoor werken we samen met onze ketenpartners, waaronder de gemeenten. Waar de ondersteuning van onze cliënten verschillende wettelijke kaders betreft, is deze integrale aanpak soms moeilijk te realiseren. De Participatiewet in combinatie met privacywetgeving maakt informatie-uitwisseling niet mogelijk. Het wetsvoorstel Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) moet hierin verbetering aanbrengen. Dit wetsvoorstel regelt de gegevensuitwisseling binnen het sociaal domein en tussen aanpalende domeinen. De verwachte ingangsdatum van de wet is 1 januari 2024.

19

Wat heeft het gekost? Inkomensregelingen

Begroting

VJN

Realisatie

NJN

Verschil

t/m sep 2022 (bedragen × €1.000,-)

(A )

(B )

(C)

(D)

(E = D - B )

Rijksbijdrage

52.076

51.923

38.304

48.410

-3.514

Terugontvangsten

1.359

1.435

1.391

1.851

416

Bijdrage gemeenten

-364

-6.959

0

-5.138

1.822

Baten

53.071

46.399

39.695

45.123

-1.276

AB uitkeringslasten

-45.051

-39.761

-29.633

-38.529

1.232

IOAW uitkeringslasten

-2.366

-1.812

-1.358

-1.725

87

IOAZ uitkeringslasten

-289

-297

-165

-198

99

Loonkostensubsidie

-3.370

-3.400

-2.860

-3.817

-416

BBZ levensonderhoud Lasten BUIG Rijksbijdrage Terugontvangsten

-1.995

-1.128

-700

-854

274

-53.071

-46.399

-34.716

-45.123

1.276

0

-0

4.979

0

0

694

380

0

81

-299

404

119

92

119

0

1.098

499

92

200

-299

Kapitaalverstrekking

-759

-345

-47

-100

245

Onderzoekskosten

-339

-154

-46

-100

54

-1.098

-499

-93

-200

299

BBZ

-0

-0

-2

0

0

Terugontvangsten

0

1.120

157

200

-920

Bijdrage gemeenten

0

-1.020

-103

-146

874

Baten

0

100

54

54

-46

Levensonderhoud Tozo

0

-100

-54

-54

46

Baten

Lasten

Kapitaalverstrekking Tozo

0

0

0

0

0

Lasten

0

-100

-54

-54

46

Tozo Bijdrage gemeenten

0

-0

0

-0

0

4.666

4.666

3.499

4.666

0

Baten

4.666

4.666

3.499

4.666

0

Directe kosten

-4.666

-4.863

-3.788

-5.050

-187

Lasten

-4.666

-4.863

-3.788

-5.050

-187

Overhead

-0

-197

-288

-384

-187

Totaal Inkomensregelingen

-0

-197

4.689

-384

-187

Toevoeging reserve

0

0

0

0

0

Onttrekking reserve

0

197

198

271

74

Mutaties reserve

0

197

198

271

74

Totaal Inkomensregelingen na mut.res.

-0

-0

4.887

-114

-114

Toelichting belangrijkste afwijkingen BUIG - baten Rijksbijdrage In de najaarsnota zijn de op 30 september definitief vastgestelde BUIG budgetten 2022 verwerkt. Het budget is naar beneden bijgesteld omdat de BUIG realisatie in 2021 lager was dan eerder begroot en de prognose van de werkeloosheidscijfers beter is dan eerder voorspeld. Terugontvangsten De terugontvangsten zijn hoger geraamd omdat we een stijgende lijn zien in de realisatie. In het beleidsplan is een soepeler kwijtscheldingsbeleid aangekondigd. De negatieve financiële effecten hiervan zullen worden verwerkt nadat de besluitvorming hierover ultimo 2022 is afgerond.

20

Bijdrage gemeenten Dit is de bijdrage van de gemeenten aan de uitkeringslasten BUIG (dit zijn niet de uitvoeringslasten maar de verstrekkingen bijstand). De totale lasten BUIG zijn naar verwachting € 45.123.000. Dit bedrag is lager dan de voorlopige rijksbijdrage en terugontvangsten (samen € 50.261.000). Het verschil is verwerkt als een negatieve bijdrage voor de gemeenten, of wel: gemeenten houden naar verwachting € 5.138.000 over op de rijksbijdrage. BUIG - lasten Uitkeringslasten AB/IOAW/IOAZ/Loonkostensubsidie/BBZ levensonderhoud De uitkeringslasten dalen verder. De eerder voorspelde stijging door de economische gevolgen van de coronamaatregelen komen niet uit. De huidige ramingen zijn gebaseerd op 75% van het bestcase scenario wat wij op basis van de uitkeringen tot en met september 2022 hebben opgesteld. Bbz Onder de Bbz lasten valt de kapitaalverstrekking aan ondernemers en de onderzoekskosten die gemaakt worden om te beoordelen of een bedrijf levensvatbaar is. De prognose voor de kapitaalverstrekkingen is naar beneden bijgesteld omdat er tot en met september € 47.000 aan kapitaal werd verstrekt. Tegenover de lasten staan ontvangsten door aflossing op de kapitaalverstrekking. Het saldo wordt verrekend met de gemeenten die hiervoor een bijdrage ontvangen van het Rijk.

De onderzoekskosten zijn met € 54.000 verlaagd omdat minder onderzoeken worden verricht in verband met de dalende aantallen BBZ. Tozo De Tozo-regeling is een tijdelijke regeling die is gestopt in 2021. In 2022 staat een beperkt aantal verstrekkingen vanuit besluiten die in 2022 met een ingangsdatum in 2021 zijn genomen. Vanaf mei zijn geen verstrekkingen meer gedaan. Ontvangsten Tozo blijven komen in de vorm van aflossingen op verstrekt bedrijfskapitaal Tozo en terugvorderingen op ten onrechte verstrekte uitkeringen levensonderhoud Tozo. De aflossing op bedrijfskapitaal Tozo is vanuit rijkswege uitgesteld naar 1 juli 2022. In de begroting werd uitgegaan van aflossingen vanaf 1 januari 2022. De terugvorderingen op ten onrechte verstrekte uitkeringen levensonderhoud Tozo nemen sterk af ten opzichte van vorig jaar. De prognose is daarom € 920.000 naar beneden bijgesteld. Overhead Directe kosten De kosten voor de uitvoering van de Tozo regeling stonden voor het grootste deel ten onrechte in het programma overhead. Dat is gecorrigeerd in de prognose. Onttrekking reserve De kosten voor de uitvoering van de Tozo regeling in 2022 zijn naar verwachting € 221.000. Dit wordt onttrokken aan de bestemmingsreserve uitvoeringskosten Tozo. Daarnaast is voor de uitvoering van de opvolger van de Tozo regeling, de zogenaamde Bbz-light € 50.000 aan extra kosten gemaakt.

Voorgesteld wordt dit bedrag te dekken door een onttrekking aan de bestemmingsreserve uitvoeringkosten Tozo.

21

Programma Plus, extra en overige taken In de gemeenschappelijke regeling staat wat WerkSaam doet voor de gemeenten. Naast basistaken kunnen gemeenten WerkSaam extra opdrachten geven. Dit kan door een bestaande taak te verstevigen of door het uitvoeren van een extra of een plustaak. Dit programma gaat over de extra opdrachten die WerkSaam op verzoek van en voor rekening van de (individuele) Westfriese gemeente(n) uitvoert.

Wat willen we bereiken? Gemeenten kunnen WerkSaam extra opdrachten geven. In 2022 voert WerkSaam naar verwachting – naast de basistaken - de volgende opdrachten uit: Voor alle Westfriese gemeenten: • Verstrekken van een aanvullende uitkering voor jongeren (bijzondere bijstand). • Debiteurenbeheer en terugvorderen bijzondere bijstand. • Uitvoering geven aan de nieuwe Wet inburgering in het Regionaal InburgeringsTeam (RIT). Met ingang van 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering ingegaan. Voor de uitvoering van deze wet werken gemeenten samen in het RIT. WerkSaam maakt hier deel van uit. Nieuwkomers in Westfriesland krijgen een brede intake en vervolgens een passend scholingstraject binnen de gekozen leerroute. Dit wordt gecombineerd met maatschappelijke begeleiding en re-integratieactiviteiten, zodat de nieuwkomers zo snel mogelijk hun weg vinden in Nederland. • Uitbetalen en invorderen van de studietoeslag. De gemeenten bepalen of inwoners recht hebben op deze studietoeslag. WerkSaam verzorgt de betaling en de eventuele invordering. • Uitvoeren van de kwijtschelding publieke schulden voor cliënten die vallen onder de voorwaarden van de Kinderopvangtoeslag (KOT) affaire. Voor individuele gemeenten: • Boetes bijzondere bijstand (Koggenland, Opmeer, Medemblik) • Het toezichthouden en gastheer/-vrouw zijn op het station Bovenkarspel – Grootebroek.

22

Wat heeft het gekost? Programma Plus, extra en overige taken

Begroting

VJN

Realisatie

NJN

Verschil

t/m sep 2022 (bedragen × €1.000,-)

(A )

(B )

(C)

(D)

Extra Re-integratie

0

49

38

53

4

Baten

0

49

38

53

4

(E = D - B )

Extra Re-integratie

0

-49

-38

-53

-4

Lasten

0

-49

-38

-53

-4

Arbeidsparticipatie

0

0

0

0

0

Ontvangsten BB

173

250

165

220

-30

Verstrekking aanvullende norm jongeren

485

400

221

294

-106

Individuele studietoeslag

22

22

5

7

-15

Boete bijzondere bijstand

14

14

6

8

-6

Baten

707

686

398

531

-155

Ontvangsten BB

-173

-250

-165

-220

30

Verstrekking aanvullende norm jongeren

-485

-400

-221

-294

106

Individuele studietoeslag

-22

-22

-5

-7

15

Boete bijzondere bijstand

-14

-14

-6

-8

6 155

Lasten

-707

-686

-398

-531

Inkomensregelingen

0

0

0

-0

0

Wet inburgering uitvoeringskosten

0

100

453

604

504

Baten

0

100

453

604

504

Wet inburgering uitvoeringskosten

0

-100

-453

-529

-429

Lasten

0

-100

-453

-529

-429

Wet inburgering

0

0

0

75

75

Totaal Plus, extra en overige taken

0

0

0

75

75

Toelichting belangrijkste afwijkingen Verstrekking aanvullende norm jongeren De verstrekkingen lopen terug in verband met lagere aantallen jongeren die recht hebben op deze vergoeding. Wet inburgering uitvoeringskosten Gemeenten hebben vanaf 1 januari 2022 een sleutelpositie in het realiseren van de inburgering. WerkSaam voert een deel van de taken voor de nieuwe Wet inburgering uit. De besluitvorming hierover door het algemeen bestuur heeft op 14 april 2022 plaatsgevonden. De dienstverleningsovereenkomst is nog niet opgesteld. In de dienstverleningsovereenkomst vindt een nadere uitwerking van de begroting plaats. In de najaarsnota zijn de cijfers uit de vastgestelde begroting van 14 april 2022 opgenomen en aangepast voor de verwachte werkelijke aantallen inburgeraars. De aanpassing naar werkelijke aantallen hebben wij verwerkt omdat gemeenten in de septembercirculaire 2022 gecompenseerd worden voor de hogere instroom. Het resultaat van € 75.000 betreft een groot deel van de vergoeding voor implementatiekosten. Deze kosten zijn voor het grootste deel gemaakt in 2021 terwijl de vergoeding in 2022 wordt ontvangen. De wet is op 1 januari 2022 ingegaan. Door een storing in de systemen van DUO kwam de instroom langzaam op gang. Dat is inmiddels opgelost.

De aantallen inburgeraars per gemeente zijn per half oktober: Gemeente In beeld Gehuisvest Gesproken PIP Afgerond Drechterland 29 11 6 2 Enkhuizen 31 22 14 10 Hoorn 12 12 2 Koggenland 17 17 14 5 Medemblik 44 30 25 11 Opmeer 8 7 7 5 Stedebroec 24 16 13 4 Totaal 165 115 81 37

23

Bedrijfsvoering Het hoofdstuk Bedrijfsvoering gaat over de kosten die samenhangen met de uitvoering van de programma’s Arbeidsparticipatie, Begeleide arbeidsparticipatie en Inkomen met inbegrip van de werkinfrastructuur die WerkSaam gebruikt voor de arbeidsontwikkeling van mensen.

Wat hebben we bereikt - Indicatoren Het ziekteverzuim is maximaal 4% voor stafmedewerkers en 10,6% voor SW-, en BW-medewerkers Onze doelstellingen op het gebied van ziekteverzuim zijn ambitieus en worden al een paar jaar niet meer gehaald. Bij SW-medewerkers zien we dat het langdurig verzuim hoog blijft, zeker onder de groep die 55 jaar of ouder is. Dit is ook het landelijke beeld. Bij SW-medewerkers had corona in het 1e halfjaar veel invloed op het kortdurend verzuim. In de zomerperiode viel dat gelukkig weer mee. Ook bij beschut werkers zien we een toename in het aantal medewerkers dat langdurig uitvalt. Bij deze groep is voor sommigen het werk te hoog gegrepen. Een andere invulling is dan vaak passender zoals bijvoorbeeld dagbesteding. Het verzuimpercentage bij stafmedewerkers is inmiddels gedaald van 9,2% begin dit jaar tot 8,1% aan het einde van het derde kwartaal. Net als bij de SW en Beschut Werk zien we bij de staf dat corona in het 1e halfjaar van invloed is op de cijfers en dat dit in de zomer is gedaald. Langdurig verzuim blijft, in samenwerking met de bedrijfsarts en de verzuimcoördinator een belangrijk aandachtspunt. Er zijn ook meer preventieve maatregelen ingezet. Zo kunnen stafmedewerkers op ieder moment gebruik maken van een online psycholoog, zonder daarvoor op een wachtlijst te moeten.

Met de psycholoog kunnen zowel problemen op het werk als privé besproken worden. WerkSaam ten opzichte van het landelijk beeld Uit de meest recente rapportage arbodienstverlening, die gaat tot en met het 2e kwartaal 2022, blijkt dat het landelijke verzuimpercentage van de SW-medewerkers blijven stijgen. Landelijk is het verzuim inmiddels 17%. Daar blijft WerkSaam ruim onder. Uit diezelfde rapportage blijkt dat het landelijke verzuimpercentage onder de stafmedewerkers voor vergelijkbare bedrijven 9,3% is. Ook dat percentage is bij WerkSaam lager. Het bedrag dat gemeenten betalen voor de dienstverlening door WerkSaam (de gemeentelijke bijdrage) blijft gelijk aan 2021 Via de gemeentelijke bijdrage betalen gemeenten voor de dienstverlening door WerkSaam. De inzet van de bestemmingsreserve ter vermindering bijdrage gemeenten is niet meer structureel nodig om de begroting sluitend te krijgen. In 2022 wordt wel een deel van deze reserve ingezet om de gestegen kosten van privacy en informatiebeveiliging (in totaal € 302.000) af te dekken en zo de gemeentelijke bijdrage gelijk te houden. In de kadernota 2024 nemen we de gevolgen van informatiebeveiliging en privacy mee als autonome ontwikkeling. 24

De cliënttevredenheid is minimaal een 7 Wij voeren doorlopend cliënttevredenheidsonderzoek (CTO) uit. Deze onderzoeken meten de cliëntervaringen, de cliënttevredenheid en de kwaliteit van onze dienstverlening. Naar aanleiding van de resultaten van deze onderzoeken willen we onze dienstverlening naar onze cliënten verantwoorden, verbeteren en blijven vernieuwen. Cliënten geven wederom aan veel waardering te hebben voor het telefonisch contact met het Klant Contact Centrum. Ze zeggen dat ze het contact plezierig vinden, dat er goed geluisterd wordt naar de vragen en dat deze snel beantwoord worden. De medewerkerstevredenheid is gemiddeld minimaal een 7,5 Wij voeren tweejaarlijks een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) uit. In december 2020 voor het laatst. In 2020 gaven stafmedewerkers WerkSaam gemiddeld een 7,4 en Wsw / Beschut werk gemiddeld een 7,5. Eind 2022 zal weer een onderzoek plaatsvinden.