1. Ontwerp Omgevingsvisie Staphorst
Tekst van het document
blad 29 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.
Ambities voor de fysieke leefomgeving Inleiding In dit hoofdstuk staan alle (ruimtelijke) ambities van de gemeente Staphorst. De ambities geven aan waar we als gemeente naartoe willen ontwikkelen. Ook vormen deze ambities input voor nieuwe initiatieven en projecten in de gemeente.
5.1
Pijler 1: Wonen en voorzieningen
5.1.1
Wonen We bouwen voor Staphorsters We willen dat jongeren, gezinnen en ouderen in Staphorst kunnen blijven wonen. Daarom zorgen we voor voldoende en passende woningen voor iedereen die hier woont of binding heeft met Staphorst. 33% meer woningen in de periode 2023-2040 In de periode tot en met 2030 willen we 1000 woningen toevoegen. Daaropvolgend kan tot 2040 nog eens behoefte zijn aan 1000 woningen. Tot en met 2030 wordt vooral aangesloten bij de huidige woningbouwontwikkelingen en stedelijke structuren in Staphorst, Rouveen en IJhorst/Punthorst, Schuthekkeweg en Slingenberg. Verdeling woningsectoren (30-40-30) Bij de realisatie van het volkshuisvestingprogramma streven we naar een verdeling van 30% sociale huursector, 40% middensegment (betaalbare koop) en/of betaalbare koop en maximaal 30% in het duurdere segment. Dit volgens de afspraken tussen gemeenten, provincies en het Rijk die in het geval van de gemeente Staphorst vastgelegd zijn in de Woondeal West-Overijssel. Huisvesting arbeidsmigranten De huisvesting van arbeidsmigranten is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van werkgevers zelf. We willen wel dat deze doelgroep op een fatsoenlijke en menswaardige manier gehuisvest wordt. Meer variatie in woningen We willen meer verschillende woningtypen, zodat we een divers aanbod hebben voor starters, gezinnen en senioren en doorstroming bevorderen.
De focus ligt op kleine, betaalbare woningen, zoals beneden-bovenwoningen, appartementen of compacte gezinswoningen. De voorkeur gaat uit naar woningtypes die geschikt zijn voor zowel jongeren als ouderen en het liefst worden deze doelgroepen zoveel mogelijk gemixt. Ruimte voor initiatieven Nieuwe woningen moeten passen bij de kernkwaliteiten (hoofdstuk 3). We staan open voor initiatieven van inwoners, VechtHorst, maatschappelijke organisaties en ondernemers. We zetten in op: • • • •
Stimuleren van hergebruik (transformatie) van bestaande gebouwen. Bouwen naar behoefte bij de kernen en het buurtschap Punthorst. Het, met behoud van doorzichten, verdichten aan o.a. de Gemeenteweg, Lankhorsterweg en J.B. Kanlaan. Inbreiden op bestaande erven
blad 30 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Kwalitatieve woon- en leefmilieus creëren We gaan voor gebiedseigen, groene en duurzame buurten met voldoende ruimte. Nieuwe woningen moeten passen bij het karakter van de dorpen en het landschap. We sturen op kwaliteit boven kwantiteit en hanteren daarbij de drie woonsferen (zie hoofdstuk 3).
5.1.2
Wonen en zorg Regie, preventie, hulp en ondersteuning in een eigen thuis We gaan uit van positieve gezondheid: kijken naar wat wél kan. We combineren wonen, welzijn en zorg zodat iedereen zoveel mogelijk zelfstandig thuis kan wonen. We gaan uit van ieders eigen verantwoordelijkheid; waar nodig biedt de gemeente ondersteuning. We zetten zoveel mogelijk in op eigen regie, preventie, hulp en ondersteuning in een eigen thuissituatie. Zorgzame gemeenschappen We hebben zorgzame buurten waar mensen naar elkaar omkijken en samenleven met zorg dichtbij. Wie geen netwerk heeft, kan rekenen op hulp van vrijwilligers of professionals. We zetten daartoe in op: • Geclusterde woonvormen. • Faciliteren en stimuleren van het werk van onze mantelzorgers en de vrijwillige thuiszorg en bieden ruimte aan mantelzorgers om bij hun hulpbehoevende te wonen of andersom. • Stimuleren van pleegzorg en/of hulp binnen het eigen netwerk. • Zorgen voor voldoende begeleiding aan huis voor wie dat nodig heeft. Als voorzieningen verder weg zijn, stimuleren we onderling vervoer via buren, regiotaxi of ‘Automaatje’. • Stimuleren wooninitiatieven van inwoners en organisaties, zoals meergeneratiewoningen, Ouderenhofjes of initiatieven die wonen en zorg combineren. Meer tussenvoorzieningen We willen het verschil tussen zelfstandig wonen en verpleeghuiszorg kleiner maken.
Daarom zorgen we voor meer woonvormen die daartussen vallen. Dat zijn woningen waar zorg mogelijk is, vaak bij elkaar in één gebouw of buurt. Levensloopbestendige woningen realiseren We willen meer levensloopbestendige woningen bouwen, zoals woningen zonder trappen of drempels. Deze woningen willen we vooral bouwen dicht bij winkels en andere voorzieningen. Ze zijn niet alleen bedoeld voor ouderen, maar ook geschikt voor andere groepen, zoals mensen met een beperking. Zorgen voor spreiding en goed aarden in de wijk We willen meer diversiteit in de woningvoorraad realiseren ten behoeve van spreiding van doelgroepen. Voor senioren is in sommige gevallen enige clustering van de doelgroep gewenst terwijl in andere gevallen behoefte is aan samenleven met verschillende leeftijden en doelgroepen.
blad 31 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.1.3
Voorzieningen Iedere kern eigen voorzieningen Elke kern in Staphorst heeft eigen voorzieningen of kan die makkelijk in een andere kern bereiken. Niet elke kern hoeft hetzelfde aanbod te hebben, we denken in cirkels van bereikbaarheid. In de kern Staphorst blijft het volledige voorzieningencentrum met genoeg gratis parkeerruimte. Maatschappelijke voorzieningen laten meegroeien Bij groei van inwoners en bedrijven groeit ook de vraag naar voorzieningen. We zorgen dat nieuwe woningen samengaan met meer school-, zorg-, sport- en overige maatschappelijke voorzieningen. Elke kern een huiskamer We streven er naar dat elke kern minstens één ‘huiskamer’ heeft: een multifunctionele voorziening voor ontmoeting en maatschappelijke voorzieningen en -activiteiten. We stimuleren multifunctionele gebouwen voor zorg, onderwijs, sport en welzijn, in samenwerking met provincie, kerken, organisaties, ondernemers en bewoners. Toegankelijkheid voorzieningen en openbare ruimtes Voorzieningen en openbare ruimtes moeten toegankelijk zijn voor iedereen, ook voor mensen met een beperking.
blad 32 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.2
Pijler 2: Gezond, sociaal en veilig
5.2.1
Samenleven Een hechte gemeenschap In Staphorst zorgen we voor elkaar. Die verbondenheid willen we behouden en versterken. Daarom organiseren we voorzieningen dichtbij en laagdrempelig, zodat mensen elkaar kunnen ontmoeten en helpen. We sluiten aan bij bestaande netwerken en voorzieningen, en nodigen inwoners uit om mee te doen aan initiatieven die de leefbaarheid vergroten. Sociale cohesie kerngericht behouden en versterken We willen de grote saamhorigheid en sociale cohesie die in de diverse kernen aanwezig is behouden en zo lokaal mogelijk organiseren. We sluiten aan bij de initiatieven en kracht die in de diverse kernen aanwezig is. Meedoen en ondersteuning op maat Iedereen moet kunnen meedoen naar eigen kracht. We bieden toegankelijke voorzieningen en hulp op maat, ook voor mensen met een beperking. Wie extra steun nodig heeft, krijgt persoonlijke begeleiding.
5.2.2
Leefbaarheid Ruimte voor ontmoeting We willen buurten waar bewoners elkaar kennen, helpen en samen sterk staan. Zo gaan we ook eenzaamheid tegen. We zetten in op goede ontmoetingsplekken in bestaande en nieuwe buurten en op een goede ontmoetingsfunctie van het centrum van Staphorst. Een beweegvriendelijke leefomgeving creëren We willen een leefomgeving die beweegvriendelijk en sociaal veilig is, in bestaande en nieuwe wijken én op bedrijventerreinen. Wij zetten in op: • Een zodanige inrichting van de openbare ruimte dat lopen / bewegen wordt gestimuleerd. • Het huidige beweegaanbod te verbeteren en uit te breiden. • Stimuleren bewegen door de (bestaande en nieuwe) omgeving in te richten met ommetjes, speelplaatsen, trapveldjes en sportgelegenheid. De ommetjes verbinden we ook zoveel mogelijk met routes. • Een beweegvriendelijke omgeving voor jong en oud en met speciale aandacht voor inwoners met een (fysieke) beperking, zowel in de buitenruimte als in gebouwen. Sociale veiligheid We willen dat iedereen zich veilig en welkom voelt in de openbare ruimte en we willen ongewenst gedrag zoveel mogelijk voorkomen. We zorgen voor goede verlichting, overzichtelijke straten en veilige ontmoetingsplekken. Directe woonomgeving vergroenen We willen een gemeente die groen en biodivers is, met meer diverse inheemse soorten bomen en planten.
Groen moet duurzaam, herkenbaar en functioneel zijn en ruimte bieden voor waterberging, klimaat en natuur. We sluiten daarbij aan bij de lokale identiteit van de landschappen en kernen, zoals heggen, singels en boomgaarden. We stimuleren en faciliteren waar mogelijk initiatieven uit de samenleving, zoals het initiatief ‘prachtlint Staphorst’.
blad 33 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Gezond en kansrijk opgroeien Staphorst is een jonge gemeente. We willen dat kinderen veilig, gezond en met kansen kunnen opgroeien. We investeren in preventie, speelplekken, beweging en voorlichting over gezonde leefstijl. We zetten in op een divers en uitdagend speellandschap. In iedere kern willen we voor een brede leeftijdsgroep een passend speelaanbod dat voldoende uitdaging biedt. Het speelaanbod verbinden we met veilige loop- en fietsroutes. Voor jongeren willen we goede, uitdagende en veilige plekken om elkaar te ontmoeten en of om samen te bewegen.
5.2.3
Cultuur, onderwijs en bewegen Cultuur We willen de zichtbaarheid van onze cultuur, de culturele voorzieningen en -initiatieven in onze gemeente vergroten. We vinden cultuureducatie op scholen belangrijk en behouden de bibliotheek als laagdrempelige, sociaal-maatschappelijke en culturele ontmoetingsplek. We stimuleren een breed en inclusief cultuuraanbod voor alle leeftijden en achtergronden en verbinden culturele initiatieven met de samenleving. Evenementen Evenementen dragen bij aan de leefbaarheid en sociale cohesie. Daarom zetten wij actief op in op stimuleren, faciliteren en verbinden. Iedereen is gebaat bij een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid, tussen rust en reuring, tussen traditie en vernieuwing. We borgen de leefbaarheid van de omgeving en voorkomen overlast zoveel mogelijk. We bewaken de veiligheid op en rondom evenementen en beschermen de gezondheid. Sport - functionele, veilige en duurzame beweeg- en sportinfrastructuur Iedere inwoner moet veilig en met plezier kunnen sporten en we willen dat kinderen van jongs af aan meer bewegen en dit blijven doen. We behouden en verduurzamen sportaccommodaties en stimuleren samenwerking tussen sport, zorg en onderwijs.
5.2.4
Milieu en veiligheid Milieu en omgevingsveiligheid We voldoen aan de normen voor geluid, brandveiligheid, omgevingsveiligheid, luchtkwaliteit en geurhinder. We willen dat het niveau van geluidhinder in de gemeente minimaal gelijk blijft en waar mogelijk verbetert. Geurhinder brengen we in balans met de leefomgeving, met ruimte voor de agrarische sector. We behouden de brandweer- en ambulanceposten. Ruimte bieden aan ontwikkeling van Defensie We dragen bij aan de landelijke opgave Ruimte voor Defensie door uitbreiding van het munitiedepot, mits het Staphorster bod voor Defensie wordt gerealiseerd.
blad 34 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.3
Pijler 3: agrarisch gebied, water, bodem en landschap
5.3.1
Agrarisch gebied Coöperatief toekomstperspectief We willen dat agrarische familiebedrijven, zonder enige druk van schaalvergroting, een gezond rendement kunnen behalen en een goed economisch en sociaal toekomstperspectief blijven behouden. We denken, faciliteren en stimuleren waar mogelijk ondernemerschap, innovatie en nieuwe initiatieven van onderop. Wij vragen van hogere overheden dat er voldoende grond voor een omslag naar extensievere landbouw,- en voldoende middelen komen ter compensatie van verlies aan inkomsten door deze omslag. Rentmeesterschap agrariër bevorderen We willen agrarische bedrijfsvoering bevorderen die bijdraagt aan natuurwaarden en landschappelijke kwaliteiten. We faciliteren en stimuleren in agrarisch natuur- en landschapsbeheer en zetten in op samenwerking tussen het agrarisch natuurbeheer en de terreinbeherende organisaties (TBO’s). Veenweidegebied De provincie Overijssel werkt aan een regionale veenweidestrategie. Ook zien we dat bijvoorbeeld vanuit de regionale sponsstrategie van Regio Zwolle wordt nagedacht over manieren om water vast te houden, de afvoer via oppervlaktewater te vertragen en het bergend vermogen van oppervlaktewater en op maaiveld te vergroten. Daarnaast zien we dat een aantal bewoners in het gebied ten westen van Rouveen zijn gestart met het koplopersproject Buut’n gebied Rouveen.
Tot slot faciliteert de provincie Overijssel in dit gebied het gemeenschappelijk feitenonderzoek (GFO). Geen van deze trajecten is afgerond. Het is echter aannemelijk dat we uitkomsten van deze trajecten op den duur verwerken in een actualisatie van de omgevingsvisie. Wij vinden dat veeteelt in het veenweidegebied behouden moet blijven. Op veel plekken is het veenpakket hier al dun, dus vinden we het niet logisch om hier verstrekkende maatregelen voor te nemen.
5.3.2
Water en bodem Waterkwaliteit verbeteren We streven naar een ecologisch gezond watersysteem, dat voldoet aan de Kaderrichtlijn water. Daarvoor staan we samen met medeoverheden aan de lat. Daarnaast willen we dat de kwaliteit van het water zodanig goed is, dat het geen belemmering vormt voor recreatief en agrarisch medegebruik van het oppervlaktewater. Regenwater- en afvalwaterstromen scheiden We willen regenwater- en afvalwaterstromen zoveel mogelijk scheiden. Het regenwater wordt zo lang mogelijk vastgehouden waar het valt, overwegend oppervlakkig afgevoerd, geborgen en vervolgens vertraagd afgevoerd via het watersysteem. We stimuleren inwoners om de waterstromen te scheiden. Omgang met ‘afval’water verbeteren en benutten We willen energie en grondstoffen uit het ‘afval’water zoveel mogelijk benutten. Er wordt daarnaast ingezet op het vergroten van het bewustzijn om zuinig om te gaan met water in en rondom het huis en bij bedrijven. Waterveiligheid We borgen de basisveiligheid voor iedereen, in samenwerking met het waterschap en het samenwerkingsverband RIVUS. We gaan we uit van de zogenaamde meerlaagse veiligheid, die bestaat uit drie ‘lagen’ aan de bescherming tegen overstroming die elkaar aanvullen: 1. Overstromingen voorkomen. 2. Inrichten van de leefomgeving om schade beperken als het toch gebeurt. 3. Goede voorbereiding en voorlichting. blad 35 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.3.3
Cultuurhistorie en erfgoed Cultuurhistorie en erfgoed We beschermen de geschiedenis van ons landschap en de dorpen en zien erfgoed als kans voor ruimtelijke kwaliteit. We behouden monumenten en dorpsgezichten, maar geven ook ruimte aan toekomstbestendigheid en nieuwe ontwikkelingen die passen bij de kernkwaliteiten. We zetten in op: • • •
Het stimuleren en faciliteren dat eigenaren kunnen verduurzamen en dat monumenten onderhouden blijven. Het mogelijk maken van maatwerk gedacht vanuit de kernkwaliteiten van monumenten. Het actief betrekken van eigenaren van monumenten en bewoners bij de zorg voor het erfgoed, met voorlichting en educatie.
Actualisatie open plekken beleid, welstandsnota, transformatiebeleid en erfgoednota We werken aan de actualisatie van het open plekken beleid, welstandsnota, transformatiebeleid en erfgoednota. De uitkomsten nemen wij mee in een volgende actualisatie van de omgevingsvisie.
blad 36 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.4
Pijler 4: Energie en klimaat
5.4.1
Klimaatmitigatie Energieneutraal in 2050 In 2050 willen wij een energie neutrale gemeente zijn, waarbij de CO₂-uitstoot is teruggebracht tot netto nul. Dat houdt in dat we in 2050 binnen onze gemeentegrenzen net zoveel duurzame energie opwekken als dat we verbruiken, doormiddel van wind, zon, besparing en opslag. De klimaatwet en afspraken uit het klimaatakkoord vormen hiervoor het kader. Aardgasvrij in 2050 Alle woningen en verblijfsgebouwen zijn in 2050 aardgasvrij in overeenstemming met het Klimaatakkoord. Vanaf 2030 willen we uitsluitend duurzame gassen (begroting 2026) worden ingevoed op het netwerk en voldoen alle woningen aan de landelijke isolatie standaard. We zetten daarom in op: • Hernieuwbare gassen, waaronder groen gas-, hybride en volledig elektrisch. • Het faciliteren van woningeigenaren in de gemeente Staphorst in het aardgasvrij-gereed maken van hun woning. • Faciliteren van mestvergisters, in balans met de kernkwaliteiten (hoofdstuk 3). • We faciliteren en stimuleren collectieve initiatieven die vanuit de samenleving komen en staan open voor warmtenet initiatieven. Grootschalige windenergie Voor 2030 willen we maximaal 100 GWh aan duurzame elektriciteit opwekken met wind op land, waarvan 60 GWh al is gerealiseerd (Programmeringsafspraken).
Bij nieuwe initiatieven streeft de gemeente in overleg met initiatiefnemer naar een aandeel van 100% lokaal eigendom met een minimum van 50%. Zonne-energie Voor 2030 naar willen we naar 50 GWh aan zonne-energie op daken, verspreid over woningen, bedrijven, gemeentelijke gebouwen en scholen (RES-bod). We kiezen bewust voor zonnepanelen op bestaande daken en willen geen landbouwgrond opofferen voor zonnevelden. Voor nog eens 10 GWh is voorzien op het circulair energielandschap en bij de Uithofsweg en een zonnepark op de waterberging aan de Puntweg. Energie besparen We streven ernaar dat we minder energie en warmte verbruiken, gerelateerd ten opzichte van groei van inwoners en bedrijven. We zetten in op isoleren, besparen en individuele oplossingen. Energie- en warmtetransitie betaalbaar houden Iedereen moet mee kunnen doen in de energie- en warmtetransitie. We willen dat duurzame (energie en warmte) alternatieven voor iedereen zoveel mogelijk haalbaar en betaalbaar zijn. Energy hub De vraag naar elektriciteit groeit, terwijl de ruimte op het stroomnet beperkt is. Dat merken ook de bedrijven in de gemeente Staphorst. Tegelijk heeft gemeente Staphorst in de Regionale Energie Strategie afgesproken om tot 2030 120 GWh aan energie op te wekken.
We zien een Smart Energy Hub in de omgeving van de Gorterlaan als mogelijke oplossing om zowel transport als opwek van energie mogelijk te maken.
blad 37 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.4.2
Klimaatbestendigheid Klimaatbestendig in 2050 De gemeente Staphorst volgt het landelijke streven om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. Dit betekent dat we in 2050 zo ver zijn, dat we wateroverlast, waterkwaliteitseffecten, hitte, droogte (watertekort) en de gevolgen van overstromingen kunnen opvangen. Klimaatbestendige natuur, landschap en recreatie We willen zoveel mogelijk naar klimaatbestendig groen in de wijken. We zetten in op de volgende zaken: • Het juiste geschikte groen op de juiste plek. • Het afkoppelen van schoon regenwater en het bergen hiervan in de bodem. Op deze manier werken wij aan een klimaatbestendige en een toekomstbestendige woon-, werk- en leefomgeving. Vitale functies klimaatbestendig We willen dat vitale functies en infrastructuur klimaatbestendig zijn. We willen risicobeheersmaatregelen nemen om onze inwoners, vitale functies en infrastructuur voor te bereiden op effecten van extreme weersomstandigheden en zijn voorbereid te handelen bij calamiteiten.
blad 38 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.5
Pijler 5: Sterke lokale economie
5.5.1
Werkgelegenheid en ondernemerschap Burgers laten participeren door werk De gemeente Staphorst wil dat zoveel mogelijk inwoners naar eigen vermogen participeren en voorzien in hun eigen inkomen. Werk staat daarbij voorop. Wij zetten ons in om burgers te laten participeren door middel van werk en zo min mogelijk uitkeringsafhankelijk te laten zijn door (een deel van) het inkomen naar vermogen zelf te laten verdienen.
5.5.2
Toerisme en recreatie Recreatie die past bij Staphorst We willen recreatie die past bij onze cultuur, tradities. We focussen op een aanbod voor families, gezinnen, natuur- en cultuurliefhebbers. Traditie en ambitie mogen samengaan in ons recreatief toeristisch verhaal. We zetten in op het meer laten zien van onze sterke kanten: De Streek en monumenten, het buitengebied en de landschappelijke kwaliteiten, de Zwarte Dennen, de Staphorster cultuur en de saamhorigheid. Verrijking dagrecreatief aanbod We willen ons dagrecreatief aanbod in de gemeente behouden en verrijken. Daarnaast hebben wij de intentie toeristen zo goed als mogelijk te begeleiden en te verspreiden (niet alleen in het centrum van de kern Staphorst). We zetten in op de volgende zaken: • Wij stimuleren ondernemers hun aanbod -door productontwikkeling- te verbreden. • We staan open voor verrijking van het bestaande aanbod. • De toeristische basis, bestaande uit bewegwijzering van fiets- en wandelpaden en andere infrastructuur brengen en houden we op orde. • We behouden weekmarkten, Staphorstdagen en evenementen en zetten in op het vergroten van de bekendheid hiervan. We concentreren grootschalige evenementen op de activiteitenterreinen. Aanbod in het buitengebied In het buitengebied zetten we in op fietsen in het slagenlandschap, de Olde Maten en het Reestdal en wandelen en mountainbiken in de Zwarte Dennen.
We houden deze natuur toegankelijk en maken het waar nodig toegankelijker. We staan open voor voorzieningen in het buitengebied, zoals een (kleinschalige) horecagelegenheid of een vogelkijkhut, met respect voor de natuur. Verblijfssector verder vitaliseren We willen de kwaliteit van het huidige verblijfsrecreatie aanbod verbeteren en leggen graag de verbinding met het agrarische/landschappelijke karakter. We zijn terughoudend met het toevoegen van nieuw aanbod. Voor kleinschalig, onderscheidend aanbod blijft ruimte, onder de voorwaarde dat het imagoversterkend is voor Staphorst. Kleinschalige verblijfsrecreatie, camperplaatsen of B&B als nevenactiviteit behoren tot de mogelijkheden. Recreatiegebieden met gastvrije entrees We willen vier gastvrije entrees, met informatie over het gebied, parkeren, toiletten en indien passend horeca. Het gaat om de gebieden De Streek, Olde Maten, Zwarte Dennen en Reestdal. De locatie sluit bij voorkeur aan op de recreatieve fietsstructuur.
blad 39 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Zwarte Dennen Bosgebied de Zwarte Dennen willen we ontwikkelen tot aantrekkelijke plek voor natuur én actieve dagrecreatie. We zetten in op natuurgerichte outdoor. Bij de zwemvijver zien we graag een kleinschalige horeca accommodatie. Hiervoor ontwikkelen we samen met Staatsbosbeheer een uitgiftekader. IJhorst In 2030 willen we hier een toekomstbestendig recreatiegebied, waar diverse mogelijkheden zijn om te recreëren, verblijfsaccommodaties en een netwerk tussen diverse vrijetijdsorganisaties. Permanente bewoning van recreatiewoningen willen we tegengaan. We zetten in op het verbeteren van de fiets- en wandelknooppunten met Staphorst, Meppel en Hardenberg, een netwerk van stakeholders dat zorgt voor ‘’Staphorst-marketing’ en op waardevolle dagattracties. Recreatie en toerisme bezien in de regio We willen een aanbod dat aansluit op de regio. We zetten in op het vergroten van de bekendheid van wat wij in Staphorst te bieden hebben en andersom het aanbod in de regio, zoals diverse slechtweervoorzieningen. Kern Staphorst We willen de recreatieve en toeristische aantrekkelijkheid van de kern Staphorst verbeteren. We zetten in op het toevoegen van een ‘leisure-component’. Dan gaat het om bijvoorbeeld ambachten, kunst, horeca, mode en winkels.
5.5.3
Bedrijventerreinen Nieuwe ruimte creëren We streven ernaar om de economische vitaliteit van Staphorst te versterken, passend bij de identiteit van onze dorpen, en steeds in samenhang met maatschappelijke behoeften. Er wordt ingezet op toekomstbestendige bedrijventerreinen met kwaliteitsaspecten zoals duurzaamheid, nieuwe energie en klimaatadaptie. We willen voorzien in geschikte bedrijfsruimte en de uitbreidingsvraag van de lokale behoefte. Voor de korte termijn hanteren we de afspraken over nieuwe werklocaties, zoals vastgelegd in de programmeringsafspraken bedrijventerreinen West Overijssel. We maken een uitwerking van de REB 2040 voor de corridor A28 De REB2040 geeft aan dat de A28 corridor tussen Zwolle en Staphorst een zoekgebied is voor “clustering van grootschalige bedrijvigheid op bovenregionale terreinen aansluitend op nationale corridors”. Gemeenten Zwolle en Staphorst hebben afgesproken dat zij deze opgave nader verkennen. De uitkomsten van de verkenning nemen we mee in volgende actualisatieronde van de omgevingsvisie. Organische groei circulair energielandschap (fase 2) In 2025 is het bestemmingsplan voor fase 1 van het circulair energielandschap vastgesteld. Wat ons betreft is verdere groei tot maximaal 30 hectare mogelijk, als dit op een natuurlijke manier (organisch) gebeurt.
De gemeente Staphorst voert hierbij geen actief grondbeleid, tenzij omwonenden daar zelf nadrukkelijk om vragen. Als er op initiatief van de grondeigenaren organische groei plaatsvindt, dan gelden de volgende uitgangspunten: • Er moet worden gezorgd voor een goede landschappelijke inpassing volgens een daarvoor opgestelde bouwsteen. • De activiteiten of bedrijven moeten bijdragen aan een slim en efficiënt energiesysteem, dat werkt met lokaal opgewekte en eventueel opgeslagen duurzame energie. • De activiteiten of bedrijven moeten helpen bij de overgang van een lineaire naar een circulaire economie. • Voor een verdere organische groei van het circulair energielandschap is het nodig dat er een goede verkeersontsluiting/ aansluiting op de N377 komt. blad 40 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Energy hub op bedrijventerreinen In de omgeving langs de A28 zien we ruimte voor een Smart Energy Hub. Achtergrond is dat hier veel ontwikkelingen samenkomen, waaronder de nieuwe op en afritten op de A28, opwek van duurzame energie, netcongestie.
blad 41 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.5.4
Winkels, voorzieningen en centrum Staphorst Compleet en toekomstbestendig winkelaanbod en overige publieksvoorzieningen We zetten in op het behoud van het aanwezige voorzieningenaanbod in dorpskernen en waar gewenst op passende uitbreiding. Naar gelang de groei van inwoners willen we dat de voorzieningen meegroeien. Het gaat om ruimte voor publieksen zorgvoorzieningen, maar ook om benodigde commerciële voorzieningen. Verbeteren van het centrum van Staphorst als winkel en voorzieningengebied We willen het centrum van Staphorst als hoofdwinkelgebied verbeteren. We zetten in op: • Concentreren en afstemmen van het winkelaanbod, met een betere circuitvorming en het zo verminderen van losse eilandjes. • Het versterken complementariteit detailhandel, warenmarkt en overige publieksfuncties. • Voldoende gratis parkeervoorzieningen. • Het afstemmen van groenvoorzieningen, straatmeubilair, straatwerk, verlichting, bewegwijzering en seizoensgebonden sfeerelementen, terrassen en winkeluitstallingen. Detailhandel behouden en concentreren We willen het bestaande aanbod aan detailhandel in de kernen handhaven. Grootschalige detailhandel willen we zoveel mogelijk concentreren op bestaande perifere locaties. Nieuwe grootschalige detailhandel buiten bestaande detailhandelsstructuur willen we voorkomen, in lijn met de provinciale verordening.
blad 42 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
5.6
Pijler 6: Bereikbaar en verkeersveilig
5.6.1
Bereikbaarheid Goede doorstroming We willen dat Staphorst goed bereikbaar blijft, met vlotte verkeersdoorstroming en zo weinig mogelijk opstoppingen. We verminderen verkeer op de Oude Rijksweg en weren zwaar verkeer uit de centra, behalve voor laden en lossen. Veilig transport Defensie bij uitbreiding munitiedepot We willen een veilige, robuuste en rechtstreekse aansluiting van het munitiedepot en de bedrijventerreinen op het hoofdwegennet (A28) en een veilige spoorwegovergang. De omliggende wegen passen we hierop aan. Behouden openbaar vervoer We willen betere en snellere OV verbinding tussen Staphorst, Zwolle en Meppel. We zetten daarbij in op: • Snel dan wel direct busvervoer voor scholieren en werknemers, • Fijnmazig busvervoer of alternatieven (zoals Automaatje) voor inwoners zonder auto. • Een treinstation aan de oost- of zuidoostkant van Staphorst. • Door in te zetten op een mobiliteits HUB aan de Lichtmis, dragen wij bij aan STOMP-principe: eerst lopen, fietsen, dan ov en deelmobiliteit, en pas daarna de auto.
5.6.2
Verkeersveiligheid Verkeersongevallen tot minimum beperken Het aantal verkeersongevallen willen we tot een minimum beperken, door inrichting van de infrastructuur die voldoet aan de principes van duurzaam veilig, educatie en voorlichting.
5.6.3
Fietsen, wandelen en lopen Wandelinfrastructuur complementeren en borgen We willen wandelen in de (directe) leefomgeving in onze gemeente stimuleren. We zetten in op het aanleggen, verbeteren en behouden van meer wandelpaden en Lange-Afstand-Wandelpaden (LAW’s), Streekpaden, regionale routenetwerken en andere recreatieve routes. Fietsgebruik stimuleren Het fietsgebruik in onze gemeente willen we stimuleren. We zetten in op een gecombineerd woon/werk en recreatief netwerk met verbindingen tussen de kernen en van de woonkernen naar de recreatiegebieden. Daarom zetten we in op de aanleg van veilige fietspaden conform fietspadenplan.
blad 43 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
6.
Gebiedsgerichte doorkijk en visiekaart
6.1
Gebiedsgerichte doorkijk ambities In deze paragraaf zijn de eerste ruimtelijke afwegingen beschreven op basis van de ruimtelijke verkenning, de leidende principes en ambities. Belangrijk uitgangspunt in de ruimtelijke doorvertaling is dat we ervoor kiezen om nieuwe ontwikkelingen, zoals bedrijventerreinen en windenergie, concentreren in het gebied ten zuiden van de Gorterlaan tussen de A28 en spoorlijn. Door ontwikkelingen hier toe te staan, behouden we de waardevolle kwaliteiten van de gebieden ten westen van de snelweg en ten oosten van de spoorlijn.
6.1.1
Prioritering in deelgebieden Een omgevingsvisie is bedoeld om richting te geven. Het is niet de bedoeling om alles tot in detail vast te leggen. Het gaat om de hoofdlijnen: wat willen we behouden en welke nieuwe ontwikkelingen willen we mogelijk maken? Een manier om dit duidelijk te maken, is per deelgebied aan te geven welke opgaven we daar zien, en daar vervolgens prioriteiten in te onderscheiden. We onderscheiden de volgende deelgebieden. 1. Staphorster bod en economische activiteitenzone ten zuiden van de Gorterlaan 2. Kernen 3. De Streek 4. Platteland 5. Reestdal, boswachterij Staphorst 6. Centrumgebied Staphorst 7. Over Natura2000 en NNN gebieden zijn wij als gemeente deels bevoegd gezag. 8. Op de bestaande bedrijventerreinen is de prioritering helder: bedrijvigheid heeft hier het primaat. Op de volgende bladzijde geven we per deelgebied weer welke opgaven we daar zien en welke prioriteit wij deze opgaven toebedeeld hebben.
Figuur 6-1 Tijdelijke indicatieve kaart ter duiding van de hieronder staande teksten. De kaart vervalt bij publicatie van de visie in het DSO, dan worden de teksten gekoppeld geometrieën.
blad 44 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
1. Deelgebied Staphorster bod / Staphorst zuid Wat speelt er? Het gebied ligt tussen de A28 in het westen en het spoor in het oosten, met een kleine uitbreiding richting het munitiedepot en de bedrijven langs het spoor. In dit gebied gebeurt veel tegelijk. Zo komt hier het hoogspanningskabeltracé DON-West. Ook wordt gewerkt aan een duurzaam circulair energielandschap en aan het opwekken van 40 GWh windenergie. Daarnaast zijn er plannen om meer bedrijvigheid toe te staan, zowel vanuit de gemeente als vanuit regionale afspraken. In het oostelijke deel kijkt Defensie naar een mogelijke uitbreiding van het munitiedepot, inclusief verplaatsen van de op- en afritten op de A28 en aanleg van een spoortunnel bij de overweg J.J. Gorterlaan. In delen van het gebied is ook sprake van waardevol landschap. De provincie vindt dat de leefomgeving voor weidevogels in dit gebied in stand moet blijven. Wij vinden dat defensie, bereikbaarheid, bedrijvigheid, energieopwekking en de landbouw in dit gebied een hogere prioriteit moeten hebben dan weidevogels. Prioritering 1. Defensie: bijdrage aan nationale veiligheid / grootschalige munitieopslag 2. Bereikbaarheid: Verplaatsen op en afritten A28 en aanpakken infrastructuur. 3. Bedrijventerreinen: Ruimte voor bedrijventerreinen. 4. Energie: realisatie van 40 GWh windenergie + bijbehorende infrastructuur en Smart Energy Hub. 5.
Landbouw: ruimte voor landbouw (en aanverwante functies).
2. De kernen Wat speelt er? In de kernen komen veel ambities samen. Denk aan de bouw van nieuwe woningen, het realiseren van extra voorzieningen (zoals scholen, sportaccommodaties en zorgcentra), het behoud en uitbreiden van groenvoorzieningen, en het creëren van veilige speel- en ontmoetingsplekken voor bewoners. Ook is er behoefte aan ruimte voor evenementen, duurzame energie-oplossingen en het verbeteren van de bereikbaarheid door bijvoorbeeld betere infrastructuur. Prioritering bestaande bebouwde omgeving (bij nog onbebouwde gronden) 1. Energie: energietransitie en aanpak netcongestie (kabels en leidingen en transformatorstations). 2. Gezonde omgeving en klimaatbestendigheid: invulling geven aan positieve gezondheid en rekening houden met veranderend klimaat. 3. Voorzieningen: ruimte voor voorzieningen. 4. Bereikbaarheid: ruimte voor veilige infrastructuur. 5. Wonen en voorzieningen: woningbouw en daarbij benodigde groei van voorzieningen. Bij nieuwe uitbreiding van de bebouwde omgeving geldt dat alle sturende principes en ambities integraal moeten worden afgewogen.
blad 45 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
3. Deelgebied De Streek Wat speelt er? De Streek is een bijzonder gebied met een rijke cultuurhistorische waarde, zichtbaar in onder andere de karakteristieke boerderijen, het kenmerkende landschap en de traditionele lintbebouwing. Tegelijkertijd staan we voor nieuwe uitdagingen, zoals de vraag naar extra woningen, ruimte voor bedrijven en het realiseren van duurzame initiatieven. Prioritering 1. Cultuurhistorie en erfgoed: de karakteristieken van het stedenbouwkundige geheel, de monumenten en het landschap. 2. Wonen: woningbouw verdichting. 3. Werken: ruimte voor kleinschalige passende werkgelegenheid en agrarische bedrijven (kraamkamer). 4. Energie: energietransitie en duurzame initiatieven. 4 . Deelgebied Platteland Wat speelt er? Het platteland kenmerkt zich door landbouw en landschap. Hier komen met name ambities bij elkaar op het gebied van landbouw, woningbouw, infrastructuur, toerisme & recreatie en energie. Enkele randen nabij de kernen zijn aangewezen als locaties voor woningbouw en daar zal de komende jaren ontwikkeling plaatsvinden. Wegens groei zal ook de infrastructuur moeten worden aangepakt. Op het platteland is landbouw de primaire functie. Boeren kunnen bijdragen aan maatschappelijke opgaven en wij willen helpen om dit mogelijk maken. Dit vormt het vertrekpunt van ons coöperatief plan Staphorst.
Het coöperatief plan is voor ons leidend bij het toekomstbestendig houden van ons buitengebied. Onlangs is de ontwerpversie van de Nota Ruimte gepubliceerd. Het ministerie van VRO schrijft daar in dat zij het laagveenlandschap in de toekomst wil behouden. “Een belangrijke economische en cultuurhistorische drager van het landschap is en blijft de landbouw. Ook in de toekomst blijft het laagveengebied een belangrijk agrarisch gebied. In de veenweidegebieden wordt, met het oog op de Europese water-, natuur- en klimaatdoelstellingen en om negatieve effecten van en afwenteling door bodemdaling tegen te gaan, toebewogen naar hogere (grond)waterstanden. Belangrijk daarbij is om perspectief te kunnen blijven bieden aan de agrariërs in het gebied. Door gebiedsgericht verantwoord toe te bewegen naar een hoger waterpeil met een grondwaterstand van 20 tot 40 centimeter onder het maaiveld, afhankelijk van de bodemcompositie en de omstandigheden van het watersysteem, wordt bereikt dat bodemdaling wordt geminimaliseerd en de uitstoot van broeikasgassen wordt gereduceerd. Daarbij geldt nadrukkelijk dat, afhankelijk van de bodemcompositie, omstandigheden van het watersysteem en de behoeften van het gebied, kan worden gedifferentieerd. Dit betekent dat in uitzonderlijke gevallen gemotiveerd naar beneden kan worden afgeweken van het uitgangspunt van 20 tot 40 centimeter onder het maaiveld.
(Mede)overheden, in het bijzonder de waterschappen die verantwoordelijk zijn voor de peilbesluiten, geven hier met betrokkenheid van agrariërs en anderen invulling aan. Zij beschikken met elkaar immers over de benodigde kennis van het gebied. Met deze gebiedsgerichte aanpak wordt daarmee ook bijgedragen aan het realiseren van een reductie van één megaton CO2-equivalent in 2030 aan broeikasgasuitstoot uit veenbodems” De provincie Overijssel heeft daarnaast het rapport Bouwstenen voor veenweidestrategie 2.0 uitgebracht. Hierin staat meer informatie over de water- en bodemgesteldheid van het Staphorster veld. Kort samengevat: er is sprake van bodemdaling. Die bodemdaling komt door veenoxidatie. Dat betekent dat het veen in de bodem langzaam afbreekt, vooral doordat het waterpeil laag staat om landbouw mogelijk te maken. Volgens het Klimaatakkoord moet de uitstoot van CO₂ uit veenweidegebieden omlaag. Daarom wil de provincie Overijssel onderzoeken welke maatregelen daarvoor nodig zijn.
blad 46 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Wij vinden dat de melkveehouderij in het veenweidegebied behouden moet blijven. Op veel plekken is het veenpakket hier al dun, dus vinden we het niet logisch om hier verstrekkende maatregelen voor te nemen. Prioritering 1. Landbouw – ruimte voor (toekomstbestendige) landbouw (en aanverwante functies). 2. Wonen: woningbouw ontwikkelingen nabij de kernen. 3. Toerisme en recreatie: fietsen en wandelen in het buitengebied. 4. Energie: ruimte voor energietransitie en -energie infrastructuur. 5. Bereikbaarheid: Verplaatsen op en afritten A28 en aanpakken infrastructuur. 5. Deelgebieden Reestdal & boswachterij Staphorst en Natura 2000 Wat speelt er? Deze gebieden kenmerken zich door natuurgebieden (NNN) en landschappelijke waarden. Het gebied is daardoor ook geliefd voor recreatie en toerisme. Daarnaast raakt de ontwikkeling van het munitiedepot van Defensie aan dit gebied. Prioritering Voor wat betreft de Natura 2000 gebieden gelden provinciale instructieregels. Voor wat betreft de boswachterij en het Reestdal geldt de volgende prioritering: 1. 2. 3. 4.
Defensie: bijdrage aan nationale veiligheid / grootschalige munitieopslag Landschap en natuur: behouden van kernkwaliteiten. Landbouw: beschermen van areaal. Toerisme en recreatie: ontwikkelen van de toeristische clusters.
6. Deelgebied Centrumgebied Wat speelt er? Het centrum van Staphorst wordt gekenmerkt door een divers aanbod aan winkels en voorzieningen. De inrichting van het centrum is zodanig dat het goed bereikbaar is met de auto, waarbij ruime parkeermogelijkheden aanwezig zijn. In het centrum spelen geen hele grote ruimtevragers. Het gaat met name om ambities met betrekking tot de openbare ruimte, winkels en voorzieningen en klimaatbestendigheid. Prioritering 1. Detailhandel: Complementariteit detailhandel, warenmarkt en overige publieksfuncties. 2. Ruimtelijke kwaliteit: uitstraling en belevingswaarde. 3. Winkels en voorzieningen: ontmoetingsfunctie en horeca. 4. Toerisme en recreatie: bevorderen van dagrecreatie. 7. Bedrijventerreinen Wat speelt er? Op de bedrijventerreinen komen tal van ambities samen uit de omgevingsvisie. Denk aan de bouw van nieuwe terreinen, energietransitie, maar ook een gezonde omgeving en klimaatbestendigheid. Prioritering bestaande bebouwde omgeving 1. Bedrijventerreinen: ruimte voor werken. 2. Energie en zelfvoorzienendheid: opwek duurzame energie en aanpak netcongestie (kabels en leidingen en transformatorstations). 3. Gezonde omgeving en klimaatbestendigheid: invulling geven aan positieve gezondheid en rekening houden met veranderend klimaat.
Bij nieuwe uitbreiding van de bebouwde omgeving geldt dat alle sturende principes en ambities integraal moeten worden afgewogen.
blad 47 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
6.2
Visiekaart Bij een visie hoort een kaart. De kaart wijst ons de weg. In deze omgevingsvisie hebben we per pijler (waar mogelijk) onze ambities aangegeven met icoontjes. Zie hiervoor de ambities in hoofdstuk 5 en de gebiedsgerichte doorkijk in voorgaande paragraaf. Op onderstaande kaart staat aangegeven waar zich iets bevindt en welke ontwikkelingen of plekken een belangrijke rol hebben bij het oppakken van vraagstukken uit de omgevingsvisie de komende jaren.
Figuur 6-2 Verbeelding van de ambities en ontwikkelingen op kaart. In de bijlage is een uitvergrote versie te vinden.
blad 48 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Colofon
Dit is een uitgave van de gemeente Staphorst.
Projectorganisatie Omgevingsvisie
Telefoonnummer: 0522 46 7400 Emailadres: info@staphorst.nl Concept, redactie en realisatie door gemeente Staphorst & Antea Group Nederland. Staphorst, 26 november 2025 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Rechten voorbehouden. Indien per abuis afbeeldingen zonder rechten zijn gebruikt, willen wij u vriendelijk verzoeken contact op te nemen met de uitgever. Aan de inhoud van deze Omgevingsvisie kunnen geen rechten worden ontleend.
blad 49 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Bijlagen Bijlage I Bijlage II
proces totstandkoming omgevingsvisie beleindsinventarisatie
blad 50 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Bijlage OVI Staphorst – Totstandkoming 6.2.1
Proces In januari 2025 is aangevangen met het opstarten van het proces om te komen tot de omgevingsvisie 2.0. Fase 2 stond in het teken van het opstellen van een raadsstartnotitie met projectplan, participatie- en communicatieplan. Op dinsdag 18 maart 2025 stelde de gemeenteraad de startnotitie voor de nieuwe Omgevingsvisie vast. Ambtelijk zijn er kick-off bijeenkomsten georganiseerd. Vervolgens is er in fase 2 gestart met de inhoud, in 4 stappen: • Er zijn ambtelijke werksessies en interviews georganiseerd; • Ketenpartners is om input gevraagd; • Er is een beleidsinventarisatie en -analyse uitgevoerd en; • De staat van de leefomgeving is in kaart gebracht in een Leefomgevingsfoto (LOF). Fase 3 stond in het teken van het bijeenbrengen van al deze informatie. Het bleek ook in het proces dat de uitdaging van deze omgevingsvisie zat in het bij elkaar bezien van informatie, en niet zozeer in nieuw te beschouwen ideeën of vraagstukken. Uit de inhoud zijn dan ook dillema’s geformuleerd, die voortkwamen uit het overzicht van opgaven in de LOF en reeds bestaande beleidsambities. Met deze informatie is Fase 4 van start gegaan. De participatie is voorbereid. Het initiële idee was het organiseren van 3 werksessies met inwoners en ketenpartners. Gelet op de planning is er gekozen om de focus te leggen op 1 sessie.
Toen bleek dat hier slechts 4 aanmeldingen voor waren, is er voor wat betreft participatie opnieuw naar de tekentafel gegaan. Gedurende de zomerperiode is er de eerste hand gelegd aan de inhoud van de omgevingsvisie en deel A van de Milieueffectbeschouwing. Aan het einde van de zomer is er gekozen voor een enquête rondom de dillema’s. Deze enquête is maar liefst 1200 keer ingevuld. De resultaten uit de enquête zijn samengevat te zien in de bijlagen bij deze omgevingsvisie. Tegelijkertijd is de gemeenteraad in september geïnformeerd over de dillema’s. Op basis van de 1200 ingevulde vragenlijsten, de raadsbehandeling van de dillema’s en de opgestelde milieueffect beoordeling hebben we gekozen om uit te gaan van balans. Dat betekent dat we dicht bij onze kernkwaliteiten blijven; (agrarisch) landschappelijke waarden, dorps karakter en ondernemersgeest en van daaruit kiezen voor passende groei. In die hoedanigheid is er gestart met het opstellen van voorliggende omgevingsvisie. Ter inzagelegging PM - De omgevingsvisie versie 2.0 heeft van .. december 2025 tot en met .. 2026 ter inzage gelegen. Tijdens deze periode zijn er xx schriftelijke zienswijzen binnengekomen. Na afloop van de periode van ter inzagelegging zijn de zienswijzen door de gemeente behandeld en beantwoord in de Reactienota Omgevingsvisie Staphorst 2.0.
In de reactienota zijn ook eventuele wijzigingen in de concept versie van de omgevingsvisie benoemd. De participatie Doel van het participatieproces was om inzichten boven tafel te krijgen die betrekking hebben op de ruimtelijke dilemma’s. In eerste instantie was dit voorzien in een drietal avondsessies. Na het uitblijven van aanmeldingen is er gekozen voor een enquête. Deze enquête was een groot succes, met 1200 reacties. De resultaten uit de enquête zijn gebruikt om de vigerende beleidsambities bij te stellen, de sturende principes te laden en of aan te scherpen. Voorbeeld vraagstuk bedrijvigheid: Landelijk wordt er gekeken naar de corridor tussen Meppel en Zwolle voor grootschalige bedrijvigheid. Uit de enquête kwam naar voren dat inwoners vooral de lokale vraag in bedrijvigheid willen voorzien. Naar aanleiding van de uitkomsten van de enquête en de kernkwaliteiten is ervoor gekozen om in de principes en de ambities de focus te leggen op de lokale vraag.
blad 51 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
6.2.2
Verantwoording mer Basis bouwen om mee verder te werken De werkzaamheden in het kader van het meewegen van het milieubelang zijn aangevlogen vanuit de mer-basis filosofie (link). Bij toepassing van deze filosofie wordt er gebouwd aan een basis voor het meewegen van het milieubelang bij omgevingsbeleid en in de beleidscyclus. Dat betekent dat de producten Leefomgevingsfoto(LOF) en de notitie (MEB) ook bedoeld zijn om ook in de verdere beleidscyclus, bijvoorbeeld bij omgevingsprogramma’s, of monitoring en evaluatie een rol te spelen. Meewegen milieubelang Uitgangspunten proces Bij aanvang van het traject voor de omgevingsvisie 2.0 is er gekozen voor de volgende uitgangspunten: - We maken zoveel mogelijk gebruik van wat er al is aan vastgesteld beleid en informatie in de gemeente; - Omgevingsvisie 2.0 in één jaar, vóór de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 stellen we de omgevingsvisie 2.0 vast; - We wegen het milieubelang mee bij de te maken keuzes in de omgevingsvisie. De doorlopen stappen De uitgangspunten hebben geleid tot een pragmatisch stappenplan om het milieubelang mee te wegen in het proces.
De volgende stappen (op hoofdlijnen) zijn doorlopen: - Het in beeld brengen van de staat (huidig en toekomstig) van de leefomgeving LOF; - Het vaststellen van dillema’s die volgen uit de beleidsambities en de LOF; - Het opstellen van een risicobeoordeling in het kader voor het aspect natuur; - Het formuleren van twee scenario’s; - Opstellen van een notitie met daarin een toets van de opgenomen keuzes en ambities en agendering van nader uit te werken zaken. Milieueffectbeschouwing Er is gewerkt aan een notitie die als bijlage bij de omgevingsvisie is toegevoegd. De notitie bestaat uit twee delen, deel A en deel B. In deel A zijn alle vigerende ambities bij elkaar gezet en daaruit is een bandbreedte bepaald. In deze fase is geconcludeerd dat de opgave voor de omgevingsvisie 2.0 vooral het bij elkaar brengen van alle al geformuleerde opgaven en vastgestelde ambities en dat er in feite op dit moment weinig tot geen nieuwe ontwikkelingen spelen. In Deel B zijn alle ambities zoals opgenomen in de concept omgevingsvisie 2.0 gebundeld en beschouwd. Daarbij zijn er ook nadrukkelijk punten geagendeerd voor het vervolg, de nadere uitwerking van de omgevingsvisie, maar ook de uitwerking in omgevingsprogramma’s. Er is aangegeven waar er nog meer verdiepend onderzoek nodig is, waar ambities botsen en waar het milieubelang in het vervolg in ieder geval aan bod moet komen.
Voor de uitwerking van de omgevingsvisie zijn het milieubelang en potentiële effecten op het milieu dan ook geagendeerd. Achtergrond In de Omgevingswet is opgenomen voor welke ‘plannen’ een zogenaamde plan-m.e.r.-plicht geldt. Een plan-mer plicht betekent dat een procedure moet worden doorlopen waarbij mogelijke effecten op het milieu in kaart worden gebracht. Een plan-mer is verplicht als een omgevingsvisie (in dit geval ‘plan’), kaderstellend is voor mer(beoordelings)plichtige besluiten. Oftewel als een omgevingsvisie in ontwikkelingen voorziet die mogelijk gevolgen hebben voor het milieu en waarbij de ontwikkeling als categorie is benoemd onder de Omgevingswet. De concreetheid van ontwikkelingen is dan belangrijk (omvang en type activiteiten) om te kunnen bepalen in hoeverre een omgevingsvisie kaderstellend is.
blad 52 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
6.2.3
Samenvatting spanningsveld fysieke leefomgeving In deze omgevingsvisie is onze blik gericht op de toekomst, zowel op de komende vijf jaar als op de komende decennia. Wanneer we onze blik op de toekomst werpen, dan zien we problemen en opgaven die nu al spelen, maar ook zaken die we in de toekomst nog kunnen verwachten. De grootste opgaven die om ruimte vragen (ruimtevragers) hebben we in dit hoofdstuk kort samengevat. Voor meer achtergrondinformatie, bijvoorbeeld over wat de staat is van de leefomgeving en welke trends en ontwikkelingen er zijn wordt verwezen naar de Leefomgevingsfoto (LOF). Zie de overige bijlagen bij de omgevingsvisie. Context In 2025 is het grootste spanningsveld in de gemeente Staphorst, op het vlak van de fysieke leefomgeving, de tegenstelling tussen behoud en ontwikkeling. Willen we onze leefomgeving zoveel mogelijk behouden zoals deze nu is? En wat willen we dan specifiek behouden? Of willen we zoveel mogelijk ruimte bieden aan ontwikkeling, voor bijvoorbeeld wonen en werken? Dit volgt uit de beschouwing van de participatie (enquête), het vigerende beleid en de LOF. Binnen het spanningsveld hebben we ook te maken met landelijke en provinciale wet- en regelgeving. Met deze tegenstelling, vragen en regels hebben we de komende jaren te maken. Dit vraagt om keuzes, dan wel om iets wat we kunnen gebruiken bij het maken van keuzes.
Daarom hebben we in deze visie zoveel mogelijk geprioriteerd en sturende principes opgesteld. De sturende principes moeten ons helpen bij het werken aan (plannen voor) de fysieke leefomgeving. Hieronder zijn de spanningsvelden kort geduid. Voor meer achtergrondinformatie, bijvoorbeeld over wat de tegenstellingen nu eigenlijk betekenen in de leefomgeving, wordt verwezen naar de Milieueffectbeschouwing (MEB). Zie de overige bijlagen bij de omgevingsvisie. Grote ruimtevragers 1. Er is een behoefte aan nieuwe woningen en nieuwe bedrijvigheid, zowel lokaal, regionaal als provinciaal en landelijk. 2. We zijn (van oudsher) een gemeente, met een groot landbouwareaal en veel agrarische bedrijven. Er komen tal van opgaven af op de agrarische sector, zoals natuurdoelen en klimaatverandering en ruimtedruk vanuit de behoefte aan nieuwe woningbouw, infrastructuur en bedrijvigheid. 3. Vanuit het sociaal domein binnen onze gemeente wordt ingezet op positieve gezondheid. Dit vraagt een andere benadering van de fysieke leefomgeving, waarbij in de idee- en planvorming altijd wordt nagedacht over het toepassen van maatregelen die de gezondheid bevorderen. 4. We zijn een gemeente met bijzondere landschappen, cultuurhistorisch erfgoed, rust, ‘lucht’ en ruimte. En de behoefte is om deze bijzonderheden ook zoveel mogelijk te behouden.
Terwijl er flinke ruimtedruk is vanuit de behoefte aan nieuwe woningbouw, infrastructuur en bedrijvigheid. Ruimtelijke spanning De behoefte aan ruimte voor ontwikkeling voor woningbouw, bedrijvigheid en infrastructuur gaat niet vanzelfsprekend samen met cultuurhistorie, landschap, ruimte voor agrarische bedrijvigheid en het bevorderen van positieve gezondheid.
blad 53 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
blad 54 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
6.3
Bijlage OVI Staphorst – Vooruitblik bij de omgevingsvisie Start met Omgevingsvisie 2.0 Met de omgevingsvisie 2.0 leggen we de basis voor onze kernkwaliteiten, sturende principes en ambities. Ook introduceren we onze sturingsfilosofie: we werken voortaan vanuit de omgevingsbeleidscyclus in plaats van losse beleidsstukken. Van 2.0 naar 2.1 Na vaststelling starten we direct met de volgende versie: Omgevingsvisie 2.1. Daarin werken we onderwerpen verder uit die meer tijd vragen, zoals botsende ambities, nieuwe vraagstukken en actualisaties. We controleren ook of er principes of ambities ontbreken in versie 2.0. Sturingsfilosofie We gaan werken volgens onze nieuwe manier van sturen. Daarbij concretiseren we onderdelen als monitoring, evaluatie en het beheer van de omgevingsvisie, de Leefomgevingsfoto (LOF) en de MEB. We verbeteren dit stap voor stap en nemen de leerpunten mee in versie 2.1. Beleidstafel vertaald ambities naar concrete, meetbare doelen In deze omgevingsvisie zijn nog niet alle ambities SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) uitgewerkt. Daarom gaat de beleidstafel in 2026 aan de slag om de ambities om te zetten in concrete en meetbare doelen. Te actualiseren thema’s / ambities in de omgevingsvisie 2.1. We onderzoeken en concretiseren onze ambities voor: • Verkenning naar grootschalige bedrijvigheid in corridor A28.
Nadere uitwerking Ruimtelijk Economische Bouwsteen 2040. • De Streek: open plekken, verdichting, bebouwing langs De Streek, monumenten, vrijkomende agrarische bebouwing en verduurzaming. • Veenweidegebied: veenweidestrategie, koplopersgebied Buut’n gebied Rouveen en Gezamenlijk Feitenonderzoek. • Uitkomsten verkeersmodel: gevolgen van woningbouw en bedrijvigheid voor de verkeersstructuur; modelonderzoek voor toekomstige infrastructuur. • Uitgiftekader recreatieve (horeca)voorzieningen Zwarte Dennen. • Evenementen. • Voorzieningen: bepalen welke voorzieningen we in elke kern willen. • Bouwen: natuurinclusief, klimaatbestendig, energiebewust en circulair bouwen. • Biodiversiteit en natuur. • Circulaire economie. • Energie: omgaan met netcongestie en laadinfrastructuur, ook voor vrachtverkeer. • Woningbouw: bepalen van de keuzes tussen verdichting, openheid en andere dorpse kernkwaliteiten. • Openbare ruimte: integraal invullen van de openbare ruimte? Omgevingsprogramma’s Twee omgevingsprogramma’s zijn verplicht. Het gaat om het programma volkshuisvesting en het programma warmte. In Q1 van 2026 bepaald de afdelingsmanager fysieke leefomgeving met welke facultatieve omgevingsprogramma’s we gaan werken.
Voorstel is om te experimenteren met minimaal één gebiedsgericht omgevingsprogramma (zoals de economische activiteitenzone omgeving Gorterlaan of ‘De Streek’) en één thematisch omgevingsprogramma (zoals gezond & kansrijk opgroeien of energie & klimaat).
blad 55 van 56
Ontwerp omgevingsvisie Staphorst Gemeente Staphorst
Bijlage OVI Staphorst - Visiekaart
blad 56 van 56