Voorjaarsnota 2026
Tekst van het document
28
BIJSTELLING BEGROTING Heroriëntatie op inrichting en aansturing gemeentelijke organisatie Sinds de laatste grote organisatieaanpassing in 2019 is het speelveld veranderd en zijn de gemeentelijke opgaven groter en complexer geworden, zowel extern (zoals Nij Begun, RegioDeals en opgaven in het ruimtelijke, sociale en veiligheidsdomein) als intern (zoals informatiebeleid en -veiligheid, datagedreven werken, AI en HRM). Veel vraagstukken pakken we op met overheid, omgeving, onderwijs en ondernemers, wat vraagt om een andere manier van werken, passende competenties en vaker integraal, gebiedsgericht en met participatie. Omdat onze huidige inrichting en werkwijze hier niet altijd meer op aansluiten en we de benodigde expertise niet volledig in huis hebben, willen we samen met een organisatieadviesbureau tot een integraal advies en leertraject komen richting een toekomstbestendige organisatie. Hiervoor vragen we incidenteel € 70.000,00 voor het adviestraject en € 30.000,00 voor trainingen. Investeringen Vervanging vrachtwagen De vrachtwagen die gebruikt wordt door de buitendienst is na 22 jaar al lange tijd afgeschreven en aan vervanging toe. De technische staat is nu zodanig dat vervanging vanwege hoge onderhoudskosten noodzakelijk is.
De kosten van de vervanging bedragen € 200.000,00, wij vragen u hiervoor een investeringskrediet beschikbaar te stellen en de structurele lasten van € 24.000,00 te verwerken in de begroting 2026. De opbrengst van de vrachtwagen van € 10.000,00 wordt als incidentele bate verwerkt. Vervangen hogedrukunit Het Work Out Team van de gemeente heeft een hogedrukunit beschikbaar. Deze is al lange tijd afgeschreven. Om de unit functioneel te krijgen is een reparatie van ongeveer € 5.000,00 nodig. Ook zijn aanpassingen voor veiligheid noodzakelijk. Gezien de leeftijd van de unit is vervanging een betere optie. Een vergelijkbare unit kost € 35.000,00. De structurele lasten bedragen € 4.000,00.
29
BIJSTELLING BEGROTING SAMENVATTING WIJZIGING FINANCIËLE MIDDELEN
Prioriteit en activiteit
2026
2027
2028
2029
LASTEN Programma 1
- minder of meer 5.970
- minder of meer 255
- minder of meer 255
- minder of meer 255
Programma 2
1.670
160
160
149
Programma 3
2.523
284
184
184
Programma 4
462
0
0
0
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
33
-37
-37
-37
Overzicht overhead
2.548
942
844
726
Totaal lasten
13.206
1.604
1.406
1.277
Prioriteit en activiteit
2026
2027
2028
2029
BATEN
- minder of meer
- minder of meer
- minder of meer
- minder of meer
Programma 1
5.228
75
75
75
Programma 2
697
15
15
15
Programma 3
-512
165
165
165
Programma 4
412
0
0
0
1.118
0
0
0
155
38
0
0
Totaal baten
7.098
293
255
255
Wijziging saldo programma's
6.108
1.311
1.151
1.022
Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Overzicht overhead
Mutaties reserves
2026
2027
2028
2029
Woningverbetering volkshv.fonds
-1.298
Ontwikkeling personeelskosten
-118
-118
-118
Totaal mutaties reserves
-1.416
-118
-118
0
Saldo
4.692
1.193
1.033
1.022
30
FINANCIELE BEGROTING
Overzicht van baten en lasten
Overzicht van baten en lasten Programma
1
Omschrijving
Lasten
Baten
Saldo
Geraamd
Geraamd
Geraamd
bedrag 2026
bedrag 2026
bedrag 2026
Participatie Primitieve begroting
97.623.629
22.963.269
-74.660.360
Raad 10 november 2025
220.000
0
-220.000
Raad 8 december 2025
1.326.600
757.000
-569.600
99.170.229
23.720.269
-75.449.960
12.178.245
2.663.545
-9.514.700
totaal programma na wijzigingen 2
Ontplooiing Primitieve begroting Raad 8 december 2025 totaal programma na wijzigingen
3
604.500
0
-604.500
12.782.745
2.663.545
-10.119.200
24.485.554
10.171.566
-14.313.988
47.500
0
-47.500
-75.000
-75.000
Leefbaarheid Primitieve begroting Raad 22 september 2025 Raad 10 november 2025 Raad 8 december 2025
7.271.775
6.239.275
-1.032.500
31.804.829
16.335.841
-15.468.988
Primitieve begroting
8.787.638
696.000
-8.091.638
Raad 8 december 2025
110.800
0
-110.800
8.898.438
696.000
-8.202.438
143.075.066
36.494.380
-106.580.686
47.500
0
-47.500
totaal programma na wijzigingen 4
Dienstverlening
totaal programma na wijzigingen Totaal programma's Primitieve begroting Raad 22 september 2025 Raad 10 november 2025
220.000
-75.000
-295.000
Raad 8 december 2025
9.313.675
6.996.275
-2.317.400
152.656.241
43.415.655
-109.240.586
Primitieve begroting
1.695.016
122.024.641
120.329.625
Raad 8 december 2025
148.000
0
-148.000
1.843.016
122.024.641
120.181.625
14.676.796
6.510
-14.670.286
14.676.796
6.510
-14.670.286
10.000
0
-10.000
10.000
0
-10.000
159.456.878
158.525.531
-931.347
totaal programma's na wijzigingen Algemene dekkingsmiddelen
totaal na wijzigingen Overhead Primitieve begroting totaal na wijzigingen Onvoorzien Primitieve begroting totaal na wijzigingen Saldo van baten en lasten Primitieve begroting Raad 22 september 2025
47.500
0
-47.500
Raad 10 november 2025
220.000
-75.000
-295.000
Raad 8 december 2025
9.461.675
6.996.275
-2.465.400
169.186.053
165.446.806
-3.739.247
saldo na wijzigingen
31
Overzicht van baten en lasten Programma
Omschrijving
Lasten
Baten
Saldo
Geraamd
Geraamd
Geraamd
bedrag 2026
bedrag 2026
bedrag 2026
Mutaties reserves 1
Participatie Primitieve begroting
2
0
103.330
103.330
0
103.330
103.330
4.347
457.434
453.087
4.347
457.434
453.087
0
427.372
427.372
0
427.372
427.372
Primitieve begroting
0
0
0
Raad 8 december 2025
0
23.000
0
0
0
0
300.503
25.475
-275.028
300.503
25.475
-275.028
12.200
12.200
0
12.200
12.200
304.850
1.025.811
720.961
Ontplooiing Primitieve begroting
3
Leefbaarheid Primitieve begroting
4
Dienstverlening
Algemene dekkingsmiddelen Primitieve begroting
Overhead Primitieve begroting
Totaal mutaties reserves Primitieve begroting Raad 8 december 2025 mutatie reserves na wijzigingen
0
23.000
23.000
304.850
1.048.811
743.961
159.761.728
159.551.342
-210.386
47.500
0
-47.500
Resultaat Primitieve begroting Raad 22 september 2025 Raad 10 november 2025
220.000
-75.000
-295.000
Raad 8 december 2025
9.461.675
7.019.275
-2.442.400
169.490.903
166.495.617
-2.995.286
resultaat na wijzigingen
32
KADERSTELLING
UITGANGSPUNTEN BEGROTING 2027 Aantal inwoners per 1 januari 2026 De werkelijke inwoneraantallen in voorgaande jaren waren: 1 januari 2026 32.110 1 januari 2025 32.045 1 januari 2024 32.013 Het aantal inwoners heeft voor de begroting gevolgen voor enerzijds de lasten, met name op inwoneraantallen gebaseerde bijdragen, en anderzijds de baten, met name de uitkering uit het gemeentefonds. Via het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is maandelijks het actuele inwoneraantal beschikbaar. Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting uitgegaan van het actuele inwoneraantal per 1 juni van het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar. In de begroting 2026 is uitgegaan van 32.100 inwoners. Het aantal voor 2027 wordt in de begroting bij de uitgangspunten vermeld. Onvoorziene uitgaven Het ramen van een budget voor onvoorziene uitgaven is verplicht. De omvang van het budget is echter vrij. Het structureel beschikbare budget wordt sporadisch ingezet. Wij stellen voor in de begroting 2027 het bedrag van € 10.000,00 te handhaven. Rentepercentage financieringsmiddelen Om een reëel beeld te geven van de lasten van vaste activa rekenen we rente van de financiering toe aan investeringen. Een deel van de investeringen wordt gefinancierd met interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen).
Hierdoor wordt rente bespaard omdat we voor dit deel geen geld hoeven te lenen (dit is een interne rekenrente). Het overige deel wordt gefinancierd met externe middelen, hoofdzakelijk langlopende geldleningen. De totale rentelasten (interne en externe) worden uitgedrukt in een percentage van de vaste activa (omslagrente). Het percentage wordt voornamelijk bepaald door de gewogen rentelast van de opgenomen vaste geldleningen. De berekening van het percentage is daarnaast afhankelijk van de geraamde boekwaarden per 1 januari van het begrotingsjaar. Het rentepercentage in de begroting kan daarom afwijken van het vooraf vastgestelde uitgangspunt. Het percentage voor zowel de omslagrente als de rentevergoeding voor interne financieringsmiddelen wordt bepaald bij het opstellen van de begroting en bij de uitgangspunten vermeld. Loon- en prijsontwikkelingen Voor het bepalen van de percentages voor de verwachte loon- en prijsontwikkelingen maken we gebruik van de in maart 2026 gepubliceerde kerngegevenstabel van het Centraal Planbureau (CPB). Ontwikkeling lonen Bij het vaststellen van een uitgangspunt voor de loonkosten spelen twee componenten een rol, de systematiek en het loonstijgingspercentage: Systematiek Het uitgangspunt voor het ramen van de salariskosten is de toegestane formatie en het maximum van de salarisschalen + twee uitloopperiodieken.
Op basis van deze systematiek worden de salariskosten reëel geraamd.
33
Loonstijgingspercentage De cao-onderhandelingen 2025-2027 zijn in juni 2025 afgerond en de cao loopt tot en met 31 maart 2027. Dit akkoord draait om waardering, koopkrachtbehoud en flexibiliteit. Volgens de kerngegevenstabel CPB zal de gemiddelde stijging van de lonen in de marktsector over 20272030 gemiddeld 3,2% per jaar bedragen. Op grond van voorgaande is het denkbaar dat de directe salariskosten in 2027 ten opzichte van 2026 met 3,2% stijgen. Wij verwachten op voorhand geen stijging van de loonkosten door secundaire arbeidsvoorwaarden en van de werkgeverslasten. Wij stellen voor om bij het opstellen van de begroting 2027 uit te gaan van een loonstijging van afgerond 3,5% ten opzichte van het salarisniveau in 2026. Een loonstijging van 3,5% levert op een loonsom van afgerond € 28.250.000,00 een absolute stijging van ongeveer € 989.000,00 van de directe personeelskosten op. Ontwikkeling prijzen Voor het bepalen van het uitgangspunt voor prijsontwikkelingen gaan we uit van de geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) op basis van de kerngegevenstabel CPB. Het jaar 2021 is het basisjaar voor de ontwikkelingen. Jaar 2021 2022 stijging (incl.bijstelling)
Begroting 100,0 5,5
HICP 100,0 11,6
2023 stijging (incl.bijstelling)
8,5
4,1
2024 stijging
3,5
2,7
2025 stijging
3,0
2,5
2026 stijging
2,5
2,4
2027 stijging
2,5
1,9
125,5
125,2
2027
Volgens de kerngegevenstabel CPB bedraagt de prijsstijging HICP 2027 1,9%. Rekening houdend met een prijscorrectie op voorgaande jaren zou de prijsstijging voor de begroting 2027 dan uitkomen op 2,2%. Wij stellen voor om bij het opstellen van de begroting 2027 een prijsstijging van afgerond 2,0% te hanteren. Compensatie loon- en prijsstijgingen (nominale ontwikkelingen) Via de algemene uitkering worden gemeenten (deels) gecompenseerd voor loon- en prijsstijgingen. Via de Meicirculaire 2026 stelt het Rijk gemeenten op de hoogte van de omvang van deze compensatie en bij het ramen van de algemene uitkering in de begroting wordt rekening gehouden met deze compensatiemiddelen. De meicirculaire 2026 is het uitgangspunt voor de raming van de algemene uitkering in de begroting 2027. In de septembercirculaire (verschijnt kort na Prinsjesdag) wordt de compensatie voor loon- en prijsstijgingen eventueel bijgesteld. Om proces technische redenen is het niet mogelijk deze actualisatie vóór besluitvorming door de raad (maandag 9 november 2026) in de begroting te verwerken. In het raadsvoorstel bij de begroting wordt indien nodig voorgesteld om de actualisatie van de compensatiemiddelen in de begroting te verwerken via een begrotingswijziging.
34
Huurprijzen Het is regel de huurprijzen van welzijnsaccommodaties, sportaccommodaties en grondstrookjes met een oppervlakte kleiner dan 1 hectare jaarlijks trendmatig te verhogen. Voorgesteld wordt om de verwachte prijsontwikkeling als uitgangspunt voor de huurverhoging te hanteren. Dit betekent voor 2027 een verhoging van de huurprijzen met 2,0% ten opzichte van 2026. De huurprijzen van gronden met een oppervlakte van meer dan 1 hectare worden door de Grondkamer vastgesteld.
35
36
BIJLAGEN
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1
LASTEN progr. onderdeel omschrijving 1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
07
07
38
40
40
41
41
42
42
43
44
45
04
05
01
02
04
02
04
01
02
01
01
02
verhoging
Bedrijven Investeringszones (BIZ) 4.5.8 Bedrijveninvesteringszone
75.000
Toerisme 3.8 Land van Veen en Vaart
10.000
Vrijwilligerswerk 4.3.6 budgetsubsidie Welstad
832
Sociale participatie minima 4.3.8 voedselbank 4.3.8 Veur Noppes
31.950 18.700
Schuldhulpverlening 3.4.1 noodfonds armoede 3.8 schuldhulpverlening 4.3.6 budgetsubsidie Welstad
200.000 67.000 155
Arbeidsmarktbeleid algemeen 4.3.6 budgetsubsidie Welstad
476
Re-integratie 4.3.6 budgetsubsidie Welstad
347
Algemeen maatschappelijk werk 4.3.6 budgetsubsidie Welstad
14.121
Mantelzorg 3.8 SPUK GALA 4.3.6 budgetsubsidie Welstad
22.745 2.356
Opvang en beschermd wonen 4.3.6 budgetsubsidie Welstad 4.3.9 MO/VO
150 80.000
Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 4.3.6 budgetsubsidie Welstad 4.3.6 gezinscoaches
7.088 346.000
Huishoudelijke hulp 3.4.1 verstrekkingen
150.000
verlaging
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1 BATEN
progr. 1
1
onderdeel omschrijving 07
42
04
02
verhoging
Bedrijven Investeringszones (BIZ) 2.2.1 Bedrijveninvesteringszone
75.000
Mantelzorg 4.3.1 SPUK GALA
22.745
verlaging
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1
LASTEN progr. onderdeel omschrijving 1
1
1
1
1
1
1
45
46
46
47
47
49
66
02
01
03
01
02
01
02
verhoging
Huishoudelijke hulp 3.8 toezicht op uitvoering
16.000
Lokaal sociaal beleid 3.8 SPUK GALA 4.3.6 budgetsubsidie Welstad 4.3.6 Musselkanaal doet mee
34.118 1.230 90.000
Wmo-regie 4.3.6 VoorZorg trajecten
40.000
Sociaal cultureel werk 3.8 SPUK GALA 4.3.6 budgetsubsidie Welstad 4.3.8 MFA Noordstee
138.619 36.686 67.269
Sociaal cultureel werk - Exploitatie gebouwen 1.1 salarissen MFA Noordstee Asielzaken 1.1 salarissen opvang Oekraïners 3.8 opvang Oekraïners Personeelskosten 3.5.1 personeel van derden totaal programma 1
2
2
2
2
20
20
20
21
01
02
03
01
verlaging
67.269
770.811 3.775.917
36.700 6.034.270
Lokaal onderwijsbeleid algemeen 4.3.6 route Rubicon 4.3.6 sociaal werk op school 4.3.6 tijd voor toekomst 4.3.8 tijd voor toekomst
20.000 253.000 154.350 408.450
Onderwijsachterstandenbeleid 4.3.6 Voor- en Vroegschoolse Educatie
416.650
Brede scholen 4.3.6 budgetsubsidie Welstad
1.359
Onderwijshuisvesting 3.8 IKC Acaciahof 3.8 integraal huisvestingsplan 4.3.6 huisvestingsprogramma 4.3.6 huurvergoeding Trivium
67.000 14.700 17.900 23.000
67.269
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1 BATEN
progr.
1
1
1
1
onderdeel omschrijving
46
46
47
49
01
03
01
01
verhoging
Lokaal sociaal beleid 4.3.1 SPUK GALA 4.3.1 rijksuitkering
34.118 90.000
Wmo-regie 4.3.2 SPUK IZA
40.000
Sociaal cultureel werk 4.3.1 SPUK GALA
285.619
Asielzaken 4.3.1 opvang Oekraïners
4.680.232
totaal programma 1 5.227.714 2
2
20
20
01
02
Lokaal onderwijsbeleid algemeen 4.3.4 bijdrage tijd voor toekomst 4.3.4 route Rubicon
562.800 15.000
Onderwijsachterstandenbeleid 4.3.1 rijksuitkering OAB
94.000
verlaging
0
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1
LASTEN progr. onderdeel omschrijving 2
2
2
2
2
22
25
29
29
32
01
01
01
02
01
verhoging
Leerlingenvervoer 3.4.1 leerlingenvervoer
30.000
Bibliotheek 4.3.6 subsidie
22.500
Beleidsontwikkeling sport 3.8 SPUK GALA
25.272
Binnensportaccommodaties 3.8 IHP binnensportlocaties 3.8 integraal huisvestingsplan 3.8 maatregelen sporthal De Spont
45.000 17.880 73.000
Theater Geert Teis 3.8 onderhoudsmaatregelen totaal programma 2
3
3
3
3
3
3
3
12
12
12
12
12
13
52
02
03
07
08
10
01
01
80.000 1.670.061
Woonstraten 3.8 fietspad Dr.Kinglaan/Amerikalaan
120.000
Wijkontsluitingswegen 3.8 vorstschade wegen 3.8 aanpak Unikenstraat 7.3/7.4 investeringslasten
200.000 295.000 6.720
Kunstwerken 3.8 voorbereiding renovatie Stationsbrug
150.000
Gladheidsbestrijding 3.8 gladheidsbestrijding
50.000
Havens en waterwegen 3.8 baggerwerkzaamheden
100.000
Wijkbeheer 3.8 roekenbeheer 3.8 bewatering bloemenperkjes
15.000 12.000
Riolering 3.8 onderhoud riolering/gemalen
126.000
verlaging
0
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1 BATEN
progr.
2
onderdeel omschrijving
29
01
verhoging
Beleidsontwikkeling sport 4.3.1 SPUK GALA
totaal programma 2
3
52
01
Riolering 7.2 mutatie voorziening
verlaging
25.272
697.072
126.000
0
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1
LASTEN progr. onderdeel omschrijving 3
3
59
60
01
01
verhoging
Stedelijke vernieuwing 3.8 gemeentehuis/Theater Geert Teis Volkshuisvesting algemeen 3.8 volkshuisvestingsfonds totaal programma 3
4
4
4
05
11
50
04
02
01
150.000
1.298.000 2.522.720
Advisering bestuur 3.8 strategische ontwikkeling
50.000
Openbare orde en veiligheid 3.8 leasekosten
11.260
Volksgezondheid 3.8 SPUK GALA 4.3.6 JOGG-project totaal programma 4
verlaging
349.855 62.400 473.515
0
0
Algemene dekkingsmiddelen 65
66
01
02
Uitkeringen gemeentefonds 4.3.9 reserveringen
-37.000
Personeelskosten 3.5.1 WOZ bezwaren
70.000
Kosten overhead 1.1 salarissen (ontw.personeelskosten) 3.2 meubilair 3.5.1 personeel van derden (ontw.pers.kosten) 3.5.1 communicatiestrategie 3.8 aanbesteding HR-systeem 3.8 onderhoud gemeentehuis 3.8 vastgoed op orde 3.8 audiovisuele middelen 3.8 Het Nieuwe Werken 3.8 gemeentelijke organisatie 7.3/7.4 investeringslasten totaal saldo lasten
1.761.940 10.000 341.500 65.000 25.000 123.000 65.000 21.000 5.000 100.000 18.416 13.269.422
67.269
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1 BATEN
progr. onderdeel omschrijving 3
4
54
50
01
01
verhoging
Klimaat- en energiebeleid 4.3.1 specifieke uitkering 4.3.1 CDOKE middelen (ontw.personeelskosten)
verlaging
637.500 145.538
totaal programma 3
271.538
637.500
totaal programma 4
349.855 62.400 412.255
0
Volksgezondheid 4.3.1 SPUK GALA 4.3.2 bijdrage JOGG-project
Algemene dekkingsmiddelen 65
01
Uitkeringen gemeentefonds 4.3.1 gemeentefonds
1.118.000
Kosten overhead 3.2 opbrengst vrachtwagen
10.000
totaal saldo baten 7.736.579
637.500
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1
LASTEN progr.
onderdeel omschrijving
AD
68
01
verhoging
Mutaties reserves (7.1) Gemeentelijke eigendommen
totaal mutaties reserves
verlaging
404.600
404.600
0
13.674.022
67.269
SAMENVATTING WIJZIGING BEGROTING 2026
Bijlage 1 BATEN
progr. onderdeel omschrijving
3 AD OVH
60 68 69
01 01 01
verhoging
Mutaties reserves (7.1) Volkshuisvesting algemeen Gemeentelijke eigendommen Overhead (ontw.personeelskosten) totaal mutaties reserves
Saldo begroting
verlaging
1.298.000 404.600 118.096 1.820.696
0
4.686.978 14.244.253
637.500
TECHNISCHE BEGROTINGSWIJZIGING LASTEN progr. onderdeel omschrijving 1
1
1
1
1
40
43
44
45
66
Bijlage 2 verhoging
01 Bijzonder bijstand 3.8 overige goederen en diensten
72.000
01 Opvang en beschermd wonen 3.5.1 ingeleend personeel
60.000
01 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 3.8 overige goederen en diensten 3.5.1 ingeleend personeel
3
13
66
268.600 75.600
02 Huishoudelijke hulp 3.8 overige goederen en diensten 3.4.1 sociale uitkeringen in natura 02 Personeelskosten 3.5.1 ingeleend personeel totaal programma 1
3
verlaging
20.000 96.000
441.000 516.600
01 Wijkbeheer 3.8 overige goederen en diensten 02 Personeelskosten 3.5.1 ingeleend personeel totaal programma 3
516.600
22.500
22.500 22.500
22.500
Algemene dekkingsmiddelen 66
01 Algmene uitgaven 3.5.1 stelpost ziektevervanging 1.1 salarissen en sociale lasten Kosten overhead 1.1 salarissen en sociale lasten 3.5.1 personeel van derden
48.700 275.000
275.000 48.700 totaal saldo lasten
862.800
862.800
totaal mutaties reserves
0
0
862.800
862.800
Mutaties reserves (7.1)
TECHNISCHE BEGROTINGSWIJZIGING progr. onderdeel omschrijving
Bijlage 2 BATEN verlaging
verhoging
totaal programma 1
0
0
totaal programma 3
0
0
totaal saldo baten
0
0
totaal mutaties reserves
0
0
0
0
Algemene dekkingsmiddelen
Kosten overhead
Mutaties reserves (7.1)