BP De Streek part. herziening Vlakkenweg 2 - Toelichting
Tekst van het document
Bestemmingsplan
De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2
November 2023
Status: Vastgesteld
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
Bestemmingsplan “De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2”
Plannaam:
De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2
IMRO-code:
NL.IMRO.0180.2102019008-VS01
Plantype:
Bestemmingsplan
Status:
Vastgesteld
Datum:
November 2023
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
1
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
Toelichting
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
2
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 INLEIDING ................................................................................... 5 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
BESCHRIJVING INITIATIEF................................................................................................................................ 5 LIGGING VAN HET PLANGEBIED ........................................................................................................................ 6 VIGERENDE PLANOLOGISCH SITUATIE ................................................................................................................ 7 VOLLEDIGE BESCHRIJVING STRIJDIGHEDEN MET VIGEREND BESTEMMINGSPLAN ......................................................... 8 LEESWIJZER ................................................................................................................................................. 8
HOOFDSTUK 2 HISTORISCH-GEOGRAFISCHE BESCHRIJVING PLANGEBIED EN OMGEVING ....... 9 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
BESTAANDE SITUATIE .................................................................................................................................... 9 ONTSTAANSGESCHIEDENIS (DE STREEK).......................................................................................................... 10 HYDROLOGIE ............................................................................................................................................. 11 LANDSCHAPS- EN NATUURWAARDEN .............................................................................................................. 12 ARCHEOLOGIE EN CULTUURHISTORIE .............................................................................................................. 12 STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN ................................................................................................................. 12
HOOFDSTUK 3 GEMEENTELIJKE RANDVOORWAARDEN AAN HET INITIATIEF..................... 13 3.1 3.2 3.3
HET INITIATIEF ........................................................................................................................................... 13 BEELDKWALITEITSEISEN ............................................................................................................................... 13 RUIMTELIJKE EN LANDSCHAPPELIJKE INPASSING ................................................................................................ 15
HOOFDSTUK 4 VERBETERING RUIMTELIJKE KWALITEIT .............................................. 18 4.1 4.2 4.3 4.4
GEBRUIKSWAARDE ..................................................................................................................................... 18 BELEVINGSWAARDE .................................................................................................................................... 18 TOEKOMSTWAARDE (DUURZAAMHEID) ........................................................................................................... 18 CONCLUSIE ............................................................................................................................................... 18
HOOFDSTUK 5 TOETSING INITIATIEF AAN BELEIDSKADERS .......................................... 19 5.1 5.2 5.3
RIJKSBELEID............................................................................................................................................... 19 PROVINCIAAL BELEID ................................................................................................................................... 20 GEMEENTELIJK BELEID ................................................................................................................................. 27
HOOFDSTUK 6 TOETSING INITIATIEF AAN OMGEVINGSASPECTEN ................................. 36 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11 6.12 6.13 6.14 6.15 6.16 6.17 6.18
BRANDVEILIGHEID ...................................................................................................................................... 36 BESLUIT MILIEUEFFECTRAPPORTAGE ............................................................................................................... 36 DUURZAAMHEID ........................................................................................................................................ 37 BODEM .................................................................................................................................................... 38 GELUID .................................................................................................................................................... 39 LUCHTKWALITEIT ........................................................................................................................................ 40 GEUR ....................................................................................................................................................... 41 MILIEUZONERING ....................................................................................................................................... 42 EXTERNE VEILIGHEID ...................................................................................................................................
45 WATERASPECTEN ....................................................................................................................................... 47 KLIMAATADAPTIE ....................................................................................................................................... 49 ARCHEOLOGIE & CULTUURHISTORIE............................................................................................................... 49 ECOLOGIE ................................................................................................................................................. 51 VERKEER................................................................................................................................................... 53 PARKEREN ................................................................................................................................................ 53 IN- EN UITRITTEN........................................................................................................................................ 54 VERLICHTING ............................................................................................................................................. 54 GEZONDHEID (STRALING EN Q-KOORTS) ......................................................................................................... 54
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
3
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld 6.19
RELATIE MET ANDERE TOESTEMMINGSVEREISTEN (ZOALS ACTIVITEITENBESLUIT)...................................................... 54
HOOFDSTUK 7 SOCIALE COMPONENT .................................................................. 55 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5
SOCIALE VEILIGHEID .................................................................................................................................... 55 ZORG ....................................................................................................................................................... 55 MAATSCHAPPELIJK ..................................................................................................................................... 55 SOCIALE WONINGBOUW .............................................................................................................................. 55 OVERIG .................................................................................................................................................... 55
HOOFDSTUK 8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7 8.8
UITVOERBAARHEID ...................................................................... 56
ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ................................................................................................................. 56 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID .......................................................................................................... 56 BURGERPARTICIPATIE .................................................................................................................................. 56 INSPRAAK EN VOOROVERLEG......................................................................................................................... 56 RECHT VAN OVERPAD .................................................................................................................................. 57 KABELS EN LEIDINGEN ................................................................................................................................. 57 BEREIKBAARHEID ........................................................................................................................................ 57 TIJDELIJKE OPSLAG GROND ........................................................................................................................... 58
HOOFDSTUK 9 JURIDISCHE ASPECTEN PLANREGELS .................................................. 59 9.1 9.2 9.3
ALGEMEEN................................................................................................................................................ 59 OPBOUW REGELS ....................................................................................................................................... 59 VERANTWOORDING VAN DE REGELS ............................................................................................................... 61
HOOFDSTUK 10 HANDHAAFBAARHEID ................................................................... 63 10.1
WIJZE VAN HANDHAAFBAARHEID REGELS ........................................................................................................ 63
BIJLAGEN BIJ DE TOELICHTING ............................................................................... 64 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4 BIJLAGE 5
HISTORISCH VOORONDERZOEK BODEM ................................................................................................... 65 ERFINRICHTINGSPLAN EN GEVELBEELDEN ................................................................................................. 66 VERKENNEND BODEMONDERZOEK ......................................................................................................... 68 AKOESTISCH ONDERZOEK WEGVERKEERSLAWAAI....................................................................................... 69 STANDAARD WATERPARAGRAAF ............................................................................................................ 70
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
4
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
HOOFDSTUK 1
INLEIDING
1.1
Beschrijving initiatief
1.1.1
Aanleiding
Aan de Vlakkenweg 2, binnen de bebouwde kom en het bebouwingslint ‘De Streek’ van Staphorst, bevindt zich een bedrijfsperceel met een bedrijfswoning. Initiatiefnemer is voornemens om op een deel van het perceel een reguliere woning met bijgebouw toe te voegen. Het voornemen is, vanwege het ontbreken van passende gebruiks- en bouwmogelijkheden binnen de bestaande bedrijfsbestemming, niet in overeenstemming met het geldende bestemmingsplan “De Streek” van de gemeente Staphorst. Een herziening van het bestemmingsplan is noodzakelijk om realisatie van voorliggende ontwikkeling mogelijk te maken. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin. Aangetoond wordt dat de wijziging van de bestemming in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en vanuit ruimtelijk en planologisch oogpunt verantwoord is.
1.1.2
Ruimtelijke ontwikkeling
Aan de Vlakkenweg 2 bevindt zich een bedrijfsperceel met bouwvlak. Binnen het bouwvlak bevindt zich een bedrijfswoning. Initiatiefnemer is voornemens om het overige deel van het bedrijfsperceel te benutten voor de realisatie van een reguliere woning met bijgebouw. De bestaande bedrijfswoning blijft hierbij behouden. Om het voornemen mogelijk te kunnen maken worden de bestaande bedrijfsbestemming en het bouwvlak waarin de bedrijfswoning is gesitueerd ingekort. Het overige deel van het perceel kan dan worden omgezet naar een passende woonbestemming voor de te realiseren woning. In afbeelding 1.1 is ter impressie een situatieschets van het voorlopig ontwerp opgenomen, waarin de beoogde woonbestemming en de ingekorte bedrijfsbestemming zijn aangegeven.
Afbeelding 1.1
Impressie gewenste situatie Vlakkenweg 2 (Bron: HULS Architecten)
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
5
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld De ontwikkeling leidt tot een versterking van het lint en draagt bij aan de karakteristieke bebouwingsstructuur en een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit als gevolg van landschapsmaatregelen (zie ook afbeelding 1.1). De kavel wordt circa 20 meter breed, 33 meter diep en kent een omvang van ruim 600 m², waardoor deze voldoet aan de beeldkwaliteitseisen. Tevens zullen de voortuin, de achtertuin/erf en de breedte van het pand eveneens voldoen aan de eisen van het openplekkenbeleid. Zo wordt het ontwerp van de gewenste woning gebaseerd op de Staphorster boerderij, waarbij de positionering op de kavel, hoofdvorm, nokrichting, goothoogte en gevelindeling aansluiten bij dit type boerderij. Tevens krijgt het woonperceel de bestemming ‘Wonen-1’ zoals opgenomen in het bestemmingsplan ‘De Streek’, waardoor de bebouwing wat massa en schaal betreft past bij de bebouwingskenmerken van de omgeving, en wordt de woning minimaal 5 meter vanuit de rand van de openbare weg gerealiseerd. Daarnaast wordt bij de werkzaamheden rekening gehouden met de bestaande bomen op het perceel en het naastgelegen perceel. Tot slot wordt de kavel visueel afgebakend met groen (zie afbeelding 1.1). In het voorlopige ontwerp van de woning wordt dan ook voldaan aan de geldende beeldkwaliteitseisen, evenals aan de ruimtelijke en landschappelijke inpassing.
1.1.3
De bij het plan behorende stukken
Het voorliggende bestemmingsplan “De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” bestaat uit de volgende stukken: • •
verbeelding (tek.nr. NL.IMRO.0180.2102019008-VS01) en een renvooi; regels (met bijbehorende bijlagen).
Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plan begrepen gronden weergegeven. In de regels zijn bepalingen opgenomen om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen. Het plan gaat vergezeld van een toelichting. De toelichting geeft een duidelijk beeld van het bestemmingsplan en van de daaraan ten grondslag liggende gedachten maar maakt geen deel uit van het juridisch bindende deel van het bestemmingsplan.
1.2
Ligging van het plangebied
Het plangebied ligt binnen de bebouwde kom van de kern Staphorst, namelijk aan de Vlakkenweg 2 in het bebouwingslint De Streek. Kadastraal is het plangebied bekend als gemeente Staphorst, sectie AG, nummers 2522 en 2523. In afbeelding 1.2 is de ligging van het plangebied weergegeven ten opzichte van de kern Staphorst en de directe omgeving. De blauwe ster en de blauwe omlijning geven de ligging van het plangebied indicatief weer.
Afbeelding 1.2
Ligging van het plangebied in de kern Staphorst en ten opzichte van de directe omgeving (Bron: Provincie Overijssel)
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
6
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
1.3
Vigerende planologisch situatie
Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het bestemmingsplan "De Streek" van de gemeente Staphorst, op 11 juni 2013 vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Staphorst, en het bestemmingsplan “De Streek, Veegplan”, op 9 juli 2019 vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Staphorst. Daarnaast geldt het bestemmingsplan “Kleinschalige windturbines”, echter is dit plan in het kader van voorliggende ontwikkeling niet relevant en wordt daarom niet nader toegelicht. In afbeelding 1.3 is een uitsnede van de verbeelding behorend bij het geldend bestemmingsplan opgenomen. Het plangebied is indicatief weergegeven met de blauwe omlijning.
Afbeelding 1.3
Uitsnede geldend bestemmingsplan “De Streek” (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)
Het plangebied heeft op basis van het geldende bestemmingsplan de bestemming ‘Bedrijf’. Het gebied heeft een bouwvlak: -
De voor 'Bedrijf' aangewezen gronden zijn onder andere bestemd voor bestaande bedrijven, bedrijven behorende tot de categorieën 1 en 2 van Bijlage 2 Staat van bedrijven en het bestaande aantal bedrijfswoningen. De gebouwen mogen uitsluitend binnen een bouwvlak worden gebouwd en de bouwhoogte van erf- en terreinafscheidingen moet eveneens aan de gestelde maatvoering te voldoen.
Tevens liggen binnen het plangebied de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie 3’ en ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’: -
-
De voor ‘Waarde – Archeologie 3’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud van hoge archeologische verwachtingswaarde. Op deze gronden mogen geen bouwwerken worden gebouwd, waarbij de bodem dieper dan 50 cm beneden het maaiveld wordt geroerd, met uitzondering van bouwwerken ter vervanging van bestaande bouwwerken, waarbij de bestaande oppervlakte met niet meer dan 100 m² wordt uitgebreid en bouwwerken met een oppervlakte kleiner dan 100 m² ten behoeve van andere, voor deze gronden geldende bestemmingen. De voor ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en), mede bestemd voor behoud, herstel en versterking van het
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
7
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld karakteristieke dorpsgezicht (De Streek) zoals dat is verwoord in de ‘Aanwijzing dorpsgezicht d.d. 18 oktober 1993’ en het document ‘Staphorst een eigen wereld’.
1.4
Volledige beschrijving strijdigheden met vigerend bestemmingsplan
Het realiseren van een reguliere woning op de beoogde locatie is, vanwege het ontbreken van passende gebruik- en bouwmogelijkheden binnen de bestaande bedrijfsbestemming, niet in overeenstemming met het geldende bestemmingsplan. Voorliggend bestemmingsplan voorziet in de gewenste juridisch planologische kaders om het voornemen te kunnen realiseren.
1.5
Leeswijzer
Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de historische en geografische situatie in het plangebied en de omgeving. Hoofdstuk 3 bevat de randvoorwaarden die de gemeente stelt aan het voornemen, hier worden de beeldkwaliteitseisen, de ruimtelijke en landschappelijke inpassing en de doorvertaling naar het initiatief beschreven. In hoofdstuk 4 wordt beschreven hoe het initiatief de ruimtelijke kwaliteit verbetert. In hoofdstuk 5 passeren de beleidskaders van het rijk, de provincie en de gemeente de revue. Hoofdstuk 6 bevat de toetsing van het initiatief aan de omgevingsaspecten. In de hoofdstukken 7 en 8 worden respectievelijk de sociale component en de uitvoerbaarheid beschreven. Hoofdstuk 9 gaat in op de juridische aspecten van de planregels en hoofdstuk 10 omvat de handhaafbaarheid.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
8
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
HOOFDSTUK 2 2.1
HISTORISCH-GEOGRAFISCHE BESCHRIJVING PLANGEBIED EN OMGEVING
Bestaande situatie
Het plangebied betreft het bedrijfsperceel aan de Vlakkenweg 2, het gebied maakt deel uit van het karakteristieke bebouwingslint ‘De Streek’. In de directe omgeving van het plangebied zijn voornamelijk kleinschalige bedrijvigheid en woonfuncties aanwezig, daarnaast bevinden zich op enkele locaties in de omgeving de functies detailhandel en horeca. Aan de noord- en westzijde wordt het plangebied begrensd door verharding van een autoparkeerterrein en de Vlakkenweg. Aan de oostzijde bevindt zich een woonperceel met een aantal bomen en aan de zuidzijde de Oude Rijksweg. De bestaande situatie van het plangebied wordt weergegeven op de luchtfoto in afbeelding 2.1. Het plangebied is hierin indicatief weergegeven met de blauwe omlijning.
Afbeelding 2.1
Bestaande situatie ter plaatse van het plangebied en de directe omgeving (Bron: Provincie Overijssel)
Binnen het plangebied is op dit moment een bedrijfswoning met omliggende verharding aanwezig. Daarnaast bestaat een deel van het plangebied uit onverhard terrein, namelijk een tuin bij de bedrijfswoning en een achterterrein bestaande uit grasland met bomen. Op het achterterrein is de gewenste woning beoogd. In de afbeeldingen 2.2 en 2.3 zijn straatbeelden opgenomen van de bestaande situatie van het plangebied.
Afbeelding 2.2
Bestaande bedrijfswoning met tuin (vanaf de Oude Rijksweg gezien) (Bron: Google Streetview)
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
9
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
Afbeelding 2.3 Streetview)
2.2
Grasland met rechts de bestaande bedrijfswoning en de Vlakkenweg (vanaf de Vlakkenweg gezien) (Bron: Google
Ontstaansgeschiedenis (De Streek)
In de vorige paragraaf is reeds vermeld dat het plangebied behoort tot het bestaande karakteristieke bebouwingslint ‘De Streek’. Dit betreft een bebouwingslint van circa 12 km. De ligging van het plangebied in het lint is weergegeven in afbeelding 2.4.
Afbeelding 2.4
De Streek (met plangebied ter plaatse van de blauwe ster) (Bron: Gemeente Staphorst)
Het lint kent een bijzondere ruimtelijke karakteristiek en bebouwingskarakteristiek, waarvan de oorsprong in de ontginning van het gebied ligt. Het lint ligt tussen Lichtmis en Halfweg. Staphorst en Rouveen zijn als gevolg van de ontginning van het gebied ontstaan en maken voor een deel onderdeel uit van het lint. In het noorden is het huidige Staphorst ontstaan als een verdichting rondom de kerk van Staphorst. Het huidige Rouveen is zuidelijker ontstaan als verdichting rondom de kerk in Rouveen. Beide dorpen werden al in schriften van de dertiende eeuw genoemd, maar lagen toen westelijker. BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
10
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld Het huidige lint wordt in de volksmond ook wel 'De Diek' of 'De Streek' genoemd. Kenmerkend voor het lint is de boogvorm; een directe afgeleide van de vorm van de ontginningsbasis zoals hiervoor beschreven. Opvallend is de verdraaiing van de perceelsrichting ten opzichte van de weg: in Staphorst staat deze vrijwel haaks op de weg terwijl verder naar het zuiden, in Rouveen, de verkavelingsrichting onder een scherpe hoek staat met de weg. Ook de boerderijen staan hier niet haaks op de weg maar volgen de richting van de percelen. Een verklaring hiervoor kan zijn dat de Staphorster kolonisten al verder veeninwaarts waren dan de Rouveners. Vanuit de ontginningsbasis (De Wijk) is te zien dat de vier slagen van Staphorst in vrijwel een rechte lijn naar het zuidoosten lopen. De slagen van Rouveen daarentegen worden, door de beperkte ruimte naar achter toe, gedwongen hun perceelsrichting keer op keer bij te stellen. De belangrijkste structurele kenmerken van De Streek zijn gelegen in de reeds uit de zestiende eeuw daterende combinatie van een patroon van vrijwel parallelle langgerekte perceelsgrenzen met een enigszins gebogen, enkele kilometers lange bebouwingsas (Oude Rijksweg). Hierdoor voegen de ontsluitingswegen naar het achterliggende agrarische gebied zich in deze ruimtelijke hoofdstructuur.
De lintbebouwing, waarbij boerderijen vlak naast en achter elkaar aan de bebouwingsas liggen in de richting van de percelering is daarbij eveneens een belangrijke karakteristiek. Aangrenzende erven worden ontsloten door een gemeenschappelijke toegangsweg (stegen). De hoge beeldkwaliteit van de agrarische bebouwing, waaronder meer dan 300 beschermde monumenten levert een belangrijke bijdrage aan het cultuurhistorisch waardevolle karakter van De Streek. Het ruimtelijk beeld wordt behalve door de bebouwing in de belangrijke mate bepaald door de erfbeplanting en de houtsingels op de perceelsgrenzen tussen en direct achter de bebouwing waardoor een ruimtelijke beslotenheid is ontstaan die waar het bebouwingslint plaatselijk transparant of onderbroken is, markante contrasten oplevert met het open agrarisch gebied. In de kern Rouveen en Staphorst is de historische samenhang met het achterliggende landschap plaatselijk verdwenen door naoorlogse nieuwbouw en wegaanleg.
2.3
Hydrologie
Op basis van onder meer het vooronderzoek door Kruse Groep (zie bijlage 1 bij deze toelichting) is de volgende regionale geohydrologische situatie afgeleid: • •
•
•
• •
Het maaiveld bevindt zich circa 2 meter boven NAP; Het eerste watervoerende pakket bestaat uit zandige afzettingen behorend tot de formaties van Twente, Kreftenheye, Drente, Urk, Enschede en Harderwijk. Tevens komen in dit pakket kleiige afzettingen voor van het Emien en Holsteinien. De dikte van het eerste watervoerende pakket bedraagt circa 20 tot 80 meter; Onder het eerste watervoerende pakket bevindt zich een scheidende laag welke in hoofdzaak wordt gevormd door een kleilaag, behorend tot de Formatie van Tegelen. De dikte varieert van enkele meters tot circa 25 meter; Het tweede watervoerend pakket wordt gevormd door fijn zandige, slibhoudende marien pliocene zanden. Tevens bevinden zich grof zandige lagen in het tweede watervoerende pakket. De afzettingen behoren voornamelijk tot de Formaties van Scheemda, Maassluis en Harderwijk; De ondoorlatende basis bevindt zich op circa 200 meter min maaiveld en wordt gevormd door de kleiige afzettingen behorend tot de formatie van Breda; Het freatische grondwater stroomt in westelijke richting. De onderzoekslocatie bevindt zich niet in een waterwingebied of grondwaterbeschermingsgebied. Er bevinden zich in de omgeving diverse afwateringssloten.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
11
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
2.4
Landschaps- en natuurwaarden
Binnen het plangebied en in de directe omgeving zijn geen gronden aanwezig die onderdeel uitmaken van het NNN-gebieden of van Natura 2000-gebieden. Wel zijn ter plaatse bijzondere landschappelijke kenmerken aanwezig, vanwege de ligging in De Streek. Het beschermde gezicht geeft veel aandacht aan het bebouwingslint De Streek, met name aan de boerderijen als bijzondere elementen. Het beschermde gezicht heeft minder aandacht voor het landschap ter plaatse. Het landschap en het lint zijn in Staphorst echter onlosmakelijk met elkaar verbonden, aangezien het lint in feite de ‘versteende’ structuur van het landschap vormt. De relatie tussen het lint en het landschap is onderbelicht, juist de versmelting van die twee vormt een wezenlijke karakteristiek van Staphorst. De elzensingels, het doorlopen van de singelbeplanting tot in het lint, de structuur van dwarswegen haaks op het lint, de doorzichten naar het achterland, de ontsluiting van het landschap en de sporen uit het verleden vormen essentiële aspecten van Staphorst.
2.5
Archeologie en cultuurhistorie
In paragraaf 1.2 is reeds vermeld dat de gronden binnen het plangebied beschikken over de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 3’. Deze dubbelbestemming geldt voor een deel van de gronden, namelijk de gronden ter plaatse van het bouwvlak (zuidoosten). Ter plaatse van de dubbelbestemming mogen geen bouwwerken worden gebouwd, waarbij de bodem dieper dan 50 cm beneden het maaiveld wordt geroerd, met uitzondering van bouwwerken ter vervanging van bestaande bouwwerken en ontwikkelingen met oppervlakte kleiner dan 100 m². In paragraaf 6.12 van deze toelichting wordt dieper ingegaan op de archeologische situatie binnen het plangebied. In paragraaf 2.2 zijn daarnaast de cultuurhistorische kenmerken van het bebouwingslint van De Streek uitgebreid vermeld, hiervoor wordt dan ook verwezen naar deze paragraaf. Tevens wordt in paragraaf 6.12 van deze toelichting eveneens dieper ingegaan op de cultuurhistorische situatie binnen het plangebied.
2.6
Stedenbouwkundige waarden
Het bebouwingslint De Streek kent bijzondere stedenbouwkundige waarden. Het betreft voornamelijk een dichte bebouwingsstructuur van monumentale boerderijen die een sterke architectonische verwantschap hebben. De streek omvat samengevat de volgende kenmerkende waarden: • • • • • •
het verkavelingspatroon van de percelen, waaronder mede begrepen het water- en wegenpatroon en de groenstructuur in de vorm van singelbeplanting; de stegen (erfontsluitingswegen) bestraat met klinkers; de architectuur van gebouwen, zoals de forse Staphorsterboerderij (type Hallehuis) en nieuwere bebouwing die qua schaal, situering en bouwstijl past in het historische bebouwingsbeeld; de plaatsing van gebouwen op de percelen achter elkaar, op wisselende afstanden en bijna altijd met de nok in het verlengde van aanliggende steeg; de verspringingen in de rooilijn van de voorgevels van boerderijen die zijn gericht op de Gemeenteweg en de Oude Rijksweg; de groenstructuur voor de rooilijn en de daartussen liggende open groengebieden, alsmede de beplanting op en rondom erven die bijdraagt aan het besloten karakter van het dorp en de afgrenzing naar het buitengebied.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
12
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
HOOFDSTUK 3 3.1
GEMEENTELIJKE RANDVOORWAARDEN AAN HET INITIATIEF
Het initiatief
Hierna wordt ingegaan op de geldende eisen en hoe hiermee is omgegaan in het kader van het initiatief. Het voornemen is, vanwege het ontbreken van passende gebruiks- en bouwmogelijkheden binnen de bestaande bedrijfsbestemming, niet in overeenstemming met het geldende bestemminsplan “De Streek” van de gemeente Staphorst. Een herziening van het bestemmingsplan is noodzakelijk om realisatie van voorliggende ontwikkeling mogelijk te maken. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin. Aangetoond wordt dat de wijziging van de bestemming in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening en vanuit ruimtelijk en planologisch oogpunt verantwoord is. Op basis van advies van de Omgevingskamer dient te worden voldaan aan een aantal eisen. Aangezien de woning op een deel van een bedrijfsperceel wordt toegevoegd en het overige deel een bedrijfsbestemming behoud (maximaal milieucategorie 2) moet het bouwvlak van de woning op minimaal 10 meter afstand van de bedrijfsbestemming liggen. Hieraan wordt voldaan (zie paragraaf 6.8 van deze toelichting). Daarnaast moet rekening worden gehouden met de aanwezige bomen op het (naastgelegen) perceel en moet de grens tussen de woonbestemming en de bedrijfsbestemming visueel worden gemaakt, bijvoorbeeld door de voortuin groen vorm te geven in aansluiting op de Nota Belvedère. Hierop wordt in het verloop van dit hoofdstuk nader ingegaan.
Ook moet de bebouwing voldoen aan de kaders van het open plekken beleid. Het plangebied komt namelijk in aanmerking voor stap 2 van het Transformatiebeleid van de gemeente Staphorst. Het belangrijkste uitgangspunt van stap 2 (Open plekken beleid) is dat één (dubbele) woning mogelijk wordt gemaakt op basis van de voorwaarden die in de ‘Beleidsnota Open plekken beleid Staphorst, 5e wijziging’ staan. Het voorliggende plan gaat, zoals eerder vermeld, uit van het toevoegen van één vrijstaande woning aan de Vlakkenweg 2. De in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling voldoet aan de beleidskaders. Kortheidshalve wordt verwezen naar paragraaf 5.3 waar getoetst wordt aan het relevante gemeentelijke beleid, waaronder het ‘Transformatiebeleid’ en de ‘Beleidsnotitie Open plekken Staphorst, 5 e Wijziging’. Het plangebied zal op verantwoorde wijze worden vormgegeven, waarbij rekening wordt gehouden met het historische contact van het bebouwingslint en de overgang van de erven naar het landschap. Bij de uitwerking van de planontwikkeling wordt rekening gehouden met het waardevolle karakter van de Streek. Zowel qua positionering van de bebouwing als het stedenbouwkundige ontwerp (materialisering, kleurstelling etc.).
3.2
Beeldkwaliteitseisen
Voor transformatielocaties in de Streek gelden specifieke randvoorwaarden. Deze randvoorwaarden zijn opgenomen in de beleidsnota ‘Open plekken Staphorst, 5e wijziging’, zie hiervoor ook paragraaf 5.3.3 van deze toelichting. In onderstaande tekst worden de randvoorwaarden met betrekking tot de beeldkwaliteitseisen beschreven, de overige randvoorwaarden worden in paragraaf 5.3.3 van deze toelichting beschreven. De doelstelling van het open plekken beleid is behoud en versterking van karakteristieke bebouwingsstructuur. Wanneer aansluiting wordt gezocht bij de kavelstructuur en de doelstelling van het open plekken beleid, is het mogelijk om bij enkele dwarswegen binnen randvoorwaarden woningbouw te realiseren van het Staphorster boerderijtype. De Vlakkenweg kent weinig bebouwing, versterking van het lint kan ter plaatse van deze weg leiden tot een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit. De Vlakkenweg biedt dan ook ruimte voor de gewenste bouwmassa, waarbij de ligging van de gasleiding alsmede de ligging van de parkeerplaats ook van belang zijn.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
13
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld De beleidsnota Belvedère schrijft voor dat het bebouwen van “open plekken, vrijkomende locaties en locaties achter aan de stegen” plaats moet vinden door een woningtype dat is gebaseerd op de Staphorster boerderij. •
•
Afmetingen van het perceel: Nieuwbouw is alleen mogelijk op een plek die voldoende maat heeft, waardoor voldoende afstand tot de bestaande bebouwing kan worden verkregen. Zo dient de kavel minimaal 17 meter breed en 31 meter diep te zijn. Op basis van voorgenoemde maten dient een kavel een minimum oppervlak van (afgrond) 600 m² te hebben. Daarnaast zijn er bepalingen opgenomen inzake de woning (boerderij) op de kavel. Zo dient de voortuin een diepte te hebben van minimaal 5 meter en een achtertuin/erf een diepte van minimaal 10 meter. De breedte van het pand bedraagt tussen de 8 en 15 meter, waarbij de lengte minimaal twee keer de breedte bedraagt. De nieuwbouw dient te passen binnen het lint: De nieuw te bouwen panden dienen qua positionering op de kavel, hoofdvorm, nokrichting, goothoogte en gevelindeling aan te sluiten bij de Staphorster boerderij.
Voorwaarden voor nieuwbouw zijn: • • • • •
Positionering van de nieuwbouw: zichtlijnen naar achteren behouden; Nokrichting in het verlengde van de kavelstructuur; De te realiseren woning dient ontsloten te worden via de dwarsweg (tenzij anders vermeld). Hieruit volgt tevens dat de baanderdeuren aan de zijde van dwarsweg gerealiseerd moeten worden; Maatvoering overeenkomstig eisen Staphorster boerderij; De gezamenlijke oppervlakte aan vrijstaande en aangebouwde bijgebouwen dient afgestemd te worden op de inhoudsmaat van de woning. Dit is overeenkomstig de bestemming ‘Wonen-1’ zoals opgenomen in het bestemmingsplan “De Streek”. In het bestemmingsplan zijn ook de andere regels met betrekking tot de maatvoering van het bijgebouw opgenomen.
De woning dient in ieder geval minimaal 5 meter vanuit de rand van de openbare weg gerealiseerd te worden. In afbeelding 1.1 is een situatietekening van het voorlopige ontwerp opgenomen. Daarnaast zijn in afbeeldingen 3.1 een tweetal gevelimpressies van het voorlopige ontwerp opgenomen.
Afbeelding 3.1
Impressie gewenste situatie Vlakkenweg 2 (Bron: HULS Architecten)
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
14
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld Op basis van het voorlopige ontwerp is sprake van een kavel van circa 20 meter breed, 33 meter diep en een een omvang van ruim 600 m², waarmee wordt voldaan aan de gestelde eisen. De voortuin heeft een diepte van minimaal 5 meter, waarbij de kavel aan de achterzijde van de woning nog een lengte van minimaal 10 meter heeft. De breedte van het pand bedraagt tussen de 8 en 15 meter, waarbij de lengte minimaal twee keer de breedte bedraagt. De nieuw te bouwen woning sluit qua positionering op de kavel, hoofdvorm, nokrichting, goothoogte en gevelindeling aan bij de Staphorster boerderij. Daarnaast is de nieuwbouw zo gepositioneerd dat de zichtlijnen naar achteren behouden blijven en loopt de nokrichting in het verlengde van de kavelstructuur. De te realiseren woning wordt ontsloten via de dwarsweg, waaruit volgt dat de baanderdeuren aan de zijde van dwarsweg gerealiseerd worden. De maatvoering is overeenkomstig eisen Staphorster boerderij en de gezamenlijke oppervlakte aan vrijstaande en aangebouwde bijgebouwen is afgestemd op de inhoudsmaat van de woning. Dit is overeenkomstig de bestemming ‘Wonen-1’ zoals opgenomen in het bestemmingsplan “De Streek”. In het bestemmingsplan zijn ook de andere regels met betrekking tot de maatvoering van het bijgebouw (in voorliggend geval gaat het om een inpandige berging) opgenomen.
Tot slot bevindt de woning zich op minimaal 5 meter van de rand van de openbare weg. Het uiteindelijke ontwerp van de woning zal eveneens aan de geldende beeldkwaliteitseisen voldoen.
3.3
Ruimtelijke en landschappelijke inpassing
Voor transformatielocaties in de Streek gelden eisen ten aanzien van ruimtelijke en landschappelijke inpassing. Het landschap Het landschap en de Streek zijn nauw met elkaar verbonden. Op het schaalniveau van het landschap spelen de volgende zaken: • • •
het versterken en verbeteren van de karakteristieke beplantingsstructuur; het versterken van de recreatieve betekenis; het leesbaar maken en houden van de geschiedenis van het landschap.
Afbeelding 3.2
Perspectief voor het landschap (Bron: Gemeente Staphorst)
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
15
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld De Streek De bijzondere bebouwingsstructuur in ‘De Streek’ moet gewaarborgd blijven. Dit betekent echter niet dat er geen ruimte voor nieuwe ontwikkelingen zou zijn. Wanneer nieuwe ontwikkelingen zodanig worden ingepast dat zij zich voegen naar de kenmerkende structuur kunnen zij juist een verrijking en versterking van deze kwaliteit betekenen. Binnen de Streek wordt, in beperkte mate, ruimte gezien voor het ontwikkelen van nieuwe woningen. Daarmee is niet iedere ‘open’ locatie automatisch een ‘bouwlocatie’. De nieuwbouw dient zich echter nadrukkelijk te voegen binnen het bestaande ensemble. Hiervoor gelden specifieke ‘spelregels’.
Afbeelding 3.3
Perspectief voor de Streek (Bron: Gemeente Staphorst)
Het beschermde gezicht geeft veel aandacht aan het lint; de Streek, en dan met name aan de boerderijen als bijzondere elementen. Het beschermde gezicht heeft minder aandacht voor het landschap. Landschap en lint zijn in Staphorst echter onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het lint vormt in feite de ‘versteende’ structuur van het landschap. De relatie tussen lint en landschap is onderbelicht. Juist de versmelting van die twee vormt een wezenlijke karakteristiek van Staphorst. De elzensingels; het doorlopen van de singelbeplanting tot in het lint; de structuur van dwarswegen haaks op het lint; de doorzichten naar het achterland; de ontsluiting van het landschap en de sporen uit het verleden vormen essentiële aspecten van Staphorst. In afbeelding 3.4 wordt weergegeven op welke wijze de erfinrichting, in relatie tot de ‘versteende’ structuur in de Streek dient plaats te vinden.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
16
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
Afbeelding 3.4
Erfinrichting in de Streek (Bron: Gemeente Staphorst)
Het erf zal op een verantwoorde wijze worden vormgegeven, waarbij rekening wordt gehouden met de historische context van het bebouwingslint. Bij de uitwerking van de planontwikkeling wordt rekening gehouden met het waardevolle karakter van de Streek. Dit betreft zowel de positionering van de bebouwing en de landschappelijke inpassing als het stedenbouwkundige ontwerp (materialisering, kleurstelling en dergelijke). In het voorlopige ontwerp van de woning wordt dan ook voldaan aan de reeds vermelde beeldkwaliteitseisen, waarbij sprake is van ruimtelijke en landschappelijke inpassing (zie afbeelding 1.1, afbeelding 3.1 en bijlage 2 bij deze toelichting). Zo wordt rekening gehouden met de aanwezige bomen op het woonperceel en het naastgelegen perceel en wordt de grens tussen de Vlakkenweg 2 en de gewenste woonkavel fysiek duidelijk door de voortuin groen vorm te geven, in aansluiting op Nota Belvedère.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
17
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
HOOFDSTUK 4
VERBETERING RUIMTELIJKE KWALITEIT
Ruimtelijke kwaliteit uit zich in plannen die zijn opgesteld vanuit de belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde van het gebied waarin zich het plan bevindt. De term ‘toekomstwaarde’ is in feite synoniem aan de term ‘duurzaamheid’. De provincie Overijssel en de gemeente Staphorst hebben ruimtelijke kwaliteit tot de pijler van ruimtelijk beleid gemaakt, zie ook de omgevingsvisies in hoofdstuk 5 van deze toelichting. In het vervolg van dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke kwaliteit binnen voorliggend voornemen beschreven.
4.1
Gebruikswaarde
Wat betreft de gebruikswaarde wordt gesteld dat in dit geval een woning wordt gerealiseerd ter plaatse van een bedrijfsperceel. Het deel van het bedrijfsperceel waar de woning wordt gerealiseerd wordt in de huidige situatie niet benut en zal naar verwachting in de toekomst ook niet meer met een bedrijfsfunctie wordt ingevuld. Binnen het voornemen wordt het perceel wordt gebruikt in het kader van de lokale woonbehoefte, waardoor de gebruikswaarde van het perceel wordt vergroot. Daarnaast komt het voornemen ten goede aan de sociale veiligheid (zie hiervoor ook paragraaf 7.1 van deze toelichting) en wordt de nieuwe functie ‘wonen’ gezien als een zeer passende functie in de omgeving.
4.2
Belevingswaarde
De belevingswaarde wordt versterkt als gevolg van het toevoegen van een aantal bij het gebied passende cultuurhistorische elementen. De te realiseren bebouwing zal qua vorm, maatvoering en uitstraling aansluiten bij de kenmerken van De Streek. Hierdoor worden de cultuurhistorische aspecten opnieuw zichtbaar en herkenbaar gemaakt. Het realiseren van de bebouwing zal de herinnering aan het verleden levendig houden. De Vlakkenweg kent daarnaast weinig bebouwing, versterking van het lint leidt daarmee tevens tot een verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en versterking van de belevingswaarde.
4.3
Toekomstwaarde (duurzaamheid)
De huidige functie van de locatie beschikt, gezien het feit dat verwacht wordt dat de bedrijfsfunctie ter plaatse niet meer wordt ingevuld, niet over een toekomstwaarde. Met de realisatie van de gewenste woning wordt op deze locatie voorzien in een passende functie met toekomstwaarde. De nieuwe woning zal voldoen aan de meest recente eisen op het gebied van duurzaamheid, zo zal deze gasloos worden gebouwd. De toekomstwaarde van het perceel stijgt dan ook aanzienlijk in vergelijking met de huidige situatie.
4.4
Conclusie
Als gevolg van het initiatief worden de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde van het plangebied verbeterd. In totaliteit wordt gesteld dat de ontwikkeling het bebouwingslint van De Streek versterkt en hierbij recht doet aan het verleden.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
18
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
HOOFDSTUK 5
TOETSING INITIATIEF AAN BELEIDSKADERS
Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifieke voor dit plangebied geldende uitgangspunten weergegeven.
5.1
Rijksbeleid
5.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
5.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor de leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor de leefomgeving. Dit is nodig om de opgenomen doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving.
5.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal.
2.
Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair.
3.
Sterke en gezonde steden en regio’s Er zijn vooral in steden en stedelijke regio’s nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio’s behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio’s geborgd.
4.
Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
19
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan.
5.1.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking In de SVIR (voorganger NOVI) is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Op 1 juli 2017 is de Ladder in het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd. Aanleiding voor de wijziging waren de in de praktijk gesignaleerde knelpunten bij de uitvoering van de Ladder en de wens om te komen tot een vereenvoudigt en geoptimaliseerd instrument. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij geldt een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘bestaand stedelijk gebied’ en ‘stedelijke ontwikkeling’. In de Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: bestaand stedelijk gebied: ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur’.
stedelijke ontwikkeling: ´ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.´ Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling (de komende tien jaar, zijnde de looptijd van het bestemmingsplan) verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit).
5.1.2
Toetsing van het initiatief aan de uitgangspunten in het rijksbeleid
Het rijksbeleid laat zich niet specifiek uit over dergelijke kleinschalige ontwikkelingen. Het voornemen raakt geen rijksbelangen zoals opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Wat de “Ladder voor duurzame verstedelijking” betreft is een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van belang. Hierin is uitgesproken dat met de realisatie van 11 woningen niet voorzien wordt in een woningbouwlocatie of andere stedelijk ontwikkeling als bedoeld in artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (ABRS 16 september 2015, 201501297/1/R4). Deze ruimtelijke onderbouwing voorziet in maximaal één grondgebonden woning. Gelet op de hiervoor genoemde uitspraak van de Afdeling is in voorliggend geval dan ook geen sprake van een stedelijke ontwikkeling als bedoeld in het Besluit ruimtelijke ordening. Geconcludeerd wordt dat geen verdere toetsing plaats hoeft te vinden aan de “Ladder voor duurzame verstedelijking” en dat het initiatief voldoet aan het rijksbeleid.
5.2
Provinciaal beleid
Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. Het belangrijkste plan betreft de Omgevingsvisie Overijssel, welke is verankerd in de Omgevingsverordening.
5.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
De Omgevingsvisie is een integrale visie waarin de beleidsambities en doelstellingen staan die van provinciaal belang zijn voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving van Overijssel. Het uitgangspunt is gericht op het jaar 2030. De visie biedt kaders in de vorm van ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
20
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld stedelijke omgeving. Daarbinnen krijgen gemeenten, waterschappen, maatschappelijke organisaties en andere initiatiefnemers mogelijkheden om ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren. De opgaven en kansen waar de provincie Overijssel voor staat, zijn verwerkt in centrale beleidsambities voor negen beleidsthema's. Deze beleidsthema's worden benaderd vanuit de overkoepelende rode draden duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en sociale kwaliteit. • •
•
5.2.2
Duurzame ontwikkeling voorziet in de behoefte van de huidige generatie, zonder voor toekomstige generaties de mogelijkheden in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien. Ruimtelijke kwaliteit is datgene wat de ruimte geschikt maakt en houdt voor wat voor mens, plant en dier belangrijk is. Ruimtelijke kwaliteit gaan vooral over 'goed': mooi, functioneel en toekomstbestendig. Sociale kwaliteit gaat over het welzijn of 'goed voelen' van de mens. In de omgevingsvisie gaat het over het welzijn van de mens in relatie tot de fysieke leefomgeving.
Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is.
5.2.3
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: 1. 2. 3.
Of - generieke beleidskeuzes: keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn; Waar – ontwikkelingsperspectieven: perspectieven die richting geven aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden; Hoe – gebiedskenmerken: op basis hiervan gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag ‘hoe’ een ontwikkeling invulling krijgt.
Afbeelding 5.1 geeft het uitvoeringsmodel schematisch weer.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
21
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
Afbeelding 5.1
5.2.4
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld.
5.2.4.1 Of - generieke beleidskeuzes In voorliggend geval zijn met name artikel 2.1.3, 2.2.2 en 2.11 van de Omgevingsverordening Overijssel van belang. Hierna wordt nader ingegaan op de genoemde artikelen. Artikel 2.1.3 Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik Op basis van dit artikel mogen bestemmingsplannen uitsluitend voorzien in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de groene omgeving (niet bestaand bebouwd gebied/geen gronden voor stedelijke functies binnen een kern), wanneer aannemelijk is gemaakt dat voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie en dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.1.3 van de Omgevingsverordening Overijssel In dit geval is sprake van een ontwikkeling op een binnenstedelijke locatie in bestaand bebouwd gebied (bestaand bedrijfsperceel). Van extra ruimtebeslag op de groene omgeving is geen sprake. Geconcludeerd wordt dat de gewenste woningbouwontwikkeling voldoet aan de bepalingen zoals opgenomen in artikel 2.1.3.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
22
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld Artikel 2.2.2 Realisatie nieuwe woningen Op basis van dit artikel mogen bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen enkel voorzien in de realisatie van nieuwe woningen, indien de behoefte daaraan in aangetoond door middel van actueel onderzoek woningbouw. Hierbij moet worden aangesloten bij de woonafspraken, zoals die zijn gemaakt tussen gemeente en provincie op basis van regionale afstemming. Er mag enkel worden voorzien in 80% van de behoefte aan nieuwe woningen. Bij bestemmingsplannen van gemeenten, waarvoor woonafspraken van toepassing zijn, mag in een hoger percentage worden voorzien (maximaal 100% van de vastgestelde behoefte). Toetsing van het initiatief aan artikel 2.2.2 van de Omgevingsverordening Overijssel Het plangebied is aan te merken als een inbreidingslocatie. Opgemerkt wordt dat de hier te realiseren woning is bedoeld voor de lokale behoefte en wordt toegevoegd binnen een bestaand bebouwingslint. Tevens wordt in paragraaf 5.3.5 aangetoond dat voorliggend plan in zeer beperkte mate bijdraagt aan de behoefte naar nieuwe vrijstaande woningen in De Streek. Geconcludeerd wordt dat de gewenste woningbouwontwikkeling voldoet aan de bepalingen zoals opgenomen in artikel 2.2.2.
Artikel 2.11 Cultureel erfgoed Op basis van dit artikel moet in de toelichting op bestemmingsplannen worden aangegeven op welke wijze bij de planontwikkeling rekening is gehouden met de aanwezige cultuurhistorische waarden. Toetsing van het initiatief aan artikel 2.11 van de Omgevingsverordening Overijssel Het plangebied bevindt zich binnen de begrenzing van een karakteristieke dorpsgezicht (De Streek), zoals dat is verwoord in de aanwijzing dorpsgezicht d.d. 18 oktober 1993 en het document 'Staphorst een eigen wereld' van 31 mei 2005. Voor wat betreft de architectuur van de woning, de inrichting en materiaalgebruik van het erf en de projectering van de bebouwing op de kavel is rekening gehouden met het cultuurhistorisch waardevolle dorpsgezicht van De Streek. Dit is planologisch verankerd doordat in de regels de dubbelbestemming ‘Waarde – Beschermd dorpsgezicht’ overeenkomstig het moederplan is overgenomen. De ontwikkeling sluit dan ook aan bij artikel 2.11 van de Omgevingsverordening. Bij de overige afwegingen in de eerste fase ‘Of - generieke beleidskeuzes’ zijn er verder geen aspecten die bijzondere aandacht verdienen.
5.2.4.2 Ontwikkelingsperspectieven Het plangebied behoort tot het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’. In afbeelding 5.2 is een uitsnede van de ontwikkelingsperspectievenkaart opgenomen, waarin het plangebied indicatief is ingetekend met de blauwe omlijning.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
23
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
Afbeelding 5.2
Uitsnede ontwikkelingsperspectievenkaart Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’ De steden en dorpen buiten de stedelijke netwerken mogen altijd bouwen voor de lokale behoefte aan wonen, werken en voorzieningen, inclusief lokaal gewortelde bedrijvigheid, mits onderbouwd en regionaal afgestemd. Herstructurering en transformatie van de woon-, werk-, voorzieningen- en mixmilieus moeten deze vitaal en aantrekkelijk houden en de diversiteit aan milieus versterken. Toetsing van het initiatief aan het “Ontwikkelingsperspectief” In voorliggend geval wordt ter plaatse van een open plek binnen het bestaand stedelijk gebied voorzien in een zeer beperkt deel van de woningbehoefte in de kern Staphorst (De Streek). Als gevolg van het voornemen blijft het milieu vitaal en aantrekkelijk. Geconcludeerd wordt dat het ontwikkelingsperspectief ‘Woon- en werklocaties buiten de stedelijke netwerken’ zich niet verzet tegen de voorgenomen herontwikkeling.
4.2.4.3 Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch-cultuurlandschap, stedelijke laag en de laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. De locatie is gelegen in stedelijk gebied. Dit betekent dat de 'Natuurlijke laag' en de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap' buiten beschouwing kunnen blijven aangezien deze (oorspronkelijke) waarden niet meer voorkomen in het plangebied en redelijkerwijs ook niet meer te herstellen zijn. 1.
De “Stedelijke laag“
De locatie is op de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Stedelijke laag’ aangeduid met het gebiedstype ‘Bebouwingsschil 1900-1955’. Afbeelding 5.3 betreft een uitsnede van de gebiedskenmerkenkaart van de “Stedelijke laag”. Het plangebied is met de blauwe omlijning ingetekend.
BJZ.nu Ruimtelijke Plannen en Advies
24
“De Streek, partiële herziening Vlakkenweg 2” Vastgesteld
Afbeelding 5.3
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Stedelijke laag” (Bron: Provincie Overijssel)
‘Bebouwingsschil 1900 – 1955’ De bebouwingsschil 1900 – 1955 bestaat uit gemengde stadwijken en woonwijken direct aansluitend op de historische centra en binnensteden. Deze stadswijken kennen een gesloten, compacte vorm (bouwblokken) en zijn veelal opdeelbaar in wijken met eigen karakter. De wijken worden van elkaar gescheiden door doorgaande lanen, singels en stadsstraten. Kenmerkend in de bebouwing is de verwantschap in architectuurstijlen en aandacht voor architectonische details en verbijzondering van gebouwen op specifieke plekken als straathoeken. De schil is op te delen in wijken met individuele panden, gekenmerkt door veel variatie in bebouwing en veel (individueel en openbaar) groen. De stadsassen doorkruisen deze bebouwingsschil veelal en vormen belangrijke verbindingsassen tussen de stedelijke centra, stationsgebieden en het hoofdinfrastructuurnetwerk rond de steden. Toetsing van het initiatief aan de ‘Stedelijke laag’ Met het realiseren van de gewenste woning wordt bij de situering en het ontwerp rekening gehouden met omliggende functies en bestaande bebouwingsstructuren. Wat betreft bouwmogelijkheden wordt aangesloten bij een woonbestemming uit het geldende bestemmingsplan. De bouwkenmerken worden afgestemd op de omgeving, zodat de woning en de ondergeschikte bebouwing qua bouwmassa en verschijningsvorm goed opgaan in het bebouwingskarakter van de omgeving.