5. Leefomgevingsfoto
Tekst van het document
blad 89 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
14. Bereikbaarheid 14.1
Introductie Bereikbaarheid is een essentieel thema voor de leefbaarheid en economische ontwikkeling van een gebied. Het omvat de toegankelijkheid en efficiëntie van verschillende vervoersmiddelen, waardoor mensen en goederen zich gemakkelijk kunnen verplaatsen. Door aandacht te besteden aan autoverkeer, openbaar vervoer en langzaam verkeer, kan een goed functionerend en duurzaam mobiliteitssysteem worden gecreëerd. Thema
Aspect
Bereikbaarheid
Autoverkeer Openbaar vervoer Langzaam verkeer (o.a. fietsen en wandelen)
Versiebeheer Aspect
Datum laatste aanpassing
Aanpassing en aanleiding
Gehanteerde bron(nen)
Datum bron
Autoverkeer
n.v.t. eerste versie LOF
n.v.t. eerste versie LOF
Google Maps
2025
Openbaar vervoer
n.v.t. eerste versie LOF
n.v.t. eerste versie LOF
RRReis
2024
Langzaam verkeer
n.v.t. eerste versie LOF
n.v.t. eerste versie LOF
landelijke routedatabank van stichting landelijke fietsnetwerk fietsplatform
2024
blad 90 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
14.2
Autoverkeer Introductie Autoverkeer verwijst naar het gebruik van auto's op de openbare weg en de bijbehorende infrastructuur. Het beheer van autoverkeer is belangrijk om files te verminderen, geluidshinder te beheersen, de verkeersveiligheid te verbeteren en de uitstoot van schadelijke stoffen te beperken. Referentiekader Autoverkeer heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema mobiliteit. We kijken in dit geval naar de verkeerstructuur.
14.2.1 Huidige situatie De gemeente Staphorst, gelegen in de provincie Overijssel, wordt doorkruist door de A28 en de N377. Deze wegen spelen een cruciale rol in de bereikbaarheid en infrastructuur van de gemeente en regio. De A28 die door Staphorst loopt is voor zowel de omgeving Staphorst, Noord-Nederland als internationaal een belangrijke snelweg. Deze snelweg verbindt de stad Utrecht met Groningen en loopt via steden zoals Zwolle en Meppel. Daarnaast is het vanuit de randstad ook de route richting de A32 en A37 in Duitsland. Hiermee is het een Europese verbindingsweg Daarnaast loopt de N377 door de gemeente Staphorst. De N377 verbindt Staphorst met omliggende dorpen en steden zoals Slagharen en Dedemsvaart ten oosten en Hasselt, Genemuiden en Kampen ten oosten. Binnen de bebouwde kom van Staphorst gelden verschillende snelheidslimieten om de verkeersveiligheid te waarborgen. De meeste wegen zijn ingedeeld als erftoegangswegen met snelheidslimieten van 30 km/uur binnen de bebouwde kom en 60 km/uur buiten de bebouwde kom. Op enkele doorgaande wegen binnen de bebouwde kom geldt een limiet van 50 km/uur. Het centrumgebied van Staphorst is niet autoluw.
Figuur 14-1. Wegennet gemeente Staphorst, (Bron: Google Maps)
14.3
Langzaam verkeer (o.a. fietsen en wandelen) Introductie Dit betreft niet-gemotoriseerd verkeer zoals voetgangers en fietsers. Het bevorderen van langzaam verkeer draagt bij aan een gezonde en duurzame leefomgeving en vermindert de druk op het wegennet.
blad 91 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
Referentiekader Langzaam verkeer heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema mobiliteit. We kijken in dit geval naar de aanwezige lokale en regionale fietsstructuur.
14.3.1 Huidige situatie Staphorst biedt een uitgebreid en goed onderhouden fietsnetwerk dat zowel door de lokale bevolking als door toeristen wordt gewaardeerd. De regio staat bekend om zijn prachtige landschappen, waaronder het Reestdal, dat een populaire bestemming is voor fietsers. Er zijn diverse fietsroutes beschikbaar die variëren in lengte en thematiek, zoals natuur, cultuur en culinaire route. Het recreatieve fietsnetwerk is Figuur 14-2 weergegeven.
Figuur 14-2. Fietspaden netwerk gemeente Staphorst. (Bron: landelijke routedatabank van stichting landelijke fietsnetwerk fietsplatform, 2024)
Staphorst beschikt over een goed ontwikkeld wandelnetwerk dat de bereikbaarheid van verschillende delen van de gemeente vergemakkelijkt. De wandelpaden zijn zorgvuldig aangelegd en bewegwijzerd, waardoor wandelaars eenvoudig hun weg kunnen vinden. Dit netwerk verbindt diverse wijken, natuurgebieden en bezienswaardigheden, wat bijdraagt aan de toegankelijkheid en het gemak voor zowel inwoners als bezoekers. Het wandelnetwerk dat zich in de gemeente Staphorst bevindt is weergegeven op de kaart in Figuur 14-3.
blad 92 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
Figuur 14-3. Wandelnetwerk gemeente Staphorst. (Bron: Stichting wandelnet, 2024)
14.3.2 Toekomstige situatie Op basis van trends en ontwikkelingen ligt het in de lijn der verwachting dat lopen en fietsen steeds meer ruimte zal krijgen in de leefomgeving. Door de groei woningen en bedrijvigheid zal daarnaast ook meer gebruik worden gemaakt van de bestaande infrastructuur.
14.3.3 Toekomstige situatie Uit onderzoek naar de bereikbaarheid van de A28 bij Staphorst blijkt dat deze in de toekomst grotendeels afhankelijk blijft van de huidige infrastructuur. Grote aanpassingen, zoals het wijzigen van de op- en afritten van de A28, zullen voorlopig niet plaatsvinden. Door de groei van het aantal woningen en bedrijven wordt de druk op de infrastructuur echter groter, waardoor verplaatsing van de op- en afrit op termijn noodzakelijk kan zijn om veiligheid en doorstroming te waarborgen. 2 Op korte termijn zijn ingrijpende maatregelen niet voorzien; de aandacht gaat uit naar het verbeteren van de verbindingen met het openbaar vervoer en kleinschalige aanpassingen om de bereikbaarheid te verbeteren, vooral in het licht van verdere groei van Staphorst met nieuwe woningen en bedrijven.
14.4
Openbaar vervoer Introductie Openbaar vervoer omvat vervoersmiddelen zoals bussen, trams en treinen die door het publiek worden gebruikt. Een goed ontwikkeld openbaar vervoerssysteem biedt een betrouwbaar en milieuvriendelijk alternatief voor autoverkeer. Referentiekader Autoverkeer heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema mobiliteit. We kijken in dit geval naar de verkeerstructuur
2
Rapportage Staphorst A28.pdf blad 93 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
14.4.1 Huidige situatie Staphorst wordt bediend door verschillende buslijnen die het dorp verbinden met omliggende steden en dorpen. Een belangrijke buslijn is buslijn 40, die Staphorst verbindt met Meppel en Zwolle, twee belangrijke steden in de regio. Zwolle-Staphorst is ook bereikbaar met bus 640 Daarnaast is er buslijn 217, die een verbinding biedt naar omliggende dorpen en handig is voor lokale reizen. Ook is er de Buurtbus IJhorst, een buurtbusdienst die kleinere dorpen in de omgeving bedient. Voor treinreizen zijn de dichtstbijzijnde treinstations voor inwoners van Staphorst station Meppel en station Zwolle. Station Meppel ligt op ongeveer 10 kilometer afstand en biedt verbindingen naar verschillende steden in Nederland. Station Zwolle, een belangrijk knooppunt in het Nederlandse spoorwegnetwerk, ligt op ongeveer 20 kilometer afstand van Staphorst.
Figuur 14-4. Lijnennetkaart in en rondom de gemeente Staphorst (Bron: RRReis, 2024)
14.4.2 Toekomstige situatie Uit een studie naar een mogelijke nieuwe dienstregeling is gebleken dat de bereikbaarheid aanzienlijk kan toenemen door het invoeren van een nieuwe dienstregeling. In deze nieuwe dienstregeling zouden er meer rechtstreekse bussen van Staphorst naar Zwolle gaan. Eveneens zou er een buslijn door Rouveen blijven gaan met een stop bij het bedrijventerrein Esch. Deze nieuwe dienstregeling zou mogelijk in 2026 in kunnen gaan.
14.5
Trends en ontwikkelingen •
•
Ter hoogte van de Gemeenteweg (De Streek) is de enige op- en afrit binnen de gemeente, dit is daardoor de belangrijkste en drukste toegangsweg. Naast woonverkeer gaat er ook veel vrachtverkeer over De Streek. Dit leidt regelmatig tot opstoppingen. Net ten noorden (A32) en zuiden (A28) van de gemeentegrens zijn er ook twee op- en afritten. Deze zijn bereikbaar via de Rijksparallelweg en de Oude Rijksweg. De laatste weg dient daarbij als erftoegangsweg én als doorgaande weg. Er ligt een opgave om de hoeveelheid auto- en vrachtverkeer over de Gemeenteweg te verminderen (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). Naast de extra of nieuwe aansluiting op de A28 zal ook de interne infrastructuur van Staphorst aangepast moeten worden om de 33% groei van bedrijven en woningen te kunnen accommoderen. Dit omvat de aanleg van nieuwe wegen en rotondes om de bereikbaarheid binnen de gemeente te verbeteren.
blad 94 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
• •
•
•
•
•
•
14.6
Er is een grote wens voor de aanleg van een treinstation in Staphorst. Deze spoorverbinding zou de bereikbaarheid van de gemeente aanzienlijk verbeteren en de druk op de A28 verminderen. Bij de ontwikkeling van nieuwe infrastructuur, woongebieden en bedrijventerreinen is het van belang rekening te houden met wandelaars. Bied ruimte aan wandelaars en creëer geen barrières en obstakels. Door wandelen te stimuleren bied je een goed alternatief voor de korte autoritjes en draag je bij aan de algemene gezondheid, bijvoorbeeld door het maken van ommetjes (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). Er is een aanzienlijke capaciteit vergund voor de laadinfrastructuur voor doorrijdend vrachtverkeer. Dit is belangrijk om de groeiende logistieke behoeften van de regio te ondersteunen en bij te dragen aan de verduurzaming van het vrachtverkeer. De ontwikkeling van De Lichtmis als regionale hub is een belangrijk onderdeel van de regionale hubstrategie. Deze hub moet de bereikbaarheid en logistieke efficiëntie in de regio verbeteren, hoewel het nog onduidelijk is of deze op Zwols of Staphorsts grondgebied zal komen te liggen. De gemeente Staphorst is ambitieus ten aanzien van fietsvoorzieningen. Er zijn plannen om meer vrijliggende fietspaden te realiseren. Door fietspaden te scheiden van het wegverkeer, ontstaat er een veiligere fietsinfrastructuur.
Deze vrijliggende zijn onder andere gepland langs de Gemeenteweg, De Lankhorsterweg en de Stadsweg. Het rijk heeft in 2023 de Mobiliteitsvisie 2050 opgesteld. Hierin zijn de landelijke doelstelling voor mobiliteit uiteengezet. Het doel van het landelijk opstellen van een mobiliteitsvisie is het uitzetten van een eenduidige richting waaraan door provinciale en gemeentelijke overheden een lokale invulling gegeven kunnen worden. Op deze manier werken alle lagere overheden aan dezelfde doelstellingen, met ruimte om daar passend bij de plaatselijke situatie beleidsmatig op te sturen. De 4 hoofdlijnen van het beleid zijn: o integrale doelen voor bereikbaarheid; o het inzetten van de juiste mobiliteit op de juiste tijd en plaats; o een mobiliteitssysteem dat voldoet aan de normen voor duurzaamheid, gezonde leefomgeving en veiligheid; o een gebiedsgerichte uitwerking van deze hoofdlijnen. Knooppunt Lankhorst: Wanneer het verkeer op de A28 als gevolg van de verbreding van de E233 toeneemt, nemen de afwikkelingproblemen toe. Voor de economische ontsluiting van de regio Zwolle is het van essentieel belang dat de doorstroming en verkeersveiligheid op dit knooppunt gewaarborgd blijft.
Conclusie en aandachtspunten •
•
In de toekomst zal er een toename zijn van het (auto)verkeer in Staphorst. Deze toename komt door de uitbreiding van het aantal woningen en bedrijventerreinen in Staphorst. Op dit moment zijn er regelmatig opstoppingen ter hoogte van de Gemeenteweg (De Streek), de enige op- en afrit binnen de gemeente. Dit is de belangrijkste en drukste toegangsweg. Naast woonverkeer gaat er ook veel vrachtverkeer over De Streek, wat regelmatig tot opstoppingen leidt. De bereikbaarheid en logistieke efficiëntie van de regio zal verbeterd worden met de komst van een hublocatie bij de Lichtmis. De onduidelijkheid de hublocatie bij de Lichtmis op Zwols of Staphorsts grondgebied komt, maakt voor de verbetering van de bereikbaarheid en logistieke efficiëntie van Staphorst niet uit.
blad 95 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
15. Energie & grondstoffen 15.1
Introductie Energie en grondstoffen is een cruciaal thema voor een duurzame toekomst en leefomgeving. Dit thema omvat verschillende aspecten die bijdragen aan een efficiënter en milieuvriendelijker gebruik van hulpbronnen en minder negatieve impact op de leefomgeving. Door aandacht te besteden aan energiegebruik, duurzame energieopwekking, CO2-emissie en circulariteit, kan een duurzamer en veerkrachtiger systeem worden gecreëerd. Thema
Aspect
Energie en grondstoffen
Energiegebruik Duurzame energieopwekking CO2 emissie Circulariteit
Versiebeheer Aspect
Datum laatste aanpassing
Aanpassing en aanleiding
Gehanteerde bron(nen)
Datum bron
Energiegebruik
n.v.t. eerste versie LOF
n.v.t. eerste versie BAG/ABF.nl, LOF klimaatmonitor
2023, 2023
Netcongestie
n.v.t. eerste versie LOF
n.v.t. eerste versie Netbeheernederland.nl, LOF gemeente Staphorst
2025, 2025
Duurzame n.v.t. eerste versie energieopwekking LOF
n.v.t. eerste versie Waarstaatjegemeente.nl, 2022, 2023, LOF Klimaatmonitor, RIVM, 2024, 2024, 2022 Programmeringsafspraken, gemeente Staphorst
CO2-emissie
n.v.t. eerste versie LOF
n.v.t. eerste versie Klimaatmonitor LOF
2022
Circulariteit
n.v.t. eerste versie LOF
n.v.t. eerste versie CBS LOF
2023
blad 96 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
15.2
Energiegebruik Introductie Energiegebruik verwijst naar de hoeveelheid energie die wordt verbruikt door huishoudens, bedrijven en industrie. Het verminderen van energiegebruik door efficiëntieverbeteringen en gedragsverandering is essentieel voor het verlagen van de energiekosten en het verminderen van de milieubelasting. Referentiekader Energiegebruik heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema energie en grondstoffen. We kijken in dit geval naar het totaal aandeel bekend energieverbruik in de gemeente, ook uitgesplitst naar sectoren.
15.2.1 Huidige situatie Het energiegebruik in Staphorst ligt hoger dan het gemiddelde in Nederland. Het gemiddelde aardgasverbruik in Staphorst is 1660 m³, terwijl het landelijke gemiddelde 1180 m³ is. Het gemiddelde elektriciteitsverbruik in de gemeente Staphorst bedraagt 3360 kWh, vergeleken met het landelijke gemiddelde van 2730 kWh. Het hogere energiegebruik per woning in de gemeente kan verklaard worden doordat in de gemeente Staphorst de huizen groter zijn dan gemiddeld in Nederland.
Figuur 15-1. Gemiddelde oppervlakte van woningen. (Bron: BAG/ABF, 2024)
Het energieverbruik in de gemeente Staphorst is in de periode 2010-2022 stabiel gebleven, in totaal tussen de 2300-2500 TJ (inclusief verkeer en vervoer) (Klimaatmonitor, 2021). De belangrijkste sectoren voor het energieverbruik in de gemeente is verkeer.
Figuur 15-2. Totaal bekend energie verbruik gemeente Staphorst. (Bron: Klimaatmonitor, 2023)
blad 97 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
Figuur 15-3, energieverbruik (in Terajoule) sectoren gemeente Staphorst 2012-2023. (Bron: Klimaatmonitor, 2023)
15.2.2 Toekomstige situatie De verwachting is dat in de gemeente Staphorst het energieverbruik richting 2040 zal afnemen door betere isolatie en energiebesparende maatregelen. Daarentegen staat Staphorst ook voor een groei opgave voor woningbouw en bedrijvigheid, dat zou betekenen dat energieverbruik relatief hoger zal zijn.
blad 98 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
15.3
Netcongestie Introductie Netcongestie, ook wel bekend als netwerkcongestie, verwijst naar de situatie waarin het elektriciteitsnetwerk overbelast raakt door een te hoge vraag naar stroom of een te groot aanbod van duurzame energie. Dit kan leiden tot problemen zoals stroomuitval en inefficiëntie in de energievoorziening. Referentiekader Netcongestie heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema energie en grondstoffen. We kijken in dit geval de mate van netcongestie in zowel afname als teruglevering in de gemeente Staphorst.
15.3.1 Huidige situatie In de gemeente Staphorst is er sprake van netcongestie, zowel bij de afname als bij de teruglevering van elektriciteit. Het oostelijk deel van de gemeente bevindt zich in een onderzoeksgebied met een wachtrij, wat betekent dat er een tekort is aan transportcapaciteit. De netbeheerder onderzoekt de mogelijkheden voor congestiemanagement om eventueel transportcapaciteit beschikbaar te maken. In het westelijk deel van de gemeente is er eveneens een tekort aan transportcapaciteit met wachtrij. Uit onderzoek van de netbeheerder blijkt dat er geen transportcapaciteit beschikbaar is voor het gevraagde (extra) transportvermogen. Bij de teruglevering is er voor de gehele gemeente Staphorst een tekort aan transportcapaciteit, wat resulteert in een wachtrij. Dit heeft verschillende gevolgen voor zowel de afname als de teruglevering van elektriciteit. Gebruikers kunnen niet altijd de gewenste hoeveelheid elektriciteit afnemen, wat kan leiden tot beperkingen in energiegebruik en mogelijke economische gevolgen. Dit raakt vooral de industrie, waar een stabiele energievoorziening cruciaal is voor de productieprocessen, maar ook huishoudens kunnen hinder ondervinden, bijvoorbeeld door beperkingen in het gebruik van elektrische apparaten.
Daarnaast kan de woningbouw worden beïnvloed, aangezien nieuwe woningen afhankelijk zijn van voldoende energievoorziening voor hun infrastructuur en dagelijkse behoeften. Aan de andere kant kunnen producenten van elektriciteit, zoals zonnepaneel-eigenaren, niet altijd hun opgewekte energie terugleveren aan het net. Dit kan leiden tot verlies van inkomsten en inefficiënt gebruik van duurzame energiebronnen. Dit heeft vooral gevolgen voor de sectoren die sterk afhankelijk zijn van teruglevering, zoals agrarische bedrijven met grote zonnepaneelinstallaties en huishoudens die investeren in duurzame energieoplossingen.
Figuur 15-4, capaciteitskaart netbeheer afname, (Bron: netbeheernederland.nl, 2025)
blad 99 van 107
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 12 november 2025 revisie v1.0 Gemeente Staphorst
Figuur 15-5. Capaciteitskaart netbeheer teruglevering, (Bron: netbeheernederland.nl, 2025)
15.3.2 Toekomstige situatie Het nationaal programma energietransitie heeft aangetoond dat de vraag naar elektriciteit in de toekomst sterk zal toenemen. Dit komt door de groeiende populariteit van elektrisch koken en rijden, het plaatsen van zonnepanelen op daken en het duurzaam verwarmen van huizen. Verwacht wordt dat het stroomverbruik tegen 2040 verviervoudigd zal zijn. Netcongestie is een landelijk probleem. Als Staphorst dit probleem eerder oplost dan andere gemeenten, zullen bedrijven zich daar willen vestigen. Dit kan echter snel leiden tot een overbelast elektriciteitsnet in Staphorst. Netcongestie zal dus een blijvend probleem blijven bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen en woningen. Daarnaast is TenneT is van plan een nieuwe kabel te leggen ten oosten van de kern Staphorst om netcongestie aan te pakken, het zogenaamde DON west project.
Figuur 15-6 verbeelding mogelijk tracé Don West. Bron: gemeente Staphorst, 2025
blad 100 van 107