bijlage 2 - Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Tekst van het document
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023 Toelichting
In opdracht van
Datum
Gemeente Staphorst
november 2023
Auteur(s)
Kenmerk
Wim Faessen
r2023-0045WFA
ABF Research Verwersdijk 8, 2611 NH Delft +31 (0) 15 27 99 300 • info@abf.nl • www.abfresearch.nl Copyright ABF Research 2023 De informatie in dit rapport is met de grootste zorg samengesteld. ABF Research aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele fouten, onnauwkeurigheden of onvolledigheden. Het gebruik van (onderdelen van) dit rapport is toegestaan mits de bron duidelijk wordt vermeld
Inhoudsopgave 01 De woningmarkt in de afgelopen jaren
5
1.1
Woningmarkt in beweging
6
1.2
Rijksbeleid
9
02 Woonagenda en Woondeal voor West Overijssel
11
2.1
Woonagenda West-Overijssel 2021-2025
12
2.2
Woondeal West-Overijssel
14
03 Ontwikkelingen bevolking, huishoudens en woningvoorraad
16
3.1
Bevolking
17
3.2
Woningvoorraad
24
04 Toekomstige ontwikkeling bevolking, huishoudens en doelgroepen
27
4.1
Bevolking
28
4.2
Huishoudens en doelgroepen
30
05 Optimale nieuwbouwprogramma
35
06 Lokale inzichten
41
6.1
Rondetafelgesprek om lokale inzichten op te halen
42
6.2
Beleid en plannen vakantieparken
45
6.3
Huidige bouwplannen gemeente
46
07 Aanbevelingen
47
Bijlagen
49
Bijlage A: Woningmarktsimulatiemodel Primos Woningmarkt
50
Bijlage B: Lokale input: uitnodiging rondetafelgesprek
62
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
ABF Research Verwersdijk 8 • 2611 NH Delft • +31 (0) 15 27 99 300 • info@abf.nl • www.abfresearch.nl
01 De woningmarkt in de afgelopen jaren De woningmarkt is voortdurend in beweging. Vraag en aanbod zijn verwikkeld in een permanent afstemmingsproces, waarbij de actoren (huishoudens en personen, woningaanbieders, woningontwikkelaars, woningfinanciers, en overheden) reageren op de economische en demografische omstandigheden en verwachtingen, op de woningprijzen en op de geldende en voorgenomen beleidsregels voor de woningmarkt.
1.1 Woningmarkt in beweging De woningmarkt is voortdurend in beweging. Vraag en aanbod zijn verwikkeld in een permanent afstemmingsproces, waarbij de actoren (huishoudens en personen, woningaanbieders, woningontwikkelaars, woningfinanciers, en overheden) reageren op de economische en demografische omstandigheden en verwachtingen, op de woningprijzen en op de geldende en voorgenomen beleidsregels voor de woningmarkt.
Sterke toename (statistisch) woningtekort In 2022 kende Nederland een exceptionele bevolkingsgroei.1 Mede daarom heeft het CBS haar nationale bevolkingsprognose bijgesteld. Naast de hogere verwachte bevolkingsomvang en een snellere daling van de gemiddelde huishoudensgrootte, zorgt ook het beleid inzake de maximering van de verpleeghuiscapaciteit voor een grotere huishoudensgroei. In het nieuwe WOZO-programma van het Ministerie van VWS mag het aantal institutionele plaatsen voor 65-plussers niet verder oplopen dan 135.000 plaatsen. Dat betekent dat in de toekomst minder mensen in een ‘instelling’ zullen gaan wonen en de zogeheten institutionele bevolking minder snel toeneemt. Het aantal huishoudens neemt daardoor extra toe. Het statistisch woningtekort is daarmee in één jaar tijd met 75.000 woningen toegenomen tot 390.000 woningen (4,8% van de woningvoorraad). Dit is niet alleen het gevolg van de sterke bevolkingsgroei maar ook van een betere meting van de beschikbare langdurige leegstand van woningen die heeft geleid tot een lagere inschatting van het aantal beschikbare woningen met 40.000. Bij een tekortpercentage van 2% is er sprake van een normale spanning op de woningmarkt. Om dat te bereiken zouden (per direct) 223.000 woningen aan de voorraad toegevoegd moeten worden.
Naast het inlopen van het tekort zal de woningvoorraad ook uitgebreid moeten worden om de verwachte toename van het aantal huishoudens op te vangen. De woningbouwverwachtingen voor de eerstkomende jaren zijn echter niet positief. Op basis van het aantal woningen in aanbouw en het aantal verleende bouwvergunningen wordt geschat dat de nieuwbouw de komende jaren gaat afnemen, waarna er vanaf 2025 een inhaalslag in de woningproductie gaat plaatsvinden. Het statistisch woningtekort loopt daarmee de eerste jaren naar verwachting niet of nauwelijks terug en wordt voor 2027 op 4,7% geraamd. In 2031 zal volgens de verwachtingen het tekort licht gedaald zijn tot 3,8%. De uitbreiding van de woningvoorraad heeft kortom geen gelijke tred gehouden met het groeiende aantal huishoudens en met de volgens de prognoses te verwachten grotere bevolkings- en huishoudensgroei dan eerder voorspeld blijft het inlopen van het woningtekort een lastige opgave, zeker in een tijd waarin de crises zich aaneenrijgen en elkaar beïnvloeden (stikstofcrisis, energiecrisis, klimaatcrisis, personeelscrisis, economische crisis, etc.). 1
https://abfresearch.nl/publicaties/primos-2023/
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
6
Economie en koopwoningmarkt Sinds begin 2022 is de hypotheekrente sterk gestegen en de maximale leencapaciteit van huishoudens gedaald. Hierdoor zijn in de loop van 2022 de prijzen van bestaande koopwoningen gedaald, na een sterke stijging in de jaren daarvoor. De prijzen van nieuwbouwwoningen zijn echter niet gedaald, waardoor de financierbaarheid van nieuwbouw is verslechterd en er minder nieuwbouwwoningen worden verkocht. De onzekerheden ten aanzien van de toekomstige ontwikkeling van de economie, hypotheekrente en huizenprijzen zijn groot.
Woningwaarde sterk gestegen Op 1 januari 2023 bedroeg de gemiddelde WOZ-waarde van een woning in Nederland 369 duizend euro. Dat is 16,4% meer dan een jaar eerder en de hoogste waarde ooit.2
De WOZ-waarde voor 2023 is de door de gemeenten vastgestelde marktwaarde van alle woningen per 1 januari 2022. De WOZ-waarde wordt door de overheid gebruikt om de hoogte van een aantal belastingen en heffingen te bepalen, zoals de onroerendzaakbelasting (OZB), inkomstenbelasting en waterschapsbelasting. De WOZwaarde volgt de prijsontwikkeling van bestaande koopwoningen met een jaar vertraging. De prijsontwikkeling van bestaande koopwoningen en WOZ-waarde zijn niet één op één vergelijkbaar. Bij de berekening van de ontwikkeling van de WOZ-waarde worden alle woningen meegenomen, ook huurwoningen en niet verkochte koopwoningen. Daarnaast verandert de woningvoorraad door nieuwbouw en sloop, wat over het algemeen zorgt voor een hogere WOZ-waarde. Meestal hebben nieuwbouwwoningen een hogere WOZ-waarde dan de woningen die verdwijnen door sloop.
In Staphorst is de gemiddelde woningwaarde iets lager dan nationaal maar iets hoger dan in de provincie (326 duizend euro) en de COROP-regio Noord-Overijssel (333 duizend euro). Voor 2023 komt deze uit op 350 duizend euro, tegenover 317 duizend in 2022, een stijging van ruim 10%. Ten opzichte van 2015 is de WOZ-waarde van woningen in Staphorst met 45% gestegen, een geringere stijging dan in de overige gebieden.
2
Gemiddelde WOZ-waarde woningen 16,4 procent hoger (cbs.nl)
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
7
Tabel 1-1: Gemiddelde WOZ-waarde woningen (2015-2023) Bron: CBS KWB
8
WOZ-waarde - Staphorst Gemeente Staphorst
COROP-gebied Noord-Overijssel
Provincie Overijssel
Nederland
x €1.000 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023
241 241 245 252 264 276 291 317 350
202 205 210 218 230 248 264 291 333
192 192 196 205 217 235 251 280 326
206 209 216 230 248 271 290 317 369
Toenane 2015-2023 in %
45%
65%
70%
79%
Grote vraag naar betaalbare koopwoningen Door de stijging van de woningprijzen is de bereikbaarheid van een koopwoning voor veel huishoudens uit het zicht geraakt. Voor veel starters en andere woningzoekenden met een lager of middeninkomen is de maximale hypotheek ontoereikend om de gevraagde woningprijs op te hoesten, laat staan te overbieden. De vraag naar betaalbare koopwoningen is daarmee sterk gestegen, zoals ook blijkt uit de resultaten van de ABF Woningmarktverkenning 2022-20373, pagina’s 2 en 26. Het beschikbare aanbod van betaalbare koopwoningen is door de stijging van de WOZ-waarde echter sterk gedaald.
Grote druk op (sociale) huurmarkt Voor veel huishoudens is het dus moeilijk zo niet onmogelijk een woning te kopen. Ook naar huurwoningen is de vraag echter groot. Voor huishoudens die zijn aangewezen op een sociale huurwoning is het aanbod gering en is de wachttijd groot. De wachtlijsten zijn lang en de diverse specifieke aandachtsgroepen (statushouders, buitenlandse arbeidskrachten, uitstromers instellingen) die al dan niet met voorrang worden geplaatst beperken de toegang tot de sociale huurmarkt nog verder. Particuliere huurwoningen zijn ook schaars en vaak (te) duur. Potentiële kopers die voor wie de koopsector te duur is geworden richten zich vervolgens op de huursector waardoor de concurrentie daar nog groter is geworden. Volgens informatie van Woningstichting VechtHorst, de enige woningcorporatie in Staphorst, is de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning in Staphorst circa 2 jaar. Het aantal huurwoningen in Staphorst is echter zeer gering en het aantal mutaties is beperkt, zo’n 40 per jaar.
3
https://open.overheid.nl/documenten/ronl-56cff98369bf1167f31fba7cd7b474152166062f/pdf
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
1.2 Rijksbeleid Het Rijksbeleid is van grote invloed op de woningvraag en het gedrag van aanbieders van woningen. Zo hebben de volgende maatregelen invloed op het functioneren van de huursector: ●
Wijziging woningwet 2022, met onder andere richtlijnen voor huurprijzen, huurtoeslag, en het toewijzen van huurwoningen
●
Afschaffing verhuurdersheffing vanaf 2023 waarmee corporaties weer meer financiële middelen krijgen om te investeren en nieuwe woningen te bouwen
●
Wet goed verhuurderschap (2023) om huurmisstanden te voorkomen
Voor de koopsector zijn de volgende recente maatregelen van belang: ●
Opkoopbescherming (2022), om woningzoekenden meer kans te geven op een betaalbare koopwoning, in gebieden met schaarste aan goedkope en middeldure koopwoningen of in buurten waarin de leefbaarheid onder druk staat door het opkopen van woningen voor verhuur
●
Afschaffen jubelton (2023), waarmee de mogelijkheden van financiële ondersteuning door ouders of andere weldoeners (de zogenaamde ‘jubelton’) worden beperkt4 en er een gelijker speelveld ontstaat voor starters die geen ondersteuning kunnen krijgen.
De site van de Rijksoverheid biedt meer informatie over deze wijzigingen5. In 2022 is minister De Jonge voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) met de Nationale Woonen Bouwagenda (NWBA)6 en zes onderliggende beleidsprogramma’s gekomen: 1.
Programma Betaalbaar wonen
2.
Programma Een thuis voor iedereen
3.
Programma Wonen en zorg voor ouderen
4.
Programma Woningbouw
5.
Programma Verduurzaming gebouwde omgeving
6.
Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid.
De beleidsvoornemens die in die programma’s zijn aangekondigd – zoals de regulering middenhuur – zijn niet meegenomen in deze woningmarktverkenning7 . Enkele van de beleidsvoornemens hebben mogelijk in de toekomst wel invloed op de omvang van vraag en aanbod per segment in Staphorst. Deze zouden daarmee ook invloed kunnen hebben op de gewenste (kwalitatieve) invulling van het bouwprogramma.
4
https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/03/08/kabinet-verlaagt-schenkingsvrijstelling-eigen-woning-per-1-januari-2023 5 BZK: nieuwe wetten en wijzigingen per 1 januari 2022 | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl 6 Nationale Woon- en Bouwagenda | Home | Volkshuisvesting Nederland 7
Het woningmarktmodel Socrates 2023 (waarmee deze verkenning is uitgevoerd) is in oktober 2023 opgeleverd. Ten tijde van het opstellen van het model waren de beleidsplannen nog onvoldoende uitgewerkt om mee te kunnen nemen. Op het moment van afronden van deze rapportage is ook nog niet zeker of de aangekondigde plannen allemaal in ongewijzigde vorm doorgaan of niet, mede door de val van het Kabinet Rutte IV.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
9
■
Als gevolg van de regulering middenhuur8 en de hervorming van het woningwaarderingsstelsel (WWS)9 zou een deel van de huidige voorraad dure huurwoningen (boven € 1.030) in Staphorst en de rest van de regio – bij mutatie – naar het (gereguleerde) middenhuursegment kunnen verschuiven. Ook zijn er huidige vrijesectorhuurwoningen die bij mutatie in het sociale huursegment verhuurd zouden moeten worden.
■
Aan de andere kant zullen private verhuurders waarschijnlijk ook meer woningen gaan verkopen (uitponden) waardoor het aantal omzettingen van huur naar koop zal toenemen. Dit zou kunnen leiden tot een daling van het aantal vrijesectorhuurwoningen en sociale huurwoningen van private verhuurders en dus tot een groter tekort aan woningen in deze segmenten. Ook de stapeling van fiscale maatregelen kan bijdragen aan een toename van het aantal omzettingen van huur naar koop.
■
Hoe dit precies uitpakt op de woningmarkt in Staphorst en de rest van de regio valt nu echter niet te zeggen. Dit is afhankelijk van de precieze kenmerken van de huurvoorraad, gedragsreacties bij verhuurders en de economische omstandigheden.
■
De vrije huursector in Staphorst – met een huur boven de liberalisatiegrens – vormt slechts een beperkt deel van de totale woningvoorraad (ca. 4%)10. Eventuele verschuivingen tussen prijsklassen binnen dit segment of verschuivingen van huur naar koop zullen dus slechts beperkt gevolgen hebben voor de samenstelling van de lokale woningvoorraad als geheel.
Vanwege deze onzekerheden is in deze woningmarktverkenning geen rekening gehouden met de regulering middenhuur, hervorming van het WWS en de fiscale maatregelen.
8
De maximale aanvangshuurprijzen volgens het WWS worden volgens het wetsvoorstel Betaalbare huur van toepassing op alle woningen tot en met 186 punten. 9 Het gaat daarbij niet alleen om de aanpassingen aan de puntentelling zelf (meer punten voor gunstige energielabels en buitenruimte) maar ook om het dwingend maken van het WWS. 10 De totale private huurvoorraad, dat wil zeggen alle huurwoningen (ongeacht huurprijs) niet van corporaties, maakt 11% van de totale woningvoorraad in Staphorst uit.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
10
02 Woonagenda en Woondeal voor West Overijssel Tussen Rijk, provincie, regio en gemeenten worden afspraken gemaakt over de woningbouw. Het doel hiervan is de woningbouw te versnellen en het woningtekort terug te dringen, In de Woonagenda West-Overijssel en de Woondeal West-Overijssel zijn de ambitie van de regio en de afspraken tussen het Rijk en de gemeenten in de regio benoemd.
2.1 Woonagenda West-Overijssel 2021-2025 Op 24 februari 2021 is de regionale Woonagenda West-Overijssel 2021-202511 vastgesteld. In deze Woonagenda schetsen gemeenten en provincie, gevoed door woningcorporaties, marktpartijen en andere partners zoals bouwers en ontwikkelaars, hun gezamenlijke inzet voor een kwantitatieve en kwalitatieve balans op de woningmarkt. Daarbij wordt ruim baan gegeven voor de lokale woningbehoefte en tekorten. De regio wil een groei van 35.000 – 40.000 huishoudens tot 2030 accommoderen. De toenmalige opgave van de plancapaciteit reikte tot zo’n 26.000 woningen in harde en zachte plannen, resulterend in een gewenste toevoeging van extra plancapaciteit voor 9.000 tot 14.000 woningen in WestOverijssel tot 2030.
Tabel 2-1: Inventarisatie plancapaciteit West-Overijssel in Woonagenda West-Overijssel 2021-2025, pag.12) (najaar 2020)
Voor Staphorst bedroeg de totale plancapaciteit tot 2030 dus 465 woningen. Volgens de planmonitor voorjaar 2023, door de provincies per gemeente aangeleverd aan ABF Research ten behoeve en 11
Regionale-woonagenda-West-def.PDF (d3v5xt11159cxv.cloudfront.net)
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
12
gebruikt 12 is de plancapaciteit tot en met 2030 inmiddels toegenomen tot 655 woningen, ruim voldoende voor het huidige woningbouwprogramma van de gemeente van minstens 330 woningen. Dit woningbouwprogramma van augustus 2023 is opgenomen in de volgende tabel.
Tabel 2-2: Bouwprogramma* Staphorst (augustus 2023) Bron: Gemeente Staphorst
Inbreiding en transformatie (meer dan vijf wooneenheden) Kern Aantal toevoegingen Soortregulier Staphorst 14 Huur-flexwoningen Staphorst 25 Herstructurering S03, Sociale huurwoningen en – appartementen Staphorst 23 Dienstencentrum, sociale huurappartementen Staphorst 9 Rijksweg 2: 4 appartementen, 5 woningen Rouveen 8 Sociale huur app. (Plus 20 wonen en zorg) Projecten Staphorst Rouveen Rouveen IJhorst
116 80 ? 36
De Slagen, 11 sociaal en de rest koop Rouveen-Zuid fase 1, 10 sociaal en de rest koop Versnellen bouw sociale huur Poeleweg IJhorst, koop en particuliere huur
Extra nieuwbouwlocaties wanneer daar vraag naar blijkt te zijn. Rouveen Staphorst Staphorst
? ? ?
Fasen 2 en 3 Rouveen-Zuid Een volgende fase van De Slagen Transformatielocaties
IJhorst
?
Eventuele nieuwe locatie voor inbreiding en/of uitbreiding
‘* Inbreiding, transformatie en projecten > 5 woningen
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/07/06/inventarisatie-plancapaciteit-voorjaar-2023 12
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
13
2.2 Woondeal West-Overijssel Het Rijk wil met regionale Woondeals het landelijk woningtekort oplossen en de woningbouw versnellen. De woondeals zorgen voor een versterking van de samenwerking rond volkshuisvesting, zodat alle betrokken partijen (Rijk, provincie, gemeente, woningcorporaties en marktpartijen, precies weten hoeveel, voor wie en waar er gebouwd kan worden. Twee derde van de te bouwen woningen moet betaalbaar zijn. Per gemeente wordt een eerlijk deel van de regionale opgave opgepakt, passend bij de lokale opgave en het karakter van de gemeente. De Woondeal voor West-Overijssel13 is getekend op 2 december 202214:
De regio West-Overijssel zat zich , in samenwerking met corporaties en marktpartijen, in voor de realisatie van minimaal 28.200 woningen tot en met 2030 (twee derde van de opgave in de hele Provincie Overijssel. In de regionale woonagenda is de ambitie opgenomen om tot en met 2030 40.000 woningen toe te voegen. Hoewel deze ambitie overeind blijft worden in de Woondeal echter afspraken over minder woningen, namelijk 28.200. Elke gemeente neemt daarbij een eerlijk deel, een ‘fair share’ van de regionale opgave. Dat betekent dat elke gemeente een bijdrage levert aan de regionale opgave die past bij de lokale opgave en het karakter van de gemeente. Een aandeel van 2,4% in de huidige regionale woningvoorraad zou voor Staphorst uitkomen op ongeveer 675 woningen.
13
West-Overijssel bestaat uit de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. 14 Woondeal West-Overijssel | Rapport | Rijksoverheid.nl
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
14
De gemeente dragen daarbij zorg voor voldoende plancapaciteit (130% van de te realiseren woningen) voor de realisatie van de met de provincie afgesproken woningbouwopgave in de regio. Op de woningbouwopgave te realiseren is het noodzakelijk de zachte plannen worden omgezet naar harde plannen. Bij een aantal van 675 woningen zou de plancapaciteit volgens deze regel dus 880 moeten bedragen. Daarbij zijn twee aandachtspunten genoemd: 1)
Externe factoren zoals stikstof- en CO2-regelegeving, stijgende prijzen en wachttijden in de bouw en een eventuele economische of woningmarktcrisis beïnvloeden het realiteitsgehalte van de opgave en plannen. Dit vraagt volgens de regio om flexibiliteit in de aantallen en op een focus op uitvoering en realisatie.
2)
Gemeenten ervaren een groot tekort aan ambtelijke capaciteit in de planprocedures. De mate waarin vergunningen sneller kunnen worden verleend en zachte plannen hard gemaakt kunnen worden is sterk afhankelijk van het vergroten van de ambtelijke capaciteit.
Door de regio zijn sleutelprojecten aangewezen, die 88% van de opgave herbergen. Dit zijn projecten met een significante impact op de betreffende stad of kern, projecten die onderdeel zijn van de verstedelijkingsstrategie, die bijdragen aan de ambities van de woonagenda en aan versnelling van de woningbouw door vóór 2026 te starten met de bouw. Al deze sleutelprojecten liggen buiten de gemeente Staphorst. De Woondeal vermeldt ook dat In de Provincie Overijssel flexwonen een belangrijke rol kan spelen in de opgave. Flexwonen wordt gezien als een middel om versnelling, doorstroming en vernieuwing op gang te brengen. Flexwonen is daarbij meer dan tijdelijk gebruik van locaties. Transformatie van een bestaand gebouw, een (tijdelijk) andere benutting van de voorraad (bijvoorbeeld woningsplitsing of vakantieparken) en het gebruik van permanente gebouwen voor tijdelijke bewoning (waaronder huurcontracten voor bepaalde tijd) vallen hier ook onder.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
15
03 Ontwikkelingen bevolking, huishoudens en woningvoorraad Een vooruitblik van de woningmarkt wordt gebaseerd op de ontwikkelingen in het recente verleden. Daarom belichten we in dit hoofdstuk de ontwikkelingen op het vlak van bevolking, huishoudens en woningvoorraad in Staphorst tussen 2015 en 2022. Deze hebben immers geleid tot de startsituatie in 2022 van waaruit de toekomst wordt verkend.
3.1 Bevolking 3.1.1
17
Inwoners Het inwonertal van de gemeente Staphorst is sinds 2015 met 1.220 personen toegenomen. Er is sprake geweest van een gestage groei, met een dip in het jaar 2021.
Figuur 3-1: Ontwikkeling bevolking gemeente Staphorst (2015 tot 2023) Bron: CBS
Inwonertal Staphorst
17.800
17.640
17.600 17.400 17.200 17.000 16.800 16.600
16.420
16.400
16.200 16.000 2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Bevolking
De groei van de bevolking vanaf 2015 is niet gelijk verdeeld over de kernen in de gemeente. Zoals te zien is in onderstaande Figuur 3-2 is vooral de bevolking in de kernen Rouveen en IJhorst gestegen, terwijl die in de kernen Staphorst en Punthorst sinds 2015 nauwelijks is gegroeid. Voor een belangrijk deel heeft de groei te maken met de uitbreiding van de woningvoorraad, waarover meer in paragraaf 3.2.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Figuur 3-2: Ontwikkeling bevolking grootste kernen Staphorst (2015 tot 2022) Bron: CBS
18
Inwonertal kernen Staphorst 0
2.000
4.000
6.000
8.000
8.765 8.780
Staphorst (kern) 3.240 3.750
Rouveen (kern) 1.390 1.575
IJhorst
940 965
Punthorst
2015
3.1.2
10.000
2022
Componenten bevolkingsontwikkeling De bevolking van een gemeente ontwikkelt zich langs drie lijnen: natuurlijke aanwas (geboorte minus sterfte), binnenlandse migratie (binnenlandse vestiging minus binnenlands vertrek) en buitenlandse migratie (immigratie minus emigratie). Voor Staphorst vormt de natuurlijke aanwas de belangrijkste factor, zie Figuur 3-4. Met een jaarlijks aantal levendgeborenen van gemiddeld bijna 250, tegenover zo’n 120 overledenen is er sprake van een groot geboorte-overschot van bijna 130 personen per maand. Zoals te zien is in Figuur 3-3 ligt de vruchtbaarheid van vrouwen, uitgedrukt als het aantal geboorten per 1.000 vrouwen in de vruchtbare leeftijd, in Staphorst nog steeds op een relatief hoog niveau ten opzichte van die voor de regio Zwolle of Nederland.
Figuur 3-3: Geboorten per 1.000 vrouwen in vruchtbare leeftijd
Geboorten per 1.000 vrouwen in vruchtbare leeftijd 80 70 60 50
40 30 2015
2016
Gemeente Staphorst
2017
2018
2019
Migratieregio (ABF) Zwolle
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
2020
2021 Nederland
Tussen 2016 en 2018 is het aantal vestigers groter geweest dan het aantal vertrekkers maar vanaf 2019 zijn er meer vertrekkers dan vestigers geweest. Gemiddeld zijn er zo’n 540 vestigers en zo’n 560 vertrekkers per jaar. In 2022 is het aantal vestigers sterk toegenomen en het aantal vertrekkers sterk gedaald, met een klein vestigingsoverschot tot gevolg. De buitenlandse migratie heeft door de jaren heen een klein positief saldo gekend maar is in 2022 sterk gestegen. Dit komt vooral door de inschrijving van Oekraïners in Staphorst dat jaar. Figuur 3-4: Componenten bevolkingsontwikkeling, gemeente Staphorst (2015 t/m 2022) Bron: CBS
Componenten bevolkingsontwikkeling
250 200 150 100 50 0
-50 -100
Natuurlijke aanwas
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
-150
Saldo Binnenlandse migratie
Saldo Buitenlandse migratie
Tabel 3-1: Componenten bevolkingsontwikkeling, gemeente Staphorst (2015 t/m 2022) Bron: CBS
Natuurlijke aanwas Saldo Binnenlandse migratie Saldo Buitenlandse migratie Bevolking totaal Levendgeborenen Overledenen Binnenlandse vestiging Binnenlands vertrek Immigratie Emigratie incl admin. Correcties
3.1.3
2015 147 -21 -4 16.421
2016 139 5 3 16.544
2017 89 10 6 16.691
2018 115 60 31 16.797
2019 149 -35 27 17.003
2020 135 -47 28 17.145
2021 112 -97 3 17.261
2022 129 8 218 17.282
Som 1.015 -117 312
251 104 440 461 39 43
248 109 528 523 36 33
235 146 606 596 45 39
243 128 622 562 63 32
262 113 554 589 66 39
260 125 541 588 60 32
231 119 513 610 39 36
251 122 571 563 295 77
1.981 966 4.375 4.492 643 331
Gemiddelde 127 -15 39
247 121 543 561 50 36
Verhuizingen Verhuizingen vinden niet alleen over de gemeentegrenzen plaats maar vooral ook binnen de gemeentegrenzen. Het CBS spreekt in dat geval van binnenverhuizingen. Het aantal personen dat jaarlijks binnen de gemeente verhuist is doorgaans groter dan het aantal personen dat vanuit een andere gemeente naar Staphorst verhuist of het aantal personen dat vanuit Staphorst naar een andere gemeente verhuist. Het aantal immigranten in Staphorst is jaarlijks relatief beperkt, behalve in 2022 toen zoals aangegeven veel Oekraïners zich in de gemeente hebben ingeschreven.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
19
Figuur 3-5: Verhuisde personen, gemeente Staphorst (2015 t/m 2022) Bron: CBS
20
Verhuisde personen 2.500 2.000
1.566 1.500 461 1.000
440
500
2.068
2.085
596
562
1.777 523 528
606
622
1.968
2.219
1.916
1.941
589
588
612
563
554
541
517
571
295
583
657
782
806
720
695
737
623
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
0
Binnengemeentelijk
Binnenlandse vestiging
Immigratie
Emigratie
Binnenlands vertrek
Het binnenlandse migratiesaldo, het verschil tussen vestiging en vertrek voor Staphorst met andere gemeenten, naar leeftijd laat zien dat een belangrijk deel van het vertrekoverschot (een negatief saldo) in de leeftijdsgroep van 15-29 jaar is besloten, een leeftijdsgroep waarin veel jonge mensen de gemeente verlaten voor een opleiding of voor werk. De meeste personen verhuizen binnen de regio en dan vormen personen van 30-64 jaar de grootste groep. Verhuizingen in deze leeftijdsgroep hebben vaak te maken met relatievorming en/of geschikt aanbod op de woningmarkt. In de periode 2015 t/m 2020 heeft Staphorst te maken gehad met een vestigingsoverschot van personen van 30-64 jaar. Tabel 3-2: Saldo binnenlandse migratie naar leeftijd, gemeente Staphorst (2015 t/m 2021) Bron: CBS
Met Nederland Totaal saldo 0-14 jaar 15-29 jaar 30-64 jaar 65 jaar en ouder
2015 -21 11 -54 28 -6
2016 5 28 -72 48 1
2017 10 22 -26 19 -5
2018 60 48 -33 31 14
2019 -35 5 -73 24 9
2020 -47 1 -74 44 -18
2021 -97 -1 -38 -29 -29
Met migratieregio Zwolle Totaal saldo 0-14 jaar 15-29 jaar 30-64 jaar 65 jaar en ouder
2015 -8 13 -32 24 -13
2016 -16 19 -49 20 -6
2017 -70 -5 -55 -7 -3
2018 27 18 -13 9 13
2019 -27 7 -47 24 -11
2020 -68 -11 -34 2 -25
2021 -85 1 -41 -26 -19
Met overige regio's Totaal saldo 0-14 jaar 15-29 jaar 30-64 jaar 65 jaar en ouder
2015 -13 -2 -22 4 7
2016 21 9 -23 28 7
2017 80 27 29 26 -2
2018 33 30 -20 22 1
2019 -8 -2 -26 0 20
2020 21 12 -40 42 7
2021 -12 -2 3 -3 -10
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
In
21
Tabel 3-3 is alleen de binnenlandse vestiging opgenomen, zodat duidelijk wordt welke aantallen achter de saldi zitten. Tabel 3-3: Binnenlandse vestiging naar leeftijd, gemeente Staphorst (2015 t/m 2021) Bron: CBS
3.1.4
Vanuit Nederland Totaal vestiging 0-14 jaar 15-29 jaar 30-64 jaar 65 jaar en ouder
2015 440 68 174 171 27
2016 528 100 172 220 36
2017 606 112 197 261 36
2018 622 114 221 235 52
2019 554 86 183 229 56
2020 541 84 171 227 59
2021 513 79 183 213 38
Vanuit migratieregio Zwolle Totaal vestiging 0-14 jaar 15-29 jaar 30-64 jaar 65 jaar en ouder
2015 252 51 79 110 12
2016 292 61 79 135 17
2017 324 68 76 157 23
2018 370 73 119 143 35
2019 316 53 87 153 23
2020 286 51 87 121 27
2021 276 44 94 117 21
Vanuit overige regio's Totaal vestiging 0-14 jaar 15-29 jaar 30-64 jaar 65 jaar en ouder
2015 188 17 95 61 15
2016 236 39 93 85 19
2017 282 44 121 104 13
2018 252 41 102 92 17
2019 238 33 96 76 33
2020 255 33 84 106 32
2021 237 35 89 96 17
Leeftijdsopbouw De demografische processen beïnvloeden niet alleen de omvang maar ook de samenstelling van de bevolking. De invloed van het geboorte-overschot en het hogere gemiddelde kindertal in Staphorst is duidelijk zichtbaar in de leeftijdsopbouw van Staphorst en met name in de aantallen van de jongere leeftijdsgroepen. Ten opzichte van de regio Zwolle en landelijk is het aandeel van de leeftijdsgroepen tot 25 jaar in Staphorst beduidend hoger en zijn de relatieve aandelen van de leeftijdsgroepen daarboven lager.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Figuur 3-6: Leeftijdsopbouw bevolking, Staphorst, regio Zwolle en Nederland (2023) Bron: CBS
8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0%
Staphorst
Regio Zwolle
Nederland
In vergelijking met de regio laat de leeftijdsverdeling van Staphorst dus een iets jongere bevolking zien. Bijna 60% van de bevolking is jonger dan 45 jaar, tegenover 54% in de regio. Kijken we naar de vier grootste kernen in Staphorst dan laten de leeftijdsverdelingen in Staphorst kern, Rouveen kern en Punthorst min of meer hetzelfde beeld zien. (Figuur 3-7 Van deze drie kernen is de bevolking in Rouveen het jongste, met iets hogere aandelen 0-14- respectievelijk 25-44 jarigen. Het meest opvallend echter is de leeftijdsverdeling in IJhorst, dat naar verhouding veel minder jongere personen tot 25 jaar telt en veel personen vanaf 45 jaar, zowel onder als boven de 65 jaar.
Figuur 3-7: Bevolking naar leeftijd in grootste kernen Staphorst in vergelijking met gemeente en regio (2022) Bron: CBS
Bevolking naar leeftijd - 2022 0%
10%
20%
Staphorst kern
22%
Rouveen kern
26%
IJhorst
11%
30%
40%
50%
15%
23%
14%
11%
60%
70%
90%
24%
26%
16%
80%
16%
20%
35%
13% 26%
Punthorst
21%
14%
24%
26%
15%
Gemeente Staphorst
22%
15%
23%
24%
16%
Regio Zwolle
0-14 jaar
17%
19%
15-24 jaar
18%
25-44 jaar
27%
45-64 jaar
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
20%
65 jaar e.o.
100%
22
3.1.5
Huishoudens
23
Met de stijging van het inwonertal is ook het aantal huishoudens gestegen, van 5.560 in 2015 naar 6.230 in 2023. Figuur 3-8: Ontwikkeling huishoudens gemeente Staphorst (2015-2023) Bron: CBS
Huishoudens Staphorst
7.000
6.500
6.230 5.960
6.000 5.700 5.500
5.560
5.000 2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Huishoudens
Gezinnen met thuiswonende kinderen vormen in 2022 veruit de grootste groep van huishoudens in Staphorst (42% van alle huishoudens), gevolgd door meerpersoonshuishoudens zonder thuiswonende kinderen (overwegend paren, 29%). Een kwart van de huishoudens bestaat uit één persoon. Ten opzichte van 2015 zijn eenpersoonshuishoudens het sterkst toegenomen.
Figuur 3-9: Samenstelling huishoudens, Staphorst (2015 en 2022) Bron: CBS
2.550 2.500
Meerpers.huish met thuiswonende kinderen 1.730 1.600
Meerpers.huish zonder thuiswonende kinderen 280 250
Eenoudergezin Eenpersoonshuish
1.220 0
500
2022
1.000
1.500
1.500
2.000
2.500
3.000
2015
In vergelijking met de regio heeft Staphorst duidelijk meer gezinnen met kinderen en minder eenpersoonshuishoudens. Conform de bevindingen in Figuur 3-7 over de leeftijdsverdeling wijkt ook de samenstelling van de huishoudens in IJhorst het meest af van die in de andere kernen en de
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
gemeente. IJhorst telt ten opzichte van de andere kernen duidelijk meer eenpersoonshuishoudens, meer paren zonder kinderen en veel minder gezinnen met kinderen. Figuur 3-10: Samenstelling huishoudens in grootste kernen Staphorst in vergelijking met gemeente en regio (2022) Bron: CBS
Huishoudens naar samenstelling - 2022 0%
20%
Staphorst kern Rouveen kern
40%
26%
22%
IJhorst
5%
Punthorst
22%
Gemeente Staphorst
25%
Regio Zwolle
27%
5% 33% 2%
41%
4%
22% 46%
28% 6%
100%
49%
30%
Eenpersoonshuish Meerpers.huish zonder thuiswonende kinderen
80% 42%
25% 4%
32%
60%
43% 31%
30%
Eenoudergezin Meerpers.huish met thuiswonende kinderen
3.2 Woningvoorraad 3.2.1
Samenstelling woningvoorraad Staphorst telt in 2023 meer dan 6.000 woningen. (Figuur 3-11) Ten opzichte van 2015 zijn er circa 410 woningen bijgekomen, een groei van zo’n 7%. Het aantal koopwoningen is met 10% het sterkst gestegen, tegenover een toename van slechts 4% onder sociale huurwoningen, een toename die al in 2017 tot stand is gekomen. Bijna 4 van elke 5 woningen in Staphort zijn koopwoningen. De sociale huursector is met een aandeel van 11% in de totale voorraad relatief gering. Ter vergelijking: het aandeel sociale huur in de hele regio Zwolle bedraagt 25% en in Nederland 29%.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
24
Figuur 3-11: Ontwikkeling woningvoorraad naar eigendom, Staphorst (2015-2022)
25
Bron: ABF, Primos Woningvoorraad
Ontwikkeling woningvoorraad 7.000 6.000
5.655
5.690
5.755
5.855
5.915
5.935
5.990
6.065
4.300
4.320
4.350
4.530
4.580
4.590
4.640
4.750
680 620
685 625
715 625
625 645
680 645
685 645
700 645
670 645
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
5.000 4.000
3.000 2.000 1.000 0
Sociale verhuurder
Particuliere verhuurder
Koopwoning
Onbekend
Binnen de gemeente is het aandeel sociale huurwoningen iets hoger in de kernen Staphorst en IJhorst, terwijl in Rouveen (82%) en Punthorst (88%) naar verhouding nog meer koopwoningen staan dan gemiddeld in de hele gemeente (78%). Het aandeel koopwoningen in de gemeente en ook in alle kernen is hoger dan in de hele regio Zwolle.
Figuur 3-12: Woningvoorraad naar eigendom in grootste kernen Staphorst in vergelijking met gemeente en regio (2022) Staphorst (2015-2022) Bron: ABF, Primos Woningvoorraad
Woningen naar eigendom - kernen - 2022 0%
10%
Staphorst kern Rouveen kern
13%
5%
30%
40%
50%
60%
11%
14%
Punthorst
12%
Gemeente Staphorst
11%
70%
80%
90%
1.370
82% 11%
520
75%
88% 11%
25%
Sociale verhuurder
325 78%
10%
Particuliere verhuurder
100%
3.850
76%
12%
IJhorst
Regio Zwolle
20%
6.065 65%
Koopwoning
Onbekend
De meeste woningen in Staphorst zijn (grondgebonden) eengezinswoningen. Meergezinswoningen vormen slechts 16% van de voorraad. Onder koopwoningen is het aandeel eengezinswoningen bijna 90%, maar ook onder sociale huurwoningen is het aandeel
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Tabel 3-4: Woningvoorraad naar eigendom en woningtype, Staphorst (2022) Bron: ABF, Primos Woningmarkt
3.2.2
Mutaties in de woningvoorraad De woningvoorraad wijzigt door het saldo van nieuwbouw, overige toevoegingen (bijvoorbeeld door transformatie of herbestemming), sloop en overige onttrekkingen (bijvoorbeeld door herbestemming of onbewoonbaarverklaring). Nieuwbouw is de belangrijkste factor voor uitbreiding van de woningvoorraad. Evenals in de regio en in de rest van het land is in Staphorst de woningvoorraad minder toegenomen dan het aantal huishoudens. Daarmee is het woningtekort (verder) opgelopen. Gerelateerd aan de totale woningvoorraad is de nieuwbouw in Staphorst echter zeker niet lager geweest dan in regio Zwolle of nationaal. Nieuwbouw vormt in de periode 2015-2002 jaarlijks ongeveer 1% van de woningvoorraad. In Staphorst was dat aandeel licht hoger, landelijk iets lager. Zoals Figuur 3-13 laat zien zijn er echter flinke schommelingen in de voorraadgroei, met voor de beschouwde periode 2017 als uitschieter naar boven en 2019 als uitschieter naar beneden.
Figuur 3-13: Uitbreiding van de woningvoorraad naar type mutatie, Staphorst (2015-2022) Bron: ABF, Primos Woningvoorraad
Woningmutaties
150
97 68
100
61
33 113
50
74
72
39
55 19 60
75 37 73
26
0
54
-50 2015
2016
Nieuwbouw
2017
Overige toevoeging
2018
Sloop
2019
Overige onttrekking
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
2020
2021
Administratieve correcties
2022
26
04 Toekomstige ontwikkeling bevolking, huishoudens en doelgroepen Demografische processen als geboorte, sterfte, huishoudensvorming of ontbinding, verhuizingen en migratie en het verstrijken van de tijd beïnvloeden de samenstelling van de bevolking en van de huishoudens. In dit hoofdstuk wordt daarom ingegaan op de verwachte omvang en samenstelling van bevolking en huishoudens in Staphorst in de toekomst. Deze bepalen immers mede met welke omvang en type woningen de huidige woningvoorraad zou kunnen worden uitgebreid.
4.1 Bevolking
28
Volgens de meest recente Primos-prognose uit 2023 kan de bevolking van Staphorst doorgroeien naar ruim 21.100 personen in 2040. De relatief grote natuurlijke aanwas in Staphorst draagt bij aan een gestage groei. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat de woningvoorraad meegroeit en deze bevolkings- en huishoudensgroei ondersteunt.
Figuur 4-1: Prognose inwonertal Staphorst (2023-2040) Bron: ABF, Primos 2023
Prognose inwonertal Staphorst
22000
21.110 21000 20000 19000 18000 17000
17.640
16000
Prognose Primos 2023
Het opschuiven van de generaties, de veroudering van personen, is goed te zien in een vergelijking van de leeftijdsopbouw van verschillende jaren, zoals afgebeeld in Figuur 4-2. De rode cirkel accentueert de groep van 50- tot 60-jarigen in Staphorst in 2023, met een zwaartepunt op leeftijd 54. Dit zwaartepunt verschuift naar leeftijd 62 in 2031 en naar leeftijd 71 in 2040. Op die manier is goed te zien dat het aantal ouderen in Staphorst gaat toenemen en ook na 2040 nog een sterke aanwas van het aantal 80-plussers tegemoet kan zien. Daarnaast kenmerkt Staphorst zich vooral door de relatief jonge bevolking met veel personen tot 20 à 25 jaar, gevat in de groene cirkel. En hoewel de vorm van de leeftijdsopbouw iets gaat verschuiven blijft de aanwas van de bevolking door geboorte en verhuizingen ook in de toekomst in stand en nemen de aantallen nog verder toe. Het aantal kinderen tot 10 jaar is in 2040 naar verwachting groter dan de vergelijkbare aantallen in 2023 en 2031.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Figuur 4-2: Prognose bevolking naar leeftijd, Staphorst (2023-2040) Bron: ABF, Primos 2023
Staphorst 2023
2031
2040
95 jaar en ouder
95 jaar en ouder
95 jaar en ouder
90 jaar
90 jaar
90 jaar
85 jaar
85 jaar
85 jaar
80 jaar
80 jaar
80 jaar
75 jaar
75 jaar
75 jaar
70 jaar
70 jaar
70 jaar
65 jaar
65 jaar
65 jaar
60 jaar
60 jaar
60 jaar
55 jaar
55 jaar
55 jaar
50 jaar
50 jaar
50 jaar
45 jaar
45 jaar
45 jaar
40 jaar
40 jaar
40 jaar
35 jaar
35 jaar
35 jaar
30 jaar
30 jaar
30 jaar
25 jaar
25 jaar
25 jaar
20 jaar
20 jaar
20 jaar
15 jaar
15 jaar
15 jaar
10 jaar
10 jaar
10 jaar
5 jaar
5 jaar
5 jaar
0 jaar
0 jaar 0
100
200
300
400
29
0 jaar 0
100
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
200
300
400
0
100
200
300
400
4.2 Huishoudens en doelgroepen
30
Met de verwachte bevolkingsgroei gaat ook het aantal huishoudens in Staphorst toenemen, tot mogelijk zo’n 8.000 in 2040.
Figuur 4-3: Prognose huishoudens Staphorst (2023-2040) Bron: ABF, Primos 2023
Prognose huishoudens Staphorst
9.000 8.500
7.980
8.000 7.500
7.190
7.000
6.500 6.000
6.230
5.500 5.000
Prognose Primos 2023
In Figuur 4-4 is weergegeven welke groei van het aantal huishoudens per kern wordt voorzien. De grootste kern Staphorst kan ook de grootste groei tegemoet zien. De stijging van het aantal huishoudens per kern moet uiteraard worden gefaciliteerd door een uitbreiding van de woningvoorraad per kern met min of meer dezelfde omvang.
Figuur 4-4: Prognose huishoudens per kern Staphorst (2023-2040) Bron: ABF, Primos 2023
Prognose huishoudens per kern 9.000
7.980
8.000
7.190
7.000
6.230
6.000 5.000
3.820 4.400
4.000 3.180 3.000 2.000
1.450 1.590 1.240
1.000
840 750 810
350 370 370
0 Staphorst (kern) Rouveen (kern) 2023
IJhorst 2031
Punthorst 2040
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Gemeente
4.2.1
Samenstelling huishoudens Het woningmarktmodel biedt zicht op de verwachte ontwikkeling van de huishoudens naar leeftijd, samenstelling en besteedbaar inkomen. De weergegeven aantallen zijn afkomstig uit de Primosprognose of zijn daar mee in overeenstemming gebracht.15 Tabel 4-1 laat zien dat het aantal huishoudens de komende 8 jaar sterk gaat toenemen. In 2031 worden er ongeveer 960 huishoudens extra verwacht in de gemeente Staphorst. Het aantal oudere huishoudens vanaf 65 jaar gaat het meest toenemen, met 580 huishoudens tot 2031 en met 470 huishoudens tot 2040. Binnen die groep stijgt vooral het aantal huishoudens van minimaal 75 jaar sterk. Ook wordt er een sterke stijging verwacht van het aantal huishoudens van 30 tot 45 jaar. Het aantal huishoudens van 45 tot 65 jaar zal tot 2031 nauwelijks veranderen maar daarna gaan toenemen. In samenhang met de toename van het aantal oudere huishoudens gaat ook het aantal alleenstaanden sterk stijgen. In 2031 zullen er al meer alleenstaanden dan paren zonder (thuiswonende) kinderen zijn. Paren met kinderen vormen in Staphorst de grootste groep en blijven dat ook. Op basis van de inkomensverwachtingen die in het woningmarktmodel zijn opgenomen zullen in Staphorst tot 2031 vooral de aantallen huishoudens in de laagste inkomensklasse en in de hoogste inkomensklasse gaan toenemen.
Op basis van een gemiddelde jaarlijkse inkomensstijging van 0,3% blijft op de langere termijn het aantal huishoudens met een besteedbaar jaarinkomen vanaf 57 duizend euro sterk toenemen, en ook nemen vanaf dan de aantallen huishoudens met een jaarinkomen tussen 18,9 en 39,7 duizend euro sterker toe. Het aantal huishoudens in de laagste inkomensklasse zal dan nog maar beperkt stijgen, evenals het aantal huishoudens met een jaarinkomen tussen 39,7 en 57 duizend euro.
15
De Primos-prognose is zuiver een trendprognose; in het Socrates-model bepaalt de (verwachte) samenstelling van de woningvoorraad in de hele regio mede waar huishoudens zich vestigen. Hierdoor kunnen de aantallen uit beide modellen iets van elkaar afwijken. Voor het onderzoek in Staphorst vormen de Primos-aantallen het uitgangspunt.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
31
Tabel 4-1: Huidige en verwachte aantal huishoudens naar leeftijd, samenstelling en inkomensgroep, Staphorst (2023, 2031, 2040) Bron: ABF, Primos/Socrates-Midden 2023 stand 2023
mutatie 2031
2040
2023-2031 2031-2040
Leeftijd
4.2.2
Tot 30 jaar
470
570
530
100
-40
30 - 44 jaar
1.540
1.820
1.990
280
170
45 - 64 jaar
2.380
2.380
2.570
0
190
65 - 74 jaar
930
1.190
1.260
260
70
Vanaf 75 jaar
910
1.230
1.630
320
400
Samenstelling Alleenstaand Eenouder Paar zonder kind + ov. hsh. Paar met kind(eren)
1.590 270 1.780 2.590
2.070 310 1.990 2.820
2.430 340 2.110 3.100
480 40 210 230
360 30 120 280
Besteedbaar inkomen < 18,9 dzd 18,9-27,8 dzd 27,8-39,7 dzd 39,7-57,0 dzd ≥ 57,0 dzd
890 1.030 1.150 1.680 1.480
1.160 1.190 1.310 1.710 1.820
1.220 1.390 1.500 1.750 2.120
270 160 160 30 340
60 200 190 40 300
Totaal
6.230
7.190
7.980
960
790
Doelgroepen van het huurbeleid Met behulp van het WoON 2021 zijn op basis van de besteedbare inkomensklassen, de samenstelling van het huishouden, leeftijd van het huishouden en de woonsituatie van huishoudens (huur of koop) de doelgroepen van het huurbeleid geschat. (NB Voor de wettelijke regelingen worden deze afgeleid van het belastbare inkomen.) Strikt genomen zijn deze alleen van belang voor de huursector en dan met name de corporatiesector, maar in Tabel 4-2 zijn zowel de huishoudens in de huursector als die in de koopsector onderscheiden. In de koopsector is een toename van de doelgroep passend toewijzen dan wel de overige corporatiedoelgroep vaak het effect van pensionering, waardoor er meestal sprake is van een terugval in inkomen (ongeacht het vermogen). De uitbreiding van de huur- en koopvoorraad naar de jaren 2031 en 2040 toe zoals afgebeeld reflecteert de resultaten van het woningmarktmodel (zie ook hoofdstuk 6). In Tabel 4-2 is te zien dat de meeste huishoudens in Staphorst kunnen worden gerekend tot de hoge inkomensgroep. De doelgroep passend toewijzen en de overige corporatiedoelgroep vormen samen de zogenaamde corporatiedoelgroep. Deze wordt gevormd door huishoudens met een inkomen beneden de toewijzingsgrens van sociale huurwoningen. Binnen deze groep vormt de doelgroep passend toewijzen nog een aparte doelgroep.
Dit zijn de huishoudens met een laag inkomen die ook nog in aanmerking kunnen komen voor huurtoeslag. Naar verwachting zal de corporatiedoelgroep tot 2031 iets sterker stijgen dan de hoge inkomens, en zal daarna – als wordt uitgegaan van een jaarlijkse stijging van het inkomen met gemiddeld 0,3% – het aantal huishoudens met een
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
32
hoog inkomen iets sterker toenemen. De aandelen van de vier groepen op alle huishoudens veranderen maar weinig in de beschouwde periode. In de huursector is de toename van het aantal huishoudens tot 2031 voor het grootste deel te danken aan de doelgroep passend toewijzen. Na 2031 vlakt deze toename af. Het aantal midden- en hoge inkomens in een huurwoning zal slechts beperkt toenemen. In de koopsector is de toename juist sterker onder midden- en hoge inkomens.
Tabel 4-2: Huidige en verwachte omvang van de doelgroepen van het huurbeleid naar woonsituatie, Staphorst (2023, 2031, 2040) Bron: ABF, Socrates-Midden 2023 Aantal huishoudens 2023 2031 Huur Dg. passend toewijzen Ov. corporatiedoelgroep Middeninkomens Hoge inkomens
2040
2023-2031
2031-2040
560 300 190 160
730 370 220 180
820 440 260 200
170 70 30 20
90 70 40 20
Totaal huur
1.210
1.500
1.720
290
220
Koop Dg. passend toewijzen Ov. corporatiedoelgroep Middeninkomens Hoge inkomens
620 700 840 2.450
660 800 960 2.800
730 890 1.090 3.120
40 100 120 350
70 90 130 320
Totaal koop
4.610
5.220
5.830
610
610
Totaal (incl. BAR*) Dg. passend toewijzen Ov. corporatiedoelgroep Middeninkomens Hoge inkomens
1.370 1.080 1.090 2.690
1.650 1.260 1.230 3.050
1.780 1.420 1.400 3.380
280 180 140 360
130 160 170 330
Totaal (incl. BAR) 6.230 7.190 7.980 960 790 * Huishoudens die verblijven in een andere woonruimte (geen woning volgens de BAG) of onzelfstandige woonruimte, en inwonende huishoudens
Dat de inkomensverwachtingen een belangrijke rol spelen voor de omvang van de doelgroepen blijkt uit de resultaten van de scenario’s met negatiever (scenario Laag) respectievelijk positiever inkomensverwachtingen (scenario Hoog) tot 2031. Bij een positiever inkomensontwikkeling zal de corporatiedoelgroep minder sterk toenemen dan bij een negatiever inkomensontwikkeling, terwijl dit voor de hoge inkomensgroep juist andersom is.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
33
Tabel 4-3: Huidige en verwachte omvang van de doelgroepen van het huurbeleid per scenario, Staphorst (2023, 2031, 2040) Bron: ABF, Socrates 2023 100% 2.810
3.050
3.130
1.230
1.310
1.370
1.260
1.230
1.370
1.780
1.650
1.520
Laag
80%
2023
2031
2.690
3.130
3.380
3.560
1.400
1.470
60% 1.230
1.090 40% 1.080
1.350 1.540
1.420
1.360
20% 1.960
1.780
1.590
Hoog
Laag
Midden
Hoog
Dg. passend toewijzen
Midden
0%
2031
2031
2040
2040
2040
Ov. corporatiedoelgroep
Middeninkomens
Hoge inkomens
De vraag naar huurwoningen is mede afhankelijk van de inkomenssituatie van huishoudens. Samenhangend met de sterkere ontwikkeling van de corporatiedoelgroep worden bij een negatiever inkomensscenario dan ook meer huurwoningen gevraagd dan bij een positiever inkomensscenario. In het volgende hoofdstuk in Tabel 5-2 wordt dit gekwantificeerd.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
34
05 Optimale nieuwbouwprogramma Het “optimale” nieuwbouwbouwprogramma uit het woningmarktmodel houdt rekening met de ontwikkeling van de (toekomstige) vraag van huishoudens (consumentgericht) en heeft de bestaande woningvoorraad van de gemeente als vertrekpunt. De kwalitatieve inkleuring van het nieuwbouwprogramma vormt geen directe vertaling van de woonwensen van starters en doorstromers uit Staphorst en van huishoudens die zich in de gemeente vestigen omdat in het woningmarktmodel de doorstroming van huishoudens wordt meegenomen en geoptimaliseerd. De nieuwbouw draagt er zo aan bij dat er een keten van verhuizingen kan ontstaan waardoor zoveel mogelijk huishoudens volgens hun woonwensen kunnen wonen. Het nieuwbouwprogramma uit het woningmarktmodel biedt aldus vanuit de woonwensen bezien de meest wenselijke toevoeging aan de bestaande voorraad. Het is natuurlijk mogelijk dat vanuit beleidsmatig of financieel oogpunt tot een andere verdeling van de nieuwbouw wordt besloten. Hiermee wordt immers in het model geen rekening gehouden. In het nieuwbouwprogramma zijn de overige toevoegingen aan de woningvoorraad, bijvoorbeeld door transformatie of herbestemmingen, inbegrepen.
Dit consumentgerichte, optimale nieuwbouwprogramma voor de gemeente Staphorst wordt hieronder weergegeven, in Tabel 5-1. Van de 1.030 woningen die tot en met 2030 in het zogenaamde consumentgerichte programma zijn opgenomen, tegemoetkomend aan de mogelijke huishoudensgroei in Staphorst, zouden er 800 als eengezinswoning en 230 als meergezinswoning kunnen worden toegevoegd. In het kader op de volgende pagina zijn de termen eengezinswoning en meergezinswoning toegelicht. In totaal zou bijna een derde van de nieuwbouw in de huursector mogen worden gebouwd en twee derde in de koopsector. In beide sectoren is de vraag naar goedkopere woningen het grootst. Tellen we het aandeel sociale huurwoningen bij het aandeel koopwoningen tot 355.000 euro (NHGgrens, prijspeil 2022), dan komen we op een aandeel van bijna 60% “sociale” nieuwbouw in Staphorst tot en met 2030. Nieuwbouw in de koopsector bestaat voor het grootste deel uit eengezinswoningen, terwijl de nieuwbouw in de huursector voor het merendeel uit meergezinswoningen bestaat.
Tabel 5-1: Consumentgericht nieuwbouwprogramma gemeente Staphorst (2023 t/m 2030 resp. 2031 t/m 2039) Bron: ABF, Socrates-Midden 2023 2023 t/m 2030 Eengezins Meergezins Totaal
2031 t/m 2039 Eengezins Meergezins Totaal
tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. middenhuur (tot 1.030) dure huur Totaal huur
10% 0% 4% 3% 17% 130
62% 15% 6% 3% 86% 200
21% 3% 4% 3% 32% 330
9% 1% 2% 0% 13% 85
59% 17% 4% 4% 84% 170
21% 4% 3% 1% 29% 260
≤ 355 dzd 355-480 dzd 480-600 dzd 600-800 dzd ≥ 800 dzd Totaal koop
42% 14% 9% 13% 6% 83% 665
7% 3% 3% 0% 0% 14% 30
34% 11% 8% 10% 5% 68% 700
41% 16% 14% 10% 5% 87% 605
11% 4% 0% 0% 0% 16% 35
34% 13% 11% 8% 4% 71% 640
Totaal nieuwbouw
800
230
1.030
690
205
895
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
36
Woningtype Eengezinswoningen Een eengezinswoning is een grondgebonden woning, bijvoorbeeld een tussenwoning, hoekwoning, tweekapper (twee-onder-één kap), patiowoning, boerenwoning, villa of landhuis. Meergezinswoningen Een meergezinswoning is een (gestapelde) woning in een gebouw met meerdere woningen, zoals een flatwoning, appartement, galerijflat, etagewoning, boven- en benedenwoning, portiekwoning of maisonnette. In de woningvraag naar deze twee typen zijn de eigenschappen grondgebonden of gestapeld niet zaligmakend maar gaat het ook om (gewenste) andere kenmerken van de woning. Zo hebben eengezinswoningen doorgaans meer buitenruimte dan meergezinswoningen en zijn ze gemiddeld groter. Meergezinswoningen zijn vaker nultredenwoningen (intern en extern toegankelijk en daardoor aantrekkelijk voor ouderen), gemiddeld kleiner en daarmee ook goedkoper. In de lokale context kan dus worden bekeken hoe, via welk type woningbouw, deze woningvraag het beste kan worden beantwoord en is het verstandig rekening te houden met specifieke woonvoorkeuren in de eigen gemeente, bijvoorbeeld van oudere huishoudens die liever in een kleinere, levensloopbestendige eengezinswoning met een tuintje wonen dan in een appartementencomplex.
(Bij levensloopbestendige woningen is naast het kenmerk nultreden ook de maatvoering van belang; idealiter zijn deze woningen ook rollator- en rolstoeltoe- en doorgankelijk.)
Zoals eerder aangegeven is de verdeling van de nieuwbouw mede afhankelijk van de economische ontwikkeling, in de uitgangspunten van het woningmarktmodel weergegeven via de gemiddelde inkomensontwikkeling. Er is reeds aangegeven dat in het scenario Laag meer huurwoningen zijn vereist (40% van de nieuwbouw) dan in de scenario’s Midden en Hoog (32% resp. 24%). Daarnaast laat Tabel 5-2 duidelijk zien dat in scenario Laag ook een groter aandeel van de nieuwbouw in de huursector tot de aftoppingsgrens zou moeten worden gerealiseerd, tegenover 19% en 16% in de scenario’s Midden en Hoog.
Tabel 5-2: Consumentgericht nieuwbouwprogramma per scenario, gemeente Staphorst (2023 t/m 2030) Bron: ABF, Socrates 2023 2023 t/m 2030 Laag Midden
Hoog
Laag
Midden
Hoog
Totaal huur tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. middenhuur (tot 1.030) dure huur
410 260 60 30 40
330 190 40 40 30
250 170 30 10 40
40% 26% 6% 3% 4%
32% 19% 3% 4% 3%
24% 16% 3% 1% 4%
Totaal koop ≤ 325 dzd 325-400 dzd 400-510 dzd 510-675 dzd ≥ 675 dzd
620 340 100 70 90 30
700 350 120 80 100 50
780 240 150 80 170 140
60% 33% 9% 6% 9% 3%
68% 34% 11% 8% 10% 5%
76% 24% 14% 8% 16% 14%
1.030
1.030
1.030
100%
100%
100%
Totaal
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
37
38
5.1.1
Nieuwbouw per kern In de volgende tabellen wordt de verdeling voor de vier grootste kernen gegeven. Daarbij zijn de aantallen nieuwe woningen afgestemd op de potentiële huishoudensgroei per kern zoals aangegeven in Figuur 4-4. In de nieuwbouw is ook rekening gehouden met het inlopen van het woningtekort en met sloop of andere onttrekkingen aan de voorraad. De aantallen nieuw te bouwen woningen hoeven daarmee per definitie niet gelijk te zijn aan de verwachte huishoudensgroei.
Tabel 5-3: Huidige woningvoorraad in gemeente Staphorst en vier grootste kernen en gewenste nieuwbouw (2023 t/m 2030 resp. 2031 t/m 2039) Bron: ABF, Primos 2023 Woningvoorraad 2023
Nieuwbouw 2023 t/m 2030
2031 t/m 2039
Gemeente Staphorst
6.100
1.030
895
Staphorst-kern
3.250
670
635
Rouveen-kern
1.250
215
170
IJhorst
570
65
50
Punthorst
330
20
0
Overig gebied
700
60
40
De verdeling van de nieuwbouw over de woningtypen en prijsklassen in huur en koop is afkomstig uit het woningmarktmodel Socrates 2023.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Tabel 5-4: Consumentgericht nieuwbouwprogramma Staphorst-kern (2023 t/m 2030 resp. 2031 t/m 2039) Bron: ABF, Socrates-Midden 2023 2023 t/m 2030 Eengezins Meergezins Totaal
2031 t/m 2039 Eengezins Meergezins Totaal
tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. middenhuur (tot 1.030) dure huur Totaal huur
4% 0% 1% 8% 13% 55
49% 18% 10% 4% 82% 185
19% 6% 4% 7% 36% 240
6% 0% 1% 0% 7% 35
49% 22% 6% 6% 82% 140
17% 6% 2% 2% 27% 170
≤ 355 dzd 355-480 dzd 480-600 dzd 600-800 dzd ≥ 800 dzd Totaal koop
40% 14% 12% 12% 9% 87% 385
6% 5% 5% 0% 1% 18% 40
29% 11% 10% 8% 6% 64% 430
36% 19% 18% 13% 7% 93% 435
13% 4% 1% 0% 1% 18% 30
30% 15% 14% 10% 5% 73% 465
Totaal nieuwbouw
445
225
670
465
170
635
Tabel 5-5: Consumentgericht nieuwbouwprogramma Rouveen-kern (2023 t/m 2030 resp. 2031 t/m 2039) Bron: ABF, Socrates-Midden 2023 2023 t/m 2030 Eengezins Meergezins Totaal
2031 t/m 2039 Eengezins Meergezins Totaal
tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. middenhuur (tot 1.030) dure huur Totaal huur
12% 0% 4% 9% 25% 40
67% 11% 19% 0% 96% 55
26% 3% 8% 7% 44% 95
13% 1% 4% 0% 18% 25
72% 4% 4% 0% 80% 30
26% 2% 4% 0% 32% 55
≤ 355 dzd 355-480 dzd 480-600 dzd 600-800 dzd ≥ 800 dzd Totaal koop
52% 7% 4% 8% 4% 75% 120
0% 4% 0% 0% 0% 4% 0
38% 6% 3% 6% 3% 56% 120
52% 13% 9% 6% 2% 82% 110
4% 16% 0% 0% 0% 20% 10
41% 14% 7% 5% 2% 68% 115
Totaal nieuwbouw
160
55
215
130
40
170
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
39
Tabel 5-6: Consumentgericht nieuwbouwprogramma IJhorst (2023 t/m 2030 resp. 2031 t/m 2039) Bron: ABF, Socrates-Midden 2023 2023 t/m 2030 Eengezins Meergezins Totaal
2031 t/m 2039 Eengezins Meergezins Totaal
tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. middenhuur (tot 1.030) dure huur Totaal huur
15% 1% 6% 1% 22% 10
94% 0% 0% 0% 94% 10
25% 1% 5% 1% 32% 20
14% 2% 4% 0% 20% 10
88% 4% 0% 0% 92% 5
26% 2% 3% 0% 31% 15
≤ 355 dzd 355-480 dzd 480-600 dzd 600-800 dzd ≥ 800 dzd Totaal koop
48% 10% 6% 10% 5% 78% 45
0% 0% 6% 0% 0% 6% 0
41% 9% 6% 9% 4% 68% 45
46% 14% 9% 8% 4% 80% 35
8% 0% 0% 0% 0% 8% 0
40% 11% 8% 6% 3% 69% 35
55
10
65
45
10
50
Totaal nieuwbouw
Tabel 5-7: Consumentgericht nieuwbouwprogramma Punthorst (2023 t/m 2030 resp. 2031 t/m 2039) Bron: ABF, Socrates-Midden 2023 2023 t/m 2030 Eengezins Meergezins Totaal tot aftoppingsgr. tot liberalisatiegr. middenhuur (tot 1.030) dure huur Totaal huur
16% 0% 5% 0% 22% 5
100% 0% 0% 0% 100% 5
28% 0% 5% 0% 33% 5
≤ 355 dzd 355-480 dzd 480-600 dzd 600-800 dzd ≥ 800 dzd Totaal koop
49% 9% 5% 11% 4% 78% 15
0% 0% 0% 0% 0% 0% 0
42% 8% 5% 9% 3% 67% 15
20
5
20
Totaal nieuwbouw
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
40
06 Lokale inzichten Het woningmarktmodel van ABF Research is ingericht op uitkomsten op gemeentelijk niveau en waar mogelijk op het niveau van kernen of wijken. Daarvoor wordt gebruikgemaakt van statistische gegevens op gemeentelijk en mogelijk binnengemeentelijk niveau. Op die manier probeert het model zoveel mogelijk rekening te houden met lokale ontwikkelingen op demografisch en woningmarkt. De uitkomsten blijven echter het resultaat van een modelmatige benadering. Daarom is ervoor gekozen de resultaten met lokale inzichten te verrijken en in te kleuren, zodat de aanbevelingen zo goed mogelijk aansluiten bij de werkelijkheid van Staphorst. Ook heeft de gemeente informatie verstrekt over het beleid ten aanzien van vakantieparken en de plannen voor uitstroom van op deze parken ingeschreven bewoners. Tot slot heeft de gemeenten een overzicht gegeven van de huidige bouwplannen in de gemeente.
6.1 Rondetafelgesprek om lokale inzichten op te halen De lokale inzichten zijn opgehaald tijdens een rondetafelgesprek op 13 juli 2023 waarvoor vertegenwoordigers van Woonstichting VechtHorst, huurdersvereniging TOEK, de makelaars Boertjes en Poortman, de Dorpsraden IJhorst/Lankhorst, Rouveen e.o. en Punthorst en de Stichting Wijkraad Staphorst-Noord en van de gemeente Staphorst zijn uitgenodigd. De uitnodiging, per e-mail verstuurd op 6 juli 2023, ging vergezeld van een formulier met een aantal vragen over de woningmarkt, zie bijlage B. Door het ingevulde formulier toe te sturen aan ABF werd elke partij in de gelegenheid gesteld een bijdrage te leveren, ook als de betrokkenen niet aanwezig kon zijn op het voorgestelde tijdstip. Het rondetafelgesprek is gehouden in het gemeentehuis van Staphorst.16 Bij de afronding van het rondetafelgesprek is aangegeven dat het conceptrapport met alle betrokkenen wordt gedeeld en dat eventuele aanvullingen of reacties nog worden meegenomen in de definitieve rapportage.
6.1.1
Inzichten vragenformulier De antwoorden op de vragen van het vragenformulier17 zijn hieronder samengevat in de vorm van steekwoorden en geven zo een beeld van de meningen en visies van betrokken partijen in Staphorst.
16
Aanwezig: Mw. Boertjes (Boertjes Makelaardij BV), mw. Kuiers (Poortman Makelaars), dhr. Brattinga (Huurdersvereniging TOEK), mw. Hoekman en dhr. De Vries (Woonstichting VechtHorst), dhr. Bakker, dhr. Oosterbaan en wethouder Lucas Mulder 17 Gereageerd: Mw. Boertjes (Boertjes Makelaardij BV), mw. Kuiers (Poortman Makelaars), dhr. Van der Beek (Dorpsraad IJhorst-Lankhorst), dhr. Brattinga (Huurdersvereniging TOEK), mw. Foppen (Wijkraad StaphorstNoord), mw. Kattenberg (Dorpsraad Rouveen en omgeving).
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
42
43
6.1.2
Inzichten rondetafelgesprek De gedeelde meningen en visies en verworven inzichten zijn hieronder zoveel mogelijk per onderwerp ingedeeld. Woningmarkt In Staphorst is er een sterke voorkeur om te kopen, van generatie op generatie wordt dit doorgegeven. Deze mentaliteit is nog steeds sterk, indien nodig wordt hulp gevraagd van ouders of familie om een woning te kunnen kopen. Staphorsters willen vaak in de eigen gemeente blijven wonen of terugkeren naar Staphorst op het moment dat ze zich willen nestelen (samen huis kopen, kinderen etc.). Nu de hypotheekrente weer lijkt te zijn gestabiliseerd is bestaande bouw weer meer in trek. Het aantal verhuizingen lijkt ook weer toe te nemen. Verhuizingen van Staphorst naar IJhorst komen nu vaker voor dan vroeger. Mogelijk is er meer animo en bereidheid om naar een andere kern te verhuizen, misschien vanwege de toegenomen druk op de markt. De private huur in de gemeente is relatief groot. In Staphorst gaat het dan veelal om kleine particuliere beleggers, lees vermogende huishoudens, die hun woning of deel van de woning verhuren In Staphorst is er vraag naar samenwonen van ouderen met (volwassen) kinderen, bijvoorbeeld via voorhuis-achterhuisconstructies, maar hier is weinig aanbod van.
Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023
Ouderen
44
Ook voor ouderen is locatie belangrijk; zo ligt volgens de makelaars de nieuwe wijk De Slagen te ver van winkels en het centrum. Ouderen in Staphorst willen laagbouw: bijvoorbeeld 1 woonlaag en dan een kap erop. Ze willen geen hoogbouw, maar ze willen graag grondgebonden wonen met een klein(er) tuintje. Ouderen in een koopwoning willen/gaan niet snel naar een huurwoning; eenmaal in de koopsector blijven ze in de koopsector. Geschikte woningen voor senioren hoeven niet enkel via nieuwbouw te worden toegevoegd; uitbreiding van geschikte woningen kan ook via splitsing van bestaande woningen of boerderijen. Huishoudens van 50+/60+ sorteren soms al voort op verslechterde mobiliteit in toekomst. Graag aandacht in rapport voor geschiktheid van woningen voor ouderen in bouwprogramma: in welke mate moet bouwprogramma bestaan uit woningen geschikt voor ouderen (met beperkingen)? De corporatie geeft aan dat er sprake is van een grote mismatch tussen het aanbod aan zorggeschikte woningen en de vraag vanuit de doelgroep, ouderen met mobiliteitsbeperkingen. VechtHorst probeert de doorstroming van ouderen (vanuit ruime woningen naar meer geschikte woningen) te stimuleren, onder meer via gesprekken en de inzet van een verhuismakelaar. Onder een deel van de ouderen is er wel vraag naar ‘Knarrenhof-achtige’ geclusterde woonvormen, waarvan er nu slechts weinig zijn.