Gemeente Staphorst - Jaarrekening 2023 (inclusief was getekende controleverklaring)
Tekst van het document
Wat heeft het gekost? Exploitatie
Begroting 2023
Wijzigingen 2023
Actuele begroting 2023
Realisatie 2023
Voordeel/Nadeel 2023
Lasten
-1.744.063
-133.187
-1.877.250
-1.899.770
-22.519
Baten
392.777
27.727
420.504
580.677
160.173
-1.351.286
-105.460
-1.456.746
-1.319.093
137.654
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Stortingen
0
0
0
0
0
Onttrekkingen
442.822
40.129
482.951
475.656
-7.295
Mutaties reserves
442.822
40.129
482.951
475.656
-7.295
Gerealiseerd resultaat
-908.464
-65.331
-973.795
-843.437
130.358
- pagina 23 van 186
Belangrijkste verschillen tussen realisatie en begroting na wijziging (x € 1.000) Omschrijving
Nadeel
Onderwijshuisvesting Met ingang van 2022 zijn de afspraken tussen de gemeente en de peuterspeelzalen gewijzigd. De gemeente ontvangt geen nota meer voor de huur van de peuterspeelzalen, maar het huurbedrag is opgenomen in de subsidie die de gemeente verstrekt. Het huurbedrag stond nog geraamd op het budget onderwijshuisvesting, maar de kosten zijn niet gemaakt. Dit leidt tot een voordeel van € 42.000.
Voordeel
42
Onderwijsachterstandenbeleid De taalklas (oude stijl) in Staphorst is 31 juli 2023 gestopt. Dit is zichtbaar in de realisatie van de begrote kosten. De taalklas is gestopt, omdat we samen met Meppel het nieuwkomersonderwijs (NKO) gaan inrichten. Na de zomer zijn de anderstalige kinderen uit Staphorst al wel in Meppel gestart, maar het onderwijs is nog in ontwikkeling. In 2024 brengt dit voor Staphorst kosten met zich mee in de vorm van een schakelcoördinator. Daarnaast zijn er middelen begroot om ook Voorschoolse Educatie in de kinderopvang aan te bieden. Dit om het bereik te vergroten en de kwaliteit van kinderopvang te verhogen. Om aanspraak te kunnen maken op deze subsidie moest de kinderopvang aan een aantal eisen voldoen. Dit vroeg scholing voor pedagogisch medewerkers en aanschaf van materialen. Bij één kinderopvang is dit in november 2023 gerealiseerd, bij een andere pas 1 januari 2024. Dit zorgde voor minder uitgaven in 2023. In oktober 2023 is de definitieve beschikking ontvangen voor het onderwijsachterstandenbeleid, deze is € 10.000 hoger dan begroot.
Voor een gedetailleerde verklaring wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening.
- pagina 24 van 186
95
Programma 5 - Sport, cultuur, recreatie en toerisme Wat omvatte het programma | Wie is bestuurlijk verantwoordelijk Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
5.1
Sportbeleid en activering
H. Brinkman
5.2
Sportaccommodaties
H. Brinkman
5.3
Cultuurpresentatie
J. Bos
5.4
Musea
J. Bos
5.5
Cultureel erfgoed
L. Mulder / J. Bos
5.6
Media
J. Bos
5.7
Openbaar groen en recreatie
J. Bos / H. Brinkman
Beleidsverantwoording 5.1 OPTIMAAL, FUNCTIONEEL, BREED EN TOEKOMSTBESTENDIG FACILITEITENGEBRUIK VOOR BEWEGING EN SPORT “We hechten, vanuit het belang van gezondheid, veel waarde aan beweging en sport. Vanuit dat belang zien we graag dat bestaande faciliteiten voor beweging of sport optimaal worden benut, waarbij budgetten effectief en doelmatig worden besteed. We starten een verkenning naar mogelijkheden (en initiatieven) om faciliteiten optimaler, functioneler, breder en toekomstbestendig te kunnen benutten en inzicht te krijgen in wat daarvoor nodig is.” Wat willen we bereiken? Sportaccommodaties hebben een belangrijke plek in onze samenleving. Naast bewegen en sporten is er ook ruimte voor ontmoeten. Daarom willen we dat de faciliteiten voor bewegen en sporten optimaal, functioneel, breed en toekomstbestendig gebruikt worden. Wat gaan we daarvoor doen? We onderzoeken waar mogelijkheden en initiatieven liggen om faciliteiten optimaler, functioneler, breder en toekomstbestendiger te benutten. Dat kan bijvoorbeeld door de faciliteiten voor meerdere doelgroepen toegankelijk te maken door het zogenaamde ‘open club’ concept, waarbij een accommodatie van een vereniging de ontmoetingsplek wordt voor alle buurtbewoners (leden en niet-leden). Dat kan bijvoorbeeld ook door het verduurzamen van gemeentelijke sportaccommodaties (gebouwen en velden).
Daarnaast willen we ook kijken of en op welke manier de gemeentelijke accommodaties multifunctioneler kunnen worden ingezet. Stand van zaken jaarstukken 2023 Verschillende sportlocaties zijn in 2023 verduurzaamd. De sporthal, gymzalen en de voetbalvelden van Rouveen en Staphorst zijn grotendeels voorzien van LED verlichting. Ook zijn er initiatieven m.b.t. verduurzaming door sportverenigingen zelf uitgevoerd om verder te verduurzamen. Denk hierbij aan de aanleg van zonnepanelen. Voor het zwembad is een specifieke uitkering bij de overheid aangevraagd die de gemeente aan het zwembad kan uitkeren om verder te verduurzamen. In 2024 verwachten we het verduurzamingsplan van het zwembad. In 2023 zijn gesprekken met VV Staphorst m.b.t. het realiseren van een multifunctioneel veld opgestart.
Beleidsverantwoording 5.2 INCLUSIEF SPORTEN EN AANJAGEN SPORT- EN BEWEGINGSONDERWIJS “We willen dat beweging en sport voor iedereen toegankelijk is. Iedereen moet de mogelijkheid hebben mee te doen, ook mensen met een beperking. Inclusief sporten dragen wij een warm hart toe. We vinden het belangrijk dat in het onderwijs voldoende aandacht is voor beweging en sport. De gemeente heeft een verbindende rol in het stimuleren van kwalitatief goed bewegingsonderwijs.”
- pagina 25 van 186
Wat willen we bereiken? In de afgelopen periode is samen met partijen in de samenleving het Vitaliteitsakkoord opgesteld. Het Vitaliteitsakkoord geeft invulling aan acht doelstellingen op het gebied van bewegen, sport en preventie. Met de thema’s ‘inclusief bewegen en sporten’ en ‘van jongs af aan vaardig in bewegen’ van het Vitaliteitsakkoord maken we beweeg- en sportaanbod voor iedereen in de gemeente Staphorst toegankelijk. Door ook vanaf jonge leeftijd kwalitatief en voldoende bewegingsonderwijs aan te bieden, willen we iedereen een leven lang laten bewegen en sporten. Wat gaan we daarvoor doen? We geven verdere invulling aan de uitvoeringsagenda van het Vitaliteitsakkoord. Hierin is de buurtsportcoach onmisbaar. Daarom investeren we in de inzet van de combinatiefunctionaris/buurtsportcoach door minimaal aan de landelijke fte-norm te voldoen. We stellen buurtsportcoaches aan met de focus op verschillende aandachtsgebieden, zoals onderwijs, sportverenigingen, ouderen en inclusief sporten. Stand van zaken jaarstukken 2023 Naar aanleiding van het akkoord van de raad m.b.t. de begroting van 2024 zijn er vacatures uitgezet om aan de landelijke fte-norm voor buurtsportcoaches te voldoen. Op 22 december 2023 zijn deze vacatures uitgezet.
De profielen die uitgezet zijn passen bij onze doelstellingen van het integrale beleidsplan 'Iedereen doet mee' en de doelstellingen zoals we deze in het sport- en beweegakkoord van 2023 hebben uitgeschreven. In september 2023 is MEE gestart met de uitvoering van het eerste gedeelte van het projectplan 'Inclusief bewegen en sporten'. Voor 2023 zijn de kosten voor de uitvoering van het eerste gedeelte van het projectplan gefinancierd vanuit het sport- en beweegakkoord. Bij de uitvoering van het eerste gedeelte van het projectplan is MEE voornamelijk informatie aan het ophalen door in gesprek te gaan met organisaties en inwoners vanuit de gemeente Staphorst.
Beleidsverantwoording 5.3 INZET BEHOUD CULTUREEL ERF- EN GEDACHTEGOED “Cultuur maakt Staphorst uniek en is diep geworteld en verweven in onze samenleving. Onze identiteit en eigenheid willen we behouden. Wij stimuleren deelname aan culturele activiteiten door scholen. Wij willen de krachten bundelen als het gaat om (lokale) initiatieven tot verspreiding van kennis over de Staphorster historie, cultuur en erfgoed, zowel voor onze inwoners als voor bezoekers. We zien graag dat vanuit de samenleving de Staphorster cultuur, erfgoed en cultureel gedachtegoed niet alleen wordt behouden, maar ook wordt meegegeven aan de volgende generaties. We zijn trots op onze cultuur en we willen graag een platform bieden om het behoud ervan te steunen.” Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat het binnenschoolse aanbod voor cultuureducatie wordt uitgebreid en verdiept en daarnaast ook breder in de samenleving (buiten de school) vorm gaat krijgen. Wat gaan we daarvoor doen? Om het uitdragen van onze cultuur te borgen en verstevigen, zullen wij verbinding zoeken binnen het culturele veld en de Staphorster samenleving. Dit kan gerealiseerd worden door de cultuurcoach een bredere rol te geven dan alleen binnen het basisonderwijs, wat nu het geval is. Geïnvesteerd zal worden in de inzet van een cultuurcoach in de positie als verbinder en aanjager van culturele initiatieven binnen de samenleving.
Wanneer gaan we dat doen? In 2023. Stand van zaken jaarstukken 2023 De nieuwe cultuurnota staat voor 13 februari 2024 op de agenda van de raad. Naar verwachting wordt de nieuwe cultuurnota eind februari 2024 vastgesteld in de raad. Door een extra bijeenkomst met het culturele veld en het vertrek van wethouder Mussche is de cultuurnota vertraagd. De huidige cultuurcoach heeft eind 2023 aangegeven dat hij vertrekt in verband met een andere baan. Op 22 december 2023 is de vacature voor cultuurcoach uitgezet, hierbij zijn de ontwikkeling van de cultuurnota in meegenomen.
Beleidsverantwoording 5.4 VERSTERKING NATUUR- EN RECREATIEGEBIEDEN, VITALE VAKANTIEPARKEN “We willen toegankelijke natuur- en recreatiegebieden, waarin de beleving, in goede balans voor zowel inwoners als recreanten, wordt versterkt. We zetten ons in voor vitale vakantieparken. Dat kan betekenen dat door de eigenaren een revitaliseringslag gemaakt moet worden. Bij het revitaliseren van vakantieparken staat de functie van recreatie voorop en wordt permanente bewoning aangepakt.” Wat willen we bereiken? Natuur- en recreatiegebieden moeten voor zowel inwoners als recreanten toegankelijk zijn. We willen een beter toeristisch recreatief klimaat, waarbij er meer samenhang is tussen samen doen en ambitie en waarbij de belangen van inwoners en recreanten met elkaar in evenwicht zijn. Een actualisatie van het fiets- en
- pagina 26 van 186
wandelnetwerk dat de komende tien jaar meekan, draagt hieraan bij. We hanteren het uitgangspunt dat vakantieparken hun recreatieve functie behouden en dat alle vakantieparken een kansrijk en vitaal niveau bereiken. Wat gaan we daarvoor doen? Om de niet-vitale vakantieparken te versterken, wordt een provinciedekkende aanpak gehanteerd. Het expertisecentrum Vitale Vakantieparken Overijssel biedt daarbij ondersteuning. Eigenaren van vakantieparken zullen in bepaalde gevallen een vitaliseringsslag moeten maken en daarin hebben wij een sturende en aanjagende rol. Binnen het Project Vitale Vakantieparken gaan we verder op het reeds ingeslagen pad tot vitalisering van de vakantieparken in IJhorst. We gaan in gesprek met de verschillende (verenigingen van) eigenaren en ondernemers en we stimuleren uitvoeringsgerichte vitaliseringsplannen per park. We komen met een voorstel tot aanpak van permanente bewoning. Stand van zaken jaarstukken 2023 Om het toeristisch-recreatief potentieel van de gemeente Staphorst te verbeteren is een revisie uitgevoerd van de routenetwerken, een gezamenlijke opdracht met 4 omliggende gemeenten. In IJhorst is een start gemaakt met de aanleg van het fietspad langs de Heerenweg en is in samenspraak met Staatsbosbeheer en de provincie Overijssel een verkenning gestart naar de mogelijkheden het zwemwater in de Zwarte Dennen te verbeteren.
Met de Stichting Ontdek Staphorst is de samenwerking geïntensiveerd. Dat heeft o.a. geresulteerd in een vernieuwde website en een meer bekendheid via social media. Ook ondersteunt SOS de vitalisering van de vakantieparken.
Beleidsverantwoording 5.5 VERLAGEN ADMINISTRATIEVE LASTENDRUK “We kijken naar mogelijkheden om de administratieve lastendruk voor passende initiatieven door verenigingen op gebied van sport, cultuur, recreatie en toerisme te verminderen.” Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat administratieve lastendruk geen belemmering vormt voor (het indienen en ontplooien van) passende initiatieven op gebied van sport, cultuur, recreatie en toerisme. Daar waar de lastendruk als fors wordt ervaren, willen we onderzoeken waarin en op welke manier we de lastendruk kunnen verlagen. Wat gaan we daarvoor doen? We gaan met organisatoren van evenementen of andere initiatiefnemers in gesprek om hun ervaringen op te halen. We willen inzicht in hoe zij de administratieve lastendruk ervaren en waar die lastendruk het grootst is en mogelijk zelfs belemmerend. Vervolgens onderzoeken we waar lastendruk weggenomen of verlaagd kan worden. Daarbij nemen we het gehele vergunningproces in ogenschouw, vanaf het eenvoudig(er) aanvragen van een vergunning, tot het verstrekken van de eenvoudig(ere) vergunning – alles binnen de mogelijkheden en kaders die er zijn. Stand van zaken jaarstukken 2023 In 2023 hebben wij een memo evenementenbeleid opgesteld waarbij ook rekening is gehouden met de vermindering van de lastendruk.
In 2024 gaan wij in gesprek met de gemeenteraad om te kijken welke mogelijkheden er zijn tot het eventueel dereguleren van de regels m.b.t. evenementen.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
Begroting 2023
Wijzigingen 2023
Actuele begroting 2023
Realisatie 2023
Voordeel/Nadeel 2023
Lasten
-3.945.663
-828.460
-4.774.123
-4.597.633
Baten
201.990
73.627
275.617
287.712
12.095
-3.743.673
-754.833
-4.498.506
-4.309.921
188.585
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Stortingen
176.490
0
0
0
0
0
Onttrekkingen
439.507
618.821
1.058.328
752.144
-306.184
Mutaties reserves
439.507
618.821
1.058.328
752.144
-306.184
-3.304.166
-136.012
-3.440.178
-3.557.777
-117.599
Gerealiseerd resultaat
- pagina 27 van 186
Belangrijkste verschillen tussen realisatie en begroting na wijziging (x € 1.000) Omschrijving
Nadeel
Sportstimulering De buurtsportcoach wordt deels gefinancierd vanuit de Brede SPUK-regeling, deze regeling is beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis.
45
In de jaarrekening 2022 zijn er middelen van het sportakkoord overgeheveld naar het jaar 2023. Sporthal Staphorst Door een eenmalige upgrade aan de sporthal Staphorst zijn de onderhoudskosten voor de gebouwen en installaties hoger dan geraamd. Dit heeft geleid tot een nadeel van € 27.000. Daarnaast zijn de gaskosten € 20.000 hoger dan geraamd. Verder is er sprake van een hogere dotatie van € 38.000 aan de voorziening groot onderhoud. Dit heeft te maken met de looptijd die gehanteerd wordt in de bepaling van de dotatie aan de voorziening. Dit leidt in totaal tot een nadeel van € 85.000.
85
Voor een gedetailleerde verklaring wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening.
- pagina 28 van 186
Voordeel
Programma 6 - Sociaal domein Wat omvatte het programma | Wie is bestuurlijk verantwoordelijk Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
J. ten Kate / J. Bos
6.2
Wijkteams
J. Bos
6.3
Inkomensregelingen
J. Bos
6.4
Begeleide participatie
J. Bos
6.5
Arbeidsparticipatie
J. Bos
6.6
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
J. Bos
6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
J. Bos
6.72
Maatwerkdienstverlening 18-
J. Bos
6.81
Geëscaleerde zorg 18+
J. Bos
6.82
Geëscaleerde zorg 18-
J. Bos
Beleidsverantwoording 6.1 UITVOERING AMBITIES SOCIAAL BELEIDSPLAN 'IEDEREEN DOET MEE' “Op 15 februari 2022 is het integrale beleidsplan ‘Iedereen doet mee’ vastgesteld. We willen uitvoering geven aan de ambities in het beleidsplan, ingedeeld naar de vier pijlers ‘opgroeien en ontwikkelen’, ‘meedoen’, ‘samenleven’ en ‘gezondheid’.” Opgroeien en ontwikkelen “We willen graag dat iedereen tussen de -9 maanden en 27 jaar in Staphorst gezond, veilig en kansrijk opgroeit (pijler 1). Dit betekent dat: - er ruimte is om eigenheid te laten zien, vaardigheden te leren om weerbaar te zijn en dat vroegtijdig preventieve hulp wordt geboden als dat nodig is; - we voor de opgave staan om huiselijk geweld te voorkomen, terug te dringen en te stoppen. Juist in de privéomgeving moet iedereen zich veilig voelen en veilig zijn. Om veilig op te kunnen groeien is stabiele thuissituatie een belangrijke voorwaarde; - een goed voorschools aanbod, dat voor iedereen toegankelijk is, is noodzakelijk om alle kinderen een gelijke start op de basisschool te kunnen geven. Voor een kansrijke toekomst in onze maatschappij is het belangrijk om toegerust te zijn op de arbeidsmarkt van nu en in de toekomst.” Wat willen we bereiken? We zetten ons in om de maatschappelijke resultaten zoals die in het beleidsplan zijn beschreven, te behalen.
Voor de pijler Opgroeien en ontwikkelen betekent dit dat we op drie thema’s actief zijn: Gezond opgroeien, Veilig opgroeien en Kansrijk opgroeien. Wat gaan we daarvoor doen? We maken concrete afspraken (via de subsidiebeschikking en/of de subsidie-overeenkomst) met organisaties over het realiseren, monitoren (onder andere gesprekstafels en accountgesprekken) en evalueren van indicatoren. Hiervoor zijn we met de ketenpartners in het voorliggende veld in gesprek. Door middel van het nieuw vormgegeven subsidieproces kunnen we scherper sturen op de maatschappelijke resultaten. Dit doen we zowel vooraf (door antwoord te geven op de vragen: Wat zijn de acties die onder de indicatoren hangen? Wat gaan de partijen daadwerkelijk doen? Welke resultaten willen ze daarmee behalen?) als achteraf (door antwoord te geven op de vragen: Wat heeft hieraan bijgedragen? Wat doen we niet meer? Wat moet ontwikkeld worden?). We zitten in de startfase van deze vorm van samenwerken. Meedoen “We onderschrijven het belang dat inwoners, op een wijze die bij hen past, kunnen meedoen in de samenleving in Staphorst (pijler 2). Dit betekent dat: - participatie van belang is om te voorkomen dat onvoldoende financiële mogelijkheden meedoen belemmert. Vroegsignalering moet ervoor zorgen dat inwoners eerder ondersteuning geboden kan worden om te voorkomen dat schulden verder oplopen.
Meegaan in veranderingen in de arbeidsmarkt is ook belangrijk. Vrijwilligerswerk is ook een manier om mee te doen in de samenleving en daarom waardevol; - we prioriteit geven aan vraag- en handelingsverlegenheid (durf te vragen) uit oogpunt van preventie en vroegsignalering;
- pagina 29 van 186
- het belangrijk is dat inwoners die te maken hebben met onbegrip en uitsluiting gerespecteerd worden en meedoen in onze samenleving (inclusie).” Wat willen we bereiken? We zetten ons in om de maatschappelijke resultaten zoals die in het beleidsplan zijn beschreven te behalen. Voor de pijler Meedoen betekent dit dat we op drie thema’s actief zijn: Participatie, Durf te vragen en Inclusie. Zie verder hiervoor bij ‘Opgroeien en ontwikkelen’. Samenleven “We zetten ons ervoor in dat inwoners naar elkaar om kijken, invulling geven aan hun verantwoordelijkheden en zijn betrokken bij hun omgeving (pijler 3). Dit betekent dat: - mantelzorg belangrijk is voor het kunnen meedoen in de samenleving. Mantelzorg is zorg die mensen vrijwillig en onbetaald verlenen aan mensen met een fysieke, verstandelijke en/of psychische beperking, binnen hun familie, huishouden of sociale netwerk. We kijken naar elkaar om, maar de druk op mantelzorg is groot; - we vinden het waardevol dat veel inwoners zich (vrijwillig) inzetten voor de eigen leefomgeving. Dat willen we behouden en onze waardering willen we laten blijken. We willen afstand tussen de inwoner en de gemeente verkleinen door ruimte te geven aan burgerparticipatie, waarin verbeteringen mogelijk zijn.” Wat willen we bereiken? We zetten ons in om de maatschappelijke resultaten zoals die in het beleidsplan zijn beschreven te behalen.
Voor de pijler Samenleven betekent dit dat we op twee thema’s actief zijn: Mantelzorg en Voor elkaar, met elkaar. Zie verder hiervoor bij ‘Opgroeien en ontwikkelen’. Gezondheid “We zien graag dat inwoners hun leven als gezond ervaren vanuit het gedachtegoed ‘positieve gezondheid’. Dit betekent dat: - het er niet om gaat wat iemand niet meer kan, maar juist om wat iemand wel kan, belangrijk vindt en eventueel wil veranderen. Vanuit die positieve gedachte werken wij ook met onze partners samen; - er ook aandacht moet zijn voor mentaal welzijn. Onderdeel daarvan is aandacht voor suïcide preventie. Ook hebben we oog voor vereenzaming, waar blijvende inzet nodig is; - ingezet wordt op een gezonde leefomgeving, die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheidzorg zo laag mogelijk is. In een gezonde leefomgeving is het ook van belang dat drempels voor personen met een beperking zo veel mogelijk worden weggenomen, zodat zij volledig kunnen deelnemen aan de samenleving.” Wat willen we bereiken? We zetten ons in om de maatschappelijke resultaten zoals die in het beleidsplan zijn beschreven te behalen. Voor de pijler Gezondheid betekent dit dat we op drie thema’s actief zijn: Gezonde leefstijl, Psychische gezondheid en Gezonde leefomgeving. Zie verder hiervoor bij ‘Opgroeien en ontwikkelen’.
Stand van zaken jaarstukken 2023 Er zijn dit jaar een aantal stappen gezet. Alle partijen hebben hun outcome beschreven en inzichtelijk gemaakt welke activiteiten de aanbieden. Tijdens de Kwaliteitsdag in juni is hier een start meegemaakt. In 2024 ligt de focus op monitoren
Beleidsverantwoording 6.2 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING REESTMONG WIJZIGEN NAAR INKOOPMODEL VOOR DOELGROEP “We streven naar een andere samenwerking met Reestmond, waarbij een inkooprelatie wordt aangegaan in plaats van een gemeenschappelijke regeling. Het welzijn van de doelgroep staat hierbij voorop en goed overleg is het uitgangspunt.” Wat willen we bereiken? We blijven gebruik maken van de diensten van Reestmond, maar zijn geen mede-eigenaar of medebestuurder. De bestuurlijke bemoeienis verdwijnt daarmee. De ambtelijke bemoeienis zal veranderen van een adviserende rol naar een meer juridische rol (inkoop, contract en contractbeheer). Bij dat wat wij voor ogen hebben ten aanzien van de rechtsvorm van Reestmond, staat het welzijn en belang van de doelgroep voorop. Wat gaan we daarvoor doen? Het heeft onze voorkeur Reestmond een andere rechtsvorm te geven en de gemeenschappelijke regeling te beëindigen. Daar moeten zowel het bestuur van Reestmond als de gemeenteraden van Meppel, Westerveld en Staphorst mee instemmen. Ons streven wordt ingebracht in het Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur van Reestmond.
Stand van zaken jaarstukken 2023 Het college van burgemeester en wethouders ziet geen mogelijkheid om de gemeenschappelijke regeling Reestmond naar een inkoopmodel om te zetten, gezien de te verwachten negatieve financiële consequentie als beschreven in het rapport van Radar Advies (scenario 2). In 2023 heeft Reestmond conform de begroting kunnen leveren.
- pagina 30 van 186
Beleidsverantwoording 6.3 DEELNAME AAN MAATSCHAPPELIJKE ACTIVITEITEN DOOR JONG EN OUD “Deelname aan maatschappelijke activiteiten, door jong en oud en in welke vorm dan ook, juichen we toe. Wij stimuleren dat jongeren en ouderen bij elkaar komen en elkaar versterken.” Wat willen we bereiken? Doelstelling van de ambities in het integrale beleidsplan ‘Iedereen doet mee’ is gericht op het mee kunnen doen van inwoners in de samenleving. Maatschappelijke activiteiten kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de doelstellingen in het sociaal domein. Dit zouden niet alleen activiteiten moeten zijn die voor speciale doelgroepen zijn, zoals jongeren of ouderen, maar ook voor jongeren én ouderen. We willen ook dat jong en oud elkaar ontmoet. Wat gaan we daarvoor doen? We zullen maatschappelijke activiteiten stimuleren die de verbinding tussen jong en oud kunnen versterken. De intensievere samenwerking tussen Stichting Welzijn Staphorst en SAAM-Welzijn draagt hieraan bij. Het personeel van beide organisaties wordt bij elkaar gehuisvest waardoor er intensiever contact ontstaat. Ook de directeur en de coördinator zijn voor beide organisaties werkzaam. Dit leidt tot betere samenwerking, afstemming en verbinding met het oog op de te organiseren activiteiten. Een voorbeeld is de verbreding van de doelgroep met betrekking tot het project inloop en ontmoeten (voorheen Het Klaverblad).
Ingezet wordt nu op oud én jong, waarbij activiteiten niet naast elkaar maar gezamenlijk georganiseerd worden. Afspraken hierover worden vastgelegd in de subsidieovereenkomsten. Wanneer gaan we dat doen? Dit is al in gang gezet en hier wordt de komende jaren extra op gestuurd. Stand van zaken jaarstukken 2023 Er zijn dit jaar verdere stappen gezet in de samenwerking tussen het welzijnswerk en het jongerenwerk. Ook wordt verdere uitvoering gegeven aan het werken met het Kwaliteitskompas.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
Begroting 2023
Wijzigingen 2023
Actuele begroting 2023
Realisatie 2023
Voordeel/Nadeel 2023
Lasten
-13.157.957
-6.882.183
-20.040.140
-18.524.140
Baten
2.467.304
5.602.009
8.069.313
8.089.259
19.946
-10.690.653
-1.280.174
-11.970.827
-10.434.881
1.535.946
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Stortingen
1.516.000
0
-1.074.784
-1.074.784
-1.566.343
-491.559
Onttrekkingen
140.491
1.644.300
1.784.791
439.883
-1.344.908
Mutaties reserves
140.491
569.516
710.007
-1.126.460
-1.836.467
-10.550.162
-710.658
-11.260.820
-11.561.342
-300.522
Gerealiseerd resultaat
Belangrijkste verschillen tussen realisatie en begroting na wijziging (x € 1.000) Omschrijving
Nadeel
Bijzondere bijstand Vanaf oktober 2023 is de energietoeslag 2023 opengesteld voor inwoners uit Staphorst. Er is in totaal een bedrag van € 408.200 (314 aanvragen) uitgekeerd. In de begroting is een bedrag van € 235.000 opgenomen, hetgeen resulteert in een nadeel van € 173.000. Van het Ministerie SZW is er een budget van € 566.239 ontvangen. Het tekort van € 173.000 wordt hieruit gedekt. Omdat er in 2024 ook nog aanvragen ingediend kunnen worden, wordt het restant van € 158.039 overgeheveld naar 2024.
173
Jeugdzorg In 2023 is het nieuwe inkoopmodel voor jeugdzorg in werking getreden. Uitgangspunt van dit model zijn reële tarieven. Om tot deze reële tarieven te komen heeft er een kostprijsonderzoek plaatsgevonden onder regie van het RSJ IJsselland. De nieuwe reële tarieven liggen hoger dan de tarieven die voorheen werden gehanteerd. Dit zorgt voor hogere kosten. Daarnaast speelt er een forse
395
- pagina 31 van 186
Voordeel
indexatie op de cao’s die worden gebruikt om de tarieven te indexeren. Ook dit zorgt voor een kostenstijging. 2023 is een overgangsjaar, nog niet alle financiële effecten zijn in dit jaar merkbaar. In 2024 verlopen alle trajecten volgens het nieuwe inkoopmodel en bijbehorende tarieven.
Voor een gedetailleerde verklaring wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening.
- pagina 32 van 186
Programma 7 - Gezondheid en milieu Wat omvatte het programma | Wie is bestuurlijk verantwoordelijk Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
7.1
Volksgezondheid
J. Bos
7.2
Riolering
J. Bos
7.3
Afval
J. Bos
7.4
Milieubeheer
L. Mulder / J. Bos / H. Brinkman
7.5
Begraafplaatsen
J. Bos
Beleidsverantwoording 7.1 ENERGIEBESPARING DOOR ISOLATIE “Het goed en beter isoleren van woningen en gebouwen is voor verduurzaming een eerste belangrijke en noodzakelijke stap. Daarin valt de eerste en forse winst te behalen.” Wat willen we bereiken? We willen dat in 2030 alle woningen in Staphorst – met uitzondering van de monumentale panden – voldoen aan de standaard voor woningisolatie. Wat gaan we daarvoor doen? Er wordt in 2022 een advies uitgebracht over de verschillende scenario’s voor regievoering door een gemeente op het isoleren van particuliere woningen. Onderdeel van dit advies is een gedegen risico-inventarisatie en een inschatting van proceskosten en benodigde capaciteit. Daarnaast gaan we experimenteren met de Gemeentelijke VerduurzamingsRegeling (de GVR). Ook verstrekken we energieadviezen en adviseren we inwoners via ons duurzaam bouwloket. Tot slot gaan we wijkgericht aan de slag om het energieverbruik terug te dringen en om voorbereidingen of maatregelen te treffen om aardgasvrij te kunnen wonen. Stand van zaken jaarstukken 2023 In Q4 2023 hebben we het budget voor de Lokale Aanpak Isolatie ontvangen. In 2024 wordt met een regeling gestart. In 2023 hebben 57 huishoudens advies gekregen over energiebesparend en/of verduurzamen van hun woning. Van 15 mei t/m 31 december 2023 is de isolatiesubsidie voor doe-het-zelvers van kracht.
Bijna 20 inwoners hebben gebruik gemaakt van deze subsidie voor het zelf isoleren van de woning.
Beleidsverantwoording 7.2 TEGENGAAN ENERGIEARMOEDE “We zien graag dat landelijke maatregelen om energiearmoede tegen te gaan, zo goed en efficiënt mogelijk worden benut.” Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat optimaal gebruik wordt gemaakt van mogelijkheden die landelijke maatregelen bieden om energiearmoede tegen te gaan. Wat gaan we daarvoor doen? Momenteel wordt een bestuursopdracht en een projectplan uitgewerkt voor energiebesparende maatregelen voor huishoudens met een laag besteedbaar inkomen. Daarnaast is er invulling gegeven aan de Energietoeslagregeling van € 800,- voor huishoudens met een laag besteedbaar inkomen. Inwoners die vanuit de gemeente een uitkering ontvangen, hebben dit bedrag ambtshalve toegekend gekregen, dus zonder hiervoor een aanvraag in te hoeven dienen. Inwoners waarvan het inkomen bij de gemeente niet bekend is, kunnen nog tot het einde van dit jaar een aanvraag voor de energietoeslag indienen. Stand van zaken jaarstukken 2023 Vanaf oktober 2023 is het mogelijk om de energietoeslag 2023 aan te vragen. De voorwaarden en hoogte zijn identiek aan 2022. Aanvragen kunnen tot 1-7-2024 worden ingediend. Het onbenutte budget van 2023 wordt overgeboekt naar 2024. De SPUK Lokale Aanpak Isolatie is toegekend en wordt vanaf 2024 ingezet.
Beleidsverantwoording 7.3a ZONNEPANELEN OP DAKEN VAN GEBOUWEN EN NIET OP LANDBOUWGROND
- pagina 33 van 186
“Wij werken aan een klimaatneutrale gemeente in 2050 en zetten ons vol in om dat te bereiken en werken de startnotitie ‘Grootschalige opwek’ uit. We willen zonnepanelen zoveel mogelijk op daken van gebouwen (ook gemeentelijke- en schoolgebouwen). Landbouwgrond willen we niet opofferen voor zonnevelden. Met zes windmolens in onze gemeente leveren we een passende bijdrage aan de opgave die hier ligt.” Wat willen we bereiken? Met het vaststellen van de Regionale Energiestrategie (RES) West-Overijssel heeft de gemeenteraad ingestemd met de ambitie om 50 gigawattuur (GWh) aan zon op daken in Staphorst te realiseren in 2030. Het is daarbij de wens om landbouwgrond te vrijwaren van grootschalige opwek door zonneparken. Wat gaan we daarvoor doen? Er is een projectleider aangesteld om samen met het bedrijfsleven te zoeken naar een werkwijze waarbij de ambitie (50 GWh zon op daken in 2030) gerealiseerd wordt. Daarnaast wordt gewerkt aan de totstandkoming van een (beleids)kader Grootschalige Opwek. Hierin kan beleidsmatig vastgelegd worden dat zon op landbouwgrond wordt uitgesloten. Stand van zaken jaarstukken 2023 Fase 1 van het (beleids)kader grootschalige opwek is vastgesteld. Daarin is ook bepaald dat landbouwgrond niet ingezet wordt voor zonneparken.
In 2023 heeft het college besloten om een bijdrage ad €50.000,- te verlenen aan de Industriële Contact Club Staphorst voor het laten uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek voor de realisatie van een zonnedak-park op bedrijventerrein. Uit dit onderzoek blijkt dat er mogelijkheden zijn voor een Smart Energie Hub. Inmiddels is een werkgroep opgericht door de bedrijven, waar de gemeente onderdeel van is, met als doel om de uitkomsten van het onderzoek uit te voeren.
Beleidsverantwoording 7.3b ZONNEPANELEN OP DAKEN VAN GEMEENTELIJKE GEBOUWEN “Wij werken aan een klimaatneutrale gemeente in 2050 en zetten ons vol in om dat te bereiken en werken de startnotitie ‘Grootschalige opwek’ uit. We willen zonnepanelen zoveel mogelijk op daken van gebouwen (ook gemeentelijke- en schoolgebouwen). Landbouwgrond willen we niet opofferen voor zonnevelden. Met zes windmolens in onze gemeente leveren we een passende bijdrage aan de opgave die hier ligt.” Wat willen we bereiken? Met het vaststellen van de Regionale Energiestrategie (RES) West-Overijssel heeft de gemeenteraad ingestemd met de ambitie om 50 gigawattuur (GWh) aan zon op daken in Staphorst te realiseren in 2030. Het is daarbij de wens om landbouwgrond te vrijwaren van grootschalige opwek door zonneparken. Wat gaan we daarvoor doen? Er is een projectleider aangesteld om samen met het bedrijfsleven te zoeken naar een werkwijze waarbij de ambitie (50 GWh zon op daken in 2030) gerealiseerd wordt. Daarnaast wordt gewerkt aan de totstandkoming van een (beleids)kader Grootschalige Opwek. Hierin kan beleidsmatig vastgelegd worden dat zon op landbouwgrond wordt uitgesloten. Stand van zaken jaarstukken 2023 Het gemeentehuis van Staphorst is in 2023 voorzien van zonnepanelen. Er wordt gewerkt aan een inventarisatie/ onderzoek welke overige gemeentelijke daken geschikt zijn voor plaatsing van zonnepanelen.
Verschillende daken (van de sporthal, de gemeentewerf en gymzaal Burg. v.d. Walstraat) zijn al constructief berekend.
Beleidsverantwoording 7.4 ONDERSTEUNING INITIATIEVEN GROEN GAS EN ANDERE HERNIEUWBARE GASSEN “Initiatieven voor groen gas of andere hernieuwbare gassen zoals biogas en waterstof worden door ons ondersteund.” Wat willen we bereiken? We streven ernaar dat in 2030 uitsluitend duurzame gassen op het netwerk ingevoed worden. We staan open voor initiatieven op gebied van technische aanpassingen en die ervoor zorgen dat er meer groen gas, andere hernieuwbare gassen of waterstof als energiebron, worden gebruikt. Dit draagt bij aan een oplossing voor het stikstof- en klimaatprobleem binnen de energietransitie. Wat gaan we daarvoor doen? We hebben afspraken met de netbeheerder gemaakt voor wat betreft het streven dat in 2030 uitsluitend duurzame gassen op het netwerk ingevoed worden. We stimuleren en faciliteren dat het totale potentieel voor mestvergisting in Staphorst gerealiseerd wordt. Hiervoor is een project opgestart. Eind 2022 behandelen we een eindrapportage met een overzicht van agrarische bedrijven met belangstelling en intentie voor deelname in een lokale biogashub, waarbij ook voorwaarden voor vervolgacties in beeld worden gebracht. Door het geproduceerde biogas van meerdere
- pagina 34 van 186
agrarische bedrijven gezamenlijk te verwaarden, wordt een efficiënt, rendabel en duurzaam systeem gecreëerd. We willen ook planologische obstakels voor realisatie van monomestvergisters op boerderijschaal beperken. Stand van zaken jaarstukken 2023 De inventarisatie naar mogelijke biogashubs is afgerond. In 2023 zijn er gesprekken gevoerd met verschillende partners en omwonden van 2 potentiële hubs om deze verder te verkennen en te bekijken wat er nodig is om deze te realiseren.
Beleidsverantwoording 7.5 ONDERSTEUNING INITIATIEVEN TEGENGAAN ZWERFAFVAL “We ondersteunen en faciliteren initiatieven om zwerfafval tegen te gaan.” Wat willen we bereiken? Door initiatieven te faciliteren en te ondersteunen is er geen of minder zwerfafval. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten het faciliteren van bestaande acties, zoals de Week van Mooi Schoon en de Jan Vos dag, voort. Daarnaast willen we samen met lokale ambassadeurs, zoals @zwerfafval.staphorst, werken aan een intensivering van acties die inwoners ondersteunen en motiveren om minder afval weg te gooien en meer afval op te ruimen. Specifiek aandachtspunt is blikjes in bermen, omdat we het bermmaaisel willen verwerken tot bodemverbeteraar. Stand van zaken jaarstukken 2023 In 2023 is €13.000 aan zwerfavalsubsidie voor scholen verleend. Leerkrachten en leerlingen zijn enthousiast. Op zaterdag 16 september was tijdens de wereld opschoondag mogelijk om in alle kernen zwerfafval op te ruimen. De hele dag waren in alle kernen materialen beschikbaar om zwerfafval op te ruimen. Op de website van de gemeente is het voor inwoners mogelijk om een opruimset aan te vragen, wanneer zij zelf zwerfafval willen opruimen.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
Begroting 2023
Wijzigingen 2023
Actuele begroting 2023
Realisatie 2023
Voordeel/Nadeel 2023
Lasten
-5.654.407
-539.009
-6.193.416
-6.019.930
Baten
3.605.745
429.733
4.035.479
4.054.305
18.826
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-2.048.662
-109.276
-2.157.937
-1.965.625
192.312
Stortingen
173.486
0
0
0
-149.534
-149.534
Onttrekkingen
775.533
35.150
810.683
682.000
-128.683
Mutaties reserves
775.533
35.150
810.683
532.466
-278.217
-1.273.129
-74.126
-1.347.254
-1.433.159
-85.905
Gerealiseerd resultaat
Belangrijkste verschillen tussen realisatie en begroting na wijziging (x € 1.000) Omschrijving Begraafrechten Het nadeel van € 64.000 is toe te rekenen aan minder aangiftes van overlijden dan werd verwacht in 2023. Hierdoor is er sprake van minder opbrengsten uit begraafplaatsrechten. Daarnaast zijn de kosten € 19.000 lager dan geraamd.
Nadeel
Voordeel
64
19
Voor een gedetailleerde verklaring wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening.
- pagina 35 van 186
Programma 8 - Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Wat omvatte het programma | Wie is bestuurlijk verantwoordelijk Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
8.1
Ruimtelijke ordening
L. Mulder
8.2
Grondexploitatie
L. Mulder
8.3
Wonen en bouwen
L. Mulder
Beleidsverantwoording 8.1 BESCHERMINGSMAATREGELEN BESCHIKBAARHEID WONINGEN BENUTTEN “Het recht om te wonen is een grondrecht. Er is veel urgentie bij de aanpak van de krapte op de woningmarkt. Er is woningnood onder meerdere doelgroepen, zoals starters, gezinnen, ouderen, inwoners met een beperking, inwoners die aangewezen zijn op een sociale (huur-)woning, arbeidsmigranten en statushouders. We willen al onze eigen inwoners en mensen die nog niet in de gemeente wonen, maar die daar wel een sociale of economische binding mee hebben, een plek kunnen bieden en voelen de urgentie. We willen de woningbouw versnellen en voeren daarvoor – daar waar het kan – een actief grondbeleid. Wettelijke mogelijkheden op een krappe woningmarkt om onze inwoners te beschermen tegen beleggers, benutten we, bijvoorbeeld door een zelfbewoningsplicht op te leggen bij de koop van een woning. Wij zetten ons in om kavels uit te geven waardoor er zelf (CPO) gebouwd kan worden.” Wat willen we bereiken? We willen dat er meer en voldoende woningen gebouwd worden om in de behoefte te voorzien van al onze eigen inwoners en mensen die nog niet in de gemeente (kunnen) wonen, maar die daar wel een sociale of economische binding mee hebben. Binnen de wettelijke instrumenten willen we dat de woningen die gebouwd worden, ook benut kunnen worden door mensen die binding hebben met de gemeente.
Wat gaan we daarvoor doen? We gaan onderzoek doen naar de behoefte en daarop beleid vaststellen. We voeren een actief grondbeleid en we ondersteunen initiatieven die leiden tot een versnelling van woningbouw. Daarnaast zullen we gevalideerde instrumenten inzetten – met mogelijk differentiatie naar kernen – om te borgen dat woningen die gebouwd worden, ook door de doelgroepen kunnen worden benut. We willen voorkomen dat woningen in handen komen van beleggers en daardoor niet in de behoefte van onze doelgroepen wordt voorzien. We staan hier in nauw contact met het Rijk en de Provincie Overijssel en volgen de ontwikkelingen op de voet. Stand van zaken jaarstukken 2023 Op dit moment is het niet mogelijk om op de kopersmarkt mensen met een sociaaleconomische binding voorrang te geven bij de koop van een woning. Met de wet 'versterking regie op de volkshuisvesting' komt deze ruimte er mogelijk wel en dan specifiek voor nieuwbouw. Vanwege de val van het kabinet is de ontwikkeling van de wetgeving onduidelijk. Bij dit onderwerp kunnen we concluderen dat er nog niets is veranderd ten opzichte van begin 2023. De nieuwe wet is namelijk nog niet ingevoerd.
Beleidsverantwoording 8.2 WONINGBOUW VOOR ALLE DOELGROEPEN IN ALLE KERNEN “We zetten ons ervoor in dat er voor alle doelgroepen in alle kernen gebouwd wordt, zowel op inbreidings- als op uitbreidingslocaties. Het college krijgt de opdracht om inzet te plegen om dit te realiseren. Voor de sociale woningbouw werken wij nauw samen met onze partner Woonstichting Vechthorst.” Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Het college heeft de ambitie om in alle kernen van de gemeente Staphorst woningen te bouwen voor alle doelgroepen. Dat betekent zowel koop- als huur woningen, waarbij het streven is om het aandeel sociale koopwoningen in de nieuwbouwplannen te verhogen. Ook zet het college in op het realiseren van een substantieel aantal flexwoningen. Conform de woonvisie en prestatieafspraken die de gemeente heeft gemaakt met Woonstichting VechtHorst, zet het college erop in om voor minimaal 300 (flex)woningen plannen uit te werken en dat een substantieel deel daarvan daadwerkelijk is gerealiseerd. In 2023 wil het college samen met Woonstichting VechtHorst de behoefte onderzoeken en herijken. Door middel van een Aanjaagteam gemeentelijke woningbouw, waarin betrokken partijen deelnemen, maar waarin de gemeente de lead heeft, willen we ervoor zorgen dat de plannen worden (door)ontwikkeld en uitgevoerd. Begin 2023 wordt een actieprogramma woningbouw aan de raad voorgelegd.
- pagina 36 van 186
Stand van zaken jaarstukken 2023 Tot en met november 2023 zijn er volgens de gemeentelijke BAG (Basisadministratie Adressen en Gebouwen) registratie 69 woningen toegevoegd in de 4 kernen van Staphorst (inclusief buitengebied). Hierbij moet worden opgemerkt dat de BAG niet een dynamische lijst is. Het gaat uit van objecten waarvoor een vergunning is verleend. Los van het feit of het object dan ook al gerealiseerd is. In 2024 werken we toe naar een gemeentelijke plan/woningbouw monitor die meer 'real time' informatie kan geven.
Beleidsverantwoording 8.3 HERIJKING OMGEVINGSVISIE AGENDEREN VOOR RAADSAGENDA “De in 2018 vastgestelde Omgevingsvisie 'Staphorst voor elkaar' wordt herijkt. Door uitstel van de invoering van de Omgevingswet is de herijking uitgesteld naar 2023. We willen de herijking van de Omgevingsvisie als onderwerp voor een raadsagenda agenderen. De mogelijkheden om vergunningstrajecten te vergemakkelijken verkennen we, die deels ook door de nieuwe Omgevingswet worden voorzien.” Raadsagenda Herijking van de Omgevingsvisie brengen wij als suggestie in om door de raad op te pakken in de raadsagenda. Stand van zaken jaarstukken 2023 De herijking van de omgevingsvisie is in 2023 getemporiseerd om prioriteit te kunnen geven aan de aanstaande inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 en de bijbehorende minimale invoeringseisen. Dit betekent niet dat de herijking van de Omgevingsvisie op de lange baan geschoven wordt. De Omgevingsvisie wordt in het stelsel van de Omgevingswet een belangrijke rol toegedicht als sturingsinstrument voor de raad. De concrete uitwerking van de visie zien we terug in het Omgevingsplan. Voor de omzetting van de bestemmingsplannen in een Omgevingsplan is een Transitieplan opgesteld. Daarin is het proces beschreven dat uiterlijk 1 januari 2032 moet resulteren in één Omgevingsplan voor het gehele grondgebied van de gemeente Staphorst.
Uit het transitieplan volgt wat een goed moment is om de Omgevingsvisie te herijken.
Beleidsverantwoording 8.4 OPWAARDERING MARKTPLEIN IN KERN STAPHORST “Wij willen het Marktplein opwaarderen, waarbij er meer ruimte is voor groen en het plein meer gericht is op beleving en ontmoeting. Dit onderwerp willen we ook onderdeel laten uitmaken van een raadsagenda.” Dit willen we betrekken bij de totstandkoming van een centrumvisie, zie hiervoor onder speerpunt 3.2 ‘Een aantrekkelijk winkelhart van Staphorst’. Stand van zaken jaarstukken 2023 De gemeenteraad heeft dit thema zelf opgepakt en vormgegeven. In 2023 is er een participatieproces georganiseerd waarbij inwoners en stakeholders betrokken zijn geweest. De input die hierin opgehaald is wordt begin 2024 behandeld in de gemeenteraad.
Beleidsverantwoording 8.5 KIJKEN NAAR MOGELIJKHEID VOOR EEN AFSCHEIDSHUIS IN KERN STAPHORST “De komende periode onderzoeken we de mogelijkheden voor een afscheidshuis in de kern Staphorst.” Wat willen we bereiken? We willen de behoefte voor een afscheidshuis in de kern Staphorst peilen en de mogelijkheden daarvoor in beeld brengen. Wat gaan we daarvoor doen? We gaan hiervoor een (verkennend) onderzoek doen. Stand van zaken jaarstukken 2023 Er is prioriteit gegeven aan de ontwikkeling van woningbouw en bedrijfslocaties. Dat maakt dat nog niet begonnen is aan de verkenning van de mogelijkheden voor een Afscheidshuis in Staphorst.
- pagina 37 van 186
Wat heeft het gekost? Exploitatie
Begroting 2023
Wijzigingen 2023
Actuele begroting 2023
Realisatie 2023
Voordeel/Nadeel 2023
Lasten
-4.229.813
-477.274
-4.707.087
-3.492.562
1.214.525
Baten
3.269.134
-11.084
3.258.050
2.600.392
-657.658
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-960.679
-488.358
-1.449.037
-892.170
556.867
Stortingen
0
0
0
-286.811
-286.811
Onttrekkingen
160.000
395.210
555.210
426.599
-128.612
Mutaties reserves
160.000
395.210
555.210
139.788
-415.422
Gerealiseerd resultaat
-800.679
-93.148
-893.827
-752.382
141.445
Belangrijkste verschillen tussen realisatie en begroting na wijziging (x € 1.000) Omschrijving Bouwleges Er zijn een aantal grote aanvragen geweest, waardoor er meer (bouw)leges zijn ontvangen. Gelet op de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn er aan het eind van 2023 ook meer aanvragen ingediend. Het hoger aantal aanvragen heeft ook geleid tot hogere kosten.
Nadeel
Voordeel
16
136
Voor een gedetailleerde verklaring van de verschillen wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening.
- pagina 38 van 186
Programma 9 - Overhead Wat omvatte het programma | Wie is bestuurlijk verantwoordelijk Nr.
Taakveld
Portefeuillehouder
0.4
Overhead
-
Personeel en Organisatie
H. Brinkman
Gegevensbeheer
L. Mulder
Wet open overheid
H. Brinkman
Financiën
L. Mulder
Inkoop en aanbesteding
J. Bos
Algemene zaken
J. ten Kate
Communicatie
J. ten Kate
Huisvesting
L. Mulder
onderverdeeld in:
Beleidsverantwoording 9.1 GOED WERKGEVERSCHAP, EEN TOEKOMSTBESTENDIGE, ADEQUATE EN EFFICIËNTE (AMBTELIJKE) ORGANISATIE “Wij willen een goed werkgever zijn. We investeren in het aantrekken en behouden van kwalitatief goede werknemers. Er wordt een strategisch personeelsplan opgezet om in te toekomst te kunnen blijven beschikken over een adequate en efficiënte ambtelijke organisatie. In een arbeidsmarkt die een krapte kent, zijn passende arbeidsvoorwaarden, met daarin ruimte voor ontwikkelingsmogelijkheden, opleiding en vorming, belangrijk. We werken zoveel mogelijk vanuit de eigen organisatie, maar als zelfstandige gemeente benutten we ook externe expertise waar dat nodig is. We streven naar een toekomstbestendige organisatie waarbij optimale dienstverlening richting inwoners, ondernemers en partners vooropstaat. Hiertoe wordt reeds een brede organisatiescan uitgevoerd met daarbij de focus op wat een passende formatieomvang voor een adequate en efficiënte ambtelijke organisatie zou zijn met de opgaven waar de gemeente Staphorst voor staat, de ambities die we hebben en wat nog op ons af komt in de komende jaren.
De uitkomsten van deze organisatiescan vormen het vertrekpunt voor de begroting van 2023 en verder.” Wat willen we bereiken? We gaan accuraat om met de veranderde verhouding tussen inwoner en overheid en we willen dat de organisatie aansluit op de veranderde vraag van inwoners. De (ambtelijke) organisatie moet – in een ook veranderde arbeidsmarkt – voldoende toegerust zijn en blijven op een zelfstandig voortbestaan en alle bestaande en toekomstige opgaven het hoofd kunnen bieden. We willen nu en in de toekomst beschikken over een kwalitatief (prestatie, houding, kennen en kunnen) en kwantitatief (aantallen) optimale personeelsbezetting. Wat gaan we daarvoor doen? De kernwaarden van waaruit de gemeente haar inwoners tegemoet treedt, zijn neergelegd in een organisatievisie. Dit is visueel vormgegeven in een praatplaat ‘Onze Staphorster stip op de horizon’. Die Staphorster stip is een innovatieve plattelandseconomie en een gezonde en dynamische samenleving met verantwoorde vernieuwing. Met nabuurschap en een no-nonsense mentaliteit als basis: ‘In Staphorst zijn we er voor elkaar en komt het voor elkaar’. Vanuit deze visie wordt met inwoners en medewerkers samengewerkt. Dat vraagt om daarop aansluitende competenties van medewerkers. Om in te kunnen spelen op veranderingen en ontwikkelingen, is een strategisch personeelsontwikkelingstraject gestart.
We hebben te maken met een krappe arbeidsmarkt. Het is, net als voor andere werkgevers geldt, ook voor de gemeente Staphorst lastiger geworden om vacatures in te vullen. Voor werving wordt gebruik gemaakt van de Talentenregio, die een belangrijke rol speelt bij personeelsmobiliteit in de regio Zwolle. We blijven inzetten op het behouden, boeien en binden van kwalitatief goed personeel.
- pagina 39 van 186
We behouden wat goed is, ontwikkelen door op de ingezette lijnen en denken strategisch na over de stappen die gezet moeten worden. Dit alles om een vitale gemeente te zijn en te blijven. Stand van zaken jaarstukken 2023 De raad heeft bij de behandeling van de Zomernota 2023 aangegeven een 'kerntakendiscussie' met de organisatie/het bestuur te willen voeren. Deze kerntakendiscussie gaat primair om een weging van publieke waarden. Aan het eind van het project is duidelijk wat voor gemeente Staphorst wil zijn, welke taken we wel en niet uitvoeren en ligt het dienstverleningsniveau per taak vast. Op grond van deze uitkomsten wordt bepaald wat de kwantitatieve en kwalitatieve personeelsformatie is die hierbij hoort en wordt het Strategisch Personeelsontwikkelplan opgesteld. Eind 2023 heeft de Klankbordgroep de procesbegeleider (BMC) van de kerntakendiscussie aangesteld. In november heeft er een gezamenlijke sessie over goed werkgeverschap plaatsgevonden tussen het MT en de OR. Dit krijgt in 2024 een vervolg.
Beleidsverantwoording 9.2 EEN DUURZAAM GEZONDE EN ROBUUSTE FINANCIËLE HUISHOUDING EN EEN SLUITENDE MEERJARENBEGROTING “Om onze taken, opgaven en ambities te kunnen uitvoeren moeten we beschikken over een duurzaam gezonde en robuuste financiële huishouding.” Wat willen we bereiken? Een structureel sluitende meerjarenbegroting is voor ons het leidende principe, waarbij we onze ondergrens van € 6,2 miljoen hanteren voor de algemene reserves en investeringen dekken uit de exploitatie. Wat gaan we daarvoor doen? Onze taken, opgaven en ambities moeten worden uitgevoerd binnen de middelen die tot onze beschikking staan. We teren niet verder in op onze algemene reserves. Om inzicht te krijgen in de toekomstige vervangingsopgave wordt een inventarisatie van de aanwezige beheerplannen gemaakt en een doorkijk naar de vervangingsopgave voor de komende tien tot twintig jaar. De kosten van deze toekomstige vervangingsopgave worden als structurele kosten verwerkt in de begroting. Stand van zaken jaarstukken 2023 In 2023 is het onderzoek 'kostendekking instandhouding kapitaalgoederen' afgerond. Dit onderzoek behelsde het inventariseren van de beheerplannen en van de huidige budgetten. En de langetermijn raming voor de (toen bekende) vervangingsopgave is in kaart gebracht.
De uitkomsten van dit onderzoek zijn verwerkt in de begroting 2024 door een deel van het groot onderhoudsbudget (€ 400,000) toe te voegen aan de reserve wegenonderhoud, voor kapitaallasten voor toekomstige vervangingsinvesteringen. Hiermee sluit de werkwijze weer aan bij het BBV en wordt tegelijkertijd extra investeringsruimte gecreëerd voor vervanging van wegen. Dit betreft de uitwerking van motie 131 'zorgen voor voldoende structurele middelen voor toekomstige investeringen'. De uitwerking van de gevolgen van het IHP en andere toekomstige projecten volgt in de Zomernota 2024/de begroting 2025.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
Begroting 2023
Wijzigingen 2023
Actuele begroting 2023
Realisatie 2023
Voordeel/Nadeel 2023
Lasten
-8.606.897
-1.165.565
-9.772.462
-9.773.387
-924
Baten
108.223
92.000
200.223
486.033
285.811
-8.498.674
-1.073.565
-9.572.239
-9.287.353
284.886
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Stortingen
0
0
0
0
0
Onttrekkingen
557.599
737.910
1.295.509
818.298
-477.211
Mutaties reserves
557.599
737.910
1.295.509
818.298
-477.211
-7.941.075
-335.655
-8.276.730
-8.469.055
-192.325
Gerealiseerd resultaat
- pagina 40 van 186
Belangrijkste verschillen tussen realisatie en de begroting na wijziging (x € 1.000) Omschrijving Loonsom Het nadeel in programma 9 betreft € 267.000. De totale loonsom heeft een nadeel van € 257.000. Hiervan is een gedetailleerde toelichting gegeven in de paragraaf bedrijfsvoering, onderdeel personeel-HRM.
Nadeel
267
Dotatie voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen Door een wijziging in de onderhoudskosten van de gemeentewerf is de dotatie aan de voorziening groot onderhoud lager dan geraamd. Dit leidt in totaal tot een voordeel van € 105.000.
Voor een gedetailleerde verklaring wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening.
- pagina 41 van 186
Voordeel
105
Paragrafen
- pagina 42 van 186
Paragraaf 1 - Weerstandsvermogen en risicomanagement Inleiding op de paragraaf Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan hoe solide de financiële huishouding van de gemeente is. Een financieel weerstandsvermogen is van belang wanneer er zich financiële tegenvallers voordoen. Het beleid is vastgelegd in de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement (gemeenteraad 14 december 2021). Bepaling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente betreffende de risicogevoeligheid is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van een opgetreden risico op te vangen. Dit is weer te geven als de verhouding van de beschikbare weerstandscapaciteit en de noodzakelijke weerstandscapaciteit (om mogelijk risico´s af te dekken). Hierbij is de impact van de risico’s vastgesteld op een zekerheidspercentage van 90%. Uit deze verhouding komt een ratio, waar een kwalificatie aan kan worden gegeven. Als beleidsuitgangspunt is in de nota gesteld dat minimaal aan kwalificatie A > 2,0 moet worden voldaan. Voor het jaar 2023 komt het weerstandsvermogen uit op 23.8, het weerstandsvermogen komt uit op de kwalificatie A- (meer dan) uitstekend. Conclusie: Het weerstandsvermogen is voldoende 'robuust' om eventuele risico's op te vangen.
A | Ontwikkeling weerstandsvermogen 2023 WEERSTANDSCAPACITEIT
RISICO'S
Algemene reserve
Programma 1
Reserve zonder bestemming
Programma 2
Reserve grondexploitatie
enz.
Post onvoorzien
enz.
Onbenutte belastingcapaciteit
enz.
€ 27.785
€ 1.169
WEERSTANDSVERMOGEN = BESCHIKBARE WEERSTANDSCAPACITEIT / IMPACT RISICO’S BIJ 90% ZEKERHEID
Weerstandsvermogen: 23.8 Passen we deze ratio toe op de tabel, zoals benoemd in de beleidsnota, dan is de kwalificatie: A - (meer dan) uitstekend
Ontwikkeling weerstandsvermogen: Bedragen x €1.000
Begroting 2023
Rekening 2023
Begroting 2024
Weerstandscapaciteit
16.661
27.785
21.318
Risico's
1.220
1.169
1.169
Weerstandsvermogen
13.7
23.8
18.2
Het weerstandsvermogen is ten opzichte van de verwachting harder gestegen dan voorzien. Dit komt doordat er minder onttrekkingen zijn aan de reserve zonder bestemming dan gepland in de begroting. Incidentele budgetten zijn voor het volledige bedrag begroot in 2023, terwijl een groot deel van de uitgaven nog moet plaatsvinden. Daarnaast is er in 2022 en 2023 sprake van een positief resultaat, waardoor de beschikbare weerstandscapaciteit
- pagina 43 van 186
toeneemt ten opzichte van de begroting 2023. Ook de genomen winsten op de diverse grondexploitaties hebben een positieve invloed op de beschikbare weerstandscapaciteit.
B | Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt bepaald: Incidentele weerstandscapaciteit
Rekening (x €1.000)
1 | Algemene reserve
3.500
2 | Reserve zonder bestemming
12.124
3 | Reserve grondexploitatie
6.939
4 | Winstsaldo 2023
2.177
5 | Post onvoorziene uitgaven Totaal incidentele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit
0 24.740 Rekening (x €1.000)
5 | Post onvoorziene uitgaven
0
6 | Onbenutte belastingcapaciteit
3.045
7 | Begrotingsruimte
0
8 | Bezuinigingen
0
Totaal structurele weerstandscapaciteit
3.045
Totaal bedrag aan weerstandscapaciteit
27.785
Ad 1 Algemene reserve De stand van de algemene reserve is aan het begin en het eind van het jaar € 3,5 miljoen. Dit is conform het vastgestelde beleid zoals vastgesteld in de nota reserves en voorzieningen: per inwoner € 200. Ad 2 Reserve zonder bestemming De reserve zonder bestemming geeft eind 2023 een saldo van € 12.124.000 (zie tabel 1). Ad 3 Reserve grondexploitatie De reserve grondexploitatie geeft eind 2023 een saldo van € 6.939.000 (zie tabel 1). Ad 4 Winstsaldo 2023 De rekening 2023 sluit af met een saldo van € 2.176.939. Dotatie aan de reserve zonder bestemming zal leiden tot en verhoging van de weerstandscapaciteit. Ad 5 Post onvoorziene uitgaven Is verwerkt in het rekeningsaldo 2023. Ad 6 Onbenutte belastingcapaciteit De gemeente kan haar belastingen verhogen en heffingen kostendekkend maken om financiële tegenvallers op te vangen. Het verschil tussen de fictieve opbrengsten bij maximale heffings- en belastingtarieven en de begrote opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit. De gemeente kan haar inkomsten structureel met € 3 miljoen verhogen. De berekening van de onbenutte belastingcapaciteit staat in tabel 2. Ad 7+8 Begrotingsruimte /Bezuinigingen Gevolgen in het kader van bezuinigingen en mogelijke begrotingsruimte zijn verwerkt in de jaarrekeninguitkomst. Daarom zijn hier geen bedragen meer opgenomen.
- pagina 44 van 186
Reserve zonder bestemming (x € 1.000)
Reserve grondexploitatie (x € 1.000)
Saldo 01-01-2023
10.418
6.429
Toevoeging resultaat 2022
5.207
0
Onttrekkingen 2023
3.533
0
Toevoegingen 2023
32
510
Saldo 31-12-2023
12.124
6.939
Tabel 1:
Tabel 2:
Soort belasting Onbenutte belastingcapaciteit
Norm opbrengst
Opbrengst Onbenutte Staphorst belastingcapaciteit
OZB-opbrengsten
5.254
4.364
890
Begrafenisrechten
684
309
375
Volkshuisvesting / RO procedures
2.765
985
1.780
Totaalbedrag
8.703
5.658
3.045
(x € 1.000) Bij de berekening van de normopbrengst van de OZB-opbrengsten is uitgegaan van het percentage van 0,1729. Dit betreft het percentage van de WOZ-waarde voor de toelating tot artikel 12 voor het jaar 2023, welke is vastgesteld bij de meicirculaire 2022. Het gemiddeld OZB-tarief voor Staphorst voor het jaar 2023 bedraagt 0,1432. Voor de waardes is gebruik gemaakt van de WOZ-waardes die betrekking hebben op 2023. Voor de berekening van de onbenutte belastingcapaciteit van de begrafenisrechten en volkshuisvesting / RO procedures is gebruik gemaakt van de kostendekkendheid berekening, opgenomen in de paragraaf lokale heffingen.
C | Risicobeheersing Om de risico’s van de gemeente in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit profiel maakt onderdeel uit van de vastgestelde nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing 2021. Vervolgens hebben er bij het opstellen van de rekening 2021, rekening 2022 en begroting 2024 updates plaatsgevonden van de risico's, waardoor er een nieuw risicobedrag is ontstaan van € 1.168.961. In dit onderdeel zullen we ingaan op de belangrijkste ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan in 2023 en worden eventuele nieuwe risico's benoemd: 1 | Mutaties geïdentificeerde risico´s in de nota; 2 | Benoemen nieuwe risico’s; 3 | Opgenomen risico’s met meeste impact na aanpassing. Samenvatting: Risicobedrag/weerstandscapaciteit bij aanvang opstellen rekening 2023 (=stand begroting 2024)
€ 1.168.961
Mutaties geïdentificeerde risico's nota
€0
Nieuwe risico's
€0
Afname risicobedrag Totaal nieuw risicobedrag/weerstandscapaciteit rekening 2023
€0 € 1.168.961
Hieronder zullen we kort ingaan op de risico’s die zich hebben voorgedaan in 2023 en op welke wijze deze in de toekomst kunnen worden beheerst. Tevens zullen we aangeven in hoeverre dit gevolgen heeft voor het risicoprofiel.
- pagina 45 van 186
Let op: daar waar in de kolom “bedrag aan risico dat zich heeft voorgedaan" een min- bedrag staat, betekent dit dat dit een voordeel is.
Risicogebied
Bedrag aan Risico's ten laste of ten Opgenomen Toelichtingen en risico dat gunste van het bedrag in mogelijke zich heeft resultaat 2023 nota beheersmaatregelen voorgedaan
Programma 0 Algemeen bestuur en organisatie
Te lage storting van pensioenrechten voor wethouders wat leidt tot extra kosten voor de gemeente.
50.000 (30%)
Programma 0 Algemeen bestuur en organisatie
Het ontbreken van een stabiel perspectief van de algemene uitkering uit het gemeentefonds kan leiden tot vermindering van de inkomsten.
250.000 (70%)
Programma 1 Openbare orde en veiligheid
Programma 8 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening
400.000 (5%)
Rampen
Vermindering van inkomsten door een economische crisis: daling bouwleges, rentedaling et cetera.