2. Concept leefomgevingsfoto
Tekst van het document
Staphorst heeft 315 rijksmonumenten, dit blijkt uit de data van het rijksmonumentenregister.
blad 64 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 10-2. Rijksmonumenten in de gemeente Staphorst. (Bron: Rijksdienst Cultureel Erfgoed, 2024)
Staphorst-Rouveen kreeg op 19 oktober 1993 de status van rijksbeschermd gezicht. Dit betekent dat het gebied wordt erkend vanwege het bijzondere cultuurhistorische karakter. Het behouden van dit karakter vormt het uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen, waarbij de herkenbare identiteit van het gebied juist wordt ingezet en versterkt. Het rijkbeschermd dorpsgezicht de streek is weergegeven in Figuur 10-3
Figuur 10-3. rijksbeschermd dorpsgezicht de Streek
blad 65 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
10.3.2 Toekomstige situatie De rijke cultuurhistorische waarden in Staphorst, voor zover ze niet zijn beschermd, kunnen onder druk komen te staan door ruimtelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld door nieuwe woonlocaties en de opwekking van duurzame energie.
10.4
Landschappelijke waarden Introductie Dit betreft de esthetische en ecologische kwaliteiten van een landschap, gevormd door zowel natuurlijke processen als menselijke ingrepen. Het behoud van landschappelijke waarde draagt bij aan een aantrekkelijke en leefbare omgeving. Referentiekader Landschap algemeen Bescherming van landschappelijke waarden is niet vanzelfsprekend vastgelegd in een wet. Landschap en bescherming ervan zijn wel beschreven in diverse beleidskaders op zowel nationaal (NOVI, Visie erfgoed en Ruimte en provinciaal (Omgevingsvisie en -verordening, Leidraad Landschap en Cultuurhistorie). Hierbij heeft het Rijk de eerste verantwoordelijk voor het landschap (zoals voorheen de aanwijzing van Nationale Landschappen) overgedragen naar de provincies.
Centrale aspecten in de diverse beleidskaders zijn: • Erkenning van bijzondere en/of zeldzame landschappelijke waarden (zowel Landschappelijke structuren als geheel als individuele elementen zoals bomen); • Zorgplicht ruimtelijke kwaliteit: • Zuinig ruimtegebruik • Bewuste keuze en zorgvuldige afweging van ruimtegebruik; • Duurzame ontwikkeling van de ruimte • Landschappelijke inpassing: voorkomen dan wel verminderen van negatieve • Effecten op landschappelijke waarden; • Bevorderen ruimtelijke kwaliteit/ Kwaliteitsverbetering landschap: Passende functies mogen zich ontwikkelen als er ook een prestatie voor het landschap tegenover staat: bijdrage aan behoud, herstel en versterking van landschappelijke waarden.
10.4.1 Huidige situatie Staphorst is een gebied met een rijke landschappelijke geschiedenis. Het landschap wordt gekenmerkt door uitgestrekte weilanden en houtwallen. Deze houtwallen, die de weilanden omringen, bieden beschutting en zijn een kenmerkend element van het landschap. Ze dragen bij aan de biodiversiteit door een habitat te bieden voor verschillende planten- en diersoorten. De agrarische geschiedenis van Staphorst speelt een grote rol in de huidige landschappelijke waarden. De gemeenschap heeft altijd sterk geleund op landbouw en veeteelt, wat nog steeds zichtbaar is in het landschap. De weilanden worden nog steeds gebruikt voor het grazen van vee, en de akkers worden bewerkt voor diverse gewassen. Dit agrarische gebruik heeft het landschap gevormd en behouden zoals het nu is. Daarnaast zijn er diverse natuurgebieden en wandelpaden die bezoekers de mogelijkheid bieden om van de natuurlijke schoonheid van de streek te genieten. Een voorbeeld hiervan is de Zwarte Dennen, een bosrijk gebied dat ideaal is voor wandelingen en fietstochten. Hier kunnen bezoekers genieten van de rust en de mogelijkheid om wilde dieren zoals reeën en vossen te spotten. Het Reestdal is een ander belangrijk natuurgebied, dat zich uitstrekt langs de grens met Drenthe. De rivier de Reest slingert door dit prachtige landschap van weilanden, bossen en moerassen.
Het Reestdal is rijk aan flora en fauna en biedt een mooi landschap voor recreatie en natuurbeleving.
blad 66 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Het Natura 2000-gebied Oldematen & Veerslootslanden is ook een belangrijk natuurgebied in Staphorst, met unieke habitattypen en soorten. Dit gebied bestaat uit vochtige graslanden, rietlanden en open water, en is van groot belang voor de bescherming van diverse vogelsoorten en andere dieren.
10.4.2 Toekomstige situatie De rijke landschappelijke waarden in Staphorst, voor zover ze niet zijn beschermd, kunnen onder druk komen te staan door ruimtelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld door nieuwe woon- en werklocaties en de opwekking van duurzame energie.
10.5
Trends en ontwikkelingen • •
10.6
Risico op verpaupering van monumenten door stringente regelgeving. Zowel in het geval van onderhoud, flexibiliteit en verduurzaming. Landschappelijke en cultuurhistorische waarden staan onder druk door diverse ruimtevragers, die niet integraal beschouwd worden.
Conclusie en aandachtspunten •
•
Staphorst heeft veel rijks- en gemeentelijke monumenten, voornamelijk aan het lint. Behoud in de toekomstige situatie is niet vanzelfsprekend. Deze waarden kunnen onder druk komen te staan door ruimtelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe woon- en werklocaties en de opwekking van duurzame energie. (opgave Erfgoed onder druk). De landschappelijke waarden in Staphorst bestaan onder andere uit uitgestrekte weilanden, houtwallen, en natuurgebieden zoals de Zwarte Dennen en het Reestdal. Deze rijke landschappelijke waarden, voor zover ze niet zijn beschermd, kunnen onder druk komen te staan door de toenemende druk op landschappelijke waarden door ruimtelijke ontwikkelingen, zoals nieuwe woon- en werklocaties en de opwekking van duurzame energie. Het is belangrijk om een goede afweging te maken tussen het behoud van deze landschappelijke waarden en andere urgente ruimtelijke ontwikkelingen. (Rijke landschappelijke waarden onder druk)
blad 67 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
11. Wonen en voorzieningen 11.1
Introductie Wonen en voorzieningen zijn cruciale aspecten van een leefbare samenleving. Het omvat de beschikbaarheid van woningen, de sociale en economische leefbaarheid van buurten, en het niveau van voorzieningen die beschikbaar zijn voor bewoners. Door aandacht te besteden aan deze factoren kan een omgeving worden gecreëerd die zowel comfortabel als functioneel is voor iedereen. Thema
Aspect
Wonen en voorzieningen
Woningvoorraad Sociaaleconomische leefbaarheid Voorzieningenniveau
Versiebeheer Aspect
Aanpassing en aanleiding
Gehanteerde bron(nen)
Datum bron
Woningvoorraad
Datum laatste aanpassing
n.v.t..eerste versie LOF
Syswoy, allecijfers.nl
2022, 2024
Sociaaleconomische leefbaarheid
n.v.t..eerste versie LOF
Leefbarometer
2022
Voorzieningen
n.v.t..eerste versie LOF
CBS
2022
blad 68 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
11.2
Woningvoorraad Introductie Woningvoorraad verwijst naar het totale aantal beschikbare woningen in een gebied, inclusief nieuwbouw en bestaande woningen. Een adequate woningvoorraad is essentieel om aan de vraag naar huisvesting te voldoen. Referentiekader Woningvoorraad heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema Wonen en voorzieningen. We kijken in dit geval naar woningen naar eigendom, -type en -waarde.
11.2.1 Huidige situatie Het aantal woningen in de gemeente Staphorst is de afgelopen jaren toegenomen. In februari 2024 zijn er in de gemeente Staphorst 6.163 woningen. Hiervan zijn 78% koopwoningen, 22% huurwoningen. Van de 22% huur is de helft sociale huur en de helft particuliere huur. Hiermee is er in Staphorst een laag percentage van het totaal aantal woningen sociale huur, slechts 11 %. Het percentage koopwoningen ligt in de gemeente Staphorst hoger dan het landelijk gemiddelde. In de gemeente zijn 83,5% eengezinswoningen en 16,5% meergezinswoningen. Het gemiddelde in Nederland heeft relatief meer meergezinswoningen dan in Staphorst.
Figuur 11-1. Woningen naar eigendom gemeente Staphorst (Bron: Syswov, 2022)
Figuur 11-2, woningen naar type gemeente Staphorst (Bron: Syswov, 2022)
De gemiddelde WOZ-waarde van woningen in de gemeente Staphorst is gestegen van €77.000 in 1997 tot €358.000 in 2024. Dit betekent een toename van €281.000, wat neerkomt op een stijging van 365%.
blad 69 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 11-3, woningwaarde per jaar gemeente Staphorst. (Bron: allecijfers.nl, 2024)
11.2.2 Toekomstige situatie Er is een tekort aan woningen in Staphorst. Het ‘Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023’ laat dat duidelijk zien; er is een tekort van 1.000 woningen tot 2030 en nog eens 1.000 woningen tot 2040 (Staphorst, Stedenbouwkundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). In de toekomst zullen er kleinere woningtypen (grondgebonden en gestapeld) in Staphorst gebouwd worden. Hierdoor komen er meer woningen per hectare. De bebouwingsdichtheid zal toenemen ten opzichte van bestaande woongebieden. Dit zal leiden tot meer openbaar gebied en een lager percentage uitgeefbaar gebied (Staphorst, Stedenbouwkundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). De kern Staphorst kent de grootste vraag naar woningen; tot 2030 moeten 670 nieuwe woningen gemaakt worden, waarvan ongeveer 30 procent sociale huurwoningen. In Rouveen moeten 215 woningen extra komen, waarvan een kwart sociale huurwoningen. Deze woningen worden vooral ontwikkeld aan de zuidkant van het dorp. Voor IJhorst is er een toevoeging van 65 woningen nodig, deze zouden een plek kunnen krijgen aan de oostkant van het dorp.. In de kleinste kern Punthorst is de woningbehoefte met 20 woningen logischerwijs het laagst. Langs de Mr. J.B. Kanlaan liggen kansen voor het toevoegen van woningen (Staphorst, Stedenbouwkundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024).
blad 70 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
11.3
Sociaaleconomische leefbaarheid Introductie Sociaaleconomische leefbaarheid betreft de mate waarin een buurt of wijk aantrekkelijk is om in te wonen, met aandacht voor veiligheid, sociale cohesie en economische stabiliteit. Het verbeteren van de sociaal-economische leefbaarheid draagt bij aan een hogere levenskwaliteit. Referentiekader Sociaaleconomische leefbaarheid heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema Wonen en voorzieningen. We kijken in dit geval naar leefbaarheidsscore.
11.3.1 Huidige situatie Op onderstaande kaart is de afwijking in de leefbaarheidsscore van de gemeente Staphorst in kaart gebracht. Op de kaart is te zien dat er in heel de gemeente Staphorst een positieve afwijking is. Er zijn zelfs gebieden in Staphorst met een grote positieve afwijking in leefbaarheid ten opzichte van het gemiddelde van Nederland.
Figuur 11-4. leefbaarheid afwijking t.o.v. gemiddelde NL, (bron: leefbarometer, 2022)
11.3.2 Toekomstige situatie Door de grote mate van toename van woningen is de verwachting dat de sociaaleconomische leefbaarheid in Staphorst zal afnemen zonder maatregelen.
blad 71 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
11.4
Voorzieningen (nabijheid) Introductie Voorzieningen verwijst naar het aanbod van diensten en faciliteiten zoals winkels, scholen, gezondheidszorg en recreatie. Een hoog voorzieningenniveau zorgt ervoor dat bewoners gemakkelijk toegang hebben tot de benodigdheden van het dagelijks leven. Referentiekader Voorzieningen heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema Wonen en voorzieningen. We kijken in dit geval naar de afstanden tot voorzieningen.
11.4.1 Huidige situatie Op onderstaande kaart is de gemiddelde afstand tot een basisschool voor de inwoners van Staphorst weergegeven. Zoals te zien op de kaart is dit 1,1km. Uitgesplist naar wijkniveau is te zien dat voor inwoners in Staphorst kern de afstand tot een basisschool het kleinst is. Voor inwoners in Rouveen (Buitengebied) en Klooster is de afstand tot een basisschool het grootst.
Figuur 11-5, afstand tot een basisschool gemeente Staphorst (Bron: CBS, 2022)
Op onderstaande kaart is de gemiddelde afstand tot een huisartenpraktijk voor de inwoners van Staphorst weergegeven. Zoals te zien op de kaart is dit 1,9km. Uitgesplist naar wijkniveau is te zien dat voor inwoners in Rouveen Kern de afstand tot een basisschool het kleinst is. Voor inwoners buiten de kernen is de afstand tot een huisartsenpraktijk groter.
Figuur 11-6, afstand tot een huisartenpraktijk gemeeente Staphorst (Bron: CBS, 2022)
Op onderstaande kaart is de gemiddelde afstand tot een grote supermarkt voor de inwoners van Staphorst weergegeven. Zoals te zien op de kaart is dit 2,3km. Uitgesplist naar wijkniveau is te zien dat voor inwoners in blad 72 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Staphorst kern de afstand tot een basisschool het kleinst is. Voor inwoners in geheel Rouveen is een afstand tot een grote supermarkt groter.
Figuur 11-7, afstand tot een grote supermarkt gemeente Staphorst (Bron CBS, 2022)
11.4.2 Toekomstige situatie De meeste voorzieningen liggen in en rondom de kern van Staphorst. Met name de zorg-, welzijns- en sportvoorzieningen lopen nu tegen hun grenzen aan. De toename van het aantal inwoners zal naar verwachting zorgen dat de grenzen van de huidige zorg-, welzijns- en sportvoorzieningen overschreden zullen worden.
11.5
Trends en ontwikkeling •
•
•
•
•
•
De meeste voorzieningen liggen in en rondom de kern van Staphorst. Met name de zorg-, welzijns- en sportvoorzieningen lopen nu tegen hun grenzen aan. De toename van het aantal inwoners zal naar verwachting zorgen dat de grenzen van de huidige zorg-, welzijns- en sportvoorzieningen overschreden zullen worden (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). Er is een tekort aan woningen in Staphorst. Het ‘Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023’ laat dat duidelijk zien; er is een tekort van 1.000 woningen tot 2030 en nog eens 1.000 woningen tot 2040 (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). In de toekomst zullen er kleinere woningtypen (grondgebonden en gestapeld) in Staphorst gebouwd worden. Hierdoor komen er meer woningen per hectare. De bebouwingsdichtheid zal toenemen ten opzichte van bestaande woongebieden. Dit zal leiden tot meer openbaar gebied en een lager percentage uitgeefbaar gebied (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). Uitdaging is om het voorzieningenniveau op peil te houden en de nu al krappe infrastructuur te upgraden. In Rouveen moeten 215 woningen extra komen, waarvan een kwart sociale huurwoningen. Deze woningen worden vooral ontwikkeld aan de zuidkant van het dorp.
Een nieuwe supermarkt is een grote wens en in plaats van de ontsluiting over De Streek is een alternatieve ontsluiting gewenst. Voor IJhorst is er een toevoeging van 65 woningen nodig, deze zouden een plek kunnen krijgen aan de oostkant van het dorp. Ook hier speelt het mobiliteitsvraagstuk, aangezien het merendeel van het verkeer door Staphorst moet. (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). In de gemeente Staphorst zijn meer woningen nodig. Daarom gaat de gemeente woningproductie aanjagen zodat er in de toenemende woningbehoefte van huishoudens kan worden voorzien. Het is de verwachting dat het aantal huishoudens in de gemeente Staphorst de komende jaren blijft groeien. Huishoudensgroei 2023-2031: 960 huishoudens. Huishoudensgroei 2031-2040: 790 huishoudens. (Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023) Er is een toenemende vraag aan sociale huurwoningen. Deze vraag naar sociale huurwoningen komt voor vanuit de groepen starters, uit-elkaargangers en aandachtsgoepen. (Woonbehoefteonderzoek Staphorst 2023).
blad 73 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
•
•
•
11.6
Spuitzones krijgen steeds meer aandacht. Het gaat om het aanhouden van ruimte tussen akkerbouw waar bestrijdingsmiddelen wordt gebruikt en woningen en andere gevoelige functies, in verband met mogelijke gezondheidseffecten. Met name in kleinere dorpen en kernen zien we de afgelopen jaren namelijk een afname van voorzieningen, zoals supermarkten en detailhandel. In Staphorst is het voorzieningenniveau de afgelopen jaren stabiel (Locatus 2019-2023). Dit geldt met name voor detailhandel. Wat betreft horeca zit het aanbod verspreid en is het met name in het centrum van Staphorst nog erg beperkt. Leegstand was in Staphorst in 2019 hoog, maar is flink afgenomen in 2023. (visie recreatie toerisme) Bij de ontwikkeling van nieuwe grootschalige woningbouw wordt de druk op voorzieningen ook groter. Dit kan gaan knellen met het voorzieningenaanbod.
Conclusie en aandachtspunten • •
•
•
•
Uit het woonbehoefteonderzoek blijkt dat er een behoefte is aan nieuwe woningen. Op dit moment zijn er veel koopwoningen en eengezinswoningen in Staphorst. Er is echter een groeiende vraag naar sociale huurwoningen en kleinere woningen. De stedenbouwkundige planning voorziet een toename in beide sectoren in alle vier de kernen van de gemeente Staphorst. (opgave vraag huurwoningen en kleine woningen) Door de grote toename van woningen zal er veel geïnvesteerd moeten worden in de sociaaleconomische leefbaarheid. Veiligheid, sociale cohesie en economische stabiliteit zullen zonder investeringen afnemen bij de uitbreiding van woningen in de gemeente Staphorst. Om het huidige goede niveau van sociaaleconomische leefbaarheid te waarborgen, zal geïnvesteerd moeten worden in veiligheid, sociale cohesie en economische stabiliteit. (opgave sociale cohesie en woningbouw) De voorzieningen lopen op dit moment tegen hun grenzen aan. Zonder extra investeringen in voorzieningen zal de grote uitbreiding leiden tot een tekort aan voorzieningen in de gemeente Staphorst. Daarom moet er bij de uitbreiding van het aantal woningen geïnvesteerd worden in de huidige zorg-, welzijns- en sportvoorzieningen. (opgave (toekomstig) gebrek aan voorzieningen) De woningbouwopgave moet ook in samenhang gezien worden met keuzes voor nieuwe infrastructuur, voorzieningen, recreatie, bedrijven en energie.
o Om de sociale economische leefbaarheid op peil te houden is het van belang om de woningbouw in combinatie te zien met uitbreiding van sociale voorzieningen. o Bij een toename van het aantal inwoners moeten zorg-, welzijns- en sportvoorzieningen gecreëerd worden.
blad 74 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
12. Economie Introductie Economie en werkgelegenheid zijn essentiële pijlers voor een stabiele en welvarende samenleving. Dit thema omvat verschillende aspecten die bijdragen aan economische groei en de beschikbaarheid van banen. Door aandacht te besteden aan werkgelegenheid en werkloosheid, vestigingsklimaat en werklocaties, kan een gunstig economisch klimaat worden gecreëerd. Thema
Aspect
Economie en werkgelegenheid
Werkgelegenheid en werkloosheid Vestigingsklimaat Werklocaties Landbouwareaal Recreatie en toerisme
Versiebeheer Aspect
Aanpassing en aanleiding
Gehanteerde bron(nen)
Datum bron
Werkgelegenheid en werkloosheid
Datum laatste aanpassing
n.v.t..eerste versie LOF
LISA, CBS
2023
Vestigingsklimaat
n.v.t..eerste versie LOF
KVK, Locatus
2025, 2025
Werklocaties
n.v.t..eerste versie LOF
Planviewer, REB Zwolle 2040
2024
Landbouwareaal
n.v.t. eerste versie LOF
Ministerie van Economische Zaken
2022
Recreatie en toerisme
n.v.t. eerste versie LOF
Gemeente Staphorst
2025
blad 75 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
12.1
Werkgelegenheid en werkloosheid Introductie Het aspect werkgelegenheid en werkloosheid richt zich op de beschikbaarheid van banen en de mate van werkloosheid in een regio. Het bevorderen van werkgelegenheid en het verminderen van werkloosheid zijn cruciaal voor economische stabiliteit en sociale welzijn. Referentiekader Werkgelegenheid en werkloosheid hebben geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema economie. We kijken in dit geval naar werkgelegenheid en werkloosheid in aantal banen en in sectoren.
12.1.1 Huidige situatie 12.1.1.1 Werkgelegenheid In Staphorst zijn er 745,8 banen per 1.000 inwoners. Dit is hoger dan het gemiddelde van Nederland met 714,7 banen per 1.000 inwoners (LISA, 2023).
Figuur 12-1. Banen gemeente Staphorst. (Bron: LISA, 2023)
Uit het onderzoek marktperspectief bedrijventerreinen uitgevoerd door de Stec Groep in 2023 blijkt dat de gemeente Staphorst kampt met een tekort aan beschikbare bedrijfskavels; de huidige voorraad is nagenoeg volledig benut en de vraag naar ruimte blijft groeien. De behoefte aan nieuwe bedrijfskavels tot 2035 wordt geraamd op 10 tot 17 hectare, vooral vanuit de industrie, logistiek en bouwsector.
12.1.1.2 Werkloosheid In Staphorst ligt de werkloosheid lager dan gemiddeld in Nederland. Daarnaast is de werkloosheid in de afgelopen jaren eveneens afgenomen in Staphorst, Staphorst volgt daarmee de landelijke trend. Op onderstaande grafiek is dit grafische weergegeven.
blad 76 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 12-2. Werkloosheid in de gemeente Staphorst 2019 - 2023. (Bron: CBS, 2023)
Het percentage huishoudens met een bijstandsuitkeringen is in Staphorst 2,4%. Dit is aanzienlijk lager dan het landelijke percentage. Landelijk ligt het percentage huishoudens met een bijstandsuitkering op 4,7%.
Figuur 12-3. Percentage huishoudens met een bijstandsuitkering in de gemeente Staphorst (Bron: CBS, 2023)
12.1.1.3 Sectoren De verdeling van de hoeveelheid banen naar sectoren wijkt in Staphorst sterk af van het gemiddelde van Nederland. In Staphorst zijn er relatief veel banen in de industrie 33,2% (NL: 16%): en landbouw 11,4% (NL: 2%). Relatief weinig banen zijn er in de zakelijke dienstverlening 20,6% (NL: 31%) en collectieve dienstverlening 12,4% (NL: 30%).
blad 77 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 12-4, banen naar sector gemeente Staphorst. (Bron: LISA, 2023)
12.1.2 Toekomstige situatie Er zijn plannen om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen in Staphorst, met name op Esch 0, Esch V en uitbreiding Bullingerslag. In de regionale programmeringsafspraken West Overijssel 2023-2026 is voor Staphorst een uitbreidingsbehoefte van 10 tot 20 hectare opgenomen, vooral voor de sectoren industrie, handel en logistiek. Hiermee wordt voldaan aan de toekomstige behoefte aan bedrijfsruimte in Staphorst
blad 78 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
12.2
Met opmerkingen [LF1]: OPM: aspect wordt nog nader tegen het licht gehouden, input is welkom.
Vestigingsklimaat Introductie Dit verwijst naar de aantrekkelijkheid van een gebied voor bedrijven om zich te vestigen. Factoren zoals infrastructuur, bereikbaarheid en beschikbaarheid van geschoolde arbeidskrachten spelen hierbij een belangrijke rol. Referentiekader Vestigingsklimaat heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema economie. We kijken in dit geval naar ontwikkelingen van het aantal vestigingen.
12.2.1 Huidige situatie Het aantal vestigingen per 10.000 inwoners ligt in Staphorst lager dan gemiddeld. In het eerste kwartaal van 2025 waren er in Staphorst 1287 vestigingen per 10.000 inwoners. Gemiddeld in Nederland lag dit aantal op 1432 vestigingen. De ontwikkeling van het aantal vestigingen in Staphorst is stabiel gebleven in de afgelopen 2 jaar.
Figuur 12-5, ontwikkelingen vestigingen per 10.000 inwoners gemeente Staphorst, 3e kwartaal 2023-1e kwartaal 2025 (Bron: handelsregister KVK, 2025)
Met name het aantal verkooppunten in het centrum is aanzienlijk lager. Gemiddeld hebben gemeente met minder dan 25.000 inwoners 104 verkooppunten in het centrum. Staphorst heeft slechts 51 verkooppunten in het centrum.
Figuur 12-6, aantal verkooppunten in het centrumgebied gemeente Staphorst. (Bron: Locatus, 2025)
blad 79 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
De sector met de meeste vestigingen in Staphorst zijn de land- en tuinbouw en de bouw. De land- en tuinbouw heeft 233 vestigingen per 10.000 inwoners. De bouw heeft 249 vestigingen per 10.000 inwoners.
Figuur 12-7, Vestigingen naar sector gemeente Staphorst (Bron: KVK, 2025)
De groei van het aantal vestigingen in Staphorst is de laatste 2 jaar positief. Dit betekent dat er steeds meer vestigingen bij komen. De groeitrend van Staphorst volgt het landelijk gemiddelde.
Figuur 12-8, groei vestigingen gemeente Staphorst. (Bron: Handelsregister KVK, 2025)
Strategische ligging Staphorst ligt gunstig naast de A28 in de provincie Overijssel, met goede verbindingen naar grotere steden zoals Zwolle en Meppel. Dit maakt het een aantrekkelijke locatie voor bedrijven die zowel lokaal als regionaal willen opereren.
12.2.2 Toekomstige situatie Het aantal verkooppunten in Staphorst zal naar verwachting in de komende jaren niet toenemen. De landelijke trend is namelijk dat veel kleine speciaalzaken verdwijnen en plaatsmaken voor een beperkt aantal formules met grote winkels en een breed, scherp geprijsd assortiment. Nieuwe formules betreden de Nederlandse winkelmarkt, waardoor de ‘zelfstandige winkelier op de hoek’ steeds moeilijker kan concurreren. Vooral in de levensmiddelensector neemt het aantal zelfstandige speciaalzaken af. Het winkelaanbod in kleine kernen beperkt zich steeds vaker tot een supermarkt, terwijl grotere winkelgebieden eenzijdiger worden. De snelle verdwijning van de kleinste speciaalzaken leidt tot sombere vooruitzichten over het voortbestaan van de specialist (research, 2011). Voor bedrijven die zowel lokaal als regionaal willen opereren heeft Staphorst voor de toekomst een goede strategisch ligging. Staphorst ligt namelijk gunstig naast de A28, hiermee is er een uitstekende verbinding richting de regionale steden Zwolle en Meppel.
blad 80 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
blad 81 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
12.3
Werklocaties Introductie Werklocaties gaat om de specifieke gebieden waar bedrijven en industrieën zijn gevestigd. Werklocaties hebben ruimtelijke impact en zijn zodoende goed om inzichtelijk te hebben. Een goed gepland en beheerd netwerk van werklocaties kan bijdragen aan economische groei en het creëren van banen. Referentiekader Vestigingsklimaat heeft geen wettelijk referentiekader. We kijken in dit geval naar ontwikkelingen van het aantal vestigingen.
12.3.1 Huidige situatie De gemeente Staphorst heeft drie bedrijventerreinen. Deze bedrijventerreinen zijn weergegeven in Figuur 12-9
Figuur 12-9, bedrijventerreinen Staphorst. (Bron: planviewer.nl, 2024)
12.3.2 Toekomstige situatie Staphorst gaat zich de komende jaren ontwikkelen met nieuwe bedrijventerreinen en woonwijken. Door deze plannen draagt de gemeente bij aan landelijke en regionale doelen op het gebied van wonen, economie, bereikbaarheid en duurzaamheid. Staphorst reserveert 75 hectare voor bedrijventerrein, waarmee er ruimte ontstaat voor meer bedrijven en extra werkgelegenheid. De gemeente sluit hiermee aan op de ambitie om voor 2040 minstens 50.000 woningen en 20.000 arbeidsplaatsen toe te voegen in de regio Zwolle. Deze plannen zijn vastgelegd in de Ruimtelijke Economische Bouwsteen 2040 (REB 2040), die richting geeft aan hoe de regio zich de komende jaren wil ontwikkelen.
blad 82 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 12-10, zoekgebied REB 2040 regio Zwolle
12.4
Landbouwareaal Introductie Staphorst is van oudsher een agrarische gemeente. Daarom is het ook goed om in beeld te hebben hoeveel landbouw er is en wat voor landbouwactiviteit er plaatsvind. Referentiekader Landbouwareaal heeft geen wettelijk referentiekader. We kijken in dit geval naar een kaart weergave van het landbouwareaal in de gemeente.
12.4.1 Huidige situatie De gemeente Staphorst heeft naar verhouding een grote aandeel van de gemeentelijke grond beschikbaar als landbouwareaal. In Figuur 12-11 is het huidige landbouwareaal in kaart gebracht.
Figuur 12-11, gewaspercelen (BRP), (Bron: Ministerie van Economische Zaken, 2022)
blad 83 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
12.4.2 Toekomstige situatie In de toekomst zal het landbouwareaal in Staphorst waarschijnlijk afnemen door de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen, woningbouw en de aanleg van energievoorzieningen.
12.5
Recreatie en toerisme Introductie Recreatieve mogelijkheden zijn belangrijk voor inwoners van de gemeente en daarbuiten. Toerisme is belangrijk als economische sector en als manier om het verhaal van de gemeente Staphorst uit te dragen. Referentiekader Recreatie en toerisme heeft geen wettelijk referentiekader. We kijken in dit geval naar de dagrecreatieve mogelijkheden binnen de gemeente en de verblijfsrecreatie.
12.5.1 Huidige situatie Dagrecreatie Staphorst kent niet een heel groot, maar wel een gevarieerd aanbod aan dagrecreatie. Zo is er een museum, enkele activiteiten voor kinderen en veel aanbod gericht op buitenrecreatie denk aan de Alpa farm Rouveen. Ook worden divers evenementen georganiseerd, zoals de Staphorstdagen, Concours Hippique Rouveen, Grenzeloos Kunst verkennen IJhorst, de SAS-week en de Balloonfair. Rondom de Boswachterij Staphorst en het Reestdal is er ruimte voor recreatie in de buitenlucht, o.a. wandelen en fietsen. Het aanbod richt zich hier dan ook op, met bijvoorbeeld een voedseltuin en de verhuur van E-Broezers. Ook is er een waterplas bij de Zwarte Dennen, met een kleine horecavoorziening/kiosk. In de Streek staan de geschiedenis en tradities centraal. Bezoekers hebben de ruimte om inzichten op te doen over de geschiedenis van Staphorst in het museum of in Kerkzicht. Verder is er in de Streek ook het kernwinkelgebied, een kinderboerderij, escape room, zwembad en klederdrachtfotografie. Er is een divers aanbod aan dagrecreatie. De Olde Maten kent een rijke cultuurhistorie wat goed terug te zien is in het slagenlandschap. Het dagrecreatie aanbod is ook gecentreerd rondom dit landschap met veel wandel- en fietsroutes, maar ook is er een blote voeten pad en worden er educatieve activiteiten bij de Veldschuur georganiseerd.
Verblijfsrecreatie Staphorst kent verschillende typen verblijfsrecreatie. In en rondom IJhorst is een cluster van verblijfsrecreatie te vinden. Hier zijn veelal campings en vakantieparken (5-8 stuks) van redelijke omvang (van 40-90 huisjes, maar ook uitschieters met 400 seizoensplaatsen op de camping en 200 chalets). In de rest van de gemeente zijn er wat kleinschalige campings te vinden en een aantal B&B locaties en camperplaatsen.
12.5.2 Toekomstige situatie Het dagrecreatieve aanbod zal zoveel mogelijk worden behouden en waar mogelijk versterkt en uitgebreid. Momenteel wordt hier gewerkt aan het project Vitale Vakantieparken om de vakantieparken te revitaliseren en daarmee de sector te laten floreren.
blad 84 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
12.6
Trends en ontwikkelingen •
•
•
• •
•
•
•
•
Het aantal fysieke winkels in Nederland is kleiner geworden. Dat het aantal detailhandelsvestigingen desondanks gegroeid is, is te verklaren door een andere transformatie, namelijk die van fysieke winkel naar webwinkel. Het aantal webwinkels in Nederland groeit explosief. De in het straatbeeld gemiste winkeldiversiteit en -variatie is ruimschoots te vinden op internet. In ruimtelijke zin mag het winkelbeeld dan eenzijdiger zijn geworden, in virtuele zin zeker niet (research, 2011). Er zijn plannen om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen om de groeiende vraag naar bedrijfsruimte te accommoderen. Dit zal waarschijnlijk plaatsvinden in gebieden die goed bereikbaar zijn en waar voldoende ruimte is voor uitbreiding. Recreatie en toerisme in Nederland groeit sterkt. Dat levert flink geld op. Met recreatie en toerisme wordt in Nederland inmiddels bijna net zoveel verdient als in de bouwsector en tweemaal zoveel als in de landbouwsector (Staphorst, Visie Recreatie en Toerisme, 2024). Goede recreatieve voorzieningen bieden kansen om het woonplezier van inwoners te vergroten en bezoekers van buiten de gemeente aan te trekken (Staphorst, Visie Recreatie en Toerisme, 2024). Afvalscheiding en recycling is een belangrijk thema.
Doelstellingen uit het landelijk afvalbeheerplan zijn het beperken van het ontstaan van afvalstoffen, beperken van milieudruk van productieketens en het optimaliseren van de inzet van afvalstoffen in een circulaire economie. Daarbij wil Overijssel groeien naar een circulaire economie, waar een circulaire kunststofketen onderdeel van uitmaakt. Een economie gericht op hergebruik van grondstoffen en producten, het voorkomen van afval en het gebruik van hernieuwbare energie. Minder afval, meer kringloop, recycling en hergebruik zijn nodig om IJsselland schoon en groen te houden. Onder dit thema vallen ontwikkelingen als: o Het voorkómen van afval of, als dat niet kan, stimuleren van hergebruik; o Het verbeteren van de energie-efficiency van bedrijven en vergroten van de inzet op onze duurzaamheidsopgave; o Het bevorderen van kringlooplandbouw. Recreatiebehoefte neemt toe. De recreatiemogelijkheden dichtbij huis zijn door Corona ‘herontdekt’. Het aantal bezoekers van natuur- en recreatiegebieden is enorm toegenomen. Driekwart van de activiteiten in de vrijetijd wordt ondernomen in de eigen gemeente en de voornaamste doelen van vrije tijd zijn ontspannen, tot rust komen, plezier hebben en tijd met familie/vrienden doorbrengen (bron: Nederlands Vrijetijdsonderzoek, 2024).
Uit onderzoek van de ANWB blijkt dat het aantal recreatieve activiteiten in de directe woonomgeving en in recreatiegebieden nog verder zal toenemen (bron: Meer ruimte voor recreatie, 2023). Dit komt onder meer door bevolkingsgroei, hogere kosten voor mobiliteit en toenemende aandacht voor gezondheid en bewegen. Bij het fietsen valt ook de steeds verdere differentiatie in soorten fietsen op (e-bikes, race- en toerfietsen, mountainbikes etc.). We gaan vaker, korter en op wisselende momenten op vakantie. De gemiddelde verblijfsduur per vakantie daalt. Dit geldt voor zowel het inkomende vakantieverkeer als het binnenlandse vakantieverkeer. Echter, mensen kiezen er wel voor om vaker op vakantie te gaan. Niet alleen in de zomervakantie, maar ook in het voor- en naseizoen. De coronapandemie heeft Nederlanders bewust gemaakt van de mogelijkheden in eigen land. Authentieke beleving en verhalen staan centraal. We hebben steeds meer behoefte aan authenticiteit en het echte verhaal van een plek. Het helpt daarbij om aan te sluiten bij het grotere geheel van de geschiedenis en tradities. De consument verwacht bij elke activiteit echt iets te beleven. Niet alleen bij activiteiten met een van nature grote belevingscomponent, maar ook bij andersoortige activiteiten als een museumbezoek, bezoek aan een stads- of dorpscentrum of een dagje fietsen.
Mensen maken hier eigen afwegingen in bij het kiezen van de vrijetijdsbesteding: liever kwaliteit en betekenis dan massa is kassa. Belangstelling voor recreatiewater is groot en neemt toe. In de zomermaanden willen mensen graag het water op zoeken. Dat is nu zo, maar vanwege klimaatverandering en toenemende droogte wordt verwacht dat dit de komende jaren verder gaat toenemen. Uit onderzoek is gebleken dat de zoekterm ‘Recreatieplas’ het hardste is toegenomen, vergeleken met termen als zwembad/subtropisch, zwemparadijs/ buitenzwembad. Dit komt gedeeltelijk omdat men steeds meer op zoek is naar verkoeling
blad 85 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
in natuurlijke omgevingen. Zo blijkt ook uit diverse onderzoeken over bezoekersaantallen dat er al sinds jaren een recorddrukte is bij diverse recreatieplassen (tot wel 70% meer bezoekers).
12.7
Conclusie en aandachtspunten •
•
•
Staphorst heeft momenteel meerdere bedrijventerreinen, maar er is nog steeds een grote vraag naar bedrijfsruimte. Om aan deze vraag te voldoen, zijn er plannen om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen. (opgave vraag naar bedrijventerreinen) De uitbreiding van het aantal bedrijventerreinen zal zorgen voor meer werkgelegenheid. De werkloosheid in Staphorst is echter momenteel erg laag, waardoor meer werkgelegenheid voor de huidige bevolking niet noodzakelijk is. Recreatie en toerisme is in Nederland een sterk groeiende sector. Op dit moment wordt met toerisme al twee keer zoveel verdiend als in de landbouw. Staphorst, met zijn rijke cultuurhistorie en omliggende natuurgebieden, is een aantrekkelijke plek voor toeristen. Investeringen in de toeristische sector zouden daarom zeer rendabel zijn voor de economie. (opgave groeiende recreatie- en toerisme sector)
blad 86 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
13. Bereikbaarheid 13.1
Introductie Bereikbaarheid is een essentieel thema voor de leefbaarheid en economische ontwikkeling van een gebied. Het omvat de toegankelijkheid en efficiëntie van verschillende vervoersmiddelen, waardoor mensen en goederen zich gemakkelijk kunnen verplaatsen. Door aandacht te besteden aan autoverkeer, openbaar vervoer en langzaam verkeer, kan een goed functionerend en duurzaam mobiliteitssysteem worden gecreëerd. Thema
Aspect
Bereikbaarheid
Autoverkeer Openbaar vervoer Langzaam verkeer (o.a. fietsen en wandelen)
Versiebeheer Aspect
Aanpassing en aanleiding
Gehanteerde bron(nen)
Datum bron
Autoverkeer
Datum laatste aanpassing
n.v.t..eerste versie LOF
Google Maps
2025
Openbaar vervoer
n.v.t..eerste versie LOF
RRReis
2024
Langzaam verkeer
n.v.t..eerste versie LOF
landelijke routedatabank van stichting landelijke fietsnetwerk fietsplatform
2024
blad 87 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
13.2
Autoverkeer Introductie Autoverkeer verwijst naar het gebruik van auto's op de openbare weg en de bijbehorende infrastructuur. Het beheer van autoverkeer is belangrijk om files te verminderen, geluidshinder te beheersen, de verkeersveiligheid te verbeteren en de uitstoot van schadelijke stoffen te beperken. Referentiekader Autoverkeer heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema mobiliteit. We kijken in dit geval naar de verkeerstructuur.
13.2.1 Huidige situatie De gemeente Staphorst, gelegen in de provincie Overijssel, wordt doorkruist door de A28 en de N377. Deze wegen spelen een cruciale rol in de bereikbaarheid en infrastructuur van de gemeente en regio. De A28 die door Staphorst loopt is voor zowel de omgeving Staphorst, Noord-Nederland als internationaal een belangrijke snelweg. Deze snelweg verbindt de stad Utrecht met Groningen en loopt via steden zoals Zwolle en Meppel. Daarnaast is het vanuit de randstad ook de route richting de A32 en A37 in Duitsland. Hiermee is het een Europese verbindingsweg Daarnaast loopt de N377 door de gemeente Staphorst. De N377 verbindt Staphorst met omliggende dorpen en steden zoals Slagharen en Dedemsvaart ten oosten en Hasselt, Genemuiden en Kampen ten oosten. Binnen de bebouwde kom van Staphorst gelden verschillende snelheidslimieten om de verkeersveiligheid te waarborgen. De meeste wegen zijn ingedeeld als erftoegangswegen met snelheidslimieten van 30 km/uur binnen de bebouwde kom en 60 km/uur buiten de bebouwde kom. Op enkele doorgaande wegen binnen de bebouwde kom geldt een limiet van 50 km/uur. Het centrumgebied van Staphorst is niet autoluw.
Figuur 13-1. Wegennet gemeente Staphorst, (Bron: Google Maps)
13.2.2 Toekomstige situatie Uit onderzoek naar de bereikbaarheid van de A28 bij Staphorst blijkt dat deze in de toekomst grotendeels afhankelijk blijft van de huidige infrastructuur. Grote aanpassingen, zoals het wijzigen van de op- en afritten van de A28, zullen voorlopig niet plaatsvinden. Door de groei van het aantal woningen en bedrijven wordt de druk op blad 88 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
de infrastructuur echter groter, waardoor verplaatsing van de op- en afrit op termijn noodzakelijk kan zijn om veiligheid en doorstroming te waarborgen. Op korte termijn zijn ingrijpende maatregelen niet voorzien; de aandacht gaat uit naar het verbeteren van de verbindingen met het openbaar vervoer en kleinschalige aanpassingen om de bereikbaarheid te verbeteren, vooral in het licht van verdere groei van Staphorst met nieuwe woningen en bedrijven.
13.3
Openbaar vervoer Introductie Openbaar vervoer omvat vervoersmiddelen zoals bussen, trams en treinen die door het publiek worden gebruikt. Een goed ontwikkeld openbaar vervoerssysteem biedt een betrouwbaar en milieuvriendelijk alternatief voor autoverkeer. Referentiekader Autoverkeer heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema mobiliteit. We kijken in dit geval naar de verkeerstructuur
13.3.1 Huidige situatie Staphorst wordt bediend door verschillende buslijnen die het dorp verbinden met omliggende steden en dorpen. Een belangrijke buslijn is buslijn 40, die Staphorst verbindt met Meppel en Zwolle, twee belangrijke steden in de regio. Zwolle-Staphorst is ook bereikbaar met bus 640 Daarnaast is er buslijn 217, die een verbinding biedt naar omliggende dorpen en handig is voor lokale reizen. Ook is er de Buurtbus IJhorst, een buurtbusdienst die kleinere dorpen in de omgeving bedient. Voor treinreizen zijn de dichtstbijzijnde treinstations voor inwoners van Staphorst station Meppel en station Zwolle. Station Meppel ligt op ongeveer 10 kilometer afstand en biedt verbindingen naar verschillende steden in Nederland. Station Zwolle, een belangrijk knooppunt in het Nederlandse spoorwegnetwerk, ligt op ongeveer 20 kilometer afstand van Staphorst.
Figuur 13-2. Lijnennetkaart in en rondom de gemeente Staphorst (Bron: RRReis, 2024)
blad 89 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
13.3.2 Toekomstige situatie Uit een studie naar een mogelijke nieuwe dienstregeling is gebleken dat de bereikbaarheid aanzienlijk kan toenemen door het invoeren van een nieuwe dienstregeling. In deze nieuwe dienstregeling zouden er meer rechtstreekse bussen van Staphorst naar Zwolle gaan. Eveneens zou er een buslijn door Rouveen blijven gaan met een stop bij het bedrijventerrein Esch. Deze nieuwe dienstregeling zou mogelijk in 2026 in kunnen gaan.
13.4
Langzaam verkeer (o.a. fietsen en wandelen) Introductie Dit betreft niet-gemotoriseerd verkeer zoals voetgangers en fietsers. Het bevorderen van langzaam verkeer draagt bij aan een gezonde en duurzame leefomgeving en vermindert de druk op het wegennet. Referentiekader Langzaam verkeer heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema mobiliteit. We kijken in dit geval naar de aanwezige lokale en regionale fietsstructuur.
13.4.1 Huidige situatie Staphorst biedt een uitgebreid en goed onderhouden fietsnetwerk dat zowel door de lokale bevolking als door toeristen wordt gewaardeerd. De regio staat bekend om zijn prachtige landschappen, waaronder het Reestdal, dat een populaire bestemming is voor fietsers. Er zijn diverse fietsroutes beschikbaar die variëren in lengte en thematiek, zoals natuur, cultuur en culinaire route. Het recreatieve fietsnetwerk is Figuur 13-3 weergegeven.
Figuur 13-3. Fietspaden netwerk gemeente Staphorst. (Bron: landelijke routedatabank van stichting landelijke fietsnetwerk fietsplatform, 2024)
Staphorst beschikt over een goed ontwikkeld wandelnetwerk dat de bereikbaarheid van verschillende delen van de gemeente vergemakkelijkt. De wandelpaden zijn zorgvuldig aangelegd en bewegwijzerd, waardoor wandelaars eenvoudig hun weg kunnen vinden. Dit netwerk verbindt diverse wijken, natuurgebieden en bezienswaardigheden, wat bijdraagt aan de toegankelijkheid en het gemak voor zowel inwoners als bezoekers. Het wandelnetwerk dat zich in de gemeente Staphorst bevindt is weergegeven op de kaart in Figuur 13-4.
blad 90 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 13-4. Wandelnetwerk gemeente Staphorst. (Bron: Stichting wandelnet, 2024)
13.4.2 Toekomstige situatie Op basis van trends en ontwikkelingen ligt het in de lijn der verwachting dat lopen en fietsen steeds meer ruimte zal krijgen in de leefomgeving. Door de groei woningen en bedrijvigheid zal daarnaast ook meer gebruik worden gemaakt van de bestaande infrastructuur.
13.5
Trends en ontwikkelingen •
•
• •
•
•
Ter hoogte van de Gemeenteweg (De Streek) is de enige op- en afrit binnen de gemeente, dit is daardoor de belangrijkste en drukste toegangsweg. Naast woonverkeer gaat er ook veel vrachtverkeer over De Streek. Dit leidt regelmatig tot opstoppingen. Net ten noorden (A32) en zuiden (A28) van de gemeentegrens zijn er ook twee op- en afritten. Deze zijn bereikbaar via de Rijksparallelweg en de Oude Rijksweg. De laatste weg dient daarbij als erftoegangsweg én als doorgaande weg. Er ligt een opgave om de hoeveelheid auto- en vrachtverkeer over de Gemeenteweg te verminderen (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). Naast de extra of nieuwe aansluiting op de A28 zal ook de interne infrastructuur van Staphorst aangepast moeten worden om de 33% groei van bedrijven en woningen te kunnen accommoderen. Dit omvat de aanleg van nieuwe wegen en rotondes om de bereikbaarheid binnen de gemeente te verbeteren. Er is een grote wens voor de aanleg van een treinstation in Staphorst. Deze spoorverbinding zou de bereikbaarheid van het dorp aanzienlijk verbeteren en de druk op de A28 verminderen. Het verbeteren van de fietsinfrastructuur kansen om het autoverkeer te verminderen. Een snelle route voor de (elektrische) fiets naar Meppel en Zwolle kan het woon-werkverkeer op de weg ontlasten (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024).
Bij de ontwikkeling van nieuwe infrastructuur, woongebieden en bedrijventerreinen is het van belang rekening te houden met wandelaars. Bied ruimte aan wandelaars en creëer geen barrières en obstakels. Door wandelen te stimuleren bied je een goed alternatief voor de korte autoritjes en draag je bij aan de algemene gezondheid, bijvoorbeeld door het maken van ommetjes (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). Voor het spoornet geldt een trechterwerking; de spoorlijn door Staphorst vormt de enige verbinding tussen het noorden en zuiden van Nederland. Dit maakt de wens om een station toe te voegen op dit nu al drukke deel een lastige opgave (Staphorst, Stedenbowukundige doorvertaling woonbehoefteonderzoek, 2024). blad 91 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
•
•
•
•
•
13.6
Er is een aanzienlijke capaciteit vergund voor de laadinfrastructuur voor doorrijdend vrachtverkeer. Dit is belangrijk om de groeiende logistieke behoeften van de regio te ondersteunen en bij te dragen aan de verduurzaming van het vrachtverkeer. De ontwikkeling van De Lichtmis als regionale hub is een belangrijk onderdeel van de regionale hubstrategie. Deze hub moet de bereikbaarheid en logistieke efficiëntie in de regio verbeteren, hoewel het nog onduidelijk is of deze op Zwols of Staphorsts grondgebied zal komen te liggen. De gemeente Staphorst is ambitieus ten aanzien van fietsvoorzieningen. Er zijn plannen om meer vrijliggende fietspaden te realiseren. Door fietspaden te scheiden van het wegverkeer, ontstaat er een veiligere fietsinfrastructuur. Deze vrijliggende zijn onder andere gepland langs de Gemeenteweg, De Lankhorsterweg en de Stadsweg. Mobiliteitsvisie 2050: Het rijk heeft in 2023 de Mobiliteitsvisie 2050 opgesteld. Hierin zijn de landelijke doelstelling voor mobiliteit uiteengezet. Het doel van het landelijk opstellen van een mobiliteitsvisie is het uitzetten van een eenduidige richting waaraan door provinciale en gemeentelijke overheden een lokale invulling gegeven kunnen worden. Op deze manier werken alle lagere overheden aan dezelfde doelstellingen, met ruimte om daar passend bij de plaatselijke situatie beleidsmatig op te sturen.
De 4 hoofdlijnen van het beleid zijn: o integrale doelen voor bereikbaarheid; o het inzetten van de juiste mobiliteit op de juiste tijd en plaats; o een mobiliteitssysteem dat voldoet aan de normen voor duurzaamheid, gezonde leefomgeving en veiligheid; o een gebiedsgerichte uitwerking van deze hoofdlijnen. Knooppunt Lankhorst: Wanneer het verkeer op de A28 als gevolg van de verbreding van de E233 toeneemt, nemen de afwikkelingproblemen toe. Voor de economische ontsluiting van de regio Zwolle is het van essentieel belang dat de doorstroming en verkeersveiligheid op dit knooppunt gewaarborgd blijft.
Conclusie en aandachtspunten •
• •
In de toekomst zal er een toename zijn van het (auto)verkeer in Staphorst. Deze toename komt door de uitbreiding van het aantal woningen en bedrijventerreinen in Staphorst. Op dit moment zijn er regelmatig opstoppingen ter hoogte van de Gemeenteweg (De Streek), de enige op- en afrit binnen de gemeente. Dit is de belangrijkste en drukste toegangsweg. Naast woonverkeer gaat er ook veel vrachtverkeer over De Streek, wat regelmatig tot opstoppingen leidt. (Opgave toename autoverkeer) (Opgave knellende verkeersinfrastructuur) De bereikbaarheid en logistieke efficiëntie van de regio zal verbeterd worden met de komst van een hublocatie bij de Lichtmis. De onduidelijkheid de hublocatie bij de Lichtmis op Zwols of Staphorsts grondgebied komt, maakt voor de verbetering van de bereikbaarheid en logistieke efficiëntie van Staphorst niet uit. (opgave ontwikkeling hublocatie Lichtmis)
blad 92 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
14. Energie & grondstoffen 14.1
Introductie Energie en grondstoffen is een cruciaal thema voor een duurzame toekomst en leefomgeving. Dit thema omvat verschillende aspecten die bijdragen aan een efficiënter en milieuvriendelijker gebruik van hulpbronnen en minder negatieve impact op de leefomgeving. Door aandacht te besteden aan energiegebruik, duurzame energieopwekking, CO2-emissie en circulariteit, kan een duurzamer en veerkrachtiger systeem worden gecreëerd. Thema
Aspect
Energie en grondstoffen
Energiegebruik Duurzame energieopwekking CO2 emissie Circulariteit
Versiebeheer Aspect
Aanpassing en aanleiding
Gehanteerde bron(nen)
Datum bron
Energiegebruik
Datum laatste aanpassing
n.v.t..eerste versie LOF
BAG/ABF.nl, klimaatmonitor
2023, 2023
Netcongestie
n.v.t..eerste versie LOF
Netbeheernederland.nl, gemeente Staphorst
2025, 2025
Duurzame energieopwekking
n.v.t..eerste versie LOF
Waarstaatjegemeente.nl, Klimaatmonitor, RIVM, Programmeringsafspraken, gemeente Staphorst
2022, 2023, 2024, 2024, 2022
CO2-emissie
n.v.t. eerste versie LOF
Klimaatmonitor
2022
Circulariteit
n.v.t. eerste versie LOF
CBS
2023
blad 93 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
14.2
Energiegebruik Introductie Energiegebruik verwijst naar de hoeveelheid energie die wordt verbruikt door huishoudens, bedrijven en industrie. Het verminderen van energiegebruik door efficiëntieverbeteringen en gedragsverandering is essentieel voor het verlagen van de energiekosten en het verminderen van de milieubelasting. Referentiekader Energiegebruik heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema energie en grondstoffen. We kijken in dit geval naar het totaal aandeel bekend energieverbruik in de gemeente, ook uitgesplitst naar sectoren.
14.2.1 Huidige situatie Het energiegebruik in Staphorst ligt hoger dan het gemiddelde in Nederland. Het gemiddelde aardgasverbruik in Staphorst is 1660 m³, terwijl het landelijke gemiddelde 1180 m³ is. Het gemiddelde elektriciteitsverbruik in de gemeente Staphorst bedraagt 3360 kWh, vergeleken met het landelijke gemiddelde van 2730 kWh. Het hogere energiegebruik per woning in de gemeente kan verklaard worden doordat in de gemeente Staphorst de huizen groter zijn dan gemiddeld in Nederland.
Figuur 14-1. Gemiddelde oppervlakte van woningen. (Bron: BAG/ABF, 2024)
Het energieverbruik in de gemeente Staphorst is in de periode 2010-2022 stabiel gebleven, in totaal tussen de 2300-2500 TJ (inclusief verkeer en vervoer) (Klimaatmonitor, 2021). De belangrijkste sectoren voor het energieverbruik in de gemeente is verkeer.
Figuur 14-2. Totaal bekend energie verbruik gemeente Staphorst. (Bron: Klimaatmonitor, 2023)
blad 94 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 14-3, energieverbruik (in Terajoule) sectoren gemeente Staphorst 2012-2023. (Bron: Klimaatmonitor, 2023)
14.2.2 Toekomstige situatie De verwachting is dat in de gemeente Staphorst het energieverbruik richting 2040 zal afnemen door betere isolatie en energiebesparende maatregelen. Daarentegen staat Staphorst ook voor een groei opgave voor woningbouw en bedrijvigheid, dat zou betekenen dat energieverbruik relatief hoger zal zijn.
blad 95 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
14.3
Netcongestie Introductie Netcongestie, ook wel bekend als netwerkcongestie, verwijst naar de situatie waarin het elektriciteitsnetwerk overbelast raakt door een te hoge vraag naar stroom of een te groot aanbod van duurzame energie. Dit kan leiden tot problemen zoals stroomuitval en inefficiëntie in de energievoorziening. Referentiekader Netcongestie heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema energie en grondstoffen. We kijken in dit geval de mate van netcongestie in zowel afname als teruglevering in de gemeente Staphorst.
14.3.1 Huidige situatie In de gemeente Staphorst is er sprake van netcongestie, zowel bij de afname als bij de teruglevering van elektriciteit. Het oostelijk deel van de gemeente bevindt zich in een onderzoeksgebied met een wachtrij, wat betekent dat er een tekort is aan transportcapaciteit. De netbeheerder onderzoekt de mogelijkheden voor congestiemanagement om eventueel transportcapaciteit beschikbaar te maken. In het westelijk deel van de gemeente is er eveneens een tekort aan transportcapaciteit met wachtrij. Uit onderzoek van de netbeheerder blijkt dat er geen transportcapaciteit beschikbaar is voor het gevraagde (extra) transportvermogen. Bij de teruglevering is er voor de gehele gemeente Staphorst een tekort aan transportcapaciteit, wat resulteert in een wachtrij. Dit heeft verschillende gevolgen voor zowel de afname als de teruglevering van elektriciteit. Gebruikers kunnen niet altijd de gewenste hoeveelheid elektriciteit afnemen, wat kan leiden tot beperkingen in energiegebruik en mogelijke economische gevolgen. Dit raakt vooral de industrie, waar een stabiele energievoorziening cruciaal is voor de productieprocessen, maar ook huishoudens kunnen hinder ondervinden, bijvoorbeeld door beperkingen in het gebruik van elektrische apparaten.
Daarnaast kan de woningbouw worden beïnvloed, aangezien nieuwe woningen afhankelijk zijn van voldoende energievoorziening voor hun infrastructuur en dagelijkse behoeften. Aan de andere kant kunnen producenten van elektriciteit, zoals zonnepaneel-eigenaren, niet altijd hun opgewekte energie terugleveren aan het net. Dit kan leiden tot verlies van inkomsten en inefficiënt gebruik van duurzame energiebronnen. Dit heeft vooral gevolgen voor de sectoren die sterk afhankelijk zijn van teruglevering, zoals agrarische bedrijven met grote zonnepaneelinstallaties en huishoudens die investeren in duurzame energieoplossingen.
Figuur 14-4, capaciteitskaart netbeheer afname, (Bron: netbeheernederland.nl, 2025)
blad 96 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Figuur 14-5, capacitietskaart netbeheer teruglevering, (Bron: netbeheernederland.nl, 2025)
14.3.2 Toekomstige situatie Het nationaal programma energietransitie heeft aangetoond dat de vraag naar elektriciteit in de toekomst sterk zal toenemen. Dit komt door de groeiende populariteit van elektrisch koken en rijden, het plaatsen van zonnepanelen op daken en het duurzaam verwarmen van huizen. Verwacht wordt dat het stroomverbruik tegen 2040 verviervoudigd zal zijn. Netcongestie is een landelijk probleem. Als Staphorst dit probleem eerder oplost dan andere gemeenten, zullen bedrijven zich daar willen vestigen. Dit kan echter snel leiden tot een overbelast elektriciteitsnet in Staphorst. Netcongestie zal dus een blijvend probleem blijven bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen en woningen. Daarnaast is TenneT is van plan een nieuwe kabel te leggen ten oosten van de kern Staphorst om netcongestie aan te pakken, het zogenaamde DON west project.
Figuur 14-6 verbeelding mogelijk trace Don West. Bron: gemeente Staphorst, 2025
blad 97 van 106
Leefomgevingsfoto Gemeente Staphorst projectnummer 0494701.100 11 september 2025 revisie v0.4 Gemeente Staphorst
Enexis verzwaart het middenspanningsnet in provincie Overijssel. Mogelijk moet er in de toekomst ruimte gezocht voor nieuwe middenspanningsstations in gemeente Staphorst. Op dit moment zijn er geen concrete zoeklocaties. Het verzwaren van de laag- en middenspannings-netten in gemeente Staphorst als gevolg van de buurtaanpak van Enexis. Enexis gaat tussen 2025 en (ten minste) 2035 de laag- en middenspannings-netten proactief verzwaren. Dit betekent dat één op de drie straten open moet en dat er in gemeente Staphorst 100-150 kilometer kabel verzwaard moet worden. Ook moet circa de helft van de 200 MS/LS stations verzwaard worden en moeten er nog 30-40 extra 630KVA transformators worden bijgeplaatst. Kortom, een grote opgave. Enexis gaat deze verzwaring stapsgewijs uitvoeren. De buurten met de hoogste kans op spanningsproblemen op korte termijn, zijn als eerste aan de beurt. Staphorst heeft een grote woningbouwopgave. Enexis vraagt aandacht voor een netbewust ontwerp van deze wijken/woningen.
14.4
Duurzame energieopwekking Introductie Duurzame energieopwekking omvat het opwekken van energie uit hernieuwbare bronnen zoals zon, wind en water. Het bevorderen van duurzame energieopwekking helpt bij het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en het beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Referentiekader Duurzame energieopwekking heeft geen wettelijk referentiekader, maar het is wel een belangrijke indicator voor het thema energie en grondstoffen. We kijken in dit geval naar het totaal aandeel van bekende hernieuwbare energie, naar bekende hernieuwbare elektriciteit en naar de windturbines in de gemeente.
14.4.1 Huidige situatie Het gebruik van hernieuwbare energie is in de gemeente Staphorst sinds 2012 aanzienlijk toegenomen. In de gemeente Staphorst staan verschillende windturbines op land en wordt er energie opgewekt doormiddel van de zonnepanelen. Dit heeft in de afgelopen decennia gezorgd voor een toename aan de productie van hernieuwbare elektriciteit.