CConstaterende datStaphorst
Koppel je AI →
Document · PDF

Klimaatadaptatiestrategie 2022 - 2025 Gemeente Staphorst d.d. 18-3-2022.pdf

Raadsvergadering 17 mei 2022, gemeente StaphorstBij agendapunt: Besluitvormend bespreekstuk: Lokale Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsplan19.716 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

gemeente klimaatdialogen met interne en externe stakeholders. De resultaten hiervan belanden in een adaptatiestrategie en uitvoeringsplan.

Operatie Steenbreek en Lokaal Hitteplan Aan:

Rosan Koops

Parallel aan dit spoor van klimaatdialogen en het opstellen van de adaptatiestrategie

Van:

Sarah Zernitz

en het uitvoeringsplan, wil de gemeente Staphorst werken aan twee quick wins;

Datum:

11/06/2021

projecten of maatregelen die dit jaar opgestart kunnen worden. De quick wins zijn:

Kopie:

(1) operatie Steenbreek en (2) een hittecampagne (als onderdeel van een lokaal

Ons kenmerk:

BH6177WATNT2103291610

hitteplan). Om met Steenbreek aan de slag te gaan is een wens vanuit de

Classificatie:

Projectgerelateerd

gemeenteraad. Vanwege de steeds heter wordende zomers en de hittegolven van

Goedgekeurd door: Carl Dirks

de afgelopen jaren is ook besloten om te starten met de hittecampagne. Deze twee quick wins zijn in het voortraject geïdentificeerd en in lokale dialogen beoordeeld als

Onderwerp:

kansrijk en wenselijk. De gemeente wil met deze twee zaken vervroegd van start

Notitie Quick Wins Klimaatadaptatie Staphorst

gaan. Deze notitie beschrijft en onderbouwt deze quick wins, en biedt een advies over de implementatie en uitrol.

1. Introductie

2. Operatie Steenbreek

Het klimaat verandert. Ook in Nederland stijgt de gemiddelde temperatuur. Dit

Stichting Steenbreek is in 2015 opgericht om concreet actie te kunnen voeren tegen

betekent dat we te maken krijgen met gemiddeld warmere zomers, met een grotere

de trend om particuliere tuinen te verharden. De stichting zet zich in om de

kans op meer en langere hittegolven. Daarnaast krijgen we te maken met warmere

leefomgeving te vergroenen. Naast maatregelen in de publieke ruimte richt operatie

winters. Ook zal de kans op extreem weer, zoals hittegolven, hevige regenval of lang

Steenbreek zich vooral op het ontharden en vergroenen van privaat terrein. In

aanhoudende droogte, toenemen. Klimaatadaptatie is het aanpassen aan deze

Nederland is meer dan 50% van het bebouwde gebied in particulier bezit.

verwachte veranderingen en de effecten ervan, om schade te beperken en kansen

Vergroenen heeft positieve effecten op de leefomgeving:

te benutten. Klimaatadaptatie is dus het aanpassen aan het veranderende klimaat. Klimaatadaptatie gaat de komende jaren steeds meer een rol spelen in de werkzaamheden van de gemeente Staphorst. Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) spreekt de ambitie uit dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Om dit te bereiken doorlopen overheden een cyclus van weten (kwetsbaarheden analyseren), willen (klimaatdialogen voeren en

•

het water kan beter in de bodem zakken;

•

de temperatuur in de stad wordt getemperd;

•

fijnstof wordt afgevangen;

•

insecten, amfibieën, vogels en kleine dieren vinden weer een leefgebied;

•

het bodemleven verbetert;

•

en mensen voelen zich prettiger en gezonder.

Steenbreek identificeert vier kernthema’s: biodiversiteit, klimaatadaptatie, sociale

adaptatiestrategie opstellen) en werken (aanpak borgen in uitvoeringsagenda). De

cohesie en gezondheid.

eerste stap, het analyseren van kwetsbaarheden via stresstesten, is door de gemeente Staphorst succesvol afgerond. Tussen maart en juli 2021 voert de

51

Gemeenten, provincies en waterschappen kunnen zich aansluiten bij Steenbreek.

en zorgt voor schone lucht, voor bevruchting van gewassen en voor een

Aangesloten partijen zetten allerlei acties op touw om met inwoners en bedrijven de

gezonde bodem.

leefomgeving te vergroenen. Stichting Steenbreek ondersteunt gemeenten met een

•

Vergroeningsacties in het kader van Steenbreek kunnen betrokkenheid bij

activiteitenpakket. De gemeente bepaalt zelf echter haar aanpak. Hierin zoekt de

de buurt versterken onder bewoners en op deze manier eenzaamheid

gemeente naar verbindingen met inwoners, organisaties en bedrijven, zodat

tegengaan. Gezamenlijk aan vergroening werken kan de leefbaarheid van

activiteiten meer effect opleveren.

een wijk versterken. •

Door het gezamenlijk aan de slag gaan met vergroening in de wijk kan er meer betrokkenheid en verantwoordelijkheidsgevoel worden gecreëerd bij

2.1 Waarom Steenbreek?

de inwoners.

De gemeente Staphorst kent drie dorpen (Staphorst, Rouveen en IJhorst), een aantal •

gehuchten (waarvan Punthorst de grootste is) en een groot buitengebied. De

Een groene omgeving heeft een positief effect op de gezondheid en het welzijn van de mens.

klimaateffectatlas toont de verharding per buurt. In de kern Staphorst komen percentages verhardingen voor tussen de 50% en 80%. Voor IJhorst ligt dit percentage op 40-50% en voor Rouveen op 60-70%. Daarnaast is een relatief groot

De gemeente Staphorst gaat aan de slag met klimaatadaptatie. Dit doet zij echter

gedeelte van de bedrijventerreinen in Staphorst verhard.

graag samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven in de gemeente. Acties in het kader van Steenbreek zijn bij uitstek geschikt om

Het vergroenen van de leefomgeving door middel van acties in het kader van

bewustwording te creëren en een lokaal netwerk op te bouwen van inwoners,

Steenbreek heeft (potentieel) positieve gevolgen:

bedrijven, scholen en maatschappelijke organisaties. Met dit netwerk kan het

•

•

Vergroening kan het stedelijk hitte-eiland effect temperen. Dit betreft het

verhaal beter, breder, en herhaaldelijk uitgedragen worden. Dit netwerk kan ook

gemeten temperatuurverschil tussen het dorp en het buitengebied. Een

ingezet worden om de maatregelen uit het uitvoeringsplan te ondersteunen.

hogere omgevingstemperatuur kan een negatief effect hebben op

Daarnaast bieden deze acties handelingsperspectief: Wat kan de inwoner zelf doen?

kwetsbare groepen, zoals ouderen.

De gemeente pakt klimaatadaptatie op samen met bedrijven, maatschappelijke

Vergroening zorgt ervoor dat water beter kan infiltreren. Door verharding

organisaties en inwoners, en dit netwerk faciliteert dit.

wordt regenwater versneld afgevoerd, wat kan leiden tot overbelasting van

2.2 Advies voor aanpak

het rioolstelsel. •

•

Door vergroening kan de bodem het regenwater makkelijker opnemen, waardoor het grondwaterpeil wordt aangevuld. Zo is er in tijden van

Doel

droogte meer water beschikbaar.

Bedrijven, organisaties en inwoners activeren en enthousiasmeren om aan de slag

Door verstening neemt de ruimte voor biodiversiteit in de dorpskernen af.

te gaan met het vergroenen van de gemeente.

Door verharding te vervangen door een variëteit aan groen ontstaat voor zoogdieren, vlinders, (wilde) bijen en andere insecten een leefgebied met

Rol gemeente

voldoende voedsel. Dat heeft ook een positief effect op veel vogelsoorten

De gemeente stimuleert, enthousiasmeert en faciliteert. De gemeente zorgt voor

en vleermuizen. Een grotere biodiversiteit maakt de natuur veerkrachtiger

continuïteit, is (na opstart en aanjagen) de vraagbaak voor coalitie, is aanjager voor 52

activiteiten, faciliteert, verbindt, en verzorgt communicatie en PR. Activiteiten

5. Groene aftrap

worden zoveel mogelijk uitgevoerd door bewoners, vrijwilligers en ondernemers

•

zelf.

Informatiemarkt “Wat kun je zelf doen?” Op de markt kunnen inwoners in gesprek met ondernemers en organisaties uit het groene netwerk. Zij laten zien hoe we allemaal een bijdrage kunnen

Activiteiten 2021

leveren aan een groen en droog Staphorst. Van groene daken, regentonnen

Het is belangrijk dat de gemeente Staphorst in 2021 verschillende acties

en beplanting tot een schuttingsysteem dat regenwater opvangt. De

onderneemt. Deze worden hier beschreven. De acties zijn gebaseerd op de

partijen presenteren zichzelf. Dit biedt ook de mogelijkheid voor het

Steenbreek methodiek. Met deze activiteiten wordt een start gemaakt met het

formuleren van acties vanuit partijen zelf.

enthousiasmeren van bewoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven om

•

aan de slag te gaan met het vergroenen van de gemeente.

Acties: o

Tegel eruit, groen erin! Inwoners kunnen op de dag van de informatiemarkt een tegel inleveren

1. Aanmelden bij Stichting Steenbreek

en een tuinplant cadeau ontvangen om de leeggekomen plek te vergroenen. Er is keuze uit een paar type tuinplanten en maximaal 1

2. Advies van consulent inwinnen (begeleiding bij opstart is bij lidmaatschap

tegel per persoon kan ingeleverd worden. Op de informatiemarkt

inbegrepen)

kunnen inwoners ook tips ontvangen om de tuin te vergroenen. o

3. Opstart lokaal netwerk: Activeren en opbouwen groene coalitie • •

Kortingsactie regentonnen18 Inwoners kunnen een kortingsbon aanvragen voor de aanschaf van een

In kaart brengen netwerk (groene verenigingen, ondernemers in het

regenton in lokale bouwmarkten en tuinwinkels. De informatiemarkt is

groen, tuinontwerpers, hoveniers etc.)

de start van de regentonnenactie.

Bijeenkomst, twee onderdelen: o o

Deze acties worden in samenwerking met de lokale partijen opgezet (tuincentra,

Inspiratiesessie: Inspiratie (vanuit andere gemeenten) voor

hoveniers, Groei&Bloei etc.). In dit proces, gezamenlijk met de partijen, wordt de

Steenbreek acties.

specifieke invulling van de acties bepaald (maximum bedrag per actie,

Co-creatiesessie: Brainstorm voor campagneplan.

kostenverdeling etc.). Zo kan er worden afgesproken om dit jaar beide acties of eerst één ervan uit te voeren. Deze inschatting kan worden gemaakt als de samenwerking

4. Inrichten pagina op website gemeente •

tot stand is gekomen.

Onderdelen: Wat is Steenbreek? Wat doet de gemeente? Wat kun jij doen?17 Ook meedoen of een idee?

17 Communicatiemateriaal is beschikbaar vanuit lidmaatschap Steenbreek. Ook:

https://duurzaamdenhaag.nl/dit-zijn-we/blog/veel-interesse-in-regentonnenactietijdens-wijkfeest-molenwijk

https://www.huisjeboompjebeter.nl/ 18 Voorbeelden in andere gemeenten: https://www.dvhn.nl/groningen/stad/Inwoners-van-gemeente-Groningen-kunnenvanaf-Goede-Vrijdag-met-korting-een-regenton-aanschaffen-26747938.html en 53

Kosten activiteiten 2021

Er zijn veel mogelijke activiteiten die kunnen bijdragen aan het bereiken van de

Onderstaande tabel geeft een inschatting van de kosten voor de activiteiten in het

doelstellingen. De drie hoofdpijlers zijn:

kader van Steenbreek in 2021. Dit is exclusief kosten van personele inzet. Activiteit

Kosteninschatting

Aanmelding bij Stichting Steenbreek

€ 2.500 (jaarlijks)

Advies van consulent

Inbegrepen bij lidmaatschap

In kaart brengen netwerk

Kosten inzet (schatting: 24 uur)

Netwerkbijeenkomst

€ 5.000*

€ 15.000

Totaal

€ 22.500

Projecten in de wijk en straat;

2)

Projecten met bedrijven, scholen en zorginstellingen;

3)

Groen netwerk Staphorst.

Hieronder staan deze hoofdpijlers verder beschreven.

Projecten in de wijk en straat

wijk/straat of een vraag van een inwoner kunnen aanleiding zijn voor een project op maat in de

begeleiding (voorbereiding en begeleiding van sessie).

meerdere huishoudens

Wat

*Bij de inschatting van dit bedrag is rekening gehouden met mogelijke externe

wijk/straat. Hierbij zijn

Kort en bondig campagneplan opstellen met netwerk;

•

Uitvoering acties uit campagneplan.

inwoner: buurtinitiatief • Inzetten van ambassadeurs • Buurtonderzoek: tuintypen,

De gemeente neemt binnen Steenbreek de volgende rollen op zich om

straatinterviews

klimaatbestendig handelen te beïnvloeden: •

• Aansluiten bij

Informeren, inspireren en verleiden Stimuleren en belonen

Voorbeeld

•

Staphorst Opbouwen van een

Projecten specifiek gericht op bedrijven, scholen of zorginstellingen, met grote oppervlakten verhard terrein.

groen netwerk van partijen die kunnen bijdragen aan Operatie Steenbreek. Het netwerk draagt bij aan het campagneplan, en voert activiteiten uit.

• Project op verzoek van • Onderwijsproject:

het teken van: •

zorginstellingen

Groen netwerk

• Groene schoolpleinen

De jaren 2022-2026 (vallend onder het uitvoeringsplan klimaatadaptatie) staan in Continuering oprichten netwerk;

scholen en

betrokken.

Doorkijk 2022-2026

•

Projecten met bedrijven,

Projecten in een

Inrichten pagina op gemeentelijke website Kosten inzet (schatting: 16 uur) Groene aftrap actie

1)

54

gemeentelijke ruimtelijke projecten

ontwerp een groen schoolplein • Gezamenlijk project met bedrijvenvereniging • Subsidie voor vergroenen bedrijventerrein • Informatieavond voor bedrijven, scholen of zorginstellingen

• Opzetten netwerk • Opstellen campagneplan • Tuinexcursie • Jaarrond tuintelling • Regentonnen kortingsactie • Klimaatmarkt

tijdens hitte (praktische handreikingen voor het tijdig nemen van maatregelen om

2.3 Aansluiting bij communicatie & participatie Transitievisie Warmte

goede zorg te verlenen aan mensen met een kwetsbare gezondheid en risico’s te

Voor de activiteiten in het kader van Steenbreek is aansluiting bij de communicatie-

beheersen), en bij de uitvoering van hun activiteiten tijdens een periode van hitte.

en participatieactiviteiten van de Transitievisie Warmte waardevol. Mogelijkheden De gemeente neemt het initiatief voor het lokale hitteplan. Als lokale overheid is de

voor samenwerking bij activiteiten in 2021 zijn: • •

Het opzetten van een gemeentelijke website over klimaat. Steenbreek kan

gemeente verantwoordelijk voor het bevorderen van de samenredzaamheid van alle

onderdeel uitmaken van deze website.

inwoners. De gemeente staat er echter niet alleen voor. Zorginstellingen hebben een

Informatiemarkt verbreden naar zowel klimaatadaptatie als -mitigatie.

zorgplicht voor de mensen die in de instellingen verblijven. Tijdens een periode van hitte wordt extra zorg en aandacht gevraagd voor mensen die kwetsbaar zijn. Zorginstellingen

3. Lokaal hitteplan (hittecampagne: factsheet hitte)

stellen

hitteprotocollen

op.

De

altijd duidelijk. Onderdeel van het lokaal hitteplan is om ook deze doelgroep goed in

grotere kans op meer en langere hittegolven. Voor kwetsbare groepen, zoals

beeld te hebben en te bereiken. Verschillende partijen hebben dus een

ouderen, chronisch zieken en kinderen, brengt hitte gezondheidsrisico’s met zich

verantwoordelijkheid als het gaat om het voorkomen, beperken en aanpakken van

mee. Deze groepen mensen moeten extra alert zijn op uitdroging en oververhitting.

gezondheidsproblemen gerelateerd aan hitte. In het lokale hitteplan worden

Op nationaal niveau wordt in tijden van hitte het Nationaal Hitteplan geactiveerd.

afspraken vastgelegd over verantwoordelijkheden en maatregelen bij een periode

Hiermee geeft het RIVM aan dat er een heel warme periode aankomt die gevaarlijk

van hitte.

kan zijn voor kwetsbare groepen mensen, en welke voorzorgsmaatregelen hierbij noodzakelijk zijn. Om goed voorbereid te zijn in de eigen omgeving, gaat Staphorst aan de slag met het opstellen van een lokaal hitteplan.

3.2 Advies voor aanpak

3.1 Waarom een lokaal hitteplan?

Doelen •

Een lokaal hitteplan is een protocol voor de lokale aanpak voor het mitigeren van de

Het voorkómen, beperken en aanpakken van hitte gerelateerde gezondheidsproblemen.

gevolgen van hitte op gezondheid. Het is van belang omdat aanhoudende hitte kan

•

leiden tot gezondheidsklachten bij:

Het creëren van een netwerk en aanpak voor de verdeling van verantwoordelijkheden en activiteiten van betrokken lokale partijen.

Kwetsbare groepen: ouderen, chronisch zoeken, jonge kinderen en

•

mensen met overgewicht. •

bijvoorbeeld

verantwoordelijkheid voor de zorg voor thuiswonende kwetsbare mensen is niet

Steeds vaker zullen (lange) perioden met hogere temperaturen voorkomen, met een

•

hiervoor

Het bevorderen van kennis- en ervaringsuitwisseling tussen betrokken lokale partijen.

Deelnemers aan intensieve buitenactiviteiten of (sport)evenementen.

Daarnaast is er sprake van vergrijzing (toename aantal mensen ouder dan 75 jaar) en een verwachting van meer extreem warme dagen.

Rol gemeente

In dit plan staan eerder genoemde kwetsbare groepen centraal. Het plan helpt

ervaringen samen.

De gemeente is trekker van het lokaal hitteplan en brengt partijen, kennis en

zorginstellingen en maatschappelijke organisaties bij het verkrijgen van informatie 55

Activiteiten 2021

*Bij de inschatting van dit bedrag is rekening gehouden met mogelijke externe

Het is belangrijk dat de gemeente Staphorst in 2021 verschillende acties

begeleiding van de sessie.

onderneemt. Deze worden hier beschreven. Deze activiteiten komen voort uit een klimaatdialoog over gezond wonen en werken (23 maart, 2021).

Doorkijk 2022-2026 De jaren 2022-2026 (vallend onder het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie) staan in

1.

In kaart brengen netwerk gezondheid (zorginstellingen, Stichting Welzijn

het teken van het opstellen van het Lokaal Hitteplan. Hiervoor wordt het netwerk

Staphorst, kinderopvang etc.)

verder en steviger opgebouwd, en de doelgroepen worden duidelijker in beeld gebracht. In het lokale hitteplan wordt de gezamenlijke aanpak, de rollen en de

2.

Netwerkbijeenkomst, twee onderdelen: •

•

verantwoordelijkheden van de verschillende partijen vastgelegd.

Eerste brainstorm ten behoeve van lokaal hitteplan: Bespreken format lokaal hitteplan, in beeld brengen kwetsbare groepen,

3.3 Aansluiting bij Transitievisie Warmte

inventariseren huidige activiteiten en middelen, brainstorm over

Vanuit dit traject kan er input geleverd worden aan het traject van de Transitievisie

nieuwe initiatieven, aanzet voor afspraken over taakverdeling en

Warmte. Dit betreft met name input op het vlak van koelen van gebouwen en

voorbereiding.

woningen.

Ophalen informatie en bijdragen voor Factsheet Hitte. Hierbij maken de partijen ook afspraken over de rolverdeling in de

Bijlage 1: mogelijke acties Steenbreek

verspreiding van de factsheet. 3.

Mogelijke acties

Opstellen en verspreiding Factsheet Hitte

Gezamenlijk buurtonderzoek: tuintypen, straatinterviews.

Het opstellen van de Factsheet Hitte is een eerste actie vanuit het lokale hitteplan. De factsheet informeert over de risico’s van hitte en geeft tips

Tuinexcursie

over hoe om te gaan met hitte.

Jaarrond tuintelling

Kosten activiteiten 2021:

Activiteit rond burendag

Activiteit

Kosteninschatting

In kaart brengen netwerk

Kosten inzet (schatting: 24 uur)

Netwerkbijeenkomst

€ 2.500*

Factsheet hitte

€ 5.000

Groene schoolpleinen

Totaal

€ 7.500

Open tuinen carrousel Groei&Bloei

Buurtinitiatieven/buurtactie Aandacht op school • Klas ontwerpt een groen schoolplein

56

Mogelijke acties Voorbeeldtuinen NK tegelwippen Subsidieregeling: groen dak, regenton Geveltuinenactie Groene schoolpleinen Tegels inleveren voor gratis planten Informatiekraam bij tuincentrum Regentonnen kortingsactie

57

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Staphorst&id=a62a671a-419a-4faa-95dd-913ea65ebb06