CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Rapportage Staphorst 20211130.pdf

Raadsvergadering 15 februari 2022, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend hamerstuk: Rekenkameronderzoek afvalbeleid Staphorst17.366 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Gemeentelijke kosten vanuit ROVA ROVA rapporteert in haar Grondstoffenmonitor 2020 een grafisch overzicht van de ontwikkeling in de eindafrekening over de jaren 2012 tot en met 2020. Deze is hieronder weergegeven.

Figuur 3.9 Eindafrekening ROVA 2012-2019.

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

26

De volgende tabel geeft een overzicht van de totale kosten (excl. BTW) die voor 2019 als eindbedrag in rekening zijn gebracht door ROVA18. Tabel 3-4 Overzicht kostenposten ROVA 2019.

Euro per huishouden

Kostenpost

TOTAAL 2019 (euro)

Kosten box 1

184.669

31,94

Kosten box 2

847.609

146,62

-Waarvan ‘Overige taken afvalverwijdering’

476.297

(gemiddeld 2019)

82,39

Kosten box 3

133.284

23,06

Subtotaal ROVA

1.165.562

202

Uit de tabel wordt duidelijk dat het tarief “Overige taken afvalverwijdering” een groot deel van de kosten met zich meebrengt. ROVA heeft aangegeven dat de algemene kosten in een algemene post ROVA (Totaal overige taken afvalverwijdering) als vaste basisvergoeding zijn opgenomen. ROVA streeft naar zoveel mogelijk uniformiteit van dienstverlening. Ook de contributievergoeding (algemene kosten) moet worden gezien als collectief. Deze vaste basisvergoeding in het boxen-model is niet voor elke gemeente gelijk. De basisvergoeding bevat de volgende hoofdelementen die grotendeels afkomstig zijn uit de oorspronkelijke gemeentebegrotingen en op onderdelen daarna zijn aangevuld of gewijzigd (bijvoorbeeld bij beleidswijzigingen): • Inzameling restafval, GFT-afval, KGA, glas, e-waste. • Afschrijving en onderhoud containerpark (mini’s en ondergrondse containers). • Beheer en organisatie ROVA (beheer en organisatie, beleid, communicatie, afvalkalender, afvalapp, projectmanagement, bewonersonderzoek, natuurlijk schoon, sorteeranalyses). Deze post bevat niet de inzameling en sortering van PMD, kosten Diftar, Kringloop en Milieubrengstation. Die posten worden in de eindafrekening apart vermeld. ROVA geeft aan dat sinds de oprichting van ROVA ze veel ontwikkelingen heeft gedaan.

Aanvullende diensten met betrekking tot beleid en communicatie en projectmanagement zijn toegevoegd zonder additionele vergoedingen (voordelen van schaalvergroting). Om de kosten van de uitvoering van het afvalbeheer te vergelijken kan in principe worden gekeken naar de kosten per taak. De hiervoor noodzakelijke kostendetaillering per taak ontbreekt echter. Door de relatief grote post ‘Overige taken afvalverwijdering’ zijn de kosten van het afvalbeheer niet op elk taakniveau inzichtelijk te maken. Zoals reeds bij de behandeling van het allocatiemodel hierboven is besproken, kent dit tarief verschillende onderdelen. Deze worden niet op de afrekening uitgesplitst verstrekt. Navraag bij ROVA heeft een gedeelde uitsplitsing opgeleverd in de volgende drie subcategorieën: • Inzameling restafval, GFT, KGA, glas, e-waste. • Beheer en organisatie. • Afschrijving en onderhoud mini’s en ondergrondse containers. Op basis van deze indeling is het tot op zekere hoogte mogelijk een vergelijking te maken op een meer geaggregeerd kostenniveau. Deze is in de volgende tabel opgenomen. Opgemerkt wordt dat de kosten van de benchmark geen kostenvergelijking kent voor KGA en e-waste welke bij ROVA deel uitmaken van de kosten in Box 1. De benchmark drukt in de vergelijking dus een iets te laag kostenniveau uit. 18

Bron: Eindafrekening gemeente Staphorst ROVA 2019. Opmerking: niet alle subposten zijn overgenomen. Door afrondingsverschillen en verschil in uitgangspunten met betrekking tot aantal huishoudens komen het beschikbaar gestelde gemeentelijk overzicht en de eindafrekening van ROVA niet overeen. 30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

27

Tabel 3-5 Overzicht kostenposten ROVA 2019 in vergelijking met benchmark ( per huishouden).

Klasse D19

Rova Inzamelkosten Restafval, GFT, KGA, glas, ewasteI

€15,55

IV

€9,07

Pmd

Inzamelkosten

Verwerkingskosten

€18II

€28II

€22II

€16II

€12

€-10

€17

€24

€74,69

III

OPK

Verwerkingskosten

€72,72

Glas

€1,7 V

Textiel

€3,36

Gha

€12,43

€16

Subtotaal

€ 188

OverheadVII

€13,80

Subtotaal ROVA

€15 € 160

€ 202 VI

Vergoeding Afvalfonds

Totaal afvalbeheer ROVA

€-34,88 € 167 p/hh

€157 p/hh

I

Betreft kosten Box 1 en Kosten Diftar, Korting i.v.m. Box 1, BTW Box 1 en Logistieke korting. Opmerking: de benchmark kent geen kosten voor KGA en e-waste waar deze in kosten ROVA wel zijn meegenomen. II

Exclusief kosten KGA en e-waste. Deze zijn niet in de benchmark opgenomen.

III

Dit is inclusief een vergoeding van €6,82 die is uitbetaald aan verenigingen. Exclusief opbrengsten vanuit Afvalfonds. V Inclusief Kosten Afhandeling kosten Regionaal Textiel Sorteer Centrum 2018 en 2019. VI Exclusief zwerfvuilvergoeding. Deze wordt in de benchmark en voor de vergelijkbaarheid derhalve ook hier buiten beschouwing gelaten. VII Email correspondentie met Rova. IV

De kosten in bovenstaande tabel geven slechts de hoogte van de kosten weer. Zoals de tabel laat zien zijn de totale afvalbeheerkosten per huishouden iets hoger dan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten uit de landelijke benchmark (klasse D). Los hiervan wordt opgemerkt dat een vergelijking op basis van kosten per taak (bijvoorbeeld inzameling restafval) in de loop der jaren steeds complexer is geworden. Door variatie in inzamelsystemen zoals verschil in ledigingsfrequentie en in inzamelmiddel en door verschillen in afvalhoeveelheden zijn de inzamelkosten per huishouden minder goed vergelijkbaar geworden. Om over de effectiviteit of doelmatigheid van de bestede middelen uitspraken te kunnen doen moet niet enkel gekeken worden naar de kosten van de inspanning maar tevens naar het behaalde resultaat. In onderstaande tabel worden daarom de uitgaven voor het afvalbeheer afgezet tegen het behaalde scheidingsresultaat. Tabel 3-6 Overzicht kosten per procentpunt afvalscheiding Staphorst 2019 in vergelijking met resultaten benchmark.

2019

Staphorst

Klasse D

Scheidingspercentage totaal

88%

75%

Totaal afvalbeheerkosten

€167

€157

Kosten per procentpunt afvalscheiding

€1,89

€2,09

Legenda: Boven het klasse-gemiddelde (>5%) Gelijk aan klasse-gemiddelde (-5%-5%) Onder het klasse-gemiddelde (<-5%)

19

Bron: Benchmark huishoudelijkafval, peiljaar 2019, bewerking RHDHV

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

28

Score

De tabel laat zien dat de kosten per procentpunt afvalscheiding van Staphorst lager zijn dan het gemiddelde bij vergelijkbare gemeenten in de benchmark. Tegen iets hogere kosten realiseert gemeente Staphorst echter wel een substantieel hoger scheidingsrendement dan de vergelijkbare gemeenten (88% versus 75%).

Gemiddelde afvalbeheerkosten per huishouden per jaar (in €)

Restafval (2018) en afvalbeheerkosten (2020) per gemeente

Staphorst

Restafval (kg / inwoner / jaar) Tariefsystemen:

vast tarief

aantal personen

Diftar

Figuur 3.10 Hoeveelheid restafval in relatie tot de hoogte en type afvalstoffenheffing (bron: RWS - Afvalstoffenheffing 2020, bewerking RHDHV).

Een vergelijkbare conclusie kunnen we trekken wanneer we kijken naar de hoogte van de afvalbeheerkosten20 in relatie tot de hoeveelheid restafval, zie figuur 10. De totale uitgaven minus gerelateerde inkomsten (exclusief geïnde afvalstoffenheffing) in kader van het afvalbeheer bedroegen in 2019 circa €173 - 212, afhankelijk van de toerekeningen in de afvalstoffenheffing, zie ook paragraaf hieronder. Uit de figuur blijkt dat gemeente Staphorst relatief lage afvalbeheerkosten kent met daarbij een relatief lage hoeveelheid restafval21. Totale kosten gemeentelijk afvalbeheer en hoogte afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing die huishoudens betalen, moeten de kosten die de gemeente maakt voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval dekken. De afvalstoffenheffing mag maximaal kostendekkend zijn. De opbrengst van de afvalstoffenheffing hoeft niet toereikend te zijn: eventuele extra kosten voor de inzameling mogen ook vanuit andere geldstromen worden gedekt. Staphorst hanteert een tariefsysteem voor de afvalstoffenheffing waarbij onderscheid gemaakt wordt in een vastrecht en een bedrag dat betaald wordt voor het aantal keer dat restafval wordt aangeboden.

Voor het ophalen van GFT-afval (groente-, fruit- en tuinafval) en PMD (plastic- en metalen verpakkingen(blik) en drankenkartons), Klein Chemisch Afval (KCA) en oud papier betaalt de burger geen variabel bedrag per lediging. Het vastrecht bedraagt in 2021 € 169,- per jaar. 20

Afvalbeheerkosten is hier het gewogen gemiddelde van het aantal een- en meer-persoonsheffingen binnen een gemeente met behulp van het kostendekkingspercentage opgeschaald naar 100 procent kostendekking. De op deze wijze bepaalde afvalbeheerkosten zijn niet voor 100% correct. Dit komt omdat gemeenten verschillende definities aanhouden van kostendekking. Bij sommige gemeenten is de kwijtschelding in de kostendekking verwerkt. Daarnaast neemt niet iedere gemeente de BTW mee in het kostendekkingspercentage. Maar omdat de meeste gemeenten dit elk jaar op dezelfde wijze zullen opgeven, kan op deze manier de ontwikkeling van de beheerkosten op de meest betrouwbare wijze worden bepaald (bron: RWS- Afvalstoffenheffing 2019). 21 Gemeente Staphorst komt in de RWS-rapportage op €180 per huishouden als gemiddeld tarief. 30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

29

Voor het bepalen van de hoogte en de opbouw van de afvalstoffenheffing zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Begroting 2019 - Uiteenzetting financiële positie en de toelichting (begrotingsapp.nl), voor bepalen van de begrote uitgaven. • Begroting 2021 - Paragraaf 7 - Lokale heffingen (begrotingsapp.nl), voor de realisatie 2019 zoals opgenomen in de programmabegroting. • Eindafrekening ROVA, voor bepalen van totale kosten ophalen huisvuil op basis van realisatie ROVA (deze wijkt af van de realisatie zoals opgenomen in de programmabegroting). • RWS- Afvalstoffenheffing 2019 voor de vergelijking met andere gemeenten. Tabel 3-7 Overzicht opbouw afvalstoffenheffing; bedragen; bron: Begroting 2019 en 2021 - Uiteenzetting financiële positie en de toelichting; bron: begrotingsapp.nl. Tussen haakjes () is de realisatie weergegeven op basis van eindafrekening ROVA.

Begroot 2019 (x €1.000) Totaal kosten ophalen huisvuil (ROVA)

Realisatie 2019 (x €1.000)

Realisatie per huishouden (€)

1.249

216,05

(1.166)

(201,62)

1.171

Gemeentelijke lasten: - Kosten overhead

40

35

6,05

- Kosten straatvegen (25%)

22

19

3,29

- Doorberekening BTW-aandeel door invoering BCF

234

220

38,06

- Kwijtschelding

27

30

5,19

Subtotaal gemeentelijke lasten

323

304

53

1.494

1.553

269 (254)

Overige baten (o.a. vergoeding verpakkingsafval en dividend)

-285

-330

-57

Uitgaven minus gerelateerde inkomsten

1.209

1.223

212 (197)

Baten afvalstoffenheffing

-988

-998

-173

Saldo*

220

225

39 (24)

Storting / Onttrekking reserve matiging afvalstoffenheffing*

-220

-225

-39

Totale uitgaven Gerelateerde inkomsten:

* Een positief saldo betekent hier meer uitgaven dan inkomsten. Een negatieve onttrekking betekent dat ingeteerd wordt op de reserve.

De opbouw van de gemeentelijke afvalstoffenheffing en de kosten van het afvalbeheer is in bovenstaande tabel weergegeven. De kosten op basis van de eindafrekening van ROVA is daarbij tussen haakjes () opgenomen. Deze wijkt af van de realisatie 2019 zoals opgenomen in de programmabegroting 2021. De oorzaak hiervan is niet bekend. Aan de opbouw van de afvalstoffenheffing vallen een aantal dingen op: • Kostendekking: de opbrengsten uit de afvalstoffenheffing dekken de kosten niet. Er is in zowel de begroting als de realisatie een onttrekking van de reserve matiging afvalstoffenheffing opgenomen. In de realisatie betreft dit een omvang van €39 per huishouden. Overigens maakt de gemeente gebruik van een externe dienst om de kostendekkendheid te bepalen. • Realisatieverschil: wat in de tabel opvalt is dat de realisatie in de programmabegroting niet gelijk is aan de realisatie zoals die op basis van de eindafrekening van ROVA wordt gehanteerd. 30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

30

•

3.2.2

Mogelijk dat de post ‘Totaal kosten ophalen huisvuil’ een andere invulling geeft aan de verrekening van baten en lasten over het jaar heen en/of nog een aanvullende kostenpost kent. Het uiteindelijke verschil dat hierdoor ontstaat bedraagt circa € 83.000 of €14 per huishouden. Verhoging afvalstoffenheffing: De afvalstoffenheffing in Staphorst is niet kostendekkend. Jaarlijks wordt ingeteerd op de ‘reserve matiging tarief afvalstoffenheffing’. Uit de begroting 2021 blijkt dat deze ook niet langer toereikend is. Als toelichting voor de verhoging van het vast recht van €140 naar €169 wordt aangegeven: “De ‘reserve matiging tarief afvalstoffenheffing’ is in 2021 niet meer toereikend. Door de verhoging van de afvalstoffenbelasting die de landelijke overheid heeft ingevoerd, stijgen de verwerkingskosten. Naar verwachting zal deze belasting de komende jaren verder stijgen, waardoor de verbranding van restafval steeds duurder wordt. Daarnaast is er sprake van een toenemende vervuiling van de grondstoffen. De kwaliteit neemt af, waardoor meer afgekeurd materiaal moet worden verbrand. Dit kan niet worden gerecycled. Ook is er sprake van dalende opbrengsten uit PMD, oud papier en textiel en lagere dividenduitkering. Al met al zorgen deze redenen voor een verhoging van het tarief.”

Rol Diftar in de verdeling van de lastendruk

Diftar gemeenten hebben gemiddeld gezien een lagere afvalstoffenheffing. Dit is gerelateerd aan de lagere hoeveelheid restafval per inwoner, waardoor de gemeente bespaart op restafvalverwerkingskosten. In meerpersoonshuishoudens is dit verschil gemiddeld € 64 per jaar22. In veel gemeenten kan de afvalstoffenheffing worden kwijtgescholden op basis van regelingen voor minima of voor inwoners met een medische indicatie omdat deze inwoners hun medisch (rest) afval niet kunnen beperken. Voor Diftar gemeenten zijn hiervoor diverse regelingen om inwoners tegemoet te komen. Naast kwijtschelding van het vaste deel van de afvalstoffenheffing wordt vaak ook het variabele deel (deels) kwijtgescholden. In gemeente Staphorst kunnen inwoners kwijtschelding aanvragen voor het vast recht van de afvalstoffenheffing en de afrekening van maximaal 6 containerledigingen. Dit zijn meer ledigingen dan het aantal op basis waarvan de begroting wordt vastgesteld (zijnde 3,8 ledigingen). Het gemiddelde aantal ledigingen bedroeg in 2019 3,3. Financieel bezien komen inwoners die in aanmerking komen voor kwijtschelding dus daarmee in aanmerking voor meer dan noodzakelijk voor volledige kwijtschelding.

3.3

Serviceprestaties (bewonerstevredenheid)

In deze pararaaf worden de volgende deelvragen beantwoord: De dienstverlening in de gemeente Staphorst is hoogwaardig. 6.

Is de dienstverlening voor afvalinzameling hoogwaardig en zijn bewoners daarover tevreden en goed geïnformeerd (communicatie)?

Minimaal XX% van de bewoners is tevreden. Er is goed inzicht in het aantal en type meldingen. Bewoners zijn goed geïnformeerd (communicatie).

7.

22

Hoe verhouden de afvalbeheerprestaties (service) ten aanzien van landelijke benchmarks en andere ROVA-gemeenten?

Serviceprestaties (voor halen en brengen) zijn minimaal gelijkwaardig aan de benchmark.

Bron: Diftar als beleidsinstrument bij huishoudelijk afvalbeheer, RWS/IPR Normag, januari 2021.

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

31

3.3.1

Prestaties tevredenheid inwoners

Om de bewonerstevredenheid te kunnen bepalen, is het bewonersonderzoek van 2020 gebruikt. Dit onderzoek is destijds via Integron uitgezet in opdracht van de gemeente en ROVA. De enquête is door 300 inwoners ingevuld. Hiervan waren 272 laagbouw bewoners en 22 hoogbouw bewoners. De enquête betrof vragen over de tevredenheid over de afvalservice, kennis over afval scheiden en de opinie over (stimulerings-)maatregelen. Kwaliteit dienstverlening Bewoners zijn over het algemeen (zeer) tevreden over de afvalservice in de gemeente (score 7,7). Tevredenheid is het hoogst over het klantcontact (8,3). De mensen zijn tevreden over deze service door de: • Bereikbaarheid van het klantcontactcentrum. • Klantvriendelijkheid van de medewerker. • Kwaliteit van de afhandeling. • Snelheid van de afhandeling. Het minst tevreden zijn ze over het grof huishoudelijk afval (6,7 is neutraal). Onvree komt voort uit de mogelijkheid om grof huishoudelijk afval aan te bieden / weg te brengen. Dit wordt nu tegen betaling opgehaald door ROVA. Verder kunnen inwoners het grofafval naar de milieustraat brengen, daar wordt het tegen betaling ingenomen. Het gros van de bewoners is tevreden over de inzameling van de afvalstromen. Men is over het algemeen het meest tevreden over de inzameling van het papier en karton, restafval en PMD (7,9 of hoger).

De algemene tevredenheid ligt bij hoogbouwhuishoudens (7,74) iets hoger dan bij laagbouwbewoners (7,68). Het verschil is marginaal en is volgens het bewonersonderzoek altijd kleiner dan 0,4 punten verschil. Laagbouwbewoners zijn iets meer tevreden over de inzameling van het GFT en grofvuil (ca. 0,5 verschil).

Figuur 3.11 Staphorst – Tevredenheid over succesgebied – inwonersonderzoek 2020 Integron. 30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

32

Kennis en motivatie bewoners Uit de enquête blijkt dat de inwoners van Staphorst het gros van hun afval weten te scheiden. Met name PMD, GFT, glas en papier en karton worden apart aangeboden. De stromen GFT, OPK, PMD, glas, en textiel worden meer gescheiden dan de ROVA benchmark gemeenten. Stromen die minder (goed) worden gescheiden zijn frituurvet en grof tuinafval (<85%).

Figuur 3.12 Staphorst – afvalscheiding – inwonersonderzoek 2020 Integron

De voornaamste motivaties voor afval scheiden in Staphorst zijn: 1. Geldbesparing, lagere afvalstoffenheffing (32%). 2. Er staan voldoende containers in de buurt om het afval mee te scheiden (31%). 3. Helpen met het milieu te verbeteren (27%). Meldingen en klachten Het aantal klachten en meldingen bij het ROVA klantcontactcentrum is beperkt. Met gemiddeld 1,4 klachten per 1.000 inwoners in 2019 ligt het gemiddelde ruim onder de maximale norm van 2 klachten per 1.000 huishoudens, evenals onder het gemiddelde van ROVA-gemeenten in regio IJssel-Vecht. Het betreft voornamelijk inzamelings-gerelateerde klachten van de verschillende fracties (niet geledigde minicontainers). In 2020 is er bij Staphorst een afwijkende hoeveelheid geregistreerde klachten te zien, dit is te herleiden naar een fout van de chauffeur van Suez waarbij een deel van de oud papier-route niet gereden is in de maand januari.

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

33

Figuur 3.13 Klachten per 1.000 inwoners peiljaar 2015-2020 en het totaal aantal geregistreerde meldingen incl. klachten per 1.000 inwoners. Bron: Klantcontactcentrum klachten en meldingen gemeente Steenwijkerland en Staphorst, 25 juni 2021

Het aantal geregistreerde meldingen vanuit Staphorst ligt ook onder het ROVA gemiddelde. De meest voorkomende meldingen zijn aanvraag van milieupassen, containerdiensten, storingen aan verzamelcontainers en aanvragen van inzamelkalenders.

3.3.2

Prestaties afvalservice

De kwaliteit van de dienstverlening van ROVA (prestaties afvalservice) wordt bepaald op basis van de methode die ook wordt gebruikt bij de landelijke benchmark afval. De prestaties van Staphorst worden hiermee vergeleken (met hoogbouw klasse D), net zoals bij de milieu- en kostenprestaties. De service wordt uitgesplitst in de volgende onderdelen: 1. Service aan huis (bijv. minicontainers). 2. Service brengvoorzieningen (bijv. ondergrondse containers). 3. Service afvalbrengstation (in Zwolle). Het serviceniveau wordt door de gemeente bepaald en vastgelegd in de DVO met ROVA. De uitvoering wordt gedaan door ROVA. Het dashboard op de volgende pagina geeft in één oogopslag de serviceprestaties weer. Service aan huis De service aan huis is in het dashboard op de volgende pagina weergegeven als de inzamelfrequentie: het aantal keer per jaar dat een container aan huis wordt geledigd. Het getal 26 voor GFT betekent dat de minicontainer 26 maal per jaar aan huis wordt geledigd. Afvalstroom

Ophaalfrequentie Staphorst

GFT

Mini-containers 1 x 2 weken

PMD

Mini-containers 1 x 4 weken. Hoogbouw gebruikt ondergrondse containers

OPK

Mini-containers 1 x 4 weken

Rest

Mini-containers 1 x 8 weken Hoogbouw gebruikt ondergrondse containers

Bron: https://www.staphorst.nl/inwoners/onderwerpen-a-z_42831/product/afval-huishoudelijk-afval_15.html

De aan huis service (laagbouw) in Staphorst is redelijk in lijn met die van de benchmark. Het effect van de strategie die Staphorst toepast (servicedifferentiatie in combinatie met tariefdifferentiatie) is te zien in de prestaties: hogere service op grondstoffen tegenover een lage service op ophalen restafval (13x per jaar). 30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

34

Daarbij geldt wel dat er ook kosten per aanbieding van restafval in rekening worden gebracht. Het milieuresultaat laat zien dat dit ook effect heeft: de hoeveelheid restafval bij huishoudens is met 56 kg/inw laag. Opvallend zijn de lagere scores op de ophaalfrequentie voor PMD en restafval. De ophaalfrequentie van het restafval is lager dan de benchmark (meer dan 10% verschil) en kleurt daarom rood. Er is bewust gekozen voor een lage ophaalfrequentie, om afvalscheiding te stimuleren. De ledigingsfrequentie van het PMD is in verhouding tot andere klasse D gemeenten aan de lage kant. De ophaalfrequentie van het GFT-afval is gelijk aan de benchmark met een verchil tussen de 0-5%. Klasse D23

Staphorst

Score

Service aan huis (ophaalfrequentie per jaar) Groente-, fruit- en tuinafval

26

28

Oud papier en karton

13

15

Plastic-, metalen en drankenkartons

13

21

Textiel

N.v.t.

4

6

19

Fijn restafval

-

Service Brengvoorzieningen (Wha’s per container) Groente-, fruit- en tuinafval

N.v.t.

32

Oud papier en karton

N.v.t.

1678

Plastic, metalen en drankenkartons

1.987*

461

Glasverpakkingen

314

n.v.t.

Textiel

994

1.133

Fijn restafval

542

49 Service Afvalbrengstation

Milieustraat (huishoudens per milieustraat)

5.962

12.000

Aantal afvalstromen milieustraat

26

24

Openingsuren doordeweeks

46,25

31

8

5

Openingsuren zaterdag Legenda: Boven het klasse-gemiddelde (>5%) Gelijk aan klasse-gemiddelde (-5%-5%) Onder het klasse-gemiddelde (<-5%)

23

Bron: Benchmark huishoudelijkafval, klasse D, Peiljaar 2019

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

35

-

-

Service brengvoorzieningen Het dashboard laat zien dat Staphorst een gemiddeld tot laag serviceniveau heeft voor de brengvoorzieningen ten opzichte van de benchmark. Het serviceniveau wordt uitgedrukt als het aantal aansluitingen dat gebruik moet maken van één brengvoorziening (voor textiel bijv. 994 Wha’s op één container). Voor de brengvoorzieningen voor het restafval scoort de gemeente lager dan het gemiddelde in de hoogbouwklasse D gemeenten. Dit is te verklaren doordat laagbouwhuishoudens over een mini-container beschikken. De ondergrondse containers voor restafval (11 stuks) zijn voor de hoogbouw woningen en dienen als overloopservice; wanneer men onvoldoende ruimte in de mini-container heeft kan men het restafval hier kwijt. Deze containers zijn vaak op centrale plekken (zoals bij de supermarkt) opgesteld. De drie ondergrondse PMD-containers zijn ter beschikking gesteld aan enkel hoogbouwhuishoudens. Het aantal huishoudens per rest- en PMD-container zal dus lager liggen dan in de tabel wordt weergeven. In de tabel staan namelijk het aantal ondergrondse containers per stroom / het aantal huishoudens van de gemeente, hoogbouwhuishoudens aantallen zijn niet bekend. Service grofvuil / Afvalbrengstation De milieustraat die voornamelijk wordt gebruikt door de inwoners van de gemeente Staphorst ligt in Zwolle, Rijnlandstraat 2.

Inwoners van Staphorst scoren de tevredenheid over het grofvuil met een 6,7. Dit ligt rond het gemiddelde van de ROVA Benchmark, een 6,8. Uit de rapportage blijkt er vooral onvree te zijn over de kosten die in rekening worden gebracht voor het aanbieden van grofvuil. In de gemeente Staphorst kunnen inwoners grofvuil laten ophalen tegen betaling én tegen betaling inleveren bij de milieustraat in Zwolle. De gemeente krijgt van inwoners terug dat deze te ver weg gelegen is. Klantonderzoek ROVA ROVA heeft zelf een klantenonderzoek uitgevoerd in oktober 2020 24 . Er hebben 300 inwoners van gemeente meegedaan aan het onderzoek. De afvalinzameling (manier en frequentie) in de gemeente Staphorst werd beoordeeld met het rapportcijfer 7,7. Inwoners van gemeente Staphorst gaven de dienstverlening van ROVA ook het rapportcijfer 7,7.

24

Bron: Bewonersonderzoek 2020 ROVA

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

36

4

Toekomstgerichtheid

De ambitie van het Rijk is duidelijk: Nederland moet circulair zijn in 2050. Daartoe wil het Rijk samen met maatschappelijke partners in 2030 reeds een vermindering van 50% op gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) realiseren. Vanuit de Europese en landelijke beleidskaders en programma’s zien we vier grote transitie-opgaven: 1. Minimaliseren primair grondstoffenverbruik. 2. Maximaliseren hergebruik van producten en grondstoffen. 3. Sluiten van materiaalketens (geen afval meer). 4. Veranderen economisch systeem (circulaire businessmodellen).

Opgave 1. Minimaal gebruik primaire grondstoffen Opgave 2. Zo lang en effectief mogelijk gebruik van grondstoffen

Opgave 3. Geen afval (maximaal hergebruik)

Figuur 4.1 Transitie-opgaven grondstoffen voor een CE

Gemeenten hebben een belangrijke rol om de transitie naar een circulaire economie te versnellen of te realiseren. Dit geldt met name voor de taken waarvoor gemeenten aan de lat staan. Huishoudelijk afvalbeheer is daar één van en die momenteel ook in veel gemeenten een aandachtspunt is. Vanuit het landelijke VANG-programma25 zijn er ook scherpe ambities voor 2020 en 2025 geformuleerd. In dit hoofdstuk beschouwen we de toekomstgerichtheid van het afvalbeheer in Staphorst. Hierbij gaan we vooral in op de ontwikkelingen die spelen en de mate waarin de gemeente mogelijkheden heeft om andere keuzes te maken.

4.1

Ontwikkelingen

In deze pararaaf worden de volgende deelvragen beantwoord: 8.

9.

Welke ontwikkelingen en/of problemen zijn er te benoemen op het gebied van (de techniek van) afvalinzameling en afvalscheiding, milieuaspecten en/of verdeling van lastendruk die voor de gemeenteraad aanleiding kunnen zijn andere keuzes te maken?

Gemeenteraad wordt goed geïnformeerd over ontwikkelingen en mogelijke alternatieven t.o.v. het huidige systeem

Zou nascheiding een haalbare en effectieve oplossing kunnen zijn voor Staphorst ?

Geen norm

Er zijn vele ontwikkelingen gaande in afvalland om milieu- en kostenprestaties te verbeteren. Enkele ontwikkelen die vaak voorkomen, worden kort toegelicht en aangegeven wordt in hoeverre ROVA en Staphorst hierop inspelen: • Fijnmazige monitoring (data science). • Nascheiding van afval.

25

Van Afval Naar Grondstof

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

37

Fijnmazige monitoring (data science) Om gericht te kunnen sturen op basis van gedetailleerde management-informatie is het nodig op een zo laag mogelijk abstractieniveau, zoals per verzamelcontainer, buurt of inzamelroute informatie te verzamelen. ROVA voorziet dat er vanuit uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (met name verpakkingen) er een soort systeem gaat ontstaan waarbinnen gemeenten worden afgerekend op de kwaliteit ingezamelde grondstoffen. Gemeenten met een slechtere kwaliteit PMD krijgen dan mogelijk een lagere vergoeding. Het beheersbaar houden van de kwaliteit van gescheiden afval-/grondstofstromen vereist steeds meer detailinformatie en informatie-uitwisseling in de keten waarbij afgekeurde vrachten zo specifiek mogelijk kunnen worden terugherleid naar wijk- of straatniveau. Zo kan de gemeente een andere aanpak hanteren in buurten die bijvoorbeeld slecht scheiden ten opzichte van buurten die juist al erg goed scheiden. Nascheiding van restafval Diverse gemeenten laten het restafval nascheiden of overwegen het restafval te laten nascheiden als mogelijk alternatief voor het huidig systeem. Veelal betreft dit gemeenten of delen van gemeenten (bepaalde buurten of inzamelroutes, zoals inzamelroutes uit hoogbouw) waarin afval slecht wordt gescheiden aan de bron.

Gemeenten kiezen er dan soms voor om (delen van) het restafval te laten nascheiden om er nog zoveel mogelijk PMD uit te halen voordat het wordt verbrand. Dit kan in theorie aanvullend op bronscheiding. Echter, als gevolg van beperkte capaciteit bij nascheiders en in verband met de haalbaarheid van de businesscase eisen nascheiders tegenwoordig veelal dat na te scheiden restafval geen bronscheiding voor PMD mag kennen. In verband met slechte resultaten met brongescheiden PMD inzameling hebben met name diverse sterk verstedelijkte gemeenten zoals Amsterdam en Utrecht inmiddels gekozen voor nascheiding van PMD. Soms wordt ook vanuit serviceoverwegingen gekozen voor nascheiding van PMD. Wanneer bronscheiding echter goede inzamelresultaten kent, ligt een overstap op nascheiding niet voor de hand. De best presterende gemeenten in de benchmark kennen geen van allen enkel nascheiding maar louter bronscheiding. Eén best practice gemeente kent nacheiding als aanvulling op brongescheiden PMD. Daarbij, de vergoedingensystematiek vanuit de producentenverantwoordelijkheid is momenteel ook dusdanig dat bij een hoge inzamelrespons via bronscheiding een overstap naar nascheiding duurder uitvalt door lagere (vergoedings-)opbrengsten (kg en euro). Ook heeft nascheiding vooralsnog enkel betrekking op de PMD stroom.

Andere stromen zoals Gft, textiel en oud papier dienen ook bij nascheiding van restafval nog steeds aan de bron te worden gescheiden. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om, bijvoorbeeld via werkbezoeken of specifieke vragen, zich vanuit ROVA op de hoogte te laten stellen van relevante ontwikkelingen in het afvalbeheer.

4.2

Mogelijkheden beleidskeuzes

In deze paragraaf wordt ingegaan op de vraag omtrent ander beleidskeuzes: 10. Wat zijn de mogelijkheden voor de gemeente en de ROVA om andere keuzes te maken? In hoeverre past dat binnen de huidige werkwijze via het deelnemerschap/ aandeelhouderschap van ROVA?

Staphorst kan haar eigen beleid bepalen en afwijken van de “ROVA-standaard” Deelnemerschap/aandeelhouderschap beïnvloedt niet de feitelijke uitvoering van de afvalinzameling

Mogelijkheden (afwijkende) beleidskeuzes ROVA is een uitvoeringsorganisatie. Ze kan op basis van haar beschikbare expertise de gemeente (College/raad) adviseren. Uiteindelijk is het aan de gemeenteraad om beleid vast te stellen. Verandering in beleid kan aanleiding zijn tot bijstelling van de dienstverleningsovereenkomst. ROVA geeft aan dat er beleidsvrijheid is. Eén van de ROVA-deelnemende gemeenten, zijnde Bunschoten, staat momenteel ook 30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

38

daadwerkelijk voor een transitie waarin ze overstapt op een andere beleidskeuze, zijnde nascheiding. Dit voorbeeld laat zien dat er kan worden afgeweken van de “ROVA-standaard”. Wat bij beleidsverandering wel speelt zijn de contractuele randvoorwaarden. Voor nascheiding geldt bijvoorbeeld dat er sprake is van een contract voor restafvalverwerking. De beleidsvrijheid wordt daarmee voor de duur van het contract mede bepaald door de contractuele voorwaarden. Beïnvloeding uitvoering vanuit aandeelhouderschap ROVA is juridisch beschouwd een privaatrechtelijke samenwerking via een Naamloze Vennootschap (NV). Privaatrechtelijke samenwerking of uitvoering van taken in een privaatrechtelijke rechtsvorm komt voor bij (gemeentelijke) taken waarbij het vanwege het karakter daarvan voor de hand ligt deze vorm te kiezen, bijvoorbeeld bij gezamenlijke uitbesteding van afvalinzameling (Raad voor het openbaar bestuur, 2015). De Raad voor het openbaar bestuur geeft aan dat gemeenten veelal kiezen voor een privaatrechtelijke variant vanwege de grotere flexibiliteit die dit zou bieden26. Ook ROVA geeft zelf aan dat een NV voordelen heeft ten opzichte van bijvoorbeeld een Gemeenschappelijke Regeling (op grond van de WGR). Los van het feit dat een GR veelal vaak politiek gevoeliger ligt zijn individuele beleidsveranderingen juist relatief makkelijker via een NV.

Bij een GR moet je ook andere gemeenten meenemen. De juridische constructie met aandeelhouderschap in een NV lijkt keuzevrijheid in de feitelijke uitvoering daarmee eerder makkelijker te maken dan complexer.

26

Raad voor het openbaar bestuur, 2015- Wisselwerking Naar een betere wisselwerking tussen gemeenteraden en de bovengemeentelijke samenwerking. 30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

39

Bijlage 1 Overzicht bestudeerde stukken In de hierna volgende tabel volgt een overzicht van afvalgerelateerde stukken die na invoering van het nieuwe inzamelen in de Raad en/of College zijn behandeld.

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

40

Jaar

Wat

Toelichting

Document / mapnaam

Besluit B&W beslissing 27-09-2011 1. Kennis te nemen van de notitie “Van Afval naar Grondstof, Van Idee naar Aanpak, Van Betalen naar Belonen” (Bijlage 2) en in te stemmen met de daarin voorgestelde aanpak. 2. De Raad voor te stellen in te stemmen met de wijzigingen in de inzameling van de afvalstoffen, zijnde: a. Per 1-1-2012 hanteren van het nultarief voor de GFT-container; b. Per 1-1-2012 GFT inzameling in het buitengebied te herintroduceren; c. Per 1-1-2012 de inzamelfrequentie van de restafval-container te verlagen naar ADVIEZEN079_EAA5380C55A08F42A0145A94978B6C9 eens per vier weken; D - ADVIEZEN201166851--Gebr.JPA d. In de loop van 2012 te starten met de inzameling van papier met minicontainers; e. Per 1-1-2012 instellen van zes keer per jaar gratis brengen van grof tuinafval op de afvalbrengstations te Zwolle en Meppel; f. Per 1-1-2012 inzameling van grof tuinafval met tuinzakken (tegen vergoeding) in te stellen. 3. Besluitvorming over de financiële consequenties van deze wijzigingenplaats te laten vinden in de begroting 2012. 4. Afvalstoffenverordening 2012, zoals opgenomen in bijlage 3 vast te stellen

25-110-2011

Afvalstoffenverordenin g en uitvoering 2012

29-5-2012

Uitbreiding Ondergrondsinzamele n

In te stemmen met het plaatsen van één ondergrondse container aan de E. Wubbenlaan en daarmee teven akkoord te gaan met de ondertekening van bijbehorende aanpassing van de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met ROVA.

ADVIEZEN081_83C0C65D9819D8408E3040EBAA47888 3 - ADVIEZEN201271541--Gebr.JPA

13-11-2012

Afvalstoffenverordenin g en uitvoering 2012

Afvalstoffenverordening 2012 omgekeerdinzamelen via ROVA

ADVIEZEN084_128D1CF5DF8AF74686DDA43D407C5F 73 - ADVIEZEN201276612--Gebr.JPA ADVIEZEN084_134A2338D5981E458E7416ADC4CA3F9 5 - ADVIEZEN201276613--Gebr.JPA

3-6-2013

Verbranding afval (memo)

Afschaffing brandontheffingen voor het verbranden van snoeihout, riet en loof.

Map 2013_beantwoording raadsvragen over verbranding afval

29-10-2013

Duurzaamheidsvisie

Niet specifiek voor afval

Map 2013_Visie duurzaamheid 2013

Omgekeerdinzamelen

Voorstel en besluit raad 1.Fase2 omgekeerdinzamelen in te voeren met de daarbij behorende maatregelen,zijnde:øInzameling restafval middels ondergrondseverzamelcontainers binnen de bebouwde kom; øInvoering inzameling kunststofverpakkingen middels minicontainer in de gehele gemeente. 2.Een krediet van ë140.000,- beschikbaar te stellen en dit bedrag te ontrekken ADVIEZEN110_98957F67C10E45EABF3CC91168EF158 aan de reserveafvalstoffenheffing. B - Raadsvoorstel en -besluit 30jun2015 3.Alle burgers een pasje te verstrekken voor een ondergrondse container en daarnaast de keuze te geven de grijze container voor restafval te houden. Lediging van deze container een per 8 weken. 4. Na een jaar evalueren en bezien of een extra bijdrage voor het behoud van de grijze container een goede mogelijkheid is 5. De invoering inzameling kunststofverpakking middels minicontainer in de

30-7-2015

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

41

Jaar

Wat

Toelichting

Document / mapnaam

gehele gemeente wordt in het vierde kwartaal van 2015 uitgevoerd.

15-9-2015

Pilot omgekeerdinzamelen 2016

Beslissing college B&W: Ingestemd wordt met uitvoering amendementen conform bijgevoegd voorstel. • Een pilot voor de inzameling van restafval middels 5 ondergrondse verzamelcontainers. • Alle burgers een pasje te verstrekken voor een ondergrondse container en daarnaast de keuze te geven de grijze container voor restafval te houden. Lediging van de ze container eens per 8 weken. • Invoering inzameling kunststofverpakkingen middels de mini container voor de gehele gemeente in het 4e kwartaal van 2015 uit te voeren. • Na een jaar evalueren en bezien of een extra bijdrage voor het behoud van de grijze container een goede mogelijkheid is.

Fase 2 omgekeerd inzamelen uitvoering amendementen: Bijlage 1 bij ADV15_10293 _ Voorstel uitwerken amendementen_na BenW 20160293_1_1-DOCX - PDF na BenW vergadering-ADV 10293 BenW voorstel

Voorstel is om de pilot in 2016 uit te voeren. Dat betekent dat de 5 ondergrondse verzamel-containers containers voor restafval en de containers voor kunststof in 2015 worden geplaatst (zie bijlage planning). De inzameling van restafval gaat per 1 januari 2016 van 1 maal per 4 weken terug naar 1 maal per 8 weken.

14-6-2016

Afvalstoffenverordenin g en uitvoeringsbesluit afvalstoffenheffing 2016

De doelstelling is aangepast in overeenstemming met de gewijzigde Wet milieubeheer. De afvalstoffenverordening 2016 geeft uitvoering aan de bepalingen van de Wet milieubeheer (Wm) waarmee het kader is gesteld voor het beheer van huishoudelijke en andere afvalstoffen. Op grond van artikel 10.23 Wm zijn gemeenten verplicht een afvalstoffenverordening vast te stellen in het belang van de bescherming van het milieu en artikel 10.24 Wm schrijft de verplichte inhoud van de afvalstoffenverordening voor. Daarnaast zijn voor gemeenten en derden met betrekking tot de inzameling van afvalstoffen ook nog andere elementen van de Wm evenals andere wetten en verordeningen van belang. De Wm schrijft voor dat de verordening met het oog op de bescherming van het milieu -waarvan een doelmatig beheer van afvalstoffen onderdeel uitmaaktwordt toegepast. Deze algemene doelstelling is toegevoegd aan de afvalstoffenverordening 2016 (art.2) en dient ook in het oog gehouden te worden bij het stellen van nadere regels en bij het nemen van besluiten op basis van deze verordening.

23-2-2016

2016_in of aanbesteden groenafval

Groenafval in of aanbesteden bij ROVA

In of aanbesteden groenafval

23-9-2019

Programma plan Energie en klimaat

Doel: Verder terugbrengen kilo’s restafval per huishouden en betere afvalscheiding. Landelijk doel - 2050 geen afval

B&W advies Energie & Klimaat: 23092019 Programmaplan Energie & Klimaat_1-docx PDF na BenW vergadering 20164118_1_1-DOCX - PDF na BenW vergadering-BenW advies

14-5-2019

Verruiming inleveren grof tuinafval

Motie: Op 13 november 2018 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt opgeroepen om “de mogelijkheden aan de raad voor te leggen voor het vaker gratis afvoeren van grof tuinafval voor de inwoners van de

Map 2019_verruimen mogelijkheden inleveren grof tuinafval Raadsvoorstel verruimen mogelijkheden inleveren grof

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

42

Afvalstoffenverordening en uitvoeringsbesluit afvalstoffenheffing: Vastgestelde en getekende Afvalstoffenverordening 2016

Jaar

Wat

Toelichting

Document / mapnaam

gemeente Staphorst”. In de huidige situatie kunnen inwoners van de gemeente Staphorst op zes zaterdagen per jaar grof tuinafval gratis aanbieden. Het gaat om drie zaterdagen in het voorjaar, en drie zaterdagen in het najaar. Inwoners kunnen grof tuinafval dan aanbieden bij Groenrecycling Rouveen of het milieubrengstation van de ROVA in Zwolle. Voorgesteld wordt om de frequentie van deze actie, bij wijze van proef, te verhogen van zes naar tien zaterdagen per jaar.

tuinafval 20163676_2_1-DOCX - PDF na BenW vergaderingVerruimen mogelijkheden inleveren grof tuinafval

Besluit Raad: 1. Het aantal zaterdagen voor het aanbieden van grof tuinafval, bij wijze van proef, te verruimen van zes naar tien per jaar; 2. De jaarlijkse kosten ad. € 15.000 te dekken uit de reserve afvalstoffenheffing; 3. De proef in het najaar van 2021 te evalueren, en dan met een voorstel te komen over het al dan niet continueren van de proef Programma energie en Geen wijzigingen voor afval klimaat

28-4-2020

Map 2020_Energie & Klimaat Raadsbesluit programma energie en klimaat

Coalitieakkoorden

Coalitieakkoord 20102014 van de partijen SGP, CDA en Gemeentebelangen voor de periode 20102014

Coalitieakkoord 20142018

30-11-2021

RKC STAPHORST

Met het afvoeren van groenafval (o.a. afkomstig van bermonderhoud) is jaarlijks een groot bedrag gemoeid. Door het op een andere wijze en/of naar een andere locatie af te voeren kan jaarlijks een besparing van € 50.000 worden bereikt. Afvalinzameling Onderzocht wordt of de uitvoeringstaken door aanbesteding beter en goedkoper kunnen plaatsvinden. Een mogelijke kostenbesparing op de afvoer van groenafval naar een andere locatie, wordt inmiddels onderzocht (zie ook onder programma 4). Afvalinzameling De eerste fase omtrent het omgekeerd inzamelen is afgerond. De tweede fase staat op punt van beginnen. Wij willen eerst een evaluatie uitvoeren, aangezien de financiële resultaten niet duidelijk zijn bij inwoners en gemeente. Wij willen rekening houden met de inwoners in de buitengebieden en de grote gezinnen in de vervolgfase van het omgekeerd inzamelen en het creëren van centraal liggende inzamelplekken. Wat gaan we hiervoor doen? 8.4.1 Wij evalueren de eerste fase van het omgekeerd inzamelen. Daarbij spitsen wij ons vooral op de voordelen van de burger. 8.4.2 Wij houden rekening in het vervolgtraject met inwoners van de gemeente in de BH8779IBRP2104270915-1

43

Map coalitieakkoorden Coalitieakkoord 2010-2014

Map coalitieakkoorden Coalitieakkoord 2014-2018

Jaar

Wat

Toelichting

Document / mapnaam

buitengebieden en de gezinnen in onze gemeente. Financiële gevolgen afvalstoffen Wij willen de financiële effecten van het ‘omgekeerd inzamelen’ onderzoeken. Het is onbekend of er al enig resultaat of voordeel is voor de burger. Dit heeft direct verband met de afvalstoffenheffing. Aangezien de gemeente steeds meer betrokkenheid van de burger verlangt betreffende het inzamelen, willen wij hierover indirect een kostendekkende vergoeding rekenen. Wat gaan we hiervoor doen Tijdens de evaluatie van de eerste fase van het omgekeerd inzamelen, zoals beschreven in voorgaand programma, onderzoeken wij de mogelijkheid om indirect de kosten van de burger te vergoeden Coalitieakkoord 20182022

Ambitie afvalstromen We continueren de huidige vorm van afvalinzameling en bevorderen gescheiden afvalstromen en het verminderen van restafval.

Map coalitieakkoorden Coalitieakkoord 2018-2022

Monitoring

Monitor 2012

Als ambitie heeft de gemeente verder geformuleerd: · 100 kg restafval per inwoner in 2014 (rond 70% hergebruik); · 30 kg restafval per inwoner in 2020 (rond 90% hergebruik).

Map monitoring Monitor 2012 Staphorst

In 2012 103 kg rest van de 405kg - zie blz 2

Monitor 2014

Omgekeerd inzamelen leidt nog steeds tot een daling in de hoeveelheid restafval. Met 91 kg per inwoner wordt de landelijke doelstelling van 100 kg per inwoner voor 2020 al gehaald. Streefwaarde VANG is 30 kg per inwoner in 2025. Gemiddeld biedt een huishouden 7,1 per jaar restafval aan, in 2011 was dit Map monitoring gemiddeld 10,5 keer. Staphorst Monitor 2014 Het percentage hergebruik is 80%. De landelijke doelstelling van 65% in 2015 en 75% in 2020 wordt daarmee ruim gehaald.

Monitor 2018

Kilogrammen restafval In 2012 is de gemeente Staphorst gestart met fase 1 van Omgekeerd inzamelen. Als alternatief voor fase 2 (restafval ondergronds brengen) heeft de gemeente gekozen voor het, per 2016, verlagen van de inzamelfrequentie van restafval naar eenmaal per 8 weken. Dit heeft vanaf 2016 geleid tot een afname van de Map monitoring hoeveelheid restafval tot 56 kg per inwoner in 2018. rapportage_Staphorst_2018 definitief Scheidingspercentage Door invoering van Omgekeerd Inzamelen laagfrequent (i.p.v. fase 2) is het scheidingspercentage toegenomen van 83% in 2015 naar 87% in 2018. In totaal is vanaf 2011 het scheidingspercentage met 35% toegenomen. De landelijke

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

44

Jaar

Wat

Toelichting

Document / mapnaam

scheidingsdoelstelling van 75% in 2020 is gehaald.

Monitor 2019

Kilogrammen restafval In 2012 is de gemeente Staphorst gestart met fase 1 van Omgekeerd inzamelen. Als alternatief voor fase 2 (restafval ondergronds brengen) heeft de gemeente gekozen voor het, per 2016, verlagen van de inzamelfrequentie van restafval naar eenmaal per 8 weken. Dit heeft vanaf 2016 geleid tot een afname van de hoeveelheid restafval tot 55 kg per inwoner in 2019. Map monitoring rapportage_Staphorst_2019 (Definitief) Scheidingspercentage Door invoering van Omgekeerd Inzamelen laagfrequent (ipv fase 2) is het scheidingspercentage toegenomen van 83% in 2015 naar 88% in 2019. In totaal is vanaf 2011 het scheidingspercentage met 36% toegenomen. De landelijke scheidingsdoelstelling van 90% in 2025 is bijna gehaald.

Grondstoffenmonitor Staphorst 2017

-

Map monitoring Grondstoffenmonitor Staphorst 2017

Grondstoffenmonitor Staphorst 2018

-

Map monitoring Grondstoffenmonitor Staphorst 2018

Grondstoffenmonitor Staphorst 2019

-

Map monitoring Grondstoffenmonitor Staphorst 2019

Bewonersonderzoeken

30-11-2021

Bewonersonderzoek 2012

-

Bewonersonderzoek 2014

Vergeleken met 2012 is er een stijging van 0.1 te zien in de algemene tevredenheid (2014: 7.8 vs. 2012: 7.7). Uit de vragenlijsten blijkt dat deze stijging Map Bewonersonderzoeken met name komt door een hogere tevredenheid over de inzameling van papier en Bewonersonderzoek 2014 gemeente Staphorst karton (2014: 8.3 vs. 2012: 8.0 ) en het klantcontactcentrum. (2014: 7.8 vs. 2012:7.3).

Bewonersonderzoek 2016

Wat is er veranderd in de tevredenheid sinds 2014? Vergeleken met 2014 is er een lichte stijging in de tevredenheid te zien, van een 7.8 naar een 7.9. De tevredenheid over de inzameling van PMD en grof tuinafval is gestegen; dit is met name voor grof tuinafval waardevol omdat hiervoor in 2014 geldt dat de inwoners hierover beneden gemiddeld tevreden waren. Wat echter ook opvalt, is dat de tevredenheid zichtbaar is achteruitgegaan over het milieubrengstation 0.3). Ten opzichte van 2014 zijn de inwoners uit de segmenten hoogbouw en laagbouw meer tevreden gestemd. De tevredenheid is in beide segmenten met 0.1 punt gestegen.

Map Bewonersonderzoeken Bewonersonderzoek 2016 gemeente Staphorst

Bewonersonderzoek 2018

Map Bewonersonderzoeken Bewonersonderzoek 2018 gemeente Staphorst

Bewonersonderzoek

Map Bewonersonderzoeken

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

45

Jaar

Wat

Toelichting

Document / mapnaam

2020

Bewonersonderzoek 2020 gemeente Staphorst

Mooischoon rapportages Mooischoonrapportage 2014

Map Bewonersonderzoeken Rapportage Mooi Schoon 2014

Mooischoonrapportage 2015

Map Bewonersonderzoeken Rapportage Mooi Schoon 2015

Mooischoonrapportage 2016

Map Bewonersonderzoeken Rapportage Mooi Schoon 2016

Mooischoonrapportage 2017

Map Bewonersonderzoeken Rapportage Mooi Schoon 2017

Programmabegroting 2018

Programmabegroting 2018

Begroting 2018

https://staphorst.begrotingsapp.nl/begroting-2018/

2019

Programmabegroting 2019

Begroting 2019 - Uiteenzetting financiële positie en de toelichting (begrotingsapp.nl)

https://staphorst.begrotingsapp.nl/begroting-2019/

2020

Programmabegroting 2020

Begroting 2020

https://staphorst.begrotingsapp.nl/begroting-2020/

2021

Programmabegroting 2021

Begroting 2021 - Paragraaf 7 - Lokale heffingen (begrotingsapp.nl)

https://staphorst.begrotingsapp.nl/begroting-2021/

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

46

Bijlage 2 Toelichting Boxenmodel Hieronder volgt een uitleg over het boxen-model. Box 1 Binnen Box 1 worden jaarlijks de variabele kosten opgenomen die 1 op 1 doorberekend zijn aan de burger. Bij invoering van Diftar is onderscheid gemaakt in een variabel deel en een vast deel. In de afrekening met ROVA is dit ook hieraan gekoppeld in box 1 om er zo voor te zorgen dat er geen risico is voor gemeente. Tabel 0-1 Overzicht kostencomponenten box 1.

Kostencomponent box 1 Aantal mini restcontainers x tarief voor 240 liter Aantal mini restcontainers x tarief voor 140 liter Aantal mini restcontainers x tarief voor 80 liter Aantal mini restcontainers x tarief voor 60 liter Aantal mini restcontainers x tarief voor 40 liter

Box 2 Binnen box 2 worden verschillende kosten opgevoerd; het betreft specifieke kosten die deels ook jaarlijks kunnen verschillen, zie onderstaande tabel. ROVA geeft aan dat Box 2 ROVA-dienstverlening is en deze kent de basis van het ROVA-huis: afval-app, communicatie, website; projectcommunicatie; beleidsvoorbereiding; ontvangst gemeenteraden; vaste inzameling van GFT, rest, OPK; web; bewonersonderzoeken. Een aantal van dit soort elementen is er later bij gekomen; deze zijn dan apart benoemd. Tabel 0-2 Overzicht kostencomponenten box 2 zoals opgenomen in ROVA Eindafrekening 2019.

Kostencomponent 2019

Toelichting

Totaal overige taken afvalverwjjdering

Basisvergoeding voor het “ROVA-huis”

Grofvuil inzameling

Dit betreft grofvuil dat aan huis wordt ingezameld

Ontvangen van burgers

-

Kosten Diftar

Kosten voor pasjes, etc.

Korting i.v.m. Box 1

-

Logistieke korting

Op basis van historische uren, urencorrectie voor inzameling

Btw Box 1

Verrekening in verband met btw-compensatiefonds.

Kringloop

Vaste vergoeding per ingezamelde hoeveelheid

Bijdrage regionaal Milieustation

Beheer milieustation

Kosten inzameling oud papier

Kosten ROVA voor inzamelen oud papier

Kosten inzameling OPK, uitbetaald aan verenigingen

Vergoeding betaald aan verenigingen in verband met gemiste opbrengsten oud papier en karton (OPK)

Kosten inzameling PMD

Kosten voor inzamelen Plasticverpakkingen, Metalen en Drankkartons

Kosten sorteren en vermarkten PMD

Ketenkosten voor sorteren en vermarkten van (uitgesorteerd) PMD

Kosten afkeur PMD bij overslag 2019

Kosten voor vervuilde, afgekeurde hoeveelheden

Deelname zwerfvuilcampagne

Kosten voor campagnes ter voorkoming van zwerfafval en opruimacties

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

47

Kosten 2 x “gratis” brengen GTA

Kosten als gevolg van 2 maal “gratis” mogen afvoeren van Grof Tuinafval

Kosten inzameling textiel ingaande 1 april 2020

Kosten inzamelen textiel; nieuwe contractsituatie.

Afhandeling kosten Regionaal Textiel Sorteer Centrum 2018

Kosten als gevolg van stopzetten samenwerking Regionaal Textiel Sorteer Centrum over jaar 2018

Afhandeling kosten Regionaal Textiel Sorteer Centrum 2019

Kosten als gevolg van stopzetten samenwerking Regionaal Textiel Sorteer Centrum over jaar 2019

Extra logistieke kosten GFT

Corona – gerelateerd (bovenmatige hoeveelheden)

Extra logistieke kosten PMD

Corona – gerelateerd (bovenmatige hoeveelheden)

Zoals de tabel laat zien zijn er verschillende, specifieke kostenposten opgenomen in box 2. Box 3 Box 3 kent een verrekening op basis van afvalhoeveelheden tegen veelal een tarief per kilogram. Tabel 0-3 Overzicht kostencomponenten in box 3 zoals opgenomen in Eindafrekening 2019.

Kostencomponent 2020

Toelichting

Restafval tonnages x tarief

Kosten verwerking restafval

GFT afval tonnages x tarief

Kosten verwerking groente, fruit en tuinafval

Oud papier tonnages x tarief

Kosten/opbrengsten oud papier

Grof tuinafval*

Kosten extra grof tuinafval als gevolg van corona

Glas, blank tonnage x tarief

Vergoeding marktopbrengsten

Glas, bont tonnage x tarief

Vergoeding marktopbrengsten

Vergoeding textiel, Reshare

Vergoeding vanuit textiel

Klein gevaarlijk afval tonnage x tarief

Kosten verwerking klein gevaarlijk afval

30-11-2021

RKC STAPHORST

BH8779IBRP2104270915-1

48

Uw brief van

6 december 2021

Rekenkamercommissie MSSW T.a.v. dhr. S. van Maurik

Uw kenmerk Ons kenmerk

ADV/21 - 16046

Zaaknummer

Z37560

Afdeling Informant Doorkiesnummer Bijlagen Staphorst,

Fysieke Leefomgeving dhr. W. Dijk (0522) 46 75 70 1 6 december 2021

Verzonden Onderwerp

Rekenkameronderzoek afvalbeleid

Geachte rekenkamer, Op 21 december hebben wij kennis genomen van uw onderzoek naar de afvalbeleid in Staphorst. U heeft ons gevraagd om hier een reactie op te geven. Inhoudelijk hebben wij twee opmerkingen. Deze opmerkingen vindt u in deze brief. Ambities zijn volgens ons helder De ROVA is een Gemeentelijke samenwerkingsverband waar wij als deelnemende gemeenten sturing aan geven. Als deelnemende gemeenten committeren wij ons aan het Landelijk Afval Plan 3. Hierin zijn heldere doelstellingen opgenomen ten aanzien van afvalbeheer. Een voorbeeld van zo’n doelstelling is het verlagen van de hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 25 kilo per inwoner in 2025. Wat ons betreft zijn de ambities daarmee helder en is het niet wenselijk om aanvullende kaders en ambities te stellen. In die context zijn wij het niet eens met uw conclusie uit paragraaf 1.3.1 en de eerste aanbeveling van paragraaf 1.4. Eerst Diftar, daarna omgekeerd inzamelen

In paragraaf 1.1.2. staat dat Staphorst eerst Omgekeerd Inzamelen heeft ingevoerd, later gevolgd door Diftar. Dit is niet juist. Staphorst behoort tot een van de eerste gemeenten in Nederland die een systeem van Diftar hebben ingevoerd (Staphorst al per 1-1-1999). Dat betekent dat er in Staphorst al haast een generatie is die is opgegroeid met Diftar. Daarmee behaalde Staphorst al een goede score in afvalscheiding. Op basis van landelijke verdergaande doelstellingen is daarna in 2009 door de samenwerkende gemeenten in ROVA nieuw afvalbeleid vastgesteld. Deze richtten zich op doelstellingen in 2020 en 2025 en liepen vooruit op het landelijk programma VANG (Van Afval Naar Grondstof). Om deze doelen te realiseren is in Staphorst met de gemeenteraad gesproken over een systeem van Omgekeerd Inzamelen. Hierbij werd de frequentie voor inzameling restafval verlaagd en daarnaast een goede service geboden voor de inzameling van PMD (als prikkel tot betere afvalscheiding).

Postadres Postbus 2 - 7950 AA Staphorst Tel. 0522 46 74 00

Bezoekadres Binnenweg 26 - 7951 DE Staphorst

E-mail gemeente@staphorst.nl

Informatie www.staphorst.nl

Aanvankelijk was daarbij het plan om in fase 1 naar een frequentie van 1x per 4 weken te gaan voor restafval en in fase 2 restafval te laten wegbrengen naar een ondergrondse wijkcontainer. Door de gemeenteraad van Staphorst is hier toen een geamendeerde aanpak uit gekomen dat binnen ROVA aanvankelijk ‘het Staphorster-model’ is gaan heten en dat inmiddels landelijk bekend staat als ‘laag frequent inzamelen’. Hierbij is fase 2 (ondergrondse inzameling) vervangen door een frequentie van huis-aan-huis inzameling van 1x per 8 weken. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Staphorst, namens dezen,apture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer1:SigningDate:size(200,16)}} {{esl:signer2:SigningDate:size(200,16)}} J. ten Kate

M.E Kragting – de Groot,

Burgemeester

Gemeentesecretaris igner1/

esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Postadres Postbus 2 - 7950 AA Staphorst Tel. 0522 46 74 00

Bezoekadres Binnenweg 26 - 7951 DE Staphorst

E-mail gemeente@staphorst.nl

Informatie www.staphorst.nl

Rekenkamercommissie

Naschrift bij bestuurlijke reactie van het college Staphorst, 20 januari 2022 De rekenkamercommissie Staphorst heeft de bestuurlijke reactie van het college van burgemeester en wethouders met belangstelling gelezen. Het college maakt twee opmerkingen/kanttekeningen. De eerste opmerking betreft de helderheid van ambities. Daarbij dreigt het gevaar van een technische discussie waardoor de helderheid van de ambities in het gedrang kan komen. Verwezen wordt naar LAP3 en “het verlagen van de hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 25 kilo per inwoner in 2025” waarmee de ambities helder zouden zijn. LAP3 kent in sectie A.3.1 Algemene doelstellingen als doelstelling 10: “Verlagen van de hoeveelheid huishoudelijk restafval van 240 kilogram per inwoner per jaar in 2014 naar maximaal 100 kilogram per inwoner per jaar in 2020, en maximaal 30 kilogram per inwoner per jaar in 2025.” Wij kunnen ons voorstellen dat dit onderwerp aan de orde kan komen bij de presentatie van het rapport op 25 januari aanstaande. De intentie van de conclusie was overigens niet zozeer gericht op de ambitie zelf maar meer op het procesverloop en de transparantie rondom het vaststellen van de ambitie: ‘Weet de raad welke ambitie hij heeft vastgesteld?’ De tweede opmerking van het college betreft het ‘omgekeerd inzamelen en Diftar’. Het college merkt onder andere het volgende op: ‘In paragraaf 1.1.2.

staat dat Staphorst eerst Omgekeerd Inzamelen heeft ingevoerd, later gevolgd door Diftar. Dit is niet juist. Staphorst behoort tot een van de eerste gemeenten in Nederland die een systeem van Diftar hebben ingevoerd (Staphorst al per 1-1-1999). Dat betekent dat er in Staphorst al haast een generatie is die is opgegroeid met Diftar.’ De constatering van het college is juist. Dit is een omissie die helaas niet eerder aan het licht is gekomen en die ook niet strookt met de feitelijke beschrijving zoals in de rapportage is opgenomen. Met vriendelijke groet, Rekenkamercommissie Staphorst

J.J. Mastwijk, voorzitter

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=c6bd1b8f-c5b6-4740-8834-c6fafa41b7bd