bijlage 1 - nota Thuis in Staphorst.pdf
Tekst van het document
Hoewel het hier om een wettelijke verplichting gaat, willen we hier in Staphorst praktisch mee om gaan. Met passende begeleiding zijn sommige statushouders prima in staat zijn om al snel hun financiële administratie te voeren en zelf hun vaste lasten te betalen. In die gevallen zullen we de 6 maanden niet vol maken. Soms zal ook het omgekeerde het geval zijn en kan een statushouder na 6 maanden niet zelfstandig zijn financiële administratie voeren. In dat geval zal extra begeleiding worden ingezet via de maatschappelijke begeleider of vanuit andere aanbieders in het voorliggend veld. Bij het financieel zelfredzaam zijn hoort naast de dagelijks begeleiding door de maatschappelijk begeleider en de gesprekken met de gemeentelijk consulent ook dat in een vroeg stadium 22
Eurowijzer wordt gevolgd, een programma dat gericht is op financiële zelfredzaamheid en het voorkomen van schulden. Door het op te nemen in de PIP ontstaat er een verplichting om het programma te volgen. Rond dit onderwerp moeten veel praktische afspraken worden gemaakt. Die zullen aan de hand van een goede procesbeschrijving worden uitgevoerd.
23
Hoofdstuk 7. Een startklas? We weten nog niet op welk moment een inburgeringsplichtige kan starten met het formele inburgeringsonderwijs. Mogelijk gaat daar enige tijd overheen. Om de tijd tot dat moment te overbruggen is de gedachte van een startklas ontstaan. We houden de optie open om samen met de gemeenten Meppel en Westerveld een programma aan te bieden waarbij de statushouder in een periode van 10 weken in een dagprogramma wordt voorbereid op de start van het onderwijs. In deze korte periode wordt men als het ware ondergedompeld in de Nederlandse samenleving en voorgelicht. Er zitten ook ontspannende elementen in het programma. Of het Startklasprogramma in ons aanbod komt ligt aan de afspraken die met de aanbieder van het inburgeringsonderwijs kunnen worden gemaakt over het startmoment, aan het beschikbare aantal statushouders en aan de financiële mogelijkheden.
24
Hoofdstuk 8. Verbinden met taalondersteuning Taalbeheersing, op welke wijze die ook wordt verkregen, is de meest cruciale factor voor het slagen van de integratie van de statushouder. Taal vergroot het zelfvertrouwen en de mogelijkheden om zich vrijer in de Nederlandse samenleving te bewegen. Daarom zal iedere statushouder worden aangemeld bij het Taalpunt dat onder de bibliotheek ressorteert. De taalpuntcoördinator / -docent bepaalt aan de hand van een eigen intake op welk niveau een statushouder zich bevindt en daarmee welke ondersteuning nodig is. Hierover is contact met de gemeentelijk klantregisseur. De taalpuntdocent zorgt voor de koppeling met een taalcoach en als deze niet (direct) voorhanden is wordt ook gekeken naar andere oplossingen, zoals een vaste middag/avond waarop taalcoaches met kleine groepjes met de taal aan de slag gaan. De begeleiding door een taalcoach kan al in een vroeg stadium tot stand komen; een moment waarop de begeleiding ten dienste kan en moet staan van het halen van het inburgeringsexamen. Na het behalen van het inburgeringsexamen kan de taalpuntdocent, indien nodig, ook doorverwijzen naar het volwassenenonderwijs dat als uitvoering van de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) wekelijks wordt verzorgd door Deltion College. Naast de vaste taalcoach worden door de bibliotheek ook vaste activiteiten aangeboden zoals een koffie-/praatochtend.
Dit blijft ongewijzigd.
25
Hoofdstuk 9. Kinderen tot 18 jaar Alle bestaande en nieuwe inburgeringsfaciliteiten en -regels zijn gericht op de volwassen statushouder. Minderjarigen hebben geen inburgeringsverplichtingen. Wel geldt de leerplicht zoals die ook voor autochtone kinderen geldt. Zoals beschreven zullen in de PIP ook afspraken worden vastgelegd m.b.t. trajecten voor minderjarige kinderen, ook als dat buiten het reguliere onderwijs ligt. Daarmee krijgt de gemeente als inburgeringsregisseur meer grip. Hoe burgert deze jongste groep in vanuit een thuissituatie die vanzelfsprekend nog erg gericht is op het land van herkomst? 9.1 Doelgroep tot 4 jaar Deze groep wordt via kinderopvang en peutergroepen op een laagdrempelige en natuurlijke manier in contact met de Nederlandse samenleving gebracht. Graag zien we deze groep al zoveel mogelijk ondergedompeld worden in hun Nederlandse omgeving. Voor de peutergroepen (dit staat los van de kinderopvang!) geldt regulier (autochtoon)dat kinderen twee dagdelen per week (€ 25 per maand) gebruik kunnen maken van deze voorziening. We blijven stimuleren dat hiervan gebruik wordt gemaakt. Anderstaligen kunnen voor hetzelfde bedrag 16 uur per week gebruik maken van deze voorziening. Wij vinden het belangrijk dat deze groep kinderen al zoveel mogelijk in een Nederlandse omgeving opgroeit.
Daarom willen we het gebruik van deze uitgebreide voorziening in de PIP gaan opnemen. We streven naar zoveel mogelijk gelijke kansen voor ieder kind; een gelijke start op de basisschool voor alle kinderen is daarbij onze ambitie. 9.2 Doelgroep 4-12 jaar In het eerste jaar dat deze kinderen in Staphorst wonen bezoeken ze een schakelklas op de locatie Woldstroom in Meppel. Dit blijft ongewijzigd. Na dat jaar worden deze kinderen in onze gemeente ingeschreven op een basisschool naar eigen keuze en maakt men onderdeel uit het reguliere onderwijssysteem. Vanuit integratie en acceptatie gezien heeft het de voorkeur dat deze kinderen goed gespreid zijn over de 10 basisscholen. Dit is nu niet het geval. Er is een vrije schoolkeuze; maar toch willen we met statushouders (ondersteund door Vluchtelingenwerk) en de scholen proberen een betere spreiding te realiseren. We vervolgen de Taalklas voor deze groep. Daarin voorzien we in een extra jaar met specifiek taalonderwijs. Vier ochtenden per week gaat de doelgroep naar een centrale locatie (dat is nu De Berkenhorst); voor de overige uren zit men op de “stamschool”. Bekostiging vindt plaats uit de middelen voor het Onderwijs Achterstandenbeleid. 9.3 Doelgroep 12 –18 jaar Voor deze groep is de Internationale Schakel Klas (ISK) in Zwolle beschikbaar.
Daarmee wordt de opstap gerealiseerd om door te kunnen stromen naar regulier MBO onderwijs waar een startkwalificatie kan worden verkregen.
26
Hoofdstuk 10. Integratie De Wi2021 is vanzelfsprekend helemaal gericht op de vereisten die aan de inburgeraar worden gesteld. Daarvan getuigt al het voorgaande. Anderzijds mag er ook iets worden verwacht van de Nederlandse/Staphorster samenleving, die deze nieuwe burgers ontvangt. Vanuit de huidige gemeentelijke verantwoordelijkheid is de gemeente daar niet/nauwelijks op gericht geweest. Vanuit de bedoeling van de Inburgeringswet 2013 ligt de verantwoordelijkheid voor de integratie in de lokale samenleving ook bij de statushouder. Hierin willen we verandering brengen. We gaan proberen de Staphorster samenleving en de statushouder dichterbij elkaar te brengen. Daarbij richten we ons op de volgende elementen: a. In de afspraken over de inhoud van de maatschappelijke begeleiding willen we duidelijker resultaten afspreken over de mate waarin een statushouder verbonden wordt met lokale maatschappelijke geledingen. Bv. de verbinding met kerken, verenigingen e.d. Alle geledingen van de Staphorster samenleving mag worden gevraagd hun bijdrage te leveren aan de integratie van deze nieuwe landgenoten. Dit is een belangrijk maatschappelijk resultaat, afgeleid van de in paragraaf 5.3 genoemde maatschappelijke resultaten. b.
De afgelopen jaren is er naar buiten toe betrekkelijk weinig gecommuniceerd over asielzoekers, statushouders en de regels die we daarbij (in Nederland en in Staphorst) gelden. Dit kan bijdragen aan een scheef beeld. We gaan de communicatie in 2022 daarom intensiveren. We richten ons dan niet alleen op de formele kant van asiel en inburgering. Met name zullen we de samenleving ook aanspreken dat het integreren van twee kanten moet komen. c. Een specifieke groep via welke de integratie bevorderd kan worden zijn de lokale werkgevers. De afgelopen jaren zijn er mondjesmaat nieuwe Staphorsters in het lokale bedrijfsleven aan het werk gekomen. Ons bedrijfsleven is breed en sterk ontwikkeld; we verhogen onze inspanning om de statushouder lokaal aan een betaalde baan te helpen.
27
Hoofdstuk 11. Samenloop met Participatiewet Voor de meeste statushouders geldt dat ze voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering op basis van de Participatiewet. Daarin worden zij (in principe) gelijk behandeld als andere klanten. De wet gaat er van uit dat gemeenten hun regierol op de uitvoering van inburgering ook gebruiken om de inburgering te verbinden met andere relevante onderdelen van het sociaal domein, met name de Participatiewet. Daarom is in het wet bepaald dat gemeentelijke beschikkingen in het kader van de Participatiewet onderdeel uitmaken van de PIP. In de PIP wordt dus verwezen naar afspraken die in het kader van de bijstandsverlening (werk en inkomen) zijn/worden gemaakt. Daarnaast is het ontzorgen vastgelegd in de Participatiewet (zie hiervoor). 11.1 Arbeidsmarkt Werken in een Nederlandse omgeving is een belangrijke voorwaarde om de taal nog beter te leren en in de samenleving te integreren. Het duurzaam verkrijgen van een arbeidsplaats is voor de gemiddelde statushouder geen vanzelfsprekendheid. Het verschilt per persoon, maar in de meeste gevallen gaat er een geruime tijd overheen voordat structureel betaald werk wordt verkregen. We zien heel uiteenlopende redenen waarom dit moeilijk is. We sommen de belangrijkste op.
De statushouder: - maakt een verkeerde inschatting van zijn/haar capaciteiten; - is zich onvoldoende bewust van de Nederlandse (arbeids)normen en waarden - beheerst, na geruime tijd, de taal nog onvoldoende; - is ongeschoold; - moet worden bijgeschoold; - is niet of moeilijk leerbaar; - heeft fysieke problemen; - heeft psychische problemen Door de nieuwe wet wordt de gemeentelijke bemoeienis met de statushouder veel groter. Dat betekent ook dat de gemeente zich veel meer dan nu mag richten op de persoonlijke ontwikkeling van de statushouder. We hebben immers de regie toegewezen gekregen. We kunnen veel meer bezig zijn met persoonsgebonden randvoorwaarden die nodig zijn om de arbeidsmarkt succesvol te betreden. Daarmee wordt aan een structurele situatie gewerkt. Het duale karakter van het inburgeringstraject zoals de wet dat beoogt, onderstreept dit nog eens. De reden dat er geen plek op de arbeidsmarkt gevonden wordt ligt echter niet alleen bij de statushouder. Ook werkgevers zijn niet altijd bereid te investeren in deze groep. Daarbij onderscheiden we de motivatie van de werkgever zelf en die van het zittend personeel. Een positieve grondhouding van een werkgever is geen garantie gebleken voor draagvlak onder het personeel. Beiden zijn noodzakelijk voor een succesvolle integratie.
Aandachtspunt daarbij is dat het contracteren van statushouder vaak lastiger blijkt te liggen dan het aantrekken van arbeidsmigranten. Die groep kent een minstens even grote taalbarriere en daarnaast kennen we voor deze groep het huisvestingsvraagstuk.
28
11.2 Ondersteuning gemeente Het aandeel statushouders in het cliëntenbestand Participatiewet van Staphorst is fors. Daarom zijn we begin 2018 specifiek voor deze groep ondersteuning gaan aanbieden. Statushouders hebben een aanbod van extra taalondersteuning gehad. Deze ondersteuning werd bij voorkeur vorm gegeven aan de hand van praktijkvoorbeelden en praktijksituaties op de werkvloer. Deze periode heeft een groot aantal matches op de arbeidsmarkt opgeleverd. Helaas zijn vele daarvan niet structureel gebleken. Inmiddels is een nieuw en aangepast aanbod gerealiseerd, waarbij in eerste zes maanden het (sociaal) activeren en de taalbeheersing voorop staat en daarna pas de bemiddeling naar de arbeidsmarkt wordt opgepakt. Met de invulling van twee dagdelen per week is dit een intensiever traject. De doelgroep statushouders zal nadrukkelijk onder de aandacht van werkgevers gebracht moeten blijven worden. Onze inspanningen op dit punt zullen geïntensiveerd worden voortgezet om daarmee ook een structureler resultaat te realiseren.
29
Hoofdstuk 12. Handhaving Wanneer een inburgeraar niet verschijnt op de brede intake, niet voldoende meewerkt aan die intake en/of aan het opstellen van de PIP of niet meewerkt aan de geboden ondersteuning en begeleiding, kan de gemeente een bestuurlijke boete opleggen Wanneer de PIP is vastgesteld hebben we te maken met een beschikking en daarmee is de PIP/zijn de afspraken niet vrijblijvend; niet voor de gemeente en niet voor de statushouder. Op het niet nakomen van punten die in de beschikking zijn vastgelegd zijn maatregelen mogelijk. Wanneer PVT of MAP niet tijdig zijn afgerond, legt de minister (via DUO) een boete op. Dat geldt ook voor het niet behalen van het inburgeringsexamen, het taalschakeltraject (onderwijsroute) of het certificaat van de Z-route. 12.1 Boetes gemeente Verwijtbaar niet komen opdagen bij de brede intake of daaraan niet meewerken kan een boete opleveren van maximaal € 250. De brede intake is een cruciaal onderdeel van het inburgeringstraject. De boete voor het niet verschijnen of het niet meewerken aan het PIP moet daarom aanzienlijk zijn. Tegelijk moet worden voorkomen dat een te hoge boete een te grote druk op het inburgeringstraject legt. We zullen een boete nooit onverhoeds opleggen. Het maximale boetebedrag als een inburgeraar zich niet houdt aan de PIP is vastgesteld op € 800.
Het kan gaan om het niet verschijnen bij inburgeringslessen, de voortgangsgesprekken met de gemeente, activiteiten in het kader van de MAP en PVT of het eindgesprek Z-route. De boete moet hoog genoeg zijn dat het gedrag wordt ontmoedigd, maar tegelijk niet zo hoog dat inburgeringsplichtigen hierdoor in financiële problemen komen. 12.2 Boetes DUO De maximale boetes voor het verwijtbaar niet tijdig afronden van het PVT of van de MAP zijn beide vastgesteld op € 340. De maximale boete voor het verwijtbaar niet tijdig afronden van de vastgestelde leerroute (lees: het inburgeringsexamen niet tijdig halen) is op € 1.000 bepaald. Via een Amvb komen er nog nadere regels over het aantal keer dat deze boete kan worden opgelegd. Mogelijk kunnen boetes ook stapsgewijs worden opgehoogd wanneer het PIP vaker niet wordt nageleefd. Ook moet nog worden geregeld in hoeverre er bij een boete voor het niet voldoen aan de leerroute (door DUO) rekening moet worden gehouden met eventuele boetes die eerder in het traject al door de gemeente zijn opgelegd. Voorkomen moet worden dat meerdere keren wordt beboet voor dezelfde overtreding. 12.3 Boetes - afstemming Participatiewet Het kan voorkomen dat een overtreding door een inburgeringsplichtige zowel op grond van de Wi2021 (waarschijnlijk een voorschrift dat is opgenomen in de PIP) als de Participatiewet sanctioneerbaar is.
Om dubbele sanctionering te voorkomen is daarom in de Wi2021 vastgelegd dat wanneer wordt gehandhaafd op basis van de Participatiewet, handhaving op grond van de Wi2021 niet mogelijk is.
30
Hoofdstuk 13. Tolken De inzet van tolken is onontbeerlijk voor een goede communicatie. In de specifieke uitkering Wi2021 die inmiddels is beschikt is per statushouder een bedrag opgenomen voor tolkkosten. Voor de duur van de inburgeringsperiode wordt als norm rekening gehouden met ruim € 400. Het moge duidelijk zijn dat bedrag onvoldoende is om gedurende de inburgeringsperiode tolken in te zetten wanneer dat nodig is. Als dat mogelijk is zullen we, wanneer in een tolk moet worden voorzien, gebruik maken van vrijwilligers. We handhaven ons huidige beleid dat tolkkosten die op verzoek van anderen worden gemaakt, ook door die partij gedragen moeten worden. Zo zullen we geen tolkkosten vergoeden die op aanvraag van VWON of een zorgaanbieder (voorliggend danwel geïndiceerd) zijn gemaakt.
31
Hoofdstuk 14. Ondertussengroep / ELIP-groep De Wi2021 is unaniem aangenomen door zowel de Tweede - als de Eerste kamer. Dit onderstreept het belang dat iedereen hecht aan een beter inburgeringsresultaat en aan een duidelijke regisseur op het inburgeringstraject. Wij beschouwen dit als een forse kwaliteitsimpuls. Ondertussengroep Statushouders die zich vóór 2022 vestig(d)en vallen niet onder dit nieuwe regime. Het verschil tussen beiden groep is groot, naar onze mening te groot. We gaan daarom: - het lopende taal-werkstageproject vervolgen voor deze groep; het doel blijft om de taal sneller te leren en daarnaast werknemersvaardigheden onder de knie te krijgen. Deelname stopt wanneer de uitstroom naar betaald werk is gerealiseerd. Het vinden van een stageplaats/werk is lastig en arbeidsintensief. Het vraagt een goede voorbereiding van werkgever én statushouder. - bij de volwassen statushouder die zich sinds 1 juni 2021 in Staphorst heeft gevestigd is een brede intake afgenomen en wordt geprobeerd op vrijwillige basis afspraken te maken die al vergelijkbaar zijn met afspraken die in een PIP worden opgenomen. Daarmee draaien we dus een pilot. - bij iedere nieuwe koppeling vanaf 1 juli 2021 is de statushouder in het AZC bezocht, waarbij een begin is gemaakt met de brede intake.
- contact leggen met de taalaanbieder met de intentie om op vrijwillige basis gegevens uit te wisselen over de vorderingen. Uiteraard is hiervoor de instemming van de statushouder vereist. Over de benadering van deze groep hebben het Rijk en de VNG beginselafspraken gemaakt om de begeleidende rol al zoveel mogelijk op te pakken in de geest van de Wi2021. Hierbij zijn de brede intake, een PIP-advies en periodieke voortgangsgesprekken genoemd. Inmiddels is er overeenstemming bereikt tussen VNG en ministerie over de middelen die hiervoor beschikbaar zijn. Deze zijn opgenomen in het gemeentefonds. ELIP (Einde Lening, nog InburgeringsPlichtig) Middelen die beschikbaar zijn of komen voor de ondertussengroep willen we ook inzetten voor de ELIP-groep. Deze hebben we tot nu toe niet actief in beeld gehad en/of gebracht. Dat willen we nu wel gaan doen. De gegevens zullen door DUO verstrekt moeten worden. Wij hechten er aan dat zoveel mogelijk nieuwkomers aan de inburgeringsverplichtingen voldoen. De kans op maatschappelijke kosten ten gevolge van inburgeringstekorten is anders reëel.
32
Hoofdstuk 15. Nazorg Aan de formele vereisten van de inburgering is voldaan als het inburgeringsexamen is afgerond. De regie die de gemeente voert wordt daarmee formeel ook beëindigd. Daarmee is het inburgeren natuurlijk niet afgerond. Het positief afronden van het inburgeringsexamen betekent niet dat iemand ook feitelijk ingeburgerd is. Net zoals na 18 maanden de (maatschappelijke) begeleiding niet zonder meer gestaakt kan worden, willen we, na het behalen van het inburgeringsexamen, de regie geleidelijk los laten. Dit loslaten begint al ín de drie jaar inburgeringsperiode maar eindigt niet noodzakelijkerwijs bij het behalen van het examen. Hier willen we maatwerk toepassen. We willen dat gaan doen via: - Participatiewet. Statushouders die op een of andere wijze vanuit de Participatiewet worden ondersteund (uitkering, loonkostensubsidie, jobcoaching) blijven we verlengde inburgeringsaandacht geven. - Begeleiding/aandacht door Taalpunt en SWS. In principe gaat dit op vrijwillige basis. Maar afhankelijk van de situatie kan het ook worden afgedwongen worden via de Participatiewet (Wet Taaleis). - Het inzetten van professionele zorg zal over het algemeen een voortzetting zijn van de ondersteuning uit de periode voordat het inburgeringsexamen werd behaald.
33
Hoofdstuk 16. Partners De gemeente gaat samen met de statushouder de regie op zijn/haar inburgering voeren. Daarbij zijn veel andere partners betrokken die allemaal hun eigen verantwoordelijkheid hebben en onmisbaar zijn als schakel in het slagen van de inburgering. Geen losse schakels, maar schakels als onderdeel van een ketensamenwerking. Samenwerkend, innoverend, elkaar versterkend, met een open houding naar elkaar. In de inburgering is dit nieuw. Deze ketensamenwerking is er niet op dag één, maar zal gaandeweg verder ontwikkeld moeten worden, zodat we er de komende jaren gezamenlijk iets moois van kunnen maken. 16.1 Statushouders Uiteraard zijn de eersten die met het gemeentelijk beleid te maken hebben de statushouders. Zij worden vanaf het eerste contact met de gemeente, via de brede intake die al in het AZC start, met het gemeentelijk beleid geconfronteerd en op de hoogte gebracht. 16.2 Inwoners Zoals al beschreven is niet alleen de houding en het gedrag van de statushouder belangrijk voor het slagen van de integratie, maar ook die van de omgeving waarin hij terecht komt. Een open en ontvankelijke houding is essentieel. Door inhoudelijke voorlichting willen we werken aan behoud en uitbouw van draagvlak. Voorkomen moet worden dat “onbekend, onbemind maakt”.
16.3 COA Door het COA worden asielzoekers die een verblijfsstatus hebben verkregen “gekoppeld” aan een gemeente (zie de paragraaf huisvesting) Hiervoor is binnen COA per gemeente een vast contactpersoon aangewezen. Daarnaast zijn er, in verband met de warme overdracht, contacten met COA ontstaan op het uitvoerend niveau binnen het AZC. 16.4 VechtHorst Jaarlijks wordt tussen VechtHorst, huurdersvereniging en de gemeente een prestatie-afspraak vastgelegd die is gebaseerd op het gemeentelijk woonbeleid. Daarin zijn de afgelopen jaren ook expliciet afspraken gemaakt over het beschikbaar stellen van vrijkomende woningen voor deze doelgroep. Wij willen dit blijven doen. Daarbij proberen we oog te hebben voor de spreiding van de statushouders over het woningbestand van VechtHorst en het risico dat een grote concentratie van huurders met een niet-Nederlandse achtergrond met zich meebrengt voor de leefbaarheid in de buurt/wijk. We realiseren ons daarbij de algemene druk op de woningmarkt en de huursector in het bijzonder. 16.5 Vluchtelingenwerk De betrokkenheid van Vluchtelingenwerk (als de partner die de maatschappelijke begeleiding invult) is essentieel voor het welslagen van de inburgering. De statushouder moet wegwijs worden gemaakt in de Nederlandse en in de lokale samenleving.
Frequent overleg en een open onderlinge houding tussen vluchtelingenwerk en gemeente zijn daarbij een basisvoorwaarde. De signaleringsfunctie van vrijwilliger en gemeentelijk consulent is cruciaal om voldoende preventief te kunnen zijn. Concrete afspraken worden vastgelegd in een overeenkomst die aan de subsidiebeschikking gekoppeld zal worden. 34
16.6 Onderwijsaanbieder Per route zal een onderwijsaanbieder worden gecontracteerd, die vanaf 2022 het inburgeringsonderwijs verzorgt. Nu de gemeente als opdrachtgever gaat optreden zal de uitwisseling van resultaten/studievorderingen makkelijker worden. Dit is een belangrijke wijziging ten opzichte van de huidige situatie waarin we slechts met medewerking van de statushouder gegevens over studieresultaten kunnen achterhalen. 16.7 Werkgevers De inburgering krijgt met ingang van 2022 een duaal karakter. Naast de scholing wordt de praktijkervaring de tweede poot aan de inburgeringsverplichtingen. Het realiseren van (vrijwilligers)werkervaringsplaatsen gaat veel aandacht vragen. Ook op basis van de ervaringen tot nu toe is dit een punt. Het kost moeite om deze doelgroep een plek op de arbeidsmarkt te geven. De opleiding in het land van herkomst en de vereisten in Nederland sluiten over het algemeen niet op elkaar aan. Dit punt moet direct na vestiging, in de PIP, aandacht gaan krijgen. Daarnaast zijn er beperkte voorzieningen waarvan gebruik kan worden gemaakt bij het in dienst nemen van statushouders. Aangezien ze niet behoren tot de “doelgroep banenafspraak” is een jobcoachvoorziening niet mogelijk. Regionaal wordt onderzocht of (tijdelijke) aanpassing op dit punt mogelijk is.
16.8 Bibliotheek/Taalpunt De bibliotheek heeft in onze gemeente de primaire rol bij het leren beheersen van de basisvaardigheden (rekenen, taal, digitaal). Vanzelfsprekend is de groep statushouders daarbij in het oog springend. De aandacht voor deze groep zal ongewijzigd blijven. Nieuw is dat er vanuit de gemeentelijke regierol meer contact zal zijn. 16.9 SWS Voor SWS is de doelgroep statushouders als zodanig nieuw. Bij het ontwikkelen van aanbod voor deze groep is nauw overleg noodzakelijk. 16.10 Deltion volwassenonderwijs Nadat aan de inburgeringsverplichtingen is voldaan kan gebruik gemaakt worden van het volwassenenonderwijs dat (tot nu toe) werd verzorgd door/ingekocht bij het Deltion college. 16.11 Voorliggende voorzieningen Deze voorzieningen zijn en blijven belangrijk voor deze doelgroep, die een grotere kans heeft ondersteuning nodig te hebben. Voor de betrokken organisaties zal er in principe weinig wijzigen; ze blijven partner. Hooguit zullen deze voorzieningen vroegtijdiger worden ingezet. Door het invullen van de gemeentelijke regierol is de verwachting dat de ondersteuningsbehoefte eerder wordt gesignaleerd. 16.12 Aanbieders nutsvoorzieningen c.a. Vanwege het verplicht ontzorgen ontstaat bij de gemeente een relatie met de aanbieders van de voorzieningen waarop deze regeling betrekking heeft: huur, zorgverzekering, energie.
De gemeente zal in de eerste 6 maanden na vestiging de betaling verzorgen en de kosten daarvan verrekenen met de uitkering. De betaling van deze voorziening moet worden (in)geregeld. Daarbij is het nog de vraag of daarvoor een relatie tussen gemeente en betreffende aanbieders nodig is. 35
16.13 DUO DUO heeft de taakverplichting om alle resultaatgegevens te registreren om uiteindelijk te kunnen bepalen of de inburgeringsplichtige aan zijn verplichtingen heeft voldaan. Voor de gemeente geldt de prestatieverplichting gegevens aan te leveren. Over en weer zal informatie uitgewisseld moeten worden. DUO wordt voor de gemeente een belangrijke ketenpartner. Om de uitwisseling van meer gegevens dan nu mogelijk te maken zal het bestaande portal worden uitgebreid. Er zal geen nieuw berichtenverkeer tot stand komen of een nieuw (uitwisselings)kanaal beschikbaar komen. 16.14 CBS Ook voor het CBS geldt dat geen nieuwe uitwisselingskanalen worden ontwikkeld/gebruikt. Er is een handleiding beschikbaar ten behoeve van de gegevensuitwisseling die per 1 januari 2022 op gang moet komen. Dit zal op een vergelijkbare wijze plaats gaan vinden als bij de uitvoering van andere wetten binnen het sociaal domein. 16.15 Arbeidsmarktregio De inburgeringswet kent geen verplichting om regionaal samen te werken of af te stemmen. Om de veranderopgave een goede landing in de regievoerende gemeenten te geven heeft het ministerie middelen beschikbaar gesteld om de invoering van de wet regionaal gecoördineerd tot stand te brengen. De arbeidsmarktregio’s is daarbij als afstemmingseenheid gekozen. Dit ondersteunt ook de bedoeling van wet, gericht op participatie/werk (en niet op zorg).
In de arbeidsmarktregio Zwolle heeft deze afstemming vorm gekregen zoals hiervoor al beschreven. De voorbereiding van de onderwijsinkoop is samen opgepakt. Daarmee kan invloed worden uitgeoefend op de kwaliteit en de organisatie van het aanbod. Hoewel het geen wettelijke verplichting is, is het de bedoeling dat het gevormde netwerk behouden blijft. 16.16 Subregio Binnen de arbeidsmarktregio is er afstemming binnen 3 subregio’s, waarbij Staphorst samenwerkt met Meppel, Westerveld en Steenwijkerland. Daarbinnen vindt ook afstemming plaats over de aanpak. Dit is geen doel op zich, maar wel een logisch gevolg van de samenwerking die al bestaat, met name wat betreft de werkgeversdienstverlening/ werkgeversservicepunt. 16.17 Provincie Overijssel Voor de opvang van statushouders geldt een taakstelling. Door het ministerie van Veiligheid en Justitie wordt op basis van het inwonertal van de gemeente halfjaarlijks bepaalt hoeveel statushouders minimaal opgevangen moeten worden. Het toezicht op het halen van deze taakstelling berust bij de provincie. De provincie heeft het onderdeel gemaakt van haar dashboard Interbestuurlijk Toezicht (IBT).
36
Hoofdstuk 17. Communicatie Zoals hiervoor beschreven is er de afgelopen jaren betrekkelijk weinig gecommuniceerd over nieuwkomers in Staphorst. We zullen hier gestructureerd en geïntensiveerd meer aandacht aan gaan besteden. Daarbij gaan we ons richten op alle geledingen van de Staphorster samenleving. Daarmee moet bijgedragen aan het maatschappelijke doel dat deze nieuwe inwoners zich gerespecteerd en opgenomen voelen in onze gemeente.
37
Hoofdstuk 18. Financiën De stelselwijziging legt de regie op in de inburgering bij de gemeente. Dit levert extra taken op: regievoering en aanbod van onderwijs en ondersteuning. In de voorgaande hoofdstukken is het allemaal toegelicht. De gemeente gaat hiervoor middelen ontvangen. 18.1 Voorzieningen Via een specifieke uitkering (Sisa-verantwoording, single information, single audit) is het budget voor inburgeringsvoorzieningen beschikbaar gekomen. Voor 2022 gelden als bedragen: Voor asielmigranten € 12.966, waaruit vijf voorzieningen bekostigd moeten worden: de leerroutes (onderwijs), de MAP, maatschappelijke begeleiding, PVT en tolkvoorziening. Voor gezins- en andere migranten € 601 voor drie voorzieningen: de MAP, PVT en tolkvoorziening. Dit budget is exclusief btw. Wanneer uitgaven wordt gedaan waar compensabele btw op van toepassing is dan kan dit worden gedeclareerd bij het btw-compensatiefonds. In principe zijn deze middelen bedoeld om benodigde diensten in te kopen. Wanneer niet binnen dit budget kan worden ingekocht, zal uit eigen gemeentelijke middelen bijgedragen moeten worden.
Subsidie versus inkoop Een deel van de uitgaven van deze Sisa-uitkering vindt plaats in de vorm van subsidie (maatschappelijke begeleiding door VWON). Dit is echter niet altijd het meest juiste instrument. Subsidie is geschikt om de uitvoering van activiteiten te stimuleren, maar minder om afdwingbare resultaatsafspraken te maken. Omdat de gemeente een aanbodplicht heeft en de afdwingbaarheid in geval van subsidieverlening minder is, lijkt het minder geschikt het wettelijk verplicht aanbod via subsidieverstrekking te realiseren. We streven er daarom naar deze voorziening in het vervolg in te kopen. Bij een verhuizing wordt de nieuwe gemeente verantwoordelijk voor het inburgeringstraject. De leerroute die de eerdere gemeente heeft vastgesteld, wordt door de nieuwe gemeente overgenomen. Het budget voor het jaar waarin de verhuizing plaatsvindt gaat naar de nieuwe gemeente. De budgetten worden namelijk uitgekeerd aan de gemeente waar de statushouder aan het einde van het jaar (op 31 december) woonachtig is. De afrekening van deze specifieke uitkering vindt jaarlijks vóór 1 juli van het jaar volgend op het betreffende begrotingsjaar. Begroting Deze specifieke uitkering is in de begroting ondergebracht in programma 6.
Er is een eigen productnummer toegekend (product Wet Inburgering - 4.610.120 en 8.610.120) Onder het bestaande product Nieuwkomers (4.620.110) zijn de andere uitgaven voor nieuwkomers ondergebracht; deze blijven ongewijzigd. Prestatiebekostiging Aanvankelijk was in het wetsvoorstel voor de Nieuwe Wet Inburgering de prestatiebekostiging opgenomen, waarbij tot 25 % op het budget voor de leerroutes zou kunnen worden gekort bij onvoldoende resultaat. Dit percentage is uiteindelijk verlaagd naar 10 % en wordt de eerste drie jaar nog niet ingevoerd. 38
Aan de hand van een evaluatie na de eerste drie jaar zal bekeken worden of deze prestatiebekostiging wordt ingevoerd. 18.2 Uitvoering Voor de uitvoeringskosten worden middelen toegevoegd aan het Gemeentefonds. Gebaseerd op de septembercirculaire 2021 gaan we voor Staphorst nu uit van: 2022 € 47.000 2023 € 52.000 2024 € 52.000 De verdeling van deze middelen is gebaseerd op het aantal inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond. In 2022 komen deze middelen beschikbaar via een integrale uitkering inburgering; vanaf 2023 via de algemene uitkering (mits de herverdeling van het Gemeentefonds tot stand is gekomen). Deze middelen zijn vanaf 2022 toegevoegd aan het loonkostenbudget en worden ingezet voor de uitbreiding van de formatie-capaciteit van Team Samenleving. Dit is opgenomen in de begroting 2022 die op 9 november 2021 is vastgesteld.
39
Hoofdstuk 19. Informatievoorziening Met veel betrokken partijen is het belangrijk dat sluitende afspraken worden gemaakt in de informatieketen. Hiervoor wordt op landelijk niveau ook een en ander voorbereid. Belangrijk is om op gemeenteniveau voorbereid te zijn op: 1. Registratie in eigen systeem; daartoe de module Inburgering toegevoegd aan Suite. Dit vergemakkelijkt ook de uitwisseling met gegevens Participatiewet waarmee de Inburgeringswet parallel loopt. Gezien het gezamenlijke applicatiebeheer is hierover afgestemd met de gemeenten Dalfsen en Zwartewaterland. 2. Verbinding met andere ketenpartners. Landelijk: met DUO, COA en CBS. Lokaal: met de taal- en participatie-aanbieder die op dit moment nog niet bekend is, met VWON en met de bibliotheek/Taalpunt.
40
Hoofdstuk 20. Evalueren/monitoren In 2025, na 3 volledige uitvoeringsjaren, kan pas iets worden gezegd over het resultaat van het eerste cohort dat onder de nieuwe Wet Inburgering inburgert/is ingeburgerd. Daar wordt ook landelijk naar uit gekeken. Op die termijn wordt onder andere bezien of de prestatiebekostiging alsnog wordt ingevoerd. Zolang zullen we in Staphorst niet wachten; Staphorst zal in het tweede kwartaal van 2023 de eerste formele tussenstand gaan opmaken.
41