CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

U&HS 2026-2029 v4 18-12-2025 (zie I 2026 - 001)

Raadsvergadering 16 februari 2026, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Verordening uitvoering en handhaving Omgevingsrecht gemeente Stadskanaal 202623.986 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

31

Risico = kans x effect

1

1

L

wonen (tijdelijk/permanent) waar niet is 3 toegestaan

3

H

bij horeca

1

L

Strijdig gebruik: verkeerd particulier gebruik grond/erf

1

RISICO

NALEVING

Effect Kans

EFFECT SCORE

Mogelijke overtreding(en)

H

Hoog risico

M

Gemiddeld risico

L

Laag risico

De resultaten van de risicoscores zijn gebaseerd op onderstaande schaalverdeling met betrekking tot de (minimale en maximale) totaaluitkomsten:

Effecten veiligheid gezondheid duurzaamheid bedreiging milieu en leefbaarheid financiële schade bestuurlijk imagoschade

Effectenweging ROOD

GEEL

≥1

EFFECT

ROOD

Als één effect ROOD scoort is de eindscore voor Effect ROOD.

Veiligheid of Gezondheid

≤2

GEEL

Als Veiligheid of Gezondheid (of beide) GEEL scoort is de eindscore voor Effect GEEL

Overige

≥3

GEEL

Als 3 of meer overige effecten GEEL scoren is de eindscore voor Effect GEEL

KANS

De score voor Naleving wordt bepaald door het niveau van het naleefgedrag, waarin meegenomen het aantal klachten en voorgenomen en opgelegde sancties.

RISICO

De eindscore voor de Effecten bepaalt samen met de score voor Naleving (kans) de score voor RISICO volgens onderstaande diagram. RISICO

Effect

3

M

H

H

2

L

M

H

1

L

L

M

2

3

1

Kans

32

Bijlage 2 uitkomsten risicoanalyse Risicoanalyse onderdeel BOUW

Mogelijke overtreding(en)

Effecten

RISICO

Activiteit(en)

veiligheid gezondheid duurzaamheid leefbaarheid financiele schade bestuurlijk EFFECT SCORE NALEVING

Branch e

Ris ico = K ka an ns s x eff ec t

1 1 1 1 1 1 1

3

M

1 1 1 2 1 1 1

3

M

2 2 1 1 1

2 2 1 1 1

1 1 2 2 3

L L L L M

woning (ver)bouwen zonder melding

2 2 1 2 1 1 2

2

M

bedrijfspand (ver)bouwen zonder vergunning overig bouwwerk (ver)bouwen zonder vergunning Handelen draagconstructie niet cf melding in strijd brandveiligheidsaspecten niet cf met een vergunning omgevings gezondheidsaspecten (bv ventilatie, vergunning daglicht) niet cf vergunning activiteit bruikbaarheidsaspecten (bv bouw: afmetingen ruimtes) niet cf vergunning energiezuinigsheidsaspecten (bv isolatie, installatie) niet cf vergunning afwijking indeling, gevels en/of materiaalgebruik (opa) positie bouwwerk niet cf vergunning (opa) onjuiste peilhoogte onjuist aansluiten riolering stalling bouwmateriaal in strijd met afspraken

2 1 1 1 1 1 2

2

M

1 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 2

1 2

L M

3 1 1 1 1 2 3 1 2 1 1 1 1 2

2 2

H M

1 1 1 1 1 1 1

1

L

1 1 1 1 1 1 1

1

L

1 1 1 2 1 1 1

1

L

1 1 1 2 2 1 1 1 1 1 2 2 1 1 1 2 1 2 1 1 2

1 1 2

L L M

2 1 1 1 1 1 2

1

L

Vergun Nieuwbou ningvrij w/Verbou voor w bouw onder Wkb

Handelen zonder of in strijd met een omgevings vergunning activiteit bouw:

bijbehorende bouwwerken in achtererfgebied bijbehorende bouwwerken niet in achtererfgebied dakkapel in voorerfgebied dakkapel in achtererfgebied erfafscheiding in voorerfgebied erfafscheiding in achtererfgebied overige kleine bouwwerken (bv schuilstal/zeecontainers)

Bouwm Nieuwbou elding w/Verbou w

Handelen zonder bouwmeldi ng:

1 1 1 1 1

1 1 1 1 1

2 1 2 1 2

1 1 1 1 1

2 1 2 1 2

33

Bestaande bouw

Slopen

Gevolg Nieuwbou klasse 2 w/Verbou en 3 w (cf definiti e Wkb)

route bouwverkeer in strijd met afspraken niet voldoen aan vergunningvoorwaarden In gebruik verpauperde panden, hebben van draagconstructie niet akkoord een brandveiligheidsaspecten niet gebouw in akkoord strijd met gezondheidsaspecten (bv ventilatie, eisen daglicht) niet akkoord Bouwbeslui bruikbaarheidsaspecten (bv t / BBL: afmetingen ruimtes) niet akkoord energiezuinigsheidsaspecten (bv isolatie, installatie) niet akkoord splitsen van panden tbv toevoegen extra woning(en) verpauperde panden (achterstallig onderhoud), draagconstructie akkoord overschrijding toegestane m² bebouwde oppervlakte Handelen met asbest voor particulieren (5 zonder of dagen) in strijd met sloopmeldi ng: zonder asbest (28 dagen) Handelen zonder omgevings vergunning activiteit bouw:

woongebouw (ver)bouwen zonder vergunning onderwijs/gezondheidszorggebouw (ver)bouwen zonder vergunning openbaar gebouw (ver)bouwen zonder vergunning overig bouwwerk (ver)bouwen zonder vergunning Handelen draagconstructie niet cf vergunning in strijd brandveiligheidsaspecten niet cf met een vergunning omgevings gezondheidsaspecten (bv ventilatie, vergunning daglicht) niet cf vergunning activiteit bruikbaarheidsaspecten (bv bouw: afmetingen ruimtes) niet cf vergunning energiezuinigsheidsaspecten (bv isolatie, installatie) niet cf vergunning afwijking indeling, gevels en/of materiaalgebruik positie bouwwerk niet cf vergunning onjuiste peilhoogte onjuist aansluiten riolering stalling bouwmateriaal in strijd met afspraken route bouwverkeer in strijd met afspraken

1 1 1 1 1 1 1

1

L

2 1 1 2 1 2 2

1

L

3 1 2 1 1 2 3

2

H

3 2 1 2 1 1 3

2

H

2 2 1 1 1 1 2

1

L

1 1 1 1 1 1 1

1

L

1 1 2 2 1 1 1

1

L

3 2 1 2 2 2 3

2

H

2 2 2 2 1 2 2

2

M

1 1 1 1 1 1 1

2

L

1 2 1 2 1 1 2

2

M

2 1 1 2 1 1 2

1

L

3 2 2 1 1 2 3

1

M

3 2 2 1 2 2 3

1

M

3 2 2 1 2 2 3

1

M

3 2 2 1 2 2 3 3 1 2 1 1 2 3

1 2

M H

3 1 2 1 1 2 3

2

H

1 2 2 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1

1 1

L L

1 1 2 2 1 1 1

1

L

1 1 1 1

1 1 1 2

1 1 1 2

L L L M

2 1 1 1 1 1 2

1

L

1 1 1 1 1 1 1

1

L

1 1 1 2

2 1 1 1

2 2 2 2

1 2 1 1

1 1 1 1

34

Bestaande bouw

Slopen

niet voldoen aan vergunningvoorwaarden In gebruik verpauperde panden, hebben van draagconstructie niet akkoord een brandveiligheidsaspecten niet gebouw in akkoord strijd met gezondheidsaspecten (bv ventilatie, eisen daglicht) niet akkoord Bouwbeslui bruikbaarheidsaspecten (bv t / BBL: afmetingen ruimtes) niet akkoord energiezuinigsheidsaspecten (bv isolatie, installatie) niet akkoord splitsen van panden tbv toevoegen extra woning(en) verpauperde panden (achterstallig onderhoud), constructie akkoord Ingebruikname zonder melding brandveilig gebruik ingebruikname zonder vergunning brandveilig gebruik overschrijding toegestane m² bebouwde oppervlakte Handelen met asbest voor particulieren (5 zonder of dagen) in strijd met sloopmeldi ng: zonder asbest (28 dagen)

2 1 1 2 1 2 2

1

L

3 1 2 1 1 2 3

2

H

3 1 1 1 1 2 3

2

H

2 2 1 1 1 1 2

1

L

1 1 1 1 2 1 1

1

L

1 1 2 2 1 1 1

1

L

3 2 1 2 2 2 3

2

H

2 2 2 1 2 2 2

2

M

2 1 1 1 1 2 2

1

L

3 1 1 1 1 2 3

1

M

1 1 1 1 1 1 1

2

L

1 2 1 2 1 1 2

2

M

2 1 1 2 1 1 2

1

L

Risicoanalyse onderdeel RUIMTELIJKE ORDENING

Strijdig gebruik:

Mogelijke overtreding(en)

verkeerd particulier gebruik grond/erf kamergewijze verhuur wonen (tijdelijk/permanent) waar niet is toegestaan bedrijfsmatige activiteiten waar niet is toegestaan (m.u.v. zorgactiviteiten) zorg activiteiten waar niet is toegestaan bij horeca

Effecten

RISICO

Ruimtelijke Ordening

Activiteit(en)

veiligheid gezondheid duurzaamheid leefbaarheid financiele schade bestuurlijk EFFECT SCORE NALEVING

Branche

Ris ico = Ka ka ns ns x eff ect

1 1 1 2 1 1 1 3 2 1 2 1 2 3 3 2 1 1 1 2 3

2 2 2

L H H

2 2 1 2 1 2 2

2

M

3 2 1 2 1 2 3 1 2 1 2 1 2 2

2 2

H M

35

Het uitvoeren van werken of werkzaamhe den zonder of in strijd met een omgevingsv ergunning: Bouwregels:

Erfgoed

Handelen zonder of in strijd met omgevingsv ergunning activiteit veranderen van een monument: Het uitvoeren van werken of werkzaamhe den zonder of in afwijking van een omgevingsv ergunning:

permanente bewoning recreatieverblijven opslag kuilvoer, andere agrarische materialen buiten bouwvlak paardrijbakken in kernen en in landelijk gebied mestopslag in landelijk gebied (mestsilo's, mestbassins, foliebassins) voldoen aan Landschappelijk inpassingsplan bij omgevingsvergunning of BP werkzaamheden buiten archeologisch waardevol gebied

1 1 2 1 2 2 2 1 2 2 2 1 1 2

2 2

M M

1 2 1

3

2

H

1 2 2 2 1

1 2

2

M

1 2 2 2 1

1 2

2

M

1

1

1

2

L

illegaal bouwen in strijd met omgevingsplan

2 1

1 2 1 2 2

2

M

onomkeerbare beschadiging van cultuurhistorische waarden (o.a. beschermd dorpsgezicht en stadsgezicht, dan wel sloop van een monument)

2 2 1

1 2 2 2

3

H

werkzaamheden in archeologisch waardevol gebied

2 2 1

1 2 2 2

3

H

sloop karakteristiek object/pand

1

1 2 3 3

2

H

3 1

1 2 2 1

1

1

1

36

Bijlage 3 Strategieën In de figuur hieronder is de samenhang tussen de strategieën weergegeven, waarbij onderscheid is gemaakt tussen de uitvoerings- en nalevingstrategieën.

Uitvoeringsstrategie

Nalevingstrategie

Preventiestrategie

Communicatiestrategie

Toetsingstrategie

Toezichtstrategie

Toezichtstrategie vergunningen

Sanctiestrategie

De uitvoeringsstrategie heeft betrekking op de vergunningverlening en het toezicht op de verleende vergunningen. Alle overige toezicht valt onder de nalevingstrategie. Deze bijlage beschrijft de uitvoeringsstrategieën die wij toepassen om VTH-taken uit te voeren en valt grofweg uiteen in 2 delen: 1. Preventiestrategie; 2. Toetsing- en toezichtstrategie. Preventiestrategie De preventiestrategie richt zich enerzijds op het vergroten van kennis en bewustwording bij inwoners, bedrijven en instanties over welke regelgeving van toepassing is en voor welke activiteiten een melding of vergunning nodig is. Om (spontaan) aan deze regels te kunnen voldoen, moet immers bekend zijn welke regels van toepassing zijn. Anderzijds richt de preventiestrategie zich op het stimuleren van betrokkenen om aan de geldende regels te voldoen. Inzet van de preventiestrategie vindt doorlopend plaats en gaat veelal vooraf aan potentiële aanvragen of meldingen. Door inzet in het voortraject willen wij zoveel mogelijk voorkomen dat wij achteraf tot actie moeten overgegaan. Bij de preventiestrategie onderscheiden wij een aantal trajecten: -

Communicatie en voorlichting;

-

Participatie;

-

Omgevingsoverleg;

-

Interne en externe afstemming & samenwerking.

Communicatie en voorlichting Uit ervaring blijkt dat onvolledige en/of onjuiste aanvragen dan wel overtredingen bij inwoners en bedrijven regelmatig voortkomen uit het gebrek aan kennis over de geldende wet- en regelgeving. 37

Door dit gebrek aan kennis ontbreekt het besef dat er niet volgens de regels wordt gehandeld. De gemeente stimuleert potentiële aanvragers actief na te gaan of aanvragen/meldingen nodig zijn. Hiertoe passen wij de preventiestrategie op de onderstaande manieren toe: 1. Voorlichting en informatievoorziening vindt deels plaats door de backoffice waar potentiële aanvragers een afspraak kunnen maken en zowel algemene als voor een specifieke locatie geldende informatie kunnen opvragen. 2. Daarnaast maken wij gebruik van (publicaties in) op de gemeentelijke website. Op de gemeentelijke website en via de backoffice bieden wij (doorlopend) informatie aan over vergunningverlening en/of onderwerpen die wij een hoge prioriteit toekennen, in de vorm van een digitaal omgevingsplein. 3. Tevens informeren wij inwoners en bedrijven met name via de toezichthouders, die “buiten” veelal het eerste aanspreekpunt zijn. Participatie De Omgevingswet stimuleert participatie. Bij een omgevingsvergunning is er sprake van een initiatiefnemer. In de Omgevingswet staat dat initiatiefnemers moeten aangeven of er bij bepaalde initiatieven geparticipeerd is. Hoe zij dit vormgeven is door de wetgever bewust opengelaten. Dit om ruimte te laten voor participatievormen die aansluiten bij de opgave en bij onze visie erop.

We verstrekken informatie hierover op het digitaal omgevingsplein en verwijzen daar actief naar. We hebben hiervoor op 21 november 2022 door de gemeenteraad een lijst laten vaststellen van gevallen waarop verplichte participatie dient plaats te vinden. Intaketafel Op dit moment is er een interne overlegtafel waar wij een integrale afweging maken. Ons uitgangspunt daarbij is: ‘Hoe kunnen we dit initiatief mogelijk maken?’. Dit vraagt om een zorgvuldig proces. Bij grote ontwikkelingen bestaat de mogelijkheid om regionaal met ketenpartners een omgevingstafel te organiseren. Voor onze basiswerkwijze sluiten wij aan bij de regionale werkafspraken, te weten: Samenwerkingsafspraken Omgevingswet Groningen versie 1.1. Interne en externe afstemming & samenwerking De toegevoegde waarde van communicatie en voorlichting valt of staat met een eenduidige en uniforme toetsing en optreden naar inwoners en bedrijven. Adequate interne en externe afstemming en samenwerking is daarbij noodzakelijk. Het gaat dan om interne afstemming en samenwerking tussen zowel vergunningverleners en andere interne betrokkenen onderling, als ook tussen vergunningverlener(s), toezichthouder(s), handhaver(s) en adviseur(s). Daarnaast omvat dit de relatie met andere organisatieonderdelen, zoals de teams die verantwoordelijk zijn voor ruimtelijke plannen en de uitvoering van projecten.

Regelmatig vindt evaluatie plaats om de intake tafel nog beter in te richten. Externe afstemming en samenwerking is van belang om te komen tot een optimaal en integraal resultaat in zowel vergunningverlening, toezicht als handhaving en is bovendien cruciaal om een 38

vergunning te kunnen afgeven binnen 8 weken. De samenwerkende partners (waterschap, politie, veiligheidsregio, omgevingsdienst, provincie, ministerie enzovoorts) benutten op deze manier de specifieke deskundigheid, ondersteuning, aanvulling en informatie over en weer. Ook het overleg met adviseurs van aanvragers, zoals architecten, milieuadviseurs enzovoorts, is veelal nodig en van betekenis voor het gewenste eindresultaat. Binnen de regio hebben wij met onze ketenpartners samenwerkingsafspraken voor de VTH-ketenprocessen gemaakt. Voor de ketenpartners is de noodzaak om informatie uit te wisselen en te delen steeds groter geworden. De wijze waarop wij samenwerken en het moment van afstemming liggen vast in specifieke werkprocessen, -instructies en -afspraken. Deze zijn in ontwikkeling. Ook de samenwerkingsafspraken met ketenpartners maken hier onderdeel van uit. Toetsings- en toezichtstrategie Volgens de regelgeving dient de U&HS inzicht te bieden in de criteria die worden gebruikt bij het beoordelen van en beslissen op aanvragen omgevingsvergunningen en het beoordelen van meldingen én de werkwijze bij het verlenen van omgevingsvergunningen en het beoordelen van meldingen (toetsingsstrategie). Ook zijn we verplicht om de wijze waarop toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens de wet wordt gehouden te beschrijven (toezichtstrategie).

Met het vastleggen van deze strategie voldoen wij hieraan. Hieronder beschrijven wij de uitvoeringsstrategie en lichten de volgende onderdelen toe: -

de vormen van uitvoering (2.1)

-

toetsings- en toezichtstrategie (2.2);

-

toetsingskaders en werkwijze (2.3).

Vormen van uitvoering De verschillende vormen van uitvoering die wij hanteren zijn: Vorm

Omschrijving

Meldingen

Een melding Omgevingswet is een verplichting voor initiatiefnemers om voor sommige activiteiten in de leefomgeving een melding te doen of informatie te geven aan de overheid. De melding betreft een mededeling aan het bevoegd gezag en kan niet geweigerd worden. Tegen (de acceptatie van) een melding staan dan ook geen rechtsmiddelen zoals bezwaar open. Aan het bevoegd gezag is het de taak te beoordelen of de activiteit inderdaad meldingsplichtig is en of de melding volledig

39

is ingediend, met als resultaat het al dan niet als melding accepteren. Een inhoudelijke beoordeling is dan ook niet aan de orde. Het accent van de gemeentelijke taken bij meldingen ligt daarom bij het uitvoeren van toezicht. Initiatiefnemers moeten voor sommige activiteiten in de leefomgeving een melding doen of informatie geven (informatieplicht) aan de overheid. Dit moet voor de meeste activiteiten minimaal 4 weken voor de start of de verandering. Vergunning reguliere procedure

Het volgen van de reguliere procedure is bij een aanvraag om omgevingsvergunning het uitgangspunt: binnen maximaal 8 weken moet op de aanvraag worden besloten. Deze termijn kan eenmalig met zes weken worden verdaagd. Als de beslistermijn verstreken is zonder dat er een besluit is genomen, kan de gemeente op grond van de Algemene wet bestuursrecht een dwangsom aan de aanvrager verschuldigd zijn. Alvorens hierop te acteren hanteren we nog twee weken als reactietermijn of om alsnog een besluit te nemen. Bij een gefaseerde aanvraag zijn verschillende termijncombinaties mogelijk. Bij de aanvraag van meervoudige (deel-) activiteiten is de deelactiviteit met de langste beslistermijn bepalend.

Vergunning uitgebreide procedure

Uitzondering op de regel is de uitgebreide procedure, waarbij wij binnen 26 weken op de aanvraag moeten besluiten. Deze termijn kan eenmalig met zes weken worden verdaagd. Bij een gefaseerde aanvraag zijn verschillende termijncombinaties mogelijk. Bij de aanvraag van meervoudige (deel-)activiteiten is de deelactiviteit met de langste beslistermijn bepalend. Verder kunnen wij de uitgebreide procedure op verzoek óf met instemming van de aanvrager van toepassing verklaren. Ook bij activiteiten die aanzienlijke (maatschappelijke) gevolgen voor de omgeving kunnen hebben en waarvan de verwachting is dat verschillende belanghebbenden bedenkingen zullen hebben, kunnen wij na het horen van de aanvrager, eenzijdig maar gemotiveerd besluiten dat de uitgebreide procedure van toepassing is. Indien dit zich voordoet, krijgt een initiatiefnemer de gelegenheid om hierover een zienswijze in te dienen.

40

Maatwerkbesluit

Het stellen of wijzigen van maatwerkvoorschriften (na een melding) is een besluit in de zin van de Awb.

Toezicht

Het gaat hier om het houden van toezicht op het realiseren van een in een omgevingsvergunning omschreven activiteit. Dit traject start met aanvang van realisatie van de vergunde activiteit en eindigt nadat de activiteit gereed is. Met de inwerkingtreding van de Wkb is het (technische) bouwtoezicht voor gevolgklasse 1 (eenvoudige bouwwerken) geprivatiseerd en maakt dit (technische) bouwtoezicht in beginsel geen onderdeel meer uit van het toezicht dat wij uitvoeren. Het (technische) bouwtoezicht blijft gelden voor de gevolgklasse 2 en 3.

tijdens realisatiefase

Toetsings- en toezichtstrategie Als overheid hebben we een wettelijke taak om vergunningen te beoordelen en op de afgegeven vergunningen toezicht te houden. De toetsings- en toezichtstrategie geeft op hoofdlijnen aan op welke wijze vergunningsaanvragen en meldingen beoordeeld en gecontroleerd worden. Wij hebben enige beleidsvrijheid bij intensiteit van toetsing en toezicht. Om transparant te zijn over de invulling van deze beleidsvrijheid geven wij onze inwoners en bedrijven van Stadskanaal door het beschrijven van deze strategie hier inzicht in. Onze werkwijze is zoals we bij onze kernwaarden hebben omschreven in hoofdstuk 3 als risicogericht. Voor de omgevingsvergunningen waar wij ook de technische toets voor dienen uit te voeren willen wij aansluiten bij het landelijk toetsingsprotocol. In deze beleidsperiode gaan we deze ontwikkelen. We hebben hiervoor een risicoanalyse uitgevoerd (zie hoofdstuk 4). Deze risicoanalyse heeft plaatsgevonden door overtredingen (van vergunningvoorschriften) en meldingen in logische categorieën te verdelen en deze te koppelen aan effecten waarop volgens wet- en regelgeving de gemeente moet beoordelen. Per overtreding is nagegaan wat het risico is. Dit risico is vertaald naar de wijze van beoordelen en het uitvoeren van controles.

We richten ons bij uitvoering op de meest risicovolle situaties: waar de kans het grootst is dat het naleefgedrag onvoldoende is en dit leidt (of kan leiden) tot schade aan de leefomgeving, de volksgezondheid, de veiligheid en natuur. Het is namelijk onmogelijk om binnen de beschikbare capaciteit, middelen en tijd alle objecten, activiteiten en locaties op alle punten te controleren. Dit is ook niet nodig, want niet alle situaties zijn even risicovol. Voor de evaluatie van toezicht, registreren we het uitgevoerde toezicht en het naleefbeeld (waarop is toezicht gehouden en de overtredingssoorten). Naast toezicht hebben we ook andere mogelijkheden om het naleefgedrag te verbeteren, bijvoorbeeld via communicatie en voorlichting. Hier staat meer over in de preventiestrategie (zie onder 1).

41

Toetsingskaders en werkwijze Wij hanteren de volgende algemene werkwijze voor de behandeling van een melding: 1. Intake -

Inboeken en zo nodig digitaliseren van de melding, registeren melding in backoffice applicatie(s), toekennen aan vergunningverlener door de procesondersteuner.

-

Voorbereiden intaketafel

-

Publiceren melding (administratie)

-

Versturen van ontvangstbevestiging

2. Toets volledigheid -

Toets melding aan de indieningsvereisten (volledigheid melding) en mogelijkheid tot aanvulling van een incomplete melding (vergunningverlener).

3. Toets inhoud -

Is voldoende aannemelijk dat de melding overeenkomt met het werkelijk (voorgenomen) gebruik of de (voorgenomen) uitvoering van werken? Het betreft een uiterst globale schouwing op basis van ervaring.

-

De ingediende gegevens worden verder niet inhoudelijk getoetst, tenzij wettelijk voorgeschreven. Indien wettelijk voorgeschreven: (specialistische) toetsing en advisering door vergunningverlener en/of andere interne en of externe adviseur(s) m.b.t. alle relevante beoordelingskaders.

-

Globale beoordeling of mogelijk nadere voorwaarden nodig zijn.

De wijze waarop wij toezicht voorbereiden en uitvoeren verschilt per casus en is afhankelijk van de fase van het toezicht. Wel is hierbij de onderstaande algemene werkwijze als rode draad te herkennen. De specifieke werkprocessen en -afspraken liggen vast in een digitale omgeving.

1. Voorbereiding toezicht (afhankelijk van het type controle aan de orde) -

Verrichten dossieronderzoek op basis van aanwezig materiaal in digitale systemen of archief waarbij, voor zover het van toepassing is, onder meer het volgende wordt onderzocht: o

Wie is de (pand)eigenaar?

o

Welk bedrijf is in het pand gevestigd/wie is gebruiker van het pand?

o

Welke personen staan ingeschreven in de BRP?

o

Wat is de bestemming van het pand?

42

o

Welke vergunningen zijn verleend?

o

Wat is de toezicht- en handhaving historie?

o

Zijn er overige relevante bijzonderheden?

o

Welke regelgeving is van toepassing? (o.a. bouw, bestemmingsplan)

-

Bepalen wat het doel van het toezichtbezoek is.

-

Toezicht kan zowel aangekondigd als onaangekondigd plaatsvinden. Indien nodig kondigen wij het bezoek aan/ maakt de toezichthouder hiervoor een afspraak.

2. Uitvoering toezicht -

Een toezichthouder deelt de reden van zijn komst mede en toont desgevraagd zijn legitimatiebewijs.

-

De toezichthouder voert het benodigde toezicht uit op betreffende locatie, noteert o.a. eigen waarnemingen en een eventuele toelichting van betrokkenen, neemt indien nodig verklaringen op of vordert inlichtingen en/of bescheiden. Bij de uitvoering van het toezicht maken wij, afhankelijk van het soort toezicht, gebruik van checklists. Wij maken foto’s ter ondersteuning van de bevindingen of wij nemen monsters.

-

Voor zover mogelijk brengt de toezichthouder de betrokken persoon op de hoogte van de gedane bevindingen.

-

Indien de consequenties van de bevindingen direct en 100% duidelijk zijn, brengt de toezichthouder de betrokken persoon hiervan direct op de hoogte.

-

Daar waar nodig geven wij voorlichting (bijvoorbeeld over actuele ontwikkelingen, gevoerd handhavingsbeleid) en advies.

3. Afwerking controle -

Van het toezichtsbezoek maken wij een rapportage op, conform de daarvoor vastgestelde format. O.a. de feitelijke bevindingen en overtredingen leggen wij hierin op een eenduidige en uniforme wijze schriftelijk vast, zodat een duidelijke en persoonsonafhankelijke dossiervorming plaats vindt.

-

Naar aanleiding van de uitkomsten van zijn bevindingen past de toezichthouder zo nodig het stappenplan behorende bij de sanctiestrategie toe en legt de doorlopen stappen en genomen beslissingen vast.

-

Tenslotte koppelen wij de betrokkenen het resultaat van de controle terug. Dit kan ook via een eventueel toe te passen sanctie op basis van de sanctiestrategie (zie onder 4).

43

Van de volgende vergunning- en meldingsplichtige activiteiten lichten wij de toetsingskaders (criteria die door ons gebruikt worden voor de beoordeling en het uitvoeren van een controle) en de werkwijze (diepgang van toetsing/toetsniveaus) toe: 1. Bouwactiviteit (omgevingsvergunning activiteit bouw) 2. Omgevingsplanactiviteit 3. Rijksmonumentactiviteit 4. Activiteit brandveilig gebruik 5. Activiteiten uit de Algemene Plaatselijke verordening 6. Milieubelastende activiteit 7. Bibob

Bouwactiviteit (omgevingsvergunning activiteit bouw) Toetsingskader In artikel 5. 1 lid 2 onder a. van de Omgevingswet vinden we de activiteit bouwen. In dit lid 2 staat dat voor de bouwactiviteit een vergunning nodig is voor zover het gaat om een bij AMvB aangewezen geval. Dit houdt in dat een bouwactiviteit pas vergunningplichtig is als deze dus specifiek is genoemd in deze AMvB. De AMvB waarnaar wordt verwezen, is het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In paragraaf 2.3.2 van het Bbl staan de vergunningplichtige gevallen bouwactiviteit. Een voorbeeld hiervan is artikel 2.25 waar is bepaald dat een bouwwerk met een dak vergunningplichtig is als het aan één van de volgende voorwaarden voldoet; -

niet op de grond staat;

-

hoger is dan 5 meter;

-

bij meer dan één bouwlaag is voorzien van een verblijfsgebied op die tweede bouwlaag of hoger;

-

is voorzien van een dakterras balkon of andere niet op de grond gelegen buitenruimte; of

-

als gevolg van de bouwactiviteit dit bouwwerk een hoofdgebouw wordt.

Met de Omgevingswet is bouwen in een technisch en ruimtelijk deel gescheiden. Dat levert twee activiteiten op: de technische bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit voor een bouwwerk. Deze scheiding noemen we 'de knip'.

44

Een initiatiefnemer die een bouwactiviteit wil verrichten dient bij eenvoudige bouwwerken (de zogenaamde gevolgklasse 1) voor het bouwtechnische deel een melding te doen bij de gemeente (de technische bouwactiviteit) en voor complexe bouwwerken dient men een omgevingsvergunning aan te vragen. Technische bouwactiviteit Het gaat hier over de toets van een aanvraag aan de regels voor de technische bouwkwaliteit uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Bijvoorbeeld de constructieve veiligheid van een bouwwerk. Door de knip zijn er meer technische bouwactiviteiten vergunningvrij, omdat ruimtelijke randvoorwaarden niet langer een rol spelen. Als een vergunning nodig is voor een (technische) bouwactiviteit volgt toetsing aan de technische regels voor bouwactiviteiten in het Bbl (bijvoorbeeld voorschriften met betrekking tot de brandveiligheid, de daglichttoetreding en de energiezuinigheid van bouwwerken). De toets is te vergelijken met de toets die vroeger gedaan werd aan de eisen van het Bouwbesluit 2012. Voor de gevolgklasse 2 en 3 blijft de vergunningsplicht voor de technische bouwactiviteit bestaan en wordt de aanvraag getoetst aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Alle bouwwerken moeten aan de technische eisen in dit besluit voldoen.

Voor meldingsplichtige (technische) bouwactiviteiten wordt de bouwtechnische toets aan het Bouwbesluit 2012 / Bbl niet meer door gemeenten maar door een onafhankelijke kwaliteitsborger uitgevoerd. Landelijk is bepaald of voor een technische bouwactiviteit een vergunning of melding nodig is, dan wel of dit vergunningsvrij is. De uitvoeringsen nalevingsstrategie voor projecten die vallen onder de Wkb staan in het afzonderlijk Wkb beleid. De (ruimtelijke) toets van “bouwen, in stand houden en gebruiken van een bouwwerk” aan het omgevingsplan noemen we een omgevingsplanactiviteit voor een bouwwerk. Voorbeelden zijn de bouwhoogte en het bebouwingspercentage. Maar ook regels over het uiterlijk van een bouwwerk (welstand) en de functietoedeling in het omgevingsplan. Wij kunnen in ons omgevingsplan bepalen 45

of een vergunning nodig is voor een (ruimtelijke) omgevingsplanactiviteit. Zo kunnen wij bijvoorbeeld in ons omgevingsplan bepalen dat een bouwactiviteit vergunningvrij is of van een meldings- of informatieplicht is voorzien. Onder het ruimtelijk deel vallen alle regels die eerder in het bestemmingsplan, de bouwverordening en/of de welstandsnota opgenomen waren en die allen overgaan naar het omgevingsplan. Werkwijze behandelen melding / vergunningverlening Door de knip zijn hieronder twee werkwijze omschreven; de bouwmelding en de vergunning activiteit bouw. -

Werkwijze melding bouw: De melding bouwactiviteit is een nieuwe processtap voor de organisatie. Deze meldingen worden door de vergunningverleners beoordeeld. Hoe deze beoordeling plaatsvindt, is in bijlage 4 uitgewerkt.

-

Werkwijze vergunningverlening activiteit bouw: Als een vergunning nodig is voor een technische bouwactiviteit maken wij gebruik van het toetsingsprotocol. In dit toetsingsprotocol is voor het behandelen en beoordelen van aanvragen voor de activiteit bouw een bepaalde mate van diepgang in de bouwtechnische toets aan het Bbl aangebracht. Het is onmogelijk om vooraf aan te tonen dat een bouwwerk 100% zal gaan voldoen aan het Bbl. We vergunnen onze aanvragen, voor wat betreft de toets aan het Besluit bouwwerken leefomgeving, daarom risico gestuurd. Wij maken bij het toetsen aan het Bbl gebruik van de BRIS-applicatie die gebaseerd is op het Landelijk Toetsingsprotocol. De toezichthouders werken met de “Digitale Checklisten” (inclusief landelijk toezichtsprotocol) in combinatie met ProcessPro. Zij kunnen hierbij op hun tablet de bevindingen registreren en beschikken daarnaast over alle informatie over het object dat wordt gecontroleerd. Zij maken hierbij gebruik van landelijke controlelijsten. Door het werken met digitale protocollen die automatisch worden bijgewerkt conform nieuwe wettelijke vereisten zijn de interne risico’s afgedekt. De frequentie en de diepgang van de controle hangen af van het type bouwwerk en de observaties van de toezichthouder gedurende het vergunningen en controleproces.

Stadskanaal heeft als uitgangspunt dat elke vergunning in de uitvoering wordt gecontroleerd, of fysiek of administratief. De uitvoerder blijft verantwoordelijk voor een juiste uitvoering, het toezicht controleert op hoofdlijnen. Daarbij staat veiligheid (constructieve veiligheid, brandveiligheid, installaties) en gezondheid voorop. Toezicht kan er ook toe leiden dat wij uiteindelijk formeel handhavend (sanctionerend) moeten optreden. In de volgende strategie gaan wij in op de sanctiestrategie die dan van toepassing is.

46

Werkwijze toezicht tijdens de realisatiefase (bouw) In de realisatiefase controleren wij de realisatie van een verleende omgevingsvergunning. De mate waarin wij toezicht houden en de manier waarop wij dit doen is afhankelijk van de toegekende prioriteit en complexiteit van de vergunde activiteit. Tijdens de realisatiefase kan sprake zijn van de volgende type controles:

Type controle

Toelichting

Reguliere controle

Controle ter plaatse tijdens de uitvoering (melding start werkzaamheden). Het kan hier gaan om controles met en zonder wachtmoment (waarbij de uitvoerder niet verder kan nadat de controle is uitgevoerd.

Administratieve controle

Controle op de naleving van regels/voorschriften zonder fysiek bezoek. Bijvoorbeeld op basis van gegevens aangeleverd door de vergunninghouder en/of (lucht)foto’s.

Eindcontrole

Controle ter plaatse of op basis van gegevens aangeleverd door de uitvoerder of vergunninghouder/ (lucht)foto’s, ter gereedmelding van de realisatiefase.

Hieronder gaan we in op de omgevingsvergunningen waarop wij op specifieke aspecten toezicht houden en/of geen volledig toezicht houden.

Toezicht bouwtechnische kwaliteit van te bouwen bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1 Met de inwerkingtreding van de Wkb is het bouwproces en onze rol en taak veranderd. Het bevoegd gezag is nog steeds verantwoordelijk voor de naleving van bouwregelgeving en moet indien nodig zelf kunnen waarnemen, beoordelen en ingrijpen. Tijdens de uitvoering van de bouw ziet een kwaliteitsborger toe op het voldoen aan de bouwregelgeving. Bij gebreken heeft de borger een signalerende rol naar het bevoegd gezag. De wijze waarop onze gemeente toezicht houdt op projecten die vallen onder de Wkb is beschreven in het Wkb beleid.

Toezicht bouwtechnische kwaliteit van te bouwen bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 2 en 3 Gevolgklasse 2 (bv. bibliotheken, onderwijsgebouwen en woongebouwen tot 70 meter hoogte) en 3 (bv. hoogbouw boven 70 meter, ziekenhuizen, tunnels etc.) komen niet eerder dan 5 jaar na inwerkingtreding onder kwaliteitsborging. Hiermee zal de gemeente de technische toetsing en het toezicht op gevolgklasse 2 in ieder geval tot en met 2028 blijven uitvoeren. Het is praktisch 47

onmogelijk en bovendien niet efficiënt om elk bouwwerk op elk moment in de bouw te controleren. Daartoe ontbreken kortweg de mogelijkheden. Wij richten ons toezicht dan ook op de cruciale momenten in het bouwproces. Hiervoor onderscheiden wij tijdens de bouw de onderstaande toezichtmomenten. Per bouwfase kunnen meerdere controles gehouden worden.

Bouwfase

Toelichting

1. Aanloop

m.n. oriënteringsgesprek, uitzetten bouw, uitgraven bouwput, fundering op staal, fundering op palen.

2. Onderbouw

m.n. funderingscontrole, riolering, begane grond.

3. Bovenbouw

m.n. wanden/kolommen, stempels/steigers, vloeren en balken, constructie overige verdiepingen.

4. Gevel/dak

m.n. dakconstructies, dakafwerking, buitenblad gevel, gevelopeningen.

5. Afbouw

Inclusief eindcontrole.

Toezichtmomenten tijdens de bouwfase De controle(s) of gebouwd wordt volgens de verleende vergunning vinden –net zoals bij de toetsing van deze activiteit– plaats op basis van aannemelijkheid en aan de hand van lokale toezichtmatrixen. In de matrix maken wij inzichtelijk welke toezichtmomenten aan de orde zijn, wat het gehanteerde minimale toezichtsniveau is én wat wij wanneer en in welke mate controleren. De diepgang van de controle heeft daarbij een directe relatie met de diepgang van de toets van de aanvraag. Onze digitale applicatie is inhoudelijk afgestemd op de matrix bij het landelijk geaccepteerde Integraal Toezicht Protocol.4 Wij werken de toezichtmatrixen uit in (digitale) checklists, die wij als hulpmiddel bij het toezicht van omgevingsvergunningen op het Besluit bouwwerken leefomgeving hanteren. Controle van deelgoedkeuringen ten aanzien van constructieonderdelen en installaties In een omgevingsvergunning voor de activiteit “bouwen van een bouwwerk” kunnen voorschriften zijn opgenomen. Veel voorkomende voorschriften hebben betrekking op het op een later tijdstip indienen van tekeningen en berekeningen. Het betreft dan vooral constructieve tekeningen en berekeningen en installatietechnische tekeningen en berekeningen. In de Mor is het op een later tijdstip indienen van dergelijke zaken wettelijk geregeld.

Bij één vergunning kan sprake zijn van meerdere deelgoedkeuringen. De vergunninghouder is verantwoordelijk voor het tijdig aanleveren van de stukken. Vaak moeten deze stukken 3 weken voor uitvoering van het desbetreffende onderdeel worden ingediend. De Het integraal Toezicht Protocol is een door Vereniging BWT Nederland ontwikkeld hulpmiddel bij de uitvoering van het omgevingstoezicht. Het protocol beschrijft met behulp van een toezichtmatrix wat, wanneer en met welke diepgang een inspecteur controleert tijdens bouw/gebruik/sloop. 4

48

toezichthouder bewaakt de tijdige indiening van de stukken en gaat na of onderdelen niet worden gerealiseerd vóórdat wij de stukken hebben beoordeeld en geaccordeerd. Wanneer deze vergunningvoorschriften niet worden nageleefd, volgen wij de sanctiestrategie in paragraaf 4.4 met doorgaans tot gevolg dat wij de werkzaamheden stilleggen. De in te dienen stukken worden op basis van de toetsstrategie door de vergunningverlener beoordeeld of uitgezet bij de daarvoor aangewezen deskundige(n). Omgevingsplanactiviteit (omgevingsvergunning planologisch) Toetsingskader Een aanvraag om omgevingsvergunning voor de activiteit ‘bouwen’ werd voor de Omgevingswet getoetst aan het bestemmingsplan. Met de Omgevingswet is dit veranderd. We toetsen nu aan het omgevingsplan. Een activiteit die voldoet aan de regels in het omgevingsplan, maar waar toch een vergunningplicht voor geldt, heet dan een binnenplanse omgevingsactiviteit. Er is sprake van buitenplanse omgevingsactiviteit als het plan in strijd is met het omgevingsplan. Indien het gaat om een binnenplanse omgevingsplanactiviteit toetsen wij de aanvraag aan alle regels van het tijdelijk deel van het omgevingsplan en de Algemene Plaatselijke verordening. Indien de aanvraag past binnen de regels geven we de vergunning voor de omgevingsplanactiviteit af.

Werkwijze Indien de aanvraag niet past binnen het omgevingsplan dan is er sprake van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa). Dan toetsen wij deze aan de toepasselijke instructieregels in hoofdstuk 5 van het Bkl, de toepasselijke instructieregels in de provinciale verordening én beoordelen wij of de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het begrip ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ volgt het begrip ‘een goede ruimtelijke ordening’ op. Binnen onze gemeente gebeurt deze evenwichtige toedeling van functies aan locaties via een beoordeling van een team bestaande uit verschillende disciplines dat tweewekelijks samenkomt. Alle ontwikkelingen die niet passend zijn worden in beginsel door dit team besproken en beoordeeld op haalbaarheid. We leveren hiermee maatwerk per geval. Rijksmonumentenactiviteit (omgevingsvergunning activiteit monument) Toetsingskader We maken bij de toetsing van een vergunningaanvraag gebruik van de Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit. Deze commissie geeft aan B&W integraal advies over de plannen van de initiatiefnemer/aanvrager, op het gebied van welstand, erfgoed, ruimtelijke ordening/stedenbouw en landschap/groen. De gemeente Stadskanaal werkt sinds 2023 met deze commissie in de geest van de Omgevingswet.

De taken van deze adviescommissie zijn in de Verordening gemeentelijke adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Stadskanaal 2023 omschreven. Rijksmonumenten zijn (archeologische) monumenten die volgens de Erfgoedwet in het rijksmonumenten-register staan ingeschreven. De regels over de rijksmonumentenactiviteit en over cultureel erfgoed staan in de Omgevingswet, het Omgevingsbesluit (Ob), het Besluit kwaliteit 49

leefomgeving (Bkl), het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), de Omgevingsregeling, het overgangsrecht van de Invoeringswet Omgevingswet en in het Invoeringsbesluit Omgevingswet waaronder de bruidsschat. Werkwijze We handelen conform artikel 5.22 van de Ow. De Adviescommissie voor Omgevingskwaliteit Stadskanaal toetst aanvragen aan de geldende regelgeving. Activiteit brandveilig gebruik van een bouwwerk Toetsingskader Voor het brandveilig gebruik zijn regels opgenomen in hoofdstuk 6 van het Bbl. Soms moet het gebruik van het bouwwerk gemeld worden bij de gemeente. Met de Omgevingswet is de gebruiksvergunning vervallen, maar geldt voor (bijvoorbeeld een hotel) nog wel een meldingsplicht. In artikel 6.6 Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is een tabel opgenomen waarin per gebruiksfunctie is aangegeven vanaf welk aantal mogelijk aanwezige personen sprake is van een meldingsplicht voor brandveilig gebruik van het bouwwerk. Op grond van artikel 6.7 Bbl moet de gebruiksmelding 4 weken voor het begin van het gebruik worden gedaan. Er moeten een aantal gegevens en bescheiden worden ingediend. Dit staat opgesomd in artikel 6.8 Bbl. Als alle informatie compleet is, ontvangt de indiener van de melding een acceptatie. Daarna kan het gebouw in gebruik worden genomen.

Werkwijze melding en toezicht Het toezicht op omgevingsvergunningen voor de activiteit “brandveilig gebruik” en meldingen brandveilig gebruik maakt onderdeel uit van het wettelijke takenpakket van de VRG en is vanuit (provinciale) regelgeving verplicht of opgedragen aan de (toezichthouders van de) VRG. Het lokale controlebestand wordt geactualiseerd met de verleende vergunningen, meldingen en nieuwe bedrijven. De VRG controleert of het bouwwerk voldoet aan de vergunning en/of geldende wet- en regelgeving. De diepgang van het toezicht is bepaald in het toezicht protocol van de VRG en hangt af van de risicoclassificatie, de geschiedenis van het bouwwerk en het soort gebruik. Waar mogelijk worden controles zoveel mogelijk integraal gehouden met c.q. afgestemd op de controles in het kader van de activiteit “bouwen van een bouwwerk”. APV Toetsingskader In de APV worden activiteiten in de leefomgeving aan regels gebonden. Het gaat dan om activiteiten die sterk plaatsgebonden zijn en niet op een andere wijze zijn gereguleerd, zoals waterafvoer, standplaatsen, markten, bruikbaarheid en aanzien weg en openbaar water, omgevingshinder, erfgoed, parkeerexcessen en stopverbod, bodem en ondergrondse infrastructuur. Het gaat niet om veiligheidsaspecten. Werkwijze 50

De vergunningaanvragen en ontheffingen op het gebied van de APV worden volledig getoetst aan de relevante landelijke wet- en regelgeving en aan de lokale regelgeving en lokale beleidskaders. Milieubelastende activiteit Toetsingskader Op basis van de het Besluit kwaliteit leefomgeving is het voor sommige activiteiten verplicht om een melding te doen of een vergunning aan te vragen op het gebied van milieu.

Werkwijze vergunningen, meldingen en toezicht tijdens de realisatiefase Het lokale controlebestand wordt geactualiseerd door ODG met de verleende vergunningen, meldingen en nieuwe inrichtingen/milieubelastende activiteiten. De ODG controleert of de inrichtingen voldoen aan de vergunningen en/of geldende wet- en regelgeving. De werkwijze en diepgang van het toezicht op deze activiteit vindt plaats overeenkomstig het uniform regionaal beleidskader, waarnaar wij dan ook verwijzen. Bibob Toetsingskader Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet vallen alle vergunningplichtige omgevingsplanactiviteiten onder de reikwijdte van de Wet Bibob. Ook gebruikswijzigingen in gebouwen kunnen nu binnen de reikwijdte van de Wet Bibob komen te vallen. Met de Wet Bibob beoogt de wetgever om te voorkomen dat overheidsorganen ongewild criminele activiteiten faciliteren bij het verlenen van bepaalde vergunningen. De Wet Bibob maakt het voor bestuursorganen mogelijk om een aangevraagde beschikking te weigeren of (gedeeltelijk) in te trekken als sprake is van een ernstig gevaar dat de vergunning mede gebruikt zal worden om (i) uit gepleegde strafbare feiten verkregen of te verkrijgen op geld waardeerbare voordelen te benutten (ook wel de ‘a-grond’ genoemd), of (ii) strafbare feiten te plegen (ook wel de ‘b-grond’ genoemd). Een weigering of intrekking moet goed worden gemotiveerd.

Daarom wordt vaak advies gevraagd aan het Landelijk Bureau Bibob, een onafhankelijk expertisebureau dat integriteit screenings uitvoert. Bevoegde gezagen mogen in beginsel uitgaan van de expertise van dit bureau. Onder de Wet Bibob wordt onder ‘strafbare feiten’ overigens ook verstaan een feit waarvoor een bestuurlijke boete kan worden opgelegd. Werkwijze Vanaf 1 april 2026 gaan we meer inzetten op bibob-onderzoeken. Deze komt te vallen onder VTH team BBG. De gemeentelijke bibob-onderzoeker is verantwoordelijk voor in het gemeentelijke bibobbeleid aangewezen gevallen en voert de bibob-toets uit. Dit gebeurt aan de hand van het daarvoor bestemde formulier en conform het beleid. Bij twijfel kan het (RIEC) Regionaal Informatie en Expertise centrum ook geraadpleegd worden.

51

Nalevingsstrategie De nalevingsstrategie bestaat uit 4 onderdelen: 1. communicatiestrategie; 2. vormen bij de handhaving van regelgeving; 3. toezichtstrategie; 4. sanctiestrategie.

Communicatiestrategie, ook wel preventiestrategie genoemd, heeft als voornaamste doel om te voorkomen dat overtredingen plaatsvinden. Het toezicht bestaat uit het behandelen van meldingen en verzoeken om handhaving, thema-gericht toezicht en gebiedssurveillance. Vervolgens is er de sanctiestrategie, waarin is opgenomen welke wijze wij optreden in geval een overtreding wordt vastgesteld. Communicatiestrategie Wij verkiezen een communicatiestrategie die goed gedrag stimuleert en overtredingen voorkomt. We richten ons dus bewust op preventie in gesprek met onze inwoners en ondernemers. Natuurlijk neemt dit niet weg dat wij doorpakken daar waar nodig is. Voorlichting Een belangrijk element van elke communicatiestrategie is voorlichting en preventief informeren. Veel overtredingen worden immers begaan door onbekendheid met de regels van bijvoorbeeld het bestemmingsplan/omgevingsplan. Uitleg over de regels, over het onderliggende doel ervan en de wijze waarop de gemeente toezicht houdt, blijft daarom belangrijk. Zichtbaarheid en nazorg Zichtbaarheid van het toezicht en de mogelijke gevolgen van een overtreding is een belangrijke factor bij het voorkomen van overtredingen. Ook willen we voorkomen dat overtreders opnieuw in de fout gaan en een nieuwe overtreding plegen.

Daarom besteden we veel ‘nazorg’ in de vorm van hercontroles om recidive te voorkomen door in het toezicht zichtbaar te zijn nadat de overtreding is beëindigd. Vormen bij de handhaving van regelgeving Om de regels te kunnen handhaven zijn er verschillende vormen te onderscheiden. Deze zijn hieronder beschreven. 1. We hebben vier vormen van toezicht bij de handhaving van regelgeving. Dit is het toezicht op de overige omgevingsrechtelijke regelgeving, naast het vergunningentoezicht. Vooral het toezicht op de naleving van bestemmingsplannen valt daaronder, maar ook illegaal bouwen en de naleving van de technische voorschriften uit het Bbl. De vier vormen zijn: toezicht tijdens de beheer- of gebruiksfase, 52

2. thematisch toezicht, en 3. handhavingsverzoeken. Ad 1)

Toezicht tijdens de beheer- of gebruiksfase

De beheer- of gebruiksfase is veelal aan de orde nadat een omgevingsvergunning is gerealiseerd of bij bestaande bouwwerken, bouwen en/of gebruiken zonder omgevingsvergunning. Wij zien erop toe of (het gebruik van) een bouwwerk, open erf of terrein voldoet aan de in de vergunning of andere wettelijke kaders omschreven bouw- en gebruiksvoorschriften. Bij het toezicht in de beheer- of gebruiksfase kunnen wij onderstaande typen controles houden: Type controle

Toelichting

Routinematige/periodieke controle

Systematisch toezicht op eenzelfde object waarbij wij jaarlijks controles inplannen op basis van de vastgelegde frequentie

Objectgerichte controle

Toezicht op bestaande objecten of wel bouwwerken en percelen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het controleren van bouwwerken op het gebied van brandveiligheid, controles op afloop van de instandhoudingstermijn van tijdelijke bouwwerken of toezicht van percelen op basis van het bestemmingplan.

Projectmatige/thematische controle

(Thematische) toezicht dat plaatsvindt in het kader van vooraf benoemde projecten of een projectmatige aanpak vergt.

Inventariserende controle

(Administratieve) controle gericht op het in kaart brengen van mogelijke overtredingen, knelpunten en/of risico’s bij een object, in een gebied of op een bepaald thema ter voorbereiding van objectgerichte en/of projectmatige/thematische controle(s).

Administratieve controle

Controle op de naleving van regels /voorschriften zonder fysiek bezoek. Bijvoorbeeld administratieve check of een vergunning nodig is, beoordeling van stukken, internetonderzoek of het vergelijken van luchtfoto’s.

Controle n.a.v. verzoek om handhaving

Controle naar aanleiding van een verzoek om handhaving.

Toezicht op meldingen

Toezicht naar aanleiding van meldingen van inwoners, bedrijven en instellingen.

53

Ongewoon voorval

Controles naar aanleiding van een calamiteit c.q. ongewoon voorval.

Signaal toezicht

Een overkoepelende vorm van toezicht waarbij de toezichthouder een signaal doorgeeft als een geconstateerde overtreding buiten zijn expertise en/of bevoegdheid valt. Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld signalen over wettelijk verplichte basistaken of overige milieutaken die door de omgevingsdienst worden uitgevoerd.

Type controles tijdens de beheer- of gebruiksfase De routinematige/periodieke controles, objectgerichte controles, projectmatige/thematische controles, inventariserende controles en administratieve controles betreffen zogenaamde “programmatische” controles. Dit betekent dat wij deze controles in beginsel vooraf via het jaarlijkse uitvoeringsprogramma plannen. Hierbij is het onderwerp en de mate waarin wij toezicht houden afhankelijk van de toegekende bestuurlijke prioriteit of, bij systematisch toezicht, de toezichtfrequentie (zie hieronder). De manier waarop wij toezicht houden is veelal afhankelijk van de uit te voeren activiteit en het te realiseren doel, wat wij jaarlijks nader uitwerken in het uitvoeringsprogramma. De overige controles vinden ad hoc plaats. Het gaat hier om controles die vooraf niet in het uitvoeringsprogramma te plannen zijn (nader omschreven in de strategie bij meldingen en handhavingsverzoeken), zie hieronder. Aankondiging controles Routinematige/periodieke controles kondigen wij in beginsel altijd aan, tenzij er een belangrijke reden is om af te zien van aankondiging. Indien een controle aanleiding geeft om een hercontrole te houden kondigen wij de nieuwe controle in beginsel niet aan, tenzij er een belangrijke reden is om de hercontrole wel aan te kondigen. Dit is afhankelijk van de specifieke omstandigheden van het geval.

De overige controles kondigen wij in beginsel niet aan. Samenwerking en afstemming Als uitgangspunt hanteren wij samenwerking bij controles en voeren wij deze waar mogelijk en van toegevoegde waarde multidisciplinair of integraal uit. Hiervoor zoeken wij de samenwerking met gemeentelijke toezichthouders (o.a. BRP, BAG) en/of toezichthouders van andere handhavingsorganisaties (Politie, veiligheidsregio, omgevingsdiensten, Belastingdienst, andere gemeenten of andere instanties). Het kan dan o.a. gaan om op zichzelf staande gezamenlijke controles of bijvoorbeeld een gezamenlijke actiedag. Op deze manier kunnen wij efficiënter en effectiever toezicht houden en is de toezichtlast voor inwoners en ondernemers lager. Waar multidisciplinaire of integrale controles niet mogelijk zijn werken wij zoveel mogelijk met signaaltoezicht. Daarnaast wisselen wij onderling informatie uit. Samenwerking en/of afstemming

54

vindt in ieder geval plaats met de omgevingsdiensten, veiligheidsregio, politie, OM, belastingdienst en Waterschap. Systematisch toezicht Wij houden systematisch toezicht in de vorm van routinematige/periodieke controles. In de gemeente Stadskanaal is dit type controle alleen van toepassing bij het door de omgevingsdienst uitgevoerde (milieu)toezicht en het door de Veiligheidsregio Groningen toezicht op brandveiligheid. Het gaat hier in beide gevallen om wettelijke takenpakketten die verplicht of opgedragen zijn aan de genoemde uitvoeringsinstanties. Op gemeente brede (milieu)toezicht is het regionale uniforme uitvoerings- en handhavingstrategie van toepassing, waarnaar wij hierbij verwijzen. Op de controlefrequentie van het toezicht op brandveilig gebruik gaan wij hieronder nader in. Ad 2)

Thematisch toezicht

Het toezicht op thema richt zich op een specifiek thema in een bepaalde branche of gebied en vergt veelal een projectmatige aanpak. De gekozen thema’s zijn deels lokaal gekozen en deels regionaal of landelijk vastgelegd. Landelijke prioriteiten worden soms ook wettelijk verplicht. De lokale thema’s worden opgenomen in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. Deze lokale thema’s worden bepaald door het college in samenspraak met de toezichthouders en andere deskundigen in het veld. Voor de gemeente Stadskanaal is het toezicht op illegale kamerverhuur en illegale bewoning op woonboten hier een voorbeeld van. Ad 3)

Handhavingsverzoeken

Bij een schriftelijk verzoek om handhaving nemen wij zo snel mogelijk (mondeling of schriftelijk) contact op met de verzoeker om handhaving of diens gemachtigde. In dit contact bespreken wij wat het belang en doel van het verzoek is en wat verzoeker van de gemeente kan verwachten. Vervolgens onderzoeken wij de situatie en informeren wij alle belanghebbenden (dus ook de mogelijke overtreder) over de afhandeling en de verdere procedure. Dit kan zowel mondeling als schriftelijk gebeuren. In samenspraak met de verzoeker zoeken wij naar een snelle en informele oplossing van het probleem (zo nodig met behulp van buurtbemiddeling of mediationtechnieken). Wordt hiermee geen oplossing bereikt en hebben wij een overtreding geconstateerd, wegen wij aan de hand van de hieronder genoemde sanctiestrategie af hoe wij hier verder mee omgaan. In beide gevallen geldt een beslistermijn van 8 weken. Anonieme verzoeken nemen we niet in behandeling, behoudens een evident veiligheids- en/of gezondheidsrisico.

55

Toezichtstrategie Werkwijze toezicht De toegekende prioriteit is bepalend voor de mate waarin wij toezichtactiviteiten in beginsel uitvoeren. Bij een hoge prioriteit voeren wij actief toezicht uit en krijgt de afhandeling van signalen voorrang op andere werkzaamheden. Bij een gemiddelde prioriteit handelen wij signalen af afhankelijk van de aard en omvang van de klacht en kunnen wij planmatig toezicht uitvoeren. Bij een lage prioriteit voeren wij passief toezicht uit. Zaken die niet geprioriteerd zijn behandelen we in eerste instantie als een lage prioriteit. Dit betekent dat wij primair alleen reageren op verzoeken om handhaving en signalen waarbij acuut ingrijpen is vereist. Mocht dat niet het geval zijn informeren wij betrokkenen daarover. Signalen en meldingen kunnen wel worden gebruikt om de informatiepositie over de problematiek op te bouwen. Deze informatie kan (op termijn) alsnog aanleiding zijn om handhavend op te treden. Signalen met een lage prioriteit kunnen ook worden gebundeld en tijdens specifiek geplande themaof doelgroep toezicht worden opgepakt. Conform de geldende wet- en regelgeving pakken wij handhavingsverzoeken altijd op. Prioriteit

Mate van toezicht

Hoog

(pro)actief

Afhandeling signalen krijgt voorrang op andere werkzaamheden. De gemeente neemt initiatief tot controles, ook als geen signalen zijn ontvangen.

Middel

Laag

Actief en/of passief

Signalen worden afhankelijk van aard en omvang afgehandeld.

Passief

Signalen worden niet of niet direct afgehandeld: wij beoordelen of acuut ingrijpen noodzakelijk is en informeren anders betrokkenen daarover.

Planmatig toezicht op/in een specifiek thema, doelgroep of gebied.

Signalen kunnen worden gebundeld (om informatie over problematiek op te bouwen) en mogelijk (als gevolg daarvan) tijdens planmatig toezicht (thema-, doelgroep- of gebiedsgericht) worden opgepakt. Prioriteiten en mate van toezicht Jaarlijks werken wij de toezichtprioriteiten uit in het uitvoeringsprogramma.

56

Sanctiestrategie Bij het uitoefenen van toezicht kunnen overtredingen van regels worden geconstateerd, waardoor handhaving aan de orde is. Wij dienen dan handhavend op te treden. Als algemene handhavingsstrategie maken wij gebruik van de Landelijke handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO). Met de LHSO is inzichtelijk gemaakt hoe verschillende handhavingsinstrumenten kunnen worden ingezet bij bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving van het omgevingsrecht. De LHSO is de opvolger van de LHS die dateert uit 2014. In de kern is de strategie nagenoeg onveranderd. Wijzigingen zijn de aansluiting op de Omgevingswet, actualisering van terminologie en toevoeging van de bestuurlijke boete. Verder is de relatie tussen bestuursrecht en strafrecht (nog) beter beschreven en geborgd. De LHSO zet in op een passend optreden (maatwerk) bij iedere overtreding. Handhavers hanteren de strategie bij iedere constatering van een overtreding en maken daarbij gebruik van de daarin aangegeven instrumenten. Om in het omgevingsrecht tot een passend optreden te komen, zijn de volgende twee hoofdvragen leidend: Inzake herstel 1a.

Is herstel mogelijk? Zo ja, dan is in elk geval bestuursrechtelijk optreden aangewezen en is de vervolgvraag:

1b.

Welke bestuursrechtelijk optreden is in dit geval het meest geschikt?

Inzake bestraffing 2a.

Is er aanleiding voor bestraffing? Zo ja, dan is de vervolgvraag:

2b.

Welke weg (bestuursrechtelijk of strafrechtelijk) is het meest passend?

Werkwijze De LHSO maakt gebruik van een zogenaamde 'interventieladder' met het uitgangspunt om de meest effectieve interventie in te zetten. Dat betekent in veel gevallen dat kan worden volstaan met een lichte interventie. In andere gevallen brengt de situatie mee dat zo’n lichte interventie geen recht doet, en moet een zwaardere, meer ingrijpende interventie worden gekozen. Dit is verwerkt in de interventiematrix. De LHSO geeft een stappenplan om te komen tot een passend optreden. Startpunt van het stappenplan zijn de bevindingen van het toezicht: de constatering van feiten en omstandigheden en het oordeel van de toezichthouder, boa of handhaver daarover (de vaststelling dat sprake is van een overtreding). Aan de hand van het stappenplan, waartoe de hierna weer te geven interventiematrix behoort, kan worden gekomen tot onderling afgestemd en effectief handelen van de handhavingspartners. Het stappenplan bestaat uit de volgende vijf stappen: 57

Stap 1: positionering van de bevindingen in de basisinterventiematrix. Stap 2: bepalen van de verzwarende aspecten die aanleiding kunnen geven voor een ingrijpender herstelsanctie of voor strafrechtelijk onderzoek of bestraffing. Stap 3: optreden aan de hand van de [algemene of domeinspecifieke] interventiematrix. Stap 4: bepalen of afstemmingsoverleg nodig is Stap 5: vastleggen stappen en beslissingen. Het proces om te komen tot een handhavingsbeschikking verloopt veelal via een driestappenstrategie zoals weergegeven in figuur 1. Initiële controle - beleid - prioritering - handhavingsverzoek

Hercontrole

Bepalen overtreding en overtreder - overtreding - normaddressaat en overtreder - recidive

Bestuurlijke waarschuwing - kwaliteitseisen - hersteltermijn

Vooraankondiging

Hercontrole

- keuze voor welk instrument: - last onder dwangsom - last onder bestuursdwang

Zienswijze

Definitieve last

Controle op de last

- last onder dwangsom - last onder bestuursdwang

- verslag - bevoegdheid

Vervolgstappen - LOD (verbeuren en innen) - LOB (kostenverhaal) - nieuwe handhavingsbeschikking - intrekken als sanctie

figuur 1 driestappenstrategie

Afhankelijk van de soort interventie worden stappen uit de driestappenstrategie wel of niet overgeslagen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in drie verschillende handhavingsprocessen, namelijk:

A

Informerende brief, met hersteltermijn, met de opmerking dat er tijdens een volgende (milieu)controle wederom wordt gekeken of de overtreding nog aanwezig is.

58

B

Bestuurlijke waarschuwing met hersteltermijn; Vooraankondiging met hersteltermijn en mogelijkheid tot zienswijze; Lastoplegging met hersteltermijn.

C

Vooraankondiging met hersteltermijn en mogelijkheid tot zienswijze; Lastoplegging met hersteltermijn.

D

Vooraankondiging met mogelijkheid tot zienswijze, maar zonder hersteltermijn; Lastoplegging met hersteltermijn. of Spoedeisende bestuursdwang toepassen / Directe last onder dwangsom met hersteltermijn;

Gelet op bovenstaande handhavingsprocessen zijn er keuzemogelijkheden voor interventies. De toezichthouder kiest voor de minst zware (combinatie) van de bij het betreffende segment behorende interventies, tenzij de toezichthouder motiveert dat een andere (combinatie van) interventie(s) in de betreffende situatie passender is. Bepalend daarin is de aanwezigheid van verzwarende aspecten zoals onder andere genoemd in paragraaf 4.2 van de LHSO. Verder geldt proces D dat het toepassen van spoedeisende bestuursdwang of directe oplegging van een last onder dwangsom met hersteltermijn alleen mogelijk is indien er sprake is van een spoedeisend belang. Figuur 2 bevat de interventiematrix waarbij per segment is aangegeven welk handhavingsproces wordt doorlopen.

59

60

Toepassing handhavingsinstrumenten Voor de aanpak van overtredingen staan een aantal instrumenten ter beschikking. Deze worden hieronder weergegeven en er wordt toegelicht wanneer deze instrumenten worden ingezet. Last onder dwangsom In beginsel zal gekozen worden voor een last onder dwangsom. Een last onder dwangsom is een herstelsanctie, die strekt tot het geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding en die de verplichting inhoudt tot betaling van een geldsom, indien de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd. Last onder bestuursdwang Een last onder bestuursdwang is een herstelsanctie, die strekt tot het geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding en de verplichting om te dulden dat het bestuursorgaan de last zelf door feitelijk handelen ten uitvoer legt, als de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd. De kosten van de feitelijke tenuitvoerlegging van de last worden door het bestuursorgaan op de overtreder verhaald. Tenzij deze kosten redelijkerwijze niet of niet geheel te zijnen laste behoren te komen. Spoedeisende bestuursdwang Bij het opleggen van spoedeisende bestuursdwang wordt zoveel mogelijk de normale bestuursdwang- procedure gevolgd met een aangepaste (zeer) korte begunstigingstermijn. In voorkomende acute ge- vallen of onomkeerbare situaties kan bestuursdwang mondeling worden aangezegd en meteen worden geëffectueerd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=182e5a93-ec85-4093-ae5f-5bd7b8a7254c