CConstaterende datStadskanaal
Koppel je AI →
Document · PDF

U&HS 2026-2029 v4 18-12-2025 (zie I 2026 - 001)

Raadsvergadering 16 februari 2026, gemeente StadskanaalBij agendapunt: Verordening uitvoering en handhaving Omgevingsrecht gemeente Stadskanaal 202623.986 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Uitvoerings- en Handhavingsstrategie voor de uitvoering van vergunningverlening- toezichten handhavingstaken in de fysieke leefomgeving 2026-2029 Gemeente Stadskanaal

Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Stadskanaal d.d. 16 december 2025. Inwerkingtreding tegelijkertijd met de Verordening Toezicht en Handhaving Omgevingswet Gemeente Stadskanaal 2026 Titel: Uitvoerings- en Handhavingsstrategie voor de uitvoering van vergunningverlening- toezicht- en handhavingstaken in de fysieke leefomgeving 2026-2029

2

Inhoud 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 4 1.1

Op welke taken is de U&HS van toepassing? .......................................................................... 4

1.2 Hoe te werken met dit document? ............................................................................................... 5 1.3 Hoe is het document opgebouwd? ............................................................................................... 5 2.

Wat is onze missie en visie en kernwaarden? ................................................................................. 6 2.1 Missie en visie................................................................................................................................ 6 2.2 Kernwaarden ................................................................................................................................. 7

3.

Wat zijn onze prioriteiten? .............................................................................................................. 9 3.1 Evaluatie beleid ............................................................................................................................. 9 3.2 Maatschappelijke opgaven............................................................................................................ 9 3.3 Bestuurlijke opgaven ................................................................................................................... 10 3.4 Probleemanalyse ......................................................................................................................... 11 3.5 Taken, capaciteit en middelen .................................................................................................... 11

4.

Wat komt er uit de probleemanalyse?.......................................................................................... 12 4.1 Risicoanalyse ............................................................................................................................... 12 4.2 Omgevingsanalyse ....................................................................................................................... 15

5.

Doelen ........................................................................................................................................... 20 5.1 Uitvoeringskwaliteit diensten & producten ................................................................................ 20 5.2 Dienstverlening............................................................................................................................ 21 5.3 Financiën ..................................................................................................................................... 21

6.

Strategieën en werkwijzen ............................................................................................................ 23

7.

Organisatie en middelen ............................................................................................................... 23

Bijlage 1 Handleiding risicoanalyse ....................................................................................................... 26 Bijlage 2 uitkomsten risicoanalyse ........................................................................................................ 33 Bijlage 3

Strategieën ........................................................................................................................ 37

3

1. Inleiding Initiatiefnemers willen graag hun initiatieven en ideeën kunnen realiseren, terwijl omwonenden en andere belanghebbenden willen dat hun belangen worden beschermd. Als overheid moeten we een balans vinden in het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. In deze Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (hierna: U&HS) wordt beschreven hoe we omgaan met die balans.

1.1 Op welke taken is de U&HS van toepassing? Reikwijdte Om de fysieke leefomgeving te kunnen beschermen moet een inwoner of bedrijf nagaan of de activiteit voldoet aan de wet- en regelgeving. Voor sommige activiteiten geldt een informatie-, melding- of vergunningsplicht. Ook geven wij informatie daarover aan inwoners en ondernemers, we houden toezicht op het naleven van vergunningvoorschriften en algemene regels en we treden handhavend op indien nodig. We noemen dit de uitvoerings- en handhavingstaken. Afbakening Deze U&HS gaat over de taken die wij wettelijk verplicht zijn om uit te voeren voortvloeiend uit de regels die zijn vastgelegd in verschillende wet- en regelgeving op nationaal, regionaal en lokaal niveau. De Omgevingswet vormt het belangrijkste stelsel van weten regelgeving voor de leefomgeving. De Omgevingswet omschrijft de ‘fysieke leefomgeving’ als datgene wat je ziet, voelt, hoort en ruikt. In de wet staat een opsomming van onderdelen die in elk geval onder de fysieke leefomgeving vallen (bouwwerken, infrastructuur, water, watersystemen, bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel erfgoed en werelderfgoed). Naast de Omgevingswet bevat de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en Bijzondere wetgeving ook regels voor vergunningverlening, toezicht en handhaving om de fysieke leefomgeving te beschermen. De U&HS gaat ook over deze taken.

De uitvoerings- en handhavingstaken binnen het sociaal domein staan los van de U&HS. Deze afbakening betekent niet dat samenwerking tussen de verschillende vakdisciplines in de gemeente is uitgesloten. Over de volledige breedte van de organisatie mag van medewerkers worden verwacht dat zij ogen en oren goed openhouden en voor elkaar een signaalfunctie hebben. Integraal werken tussen vakdisciplines is in onze organisatie een uitdaging en verdient de komende beleidsperiode de aandacht. We willen dat het integraal werken een vanzelfsprekendheid is in onze dagelijkse praktijk. De U&HS gaat niet over de taken die zijn ondergebracht bij de ODG. Wij hebben alle milieutaken ondergebracht bij de ODG. Deze organisatie is daarbij verantwoordelijk voor vergunningverlening, toezicht en handhaving van milieuwetgeving. Hoe zij de taken uitvoeren is vastgelegd in een regionale U&HS. Om de regionale afstemming te borgen sluiten wij daarom op milieugebied aan bij deze U&HS. Deze regionale strategie is van toepassing op de taken die de ODG uitvoert. 4

De U&HS gaat ook niet over de taken die door de Veiligheidsregio Groningen (VRG) uitvoert. De VRG voert in onze opdracht taken uit op het gebied van vergunningverlening en toezicht brandveiligheid. Verder geven zij advies bij het verlenen van omgevingsvergunningen, evenementenvergunningen, meldingen brandveilig gebruik en het omgevingsplan. Dit document heeft ook geen betrekking op andere (overheids)organisaties die toezicht- en handhavingstaken uitvoeren, zoals de politie, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD). Samenwerking met de genoemde partners in de uitvoering van de taken verdient blijvende aandacht in onze organisatie. Ook projectmatig wordt met diverse partners goed samengewerkt. Zo werken toezichthouders/handhavers samen met brandweer en politie in bijvoorbeeld [voorbeeld noemen] en vele andere thema’s. Looptijd In deze U&HS leggen wij onze ambities en prioriteiten vast voor de periode 2026-2029.

1.2 Hoe te werken met dit document? We bieden onze inwoners en bedrijven duidelijkheid over de keuzes die we maken op het gebied van VTH. We geven aan op welke aspecten we letten bij het in behandeling nemen van een vergunning en hoe we omgaan met overtredingen van de regels en waar wij op toe zien. Op die manier weten inwoners en bedrijven waar zij aan toe zijn als ze iets willen bouwen of ondernemen. Voor onze organisatie geldt dat de keuzes die we maken impact hebben op de manier waarop we onze taken uitvoeren; hoeveel mensen hebben we nodig en hoeveel geld kost het. Ook maken we duidelijk aan welke onderwerpen we komende jaren extra aandacht moeten geven dat helpt om onze taken goed uit te voeren. De U&HS is onderdeel van de planning & controle-cyclus, of beter gezegd de VTH beleidscyclus. Dit wordt ook wel de BIG-8 genoemd. Het wordt elk jaar samen met het uitvoeringsprogramma en een evaluatie van het voorgaande jaar beoordeeld om te kijken of aanpassing nodig is. Het document is dus niet statisch, maar verandert steeds.

1.3 Hoe is het document opgebouwd? Het document bestaat uit twee delen. Het eerste deel geeft de hoofdlijnen weer van de visie, doelen, prioriteiten en strategieën op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het tweede deel bestaat uit een bijlagenbundel waar onder andere de strategieën staan uitgewerkt.

5

2. Wat is onze missie en visie en kernwaarden? Een missie en visie zijn belangrijk omdat het de basis vormt voor de uitvoering van de VTH-taken. Het is rich nggevend voor de prioriteiten en doelstellingen van onze organisa e en zorgt voor uniforme en transparante dienstverlening. In dit hoofdstuk staan onze kernwaarden voor een goede uitvoering van onze VTH-taken centraal.

2.1 Missie en visie Met de uitvoering van onze uitvoerings- en handhavingstaken werken wij conform onze gemeentelijke missie en visie. Organisa emissie: “Wij dienen als gemeentelijke organisa e het algemeen belang van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Wij staan voor een goed woon-, werk- en lee limaat.”

Organisa evisie: “Wij streven naar een herkenbare dienstverlening. Wij werken daarom vanuit zes kernwaarden die wij ac ef uitdragen in het werk dat wij doen. Met de inkleuring van deze zes kernwaarden hierna, maken wij concreet wat wij hieronder verstaan. Tijdens het werkoverleg, (plenaire) themabijeenkomsten en in de individuele (ontwikkel) gesprekken met onze medewerkers houden wij deze zes kernwoorden in de toekomst levendig .”

Deze zes kernwoorden zijn: Integer; Klantgericht; Resultaatgericht; Ondernemend; Samenwerkend; Zel ewust. Wij hebben de kernwoorden vertaald naar de taken van uitvoering en handhaving.

Op basis van de gemeentelijke organisatievisie en missie komen wij tot de volgende U&H-visie:

6

Het hebben van een 'basis op orde' betekent dat de fundamentele elementen en systemen die nodig zijn voor effec eve en efficiënte uitvoering van taken goed geregeld en georganiseerd dienen te zijn. Het draait om integriteit, samenwerking en klantgerichtheid, waarbij we eerlijk en transparant handelen, intensief samenwerken met partners, duidelijk communiceren, resultaatgericht en ondernemend zijn door oplossingen te zoeken en kansen te benutten om de doelen van onze dienstverlening te realiseren, en met zelfbewustzijn onze grenzen kennen, van fouten leren en binnen de wettelijke kaders blijven handelen.

2.2 Kernwaarden Integer: Wij zeggen wat wij doen en we doen wat we zeggen. We zijn eerlijk en zeggen waar het op staat. Daar mag je op vertrouwen. Voor de taken van uitvoering en handhaving houdt integriteit in dat de gemeente Stadskanaal transparant en eerlijk handelt. Dit betekent dat beleid en beslissingen duidelijk gecommuniceerd worden naar burgers en dat de gemeente zich houdt aan beloftes. We zijn betrouwbaar voor onze inwoners, bedrijven, instellingen en overheden. Dat gebeurt bijvoorbeeld door het werk te standaardiseren, door toepassing van eenduidige vergunningsvoorschriften en een uniforme strategie. Dit bevordert rechtsgelijkheid, het zogenaamde ‘gelijk speelveld’. We benaderen burgers, bedrijven, instellingen en overheden vanuit het principe dat iedere partij vertrouwen verdient. Om die reden verwachten we ook dat burgers, bedrijven en instellingen hun eigen verantwoordelijkheid voor de naleving van regels oppakken, onder andere door goede en volledige informa e ten behoeve van vergunningaanvragen en meldingen aan te leveren en zelf te zorgen voor ac eve en betrouwbare informa e over risicovolle ac viteiten, door melding te doen van ongewone voorvallen. Het gaat hierbij om de gevolgen voor interne en externe veiligheid en de leefomgeving. Klantgericht: We zijn actief betrokken en altijd duidelijk en volledig.

De ‘ja, tenzij’-mentaliteit is voelbaar doordat we alles doen om het onze klanten makkelijker te maken. Voor de taken van uitvoering en handhaving houdt klantgericht in naar al jd duidelijk en volledig te communiceren. Bij uitvoering en handhaving wordt een ‘ja, tenzij’-mentaliteit gehanteerd, waarbij alles wordt gedaan om het proces voor burgers te vergemakkelijken, binnen de grenzen van de wet. Wij zetten ons in voor duidelijke communicatie over de criteria voor vergunningverlening, de procedures van toezicht, en de gronden voor handhaving. Dit omvat helderheid in de verwachtingen, processen en uitkomsten, waarmee we niet alleen voldoen aan de behoeften van onze gemeenschap maar ook een fundament van vertrouwen en begrip bouwen.

7

Resultaatgericht: We zijn oplossingsgericht en denken altijd vanuit het positieve: wat kan wel? Voor de taken van uitvoering en handhaving betekent resultaatgerichtheid dat wij ons concentreren op oplossingen in plaats van problemen. We stellen duidelijke meetbare doelen zodat iedereen weet wat er bereikt moet worden. We staan open voor verschillende methoden en technieken om de doelen te bereiken, wat kan leiden tot innovatieve oplossingen. We richten ons op het resultaat en niet alleen op het proces. Dit betekent dat blijven evalueren en aanpassen. Ondernemend: ‘Nait souzn, moar doun’ is het motto. We doen wat nodig is om de doelen van onze klanten te realiseren. We zien overal kansen, we stimuleren en helpen. Voor de taken van uitvoering en handhaving houdt ondernemend in dat we het motto "Nait souzn, moar doun" omarmen, waarbij we niet aarzelen maar direct handelen om de doelen van onze klanten te realiseren. We koesteren een ondernemende mindset en zijn voortdurend op zoek naar nieuwe kansen en mogelijkheden binnen de gestelde kaders, zelfs als de omstandigheden uitdagend zijn. We passen ons snel aan veranderingen aan en zijn bereid om creatieve en innovatieve oplossingen te vinden, zelfs tijdens het versterken van onze basis. Samenwerkend: Wij hebben een betrokken, positieve en open houding en denken in mogelijkheden.

Voor de taken van uitvoering en handhaving betekent samenwerkend dat we inze en op een intensieve en construc eve samenwerking in de regio en daarbuiten. Samen denken, samen doen. We werken intensief samen met onze interne en externe partners bij (complexe) aanvragen en bij de uitvoering van integrale controles. De intaketafel zorgt voor een gezamenlijke integrale afweging. Zelfbewust: We weten waar onze grenzen liggen en zijn niet bang om fouten te maken en hiervan te leren. Voor de taken van uitvoering en handhaving betekent zelfbewust dat we onze verantwoordelijkheden en werken binnen de kaders van de vigerende wet- en regelgeving. We weten waar onze grenzen liggen. Voor toezicht en handhaving handelen we vanuit de beginselplicht tot handhaving. Dit principe geldt ook voor de eigen werkzaamheden en die van medeoverheden.

8

3. Wat zijn onze prioriteiten? Om te weten waar onze prioriteiten liggen en daarmee inzet op gaan plegen zijn de volgende elementen belangrijk.

Evaluatie van beleid

prioritering

Maatschappelijke opgaven

Bestuurlijke opgaven

Probleemanalyse

Taken, capaciteit en middelen

3.1 Evaluatie beleid Wij zijn als gemeente verplicht om een actuele U&HS te hebben. Dit is de afgelopen jaren niet gebeurd. De stukken zijn zo verouderd dat een evaluatie niet zinvol is. De beleidscyclus is doorbroken. De beleidscyclus dient voor het systematisch en gestructureerd ontwikkelen, implementeren, evalueren en bijsturen van beleid. Het is een proces dat uitvoering en handhaving helpt om doelstellingen te bereiken en problemen effectief aan te pakken. Met het opstellen van deze U&HS starten wij de beleidscyclus weer op. Door deze cyclus te blijven volgen, kunnen wij ervoor zorgen dat wij effectief, efficiënt en flexibel zijn, en dat wij indien nodig de U&HS aanpassen aan veranderende omstandigheden en behoeften.

3.2 Maatschappelijke opgaven De gemeente staat voor grote maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen in de komende periode. Dat zijn bijvoorbeeld: klimaatverandering en klimaatadaptatie, de stikstofproblematiek en transitie van boerenbedrijven, de woningbouwopgave, veranderende arbeidsmarkt en ondermijning. Daardoor worden de VTH werkzaamheden complexer. Een integrale aanpak dient deze ontwikkelingen het hoofd te bieden. De gemeente Stadskanaal heeft de ambitie uitgesproken om 800 woningen te bouwen voor 2035.

9

3.3 Bestuurlijke opgaven De U&HS is een ondersteunende strategie. Met het uitvoeren van de U&H-taken leveren wij een bijdrage aan de ambities die staan verwoord in het Collegeprogramma 2022 - 2026 “Onze toekomst is al begonnen". In de toekomst is dit de omgevingsvisie. Deze is nog in ontwikkeling. Wij hechten er grote waarde aan om de speerpunten uit het collegeprogramma te relateren aan uitvoering en handhaving. De speerpunten Mooi wonen, Gezond gelukkig en veilig, Groen en duurzaam, Economisch Sterk en goed bereikbaar vertalen we naar doelstellingen. 

Mooi wonen: VTH levert hieraan een bijdrage door zorgvuldige vergunningverlening en toezicht te waarborgen. De gemeente zorgt ervoor dat nieuwe woningen worden gebouwd volgens de vastgestelde normen en richtlijnen. Dit helpt bij het behouden van het karakter van Stadskanaal, aangezien nieuwe ontwikkelingen passen binnen de omgeving en beeldkwaliteitsniveaus. Door de inzet van VTH waarborgen wij dat er geen bewoning plaatsvindt in panden die niet bestemd/geschikt zijn voor bewoning. Dit speelt op twee fronten bij ons. Dat is illegale kamerverhuur. Dit gaan we projectmatig oppakken. De transformatie in het lint (alle winkelpanden langs het Stadskanaal) van winkelruimte naar woningruimte heeft de komende beleidsperiode de aandacht bij onze de uitvoering en handhavingstaken. De uitdaging is om de woningbouwversnelling in te passen in de reguliere werkzaamheden.

Gezond gelukkig en veilig: VTH levert hieraan een indirecte bijdrage door aan te sluiten bij andere beleidskaders, zoals het betrekken van de GGD bij omgevingsvergunningen en andere interne en externe stakeholders voor de inrichting en advisering van de omgevingsplannen.

Groen en duurzaam: Het college streeft naar een energieneutrale gemeente in 2050, met aandacht voor zonne-energie en het voorkomen van grootschalige windenergieprojecten. VTH levert hieraan een bijdrage door de komende periode invulling te geven aan de controles op label c. Door investeren in capaciteit, kennis en kunde op energie en duurzaamheid zal de komende periode het beleid hierop worden geconcretiseerd. Dit zal worden vertaald naar een toetsingskader voor VTH.

Economisch sterk en goed bereikbaar: Er wordt gefocust op het creëren van een aantrekkelijk werkklimaat en het versterken van de lokale en regionale economie. Belangrijke projecten zoals de aanleg van de spoorverbinding Veendam-Emmen worden benadrukt. VTH levert hieraan een bijdrage door mee te denken aan de voorkant zodat wij actief worden betrokken bij de ontwikkeling van de Nedersaksen-lijn. Dit betekent dat bij initiatieven rekening houden met deze ontwikkeling.

10

3.4 Probleemanalyse De probleemanalyse bestaat uit een omgevingsanalyse en een risicoanalyse. In het onderstaande schema is dat schematisch weergegeven.

Omgevingsanalyse

Risicoanalyse

Probleemanalyse We beschrijven wat voor kenmerken de gemeente Stadskanaal heeft en welke risico’s we beheersbaar dienen te houden. De probleemanalyse wordt verder uitgewerkt in hoofdstuk 4.

3.5 Taken, capaciteit en middelen Om de VTH-taken vanuit het Omgevingsrecht, de APV en Bijzondere Wetten uit te kunnen voeren en de beleidsdoelen te realiseren, zijn financiële en personele middelen nodig. De afdeling VTH is in opbouw. Voor een organisatie die nog in opbouw is en de basis nog niet op orde heeft, treden er diverse uitdagingen op zoals het ontbreken van kaders in de vorm van beleid(sregels), het ontbreken van processen, capaciteitsproblemen, tekort aan vakkundig personeel die voldoen aan de kwaliteitscriteria. In hoofdstuk 7 brengen we de organisatie in beeld.

11

4. Wat komt er uit de probleemanalyse? De probleemanalyse bestaat uit een risico- en omgevingsanalyse. In de risicoanalyse staan de risico’s die we beheersbaar dienen te houden en de omgevingsanalyse beschrijft welke kenmerken de gemeente Stadskanaal heeft en waar deze risico’s zich voordoen.

4.1 Risicoanalyse We beschrijven het doel, de methodiek-, de totstandkoming, de afbakening en de uitkomsten. Doel De wetgever schrijft voor dat een risicoanalyse inzicht moet geven waar de risico’s zich voordoen. Daarmee geeft de risicoanalyse een handvat voor het maken van keuzes in zowel toetsing als toezicht en handhaving. Risico’s behoren beheersbaar en controleerbaar te zijn. Het vaststellen van de niveaus (de diepgang) en de aspecten waarop we vergunningsaanvragen toetsen en het vastleggen daarvan in protocollen maken die risico’s beheersbaar. Methodiek risicoanalyse Bij het vaststellen van de prioriteiten nemen de risico’s een belangrijke plaats in. De methode om te komen tot een gedegen risicoanalyse is gebaseerd op de landelijke methode, die uitgaat van het effect van activiteiten en de kans dat de effecten zich voordoen. Op basis van deze Risico = ‘Kans maal Effect’-benadering volgt een risicoscore voor de weergegeven activiteiten. Op basis van de risicoscore hebben we de prioriteiten bepaald. De inschatting van de risico’s voor de leefomgeving is hierbij richtinggevend geweest. In bijlage 1 ‘Handleiding Risicoanalyse‘ is een toelichting opgenomen van de uitgevoerde risicoanalyse, waarin nader wordt ingegaan op de gebruikte methode, de begrippen en de wijze waarop aan deze begrippen getalsmatig waarden zijn toegekend.

Totstandkoming risicoanalyse De input voor de risicoanalyse is middels het bevragen van de inhoudelijke vakspecialisten werkzaam bij de gemeente Stadskanaal tot stand gekomen. De vragen zijn per domein behandeld: Bouwen, Ruimtelijke Ordening, APV, Alcoholwet en Evenementen & Bijzondere onderwerpen en wetten, Alcoholwet en Evenementen. Vervolgens is het college gevraagd om deze risico’s te prioriteren voor de bestuurlijke prioriteitstelling. Afbakening risicoanalyse De risicoanalyse voor het domein ‘Brandveiligheid’ is in regionaal verband door de Veiligheidsregio Groningen uitgevoerd. Voor het domein ‘Milieu’ staat de Omgevingsdienst Groningen aan de lat. Beiden maken geen onderdeel uit van deze U&HS. Uitkomsten risicoanalyse Omdat er beperkte capaciteit is die niet op alles ingezet kan worden, wordt prioriteit gegeven aan de onderstaande thema’s. Daarbij is het uitgangspunt dat de activiteiten met het hoogste risico in de risicoanalyse in de uitvoering de hoogste prioriteit krijgen. Een weergave van de uitkomsten van de volledig ingevulde risicomatrix is opgenomen in bijlage 2 ‘Uitkomsten Risicoanalyse’. Jaarlijks worden de uitkomsten van de risicomatrix doorlopen en geactualiseerd indien nodig. Deze krijgen een nadere invulling in het uitvoeringsprogramma. De activiteiten met de hoogste prioriteit zijn hieronder weergegeven.

Daarnaast zijn er ook activiteiten met een lager risico en dus een lagere prioriteit. Hiervoor geldt dat signalen afhankelijk van de aard en omvang worden afgehandeld. Planmatig toezicht op een specifiek thema, doelgroep of gebied behoort tot de mogelijkheden. 12

Hieronder staan de overtredingen vermeld met een hoog risico. Bij elk risico beschrijven we de probleemstelling en het doel om duidelijk te maken waarom het risico een probleem is en wat we willen bereiken met de beheersmaatregelen. Het helpt ons te focussen op de belangrijkste risico's en te begrijpen hoe we deze kunnen verminderen of elimineren. Het doel geeft richting aan onze acties en helpt ons te meten of we succesvol zijn in het beheren van de risico's. Activiteiten met een hoog risico Handelen zonder of in strijd met vergunningsvoorwaarden voor constructieve en brandveiligheidsaspecten bij het bouwen van bouwwerk Het in gebruik hebben van een zogenaamde verpauperd panden waarbij de draagconstructie niet akkoord is Splitsen van panden tbv toevoegen extra woning(en) Draagconstructie niet conform vergunning Strijdig gebruik in het geval van kamergewijze verhuur Wonen (tijdelijk/permanent) waar niet is toegestaan Strijdig gebruik bij zorgactiviteiten die niet zijn toegestaan Strijdig gebruik van paardrijbakken in kernen en landelijk gebied Handelen zonder of in strijd met omgevingsvergunning activiteit veranderen van een monument: onomkeerbare beschadiging van cultuurhistorische waarden (o.a.

beschermd dorps- en stadsgezicht) Het uitvoeren van werken of werkzaamheden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning: werkzaamheden in archeologisch waardevol gebied Het illegaal slopen karakteristiek object/pand/ en panden in karakteristiek gebied.

1. Handelen zonder of in strijd met vergunningsvoorwaarden voor constructieve en brandveili gheidsaspecten bij het bouwen van bouwwerk Probleemstelling: Dit kan leiden tot onveilige constructies die instortingsgevaar opleveren en het risico op brand vergroten. Doel: zorgen voor naleving van bouw- en brandveiligheidsvoorschriften om de veiligheid van bouwwerken te waarborgen. 2. Het in gebruik hebben van verpauperde panden waarbij de draagconstructie niet akkoord is Probleemstelling: Verpauperde panden kunnen instorten, waardoor de veiligheid van bewoners en de omgeving in gevaar komt. Doel: Stimuleren van renovatie of sloop van verpauperde panden om de veiligheid te verbeteren. 3. Splitsen van panden ten behoeve van het toevoegen van extra woningen Probleemstelling: Dit kan leiden tot overbelasting van de infrastructuur en het niet voldoen aan bouwvoorschri ften. Doel: Ervoor zorgen dat het splitsen van panden voldoet aan alle relevante regelgeving en de infrastructuur niet overbelast. 4. Draagconstructie niet conform vergunning Probleemstelling: Dit kan leiden tot structurele problemen en het instorten van het gebouw. Doel: Ervoor zorgen dat alle bouwwerkzaamheden worden uitgevoerd in overeenstemming met de vergunningsvoorwaarden. 5. Strijdig gebruik in het geval van kamergewijze verhuur Probleemstelling: Dit kan leiden tot overbevolking en overbelasting van voorzieningen.

Doel: Zorgen dat kamerverhuur voldoet aan de lokale regelgeving en voorzieningencapaciteit.

13

6. Wonen (tijdelijk/permanent) waar niet is toegestaan Probleemstelling: Dit kan leiden tot conflicten met het omgevingsplan en onveilige leefomstandigheden. Doel: Handhaven van het omgevingsplan om de kwaliteit van de leefomgeving te waarborgen. 7. Strijdig gebruik bij zorgactiviteiten die niet zijn toegestaan Probleemstelling: Dit kan leiden tot ongepaste zorgomstandigheden en mogelijke gezondheidsrisico's. Doel: Waarborgen dat zorgactiviteiten alleen plaatsvinden in daartoe geschikte en vergunde locaties. 8. Strijdig gebruik van paardrijbakken in kernen en landelijk gebied Probleemstelling: Dit kan leiden tot overlast voor omwonenden en verstoring van het landschap. Doel: Zorgen dat paar drijbakken op geschikte locaties worden geplaatst die zo min mogelijk overlast veroorzaken. 9. Handelen zonder of in strijd met omgevingsvergunning activiteit veranderen van een monu ment Probleemstelling: Dit kan leiden tot onomkeerbare schade aan cultuurhistorische waarden. Doel: Beschermen en behouden van monumenten door naleving van vergunningseisen. 10. Uitvoeren van werken of werkzaamheden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning in archeologisch waardevol gebied Probleemstelling: Dit kan leiden tot onherstel bare schade aan archeologische vondsten. Doel: Behoud van archeologische waarden door to ezicht te houden dat werkzaamheden voldoen aan vergunningseisen. 11.

Illegaal slopen van karakteristieke panden/objecten in karakteristiek gebied Probleemstelli ng: Dit kan leiden tot verlies van historisch en cultureel erfgoed. Doel: Beschermen van karak teristieke panden

14

4.2 Omgevingsanalyse Op basis van de omgevingsanalyse voor de gemeente Stadskanaal kunnen we verschillende uitdagingen identificeren voor de afdeling Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Deze uitdagingen hebben betrekking op de specifieke kenmerken van het gebied, zoals het stedelijk gebied, bedrijventerreinen, gebiedstypen, agrarische functies, natuur, recreatie en karakteristieke gebouwen. Hieronder worden de belangrijkste uitdagingen per onderdeel beschreven:1

Stedelijk gebied Het stedelijk gebied bestaat uit de centra en woongebieden van Stadskanaal en Musselkanaal, de bedrijventerreinen, de kanaalzone als verbinding tussen deze centra en de dorpsgebieden Alteveer, Mussel, Onstwedde en Vledderveen. Zowel Stadskanaal als Musselkanaal laten zich typeren als kanaaldorpen. De dorpen Alteveer, Mussel en Vledderveen zijn ontginningsdorpen met de kenmerkende ontginningspatronen en lintbebouwing. Onstwedde is het enige dorp binnen de gemeente dat niet is ontstaan uit de ontginningsperiode. Onstwedde is een esdorp ontstaan op

1

De tekst is ontleend uit Planmet omgevingsplan stadskanaal

15

hogere zandgronden en ken merkt zich door bebouwing op ruime erven, oude voormalige agrarische bebouwing en de aanwezigheid van veel kerken en wijkverenigingen. Probleemschets In deze gebieden zien we de hoge risico’s genoemd in het domein ‘bouw’. Het gaat hier om het handelen zonder of in strijd met vergunningsvoorwaarden voor constructieve en brandveiligheidsaspecten bij het bouwen van bouwwerken in stedelijk gebied die kunnen leiden tot onveilige constructies die instortingsgevaar opleveren en het risico op brand vergroten Specifiek in de Kanaalzone is er een vermoeden van toename van illegale bewoning op boten, met daarbij verrommeling van de kades (gemeentegrond). We hebben niet overal zicht op en we moeten derhalve prioriteren op de zaken die aan het licht komen. Doel Inzicht krijgen in de situatie en waar mogelijk handhaven. Tevens willen we insteken op beter en vooraf communiceren met bewoners. Niet alle overtredingen zijn namelijk moedwillig. Bedrijventerreinen De bedrijventerreinen in de gemeente Stadskanaal zijn gelegen in Stadskanaal en Musselkanaal en omvatten het Bedrijvenpark Stadskanaal, bedrijventerrein Dideldom, het Bedrijventerrein Musselkanaal en de bedrijvenlocatie aan de Gasselterdreef Stadskanaal Noord. Bedrijvenpark Stadskanaal is een geluidgezoneerd bedrijventerrein met ruimte voor zware bedrijven.

Probleemschets Hier zijn we vooral zaken die te maken hebben met strijdig gebruik, brandveiligheid en het uitvoeren van activiteiten (MBA) zonder toestemming. Door de diversiteit van deze problemen en de uitgestrektheid van het gebied, is het moeilijk om effectief toezicht te houden en handhaving uit te voeren. Hierdoor kan het lastig zijn om alle overtredingen tijdig te signaleren en aan te pakken. We zullen risicogericht te werk moeten gaan om de overtredingen aan te kunnen pakken. Ook vestigen bedrijven zich hier zonder voorafgaand overleg met de afdeling Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Hierdoor is de gemeente niet op de hoogte van deze vestigingen en kan ze niet tijdig inspelen op mogelijke problemen of risico's. Dit leidt ertoe dat de gemeente achter de feiten aanloopt en reactief moet handelen in plaats van proactief Daarnaast vallen sommige bedrijven vanwege de activiteiten niet onder de gemeente als bevoegd gezag, maar de provincie. Zo hebben we minder invloed op lokale beslissingen en krijgen we te maken met vertragingen en communicatieproblemen. Doel Verbeteren van het toezicht en de handhaving op de bedrijventerreinen in de gemeente Stadskanaal door risicogericht te werk te gaan. Dit omvat het tijdig signaleren en aanpakken van overtredingen met betrekking tot strijdig gebruik, brandveiligheid en het uitvoeren van activiteiten zonder 16

toestemming. Daarnaast streven we naar een proactieve benadering door bedrijven vooraf te betrekken bij VTH en de communicatie en samenwerking met de provincie te verbeteren om vertragingen en communicatieproblemen te minimaliseren. Landelijk gebied/buitengebied Het Landelijk gebied is onderverdeeld in twee gebiedstypen: de Veenkoloniën en het gebied Westerwolde. Het Veenkoloniale landschap kenmerkt zich door een grote openheid en vergezichten, met een heldere verkavelingsstructuur en hier en daar afgewisseld en begrensd door kleine bosachtige landschapselementen en bomenrijen langs de wegen. Het gebied is van oudsher een energielandschap, gevormd door het afgraven van turf en met het dichtste netwerk van mensgemaakte kanalen ter wereld. In dit deel van het landelijk gebied zijn ook twee speciale geluidbronnen aanwezig (een lawaaisportcentrum, bestaande uit een motorcrossterrein en een kartbaan en een vliegveld Stadskanaal, een zogeheten MLA-vliegveld (Micro Light Aircraft, 2persoons vliegtuigen tot 450 kg) met bij behorende voorzieningen, waaronder een kampeervoorziening. Rondom het vliegveld is sprake van een hoogtebeperking. Met het gebied Westerwolde wordt het hoger gelegen esdorpenlandschap in het noordoosten van de gemeente bedoeld, met een uitloper naar het Pagediep.

Westerwolde vormt hier de overgang naar het Veenkoloniale landschap en heeft unieke natuurlijke, landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. Het gebied wordt gekenmerkt door een meer besloten karakter vanwege het aanwezige reliëf, gevormd door de essen, glaciale ruggen en de beekdalgebieden. In het gebied liggen esdorpen en esgehuchten. Probleemschets Door de uitgestrektheid van het gebied en daarom ook relatief lage kans van het signaleren (dan wel melden door derden) van overtredingen, zien we dat overtredingen in deze gebieden vaak langer onopgemerkt gaan dan in andere gebieden. Het is echter ondoenlijk om met de beperkte toezichtsmiddelen die we hier hebben een volledig beeld van te krijgen, waardoor handhaving vaak incidenteel is. We zien vooral overtredingen in relatie tot ‘handelen in strijd met een omgevingsvergunning activiteit bouw’. En dan vooral als het gaat om gebruik of planvoorschriften. In beperkte mate zien we ook verpaupering en verrommelling van erven in deze gebieden. Tevens spelen hier ook overtredingen op het gebied van archeologie en erfgoed een rol. Doel Verbeteren van de handhaving en toezicht in uitgestrekte gebieden door het verhogen van de detecti ekans van overtredingen en het optimaliseren van de inzet van toezichtsmiddelen.

Dit omvat het spe cifiek aanpakken van overtredingen met betrekking tot het handelen in strijd met omgevingsvergunni ngen voor bouwactiviteiten, gebruiks- en planvoorschriften, evenals het tegengaan van verpaupering en verrommeling van erven. Daarnaast wordt er extra aandacht besteed aan het beschermen van archeologische en erfgoedwaarden.

17

Agrarische functies Uit de CBS gegevens (2024) blijkt dat er in totaal 120 landbouwbedrijven/agrarische bedrijven actief zijn. De som van de onderliggende verdeling kan groter zijn dan het totaal, omdat bij een bedrijf meerdere activiteiten (houden van dieren, teel van gewassen) kunnen voorkomen. Zo’n bedrijf telt mee voor iedere afzonderlijke activiteit, maar slechts eenmaal in het totaal. 

100 akkerbouwbedrijven

10 tuinbouwbedrijven

40 graasdieren

10 bedrijven met hokdieren

Probleemschets In deze branche zien we relatief weinig problemen in de naleving. Wel zien we een ontwikkeling dat bedrijven uitbreiden of innoveren, wat niet altijd gaat conform de wetgeving. De (nieuwe) Omgevingswet kan hier debet aan zijn. Tevens zien we in deze branche vaak discussie of problemen als het gaat om de MER beoordeling en stikstof problematiek. Doel Status quo handhaven en insteken op gezamenlijke informatie (zowel vanuit gemeente, ODG en provincie) op het gebied van MER eisen en stikstof.

Natuur Binnen de gemeente Stadskanaal zijn gebieden gelegen die onderdeel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het grootste areaal van natuurgebieden binnen en buiten de NNN ligt in het landschap Westerwolde. Deze natuurgebieden zijn verbonden met het beekdal van het riviertje Ruiten Aa. Aan weerszijden van de Ruiten Aa liggen gevarieerde bossen. Nabij het beschermd dorpsgezicht Smeerling ligt het Metbroekbos en het Eemboerveld. Het aangeplant bosperceel het Vledderbos direct ten oosten van Stadskanaal maakt ook onderdeel uit van het NNNgebied. Net buiten het grondgebied van de gemeente Stadskanaal ligt het Natura 2000-gebied Lieftinghsbroek. Probleemschets De natuur is kwetsbaar en we dienen deze dan ook te beschermen. Als er overtredingen plaatsvinden, zijn dat vooral overtredingen op het gebied van illegale visserij en stroperij en afval illegale stort (meldingen afvalstort en zwerfvuil). Hiervoor zijn we in grote mate afhankelijk van meldingen van derden.

18

Doel Beter inzicht krijgen in zogenaamde hotspots (plekken waar vaak overtredingen plaatsvinden) en op die wijze de beperkte capaciteit efficiënter inzetten. Onderzoeken hoe en op welke wijze we de kosten kunnen verhalen van bijvoorbeeld het verwijderen van afval.

Recreatie Naast een groot netwerk aan regionale wandel en fietsroutes zijn er vele ommetjes te maken rond de dropen en in de aan wezige natuurgebieden. De gemeente Stadskanaal kent verschillende recreatiemogelijkheden zoals het streekhistorisch centrum, de museumspoorlijn STAR en een adventure park. De vakantieparken en diverse campings dragen bij aan meer daagse recreatiemogelijkheden. Stadskanaal kent 63 karakteristieke gebouwen, die karakteristiek zijn voor het dorp of het landschap en daarmee medebepalend zijn voor de identiteit of het aanzicht van het gebied. Ook zijn ze belangrijk vanwege bijvoorbeeld de (oorspronkelijke) functie binnen het gebied, de ouderdom, de bouwstijl en/of de opvallende ligging. Probleemschets Vooral op het gebied van ‘alcoholwet’ en ‘evenementen’ liggen hier de grootste risico’s. Deze variëren van een tijdelijke situatie zoals bij evenementen maar ook bij bijvoorbeeld recreatieve locaties, die zich niet altijd aan de regels houden. Vaak ook in relatie tot ‘strijdig gebruik’. Voor wat betreft de karakteristieke gebouwen is vooral erfgoed een aandachtspunt. Doel Door middel van het aanscherpen van de vergunningvoorschriften en intensivering van toezicht, willen we overtredingen vooraf beperken.

19

5. Doelen Naast de doelen die voortvloeien uit onze bestuurlijke opgave geven we invulling aan de kwaliteitsdoelstellingen. Dit betreft de drie onderwerpen uitvoeringskwaliteit, dienstverlening en financiën. Deze hebben wij hieronder nader ingevuld. We haken daarbij aan bij de overkoepelende organisatiedoelstelling2: het zijn van een dienstverlenende, professionele en duurzame organisatie.

5.1 Uitvoeringskwaliteit diensten & producten Uitvoeringskwaliteit van diensten & producten heeft betrekking op het waarborgen en bevorderen van de mate waarin een product voldoet aan juridische doelen (zoals geformuleerd in de relevante wet- en regelgeving en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur) en bijdraagt aan de omgevingsdoelen. Ook wel aangeduid als de inhoudelijke kwaliteit.

Uitvoeringskwaliteit diensten & producten Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Borging uitvoeringskwaliteit van Maken van duidelijke procesafspraken door het afgehandelde vergunning- en inrichten en doorontwikkelen van het VTH systeem. handhavingszaken. Systeem opzetten en invoeren waarbij wij ieder kalenderjaar volgens een vast protocol interne kwaliteitscontroles houden waarbij steekproefsgewijs minimaal vijf in het betreffende kalenderjaar afgehandelde vergunningen en handhavingszaken – volgens een audit door een medewerker (die niet betrokken is geweest bij de afhandeling van de zaak)– beoordeeld worden.

Alle medewerkers VTH zijn op de hoogte van (beleids)ontwikkelingen en recente wet- en regelgeving.

Uniforme afhandeling van vergunning-, toezicht- en handhavingszaken. Waarborgen continuïteit van diensten en producten.

2

Audit uitvoeren op juiste afhandeling volgens wettelijke regelgeving en lokale werkinstructies. Jaarlijks wordt de opleidingsbehoefte van de afdeling vertaald in een opleidingsplan.

Actualiseren en actueel houden van (handboek met) werkprocessen en protocollen, door jaarlijks te screenen op actualiteit. Borging uitvoering door interne kwaliteitscontroles. De kwaliteitscriteria m.b.t. kritieke massa geactualiseerd houden en waar nodig verder uitwerken. Waar nodig acties ondernemen om te (blijven) voldoen aan deze criteria.

Zie ‘Organisatiereglement gemeente Stadskanaal 2019’ en de opvolger ‘Organisatie in beweging’.

20

5.2 Dienstverlening Dienstverlening heeft betrekking op het waarborgen en bevorderen van de manier waarop (in communicatie, snelheid, service) de organisatie met belanghebbenden (aanvragers, omgeving klagers, etc.) omgaat.

Wat willen we bereiken? Effec eve communica e en samenwerking:

Dienstverlening Wat gaan we ervoor doen? Het omgevingsplein inrichten op de website van de gemeente Stadskanaal.

Een effec eve interne communica e tussen verschillende afdelingen en niveaus is belangrijk. Op dit moment laat de interne communica e tussen de verschillende interne afdelingen nog te wensen over. Naast de interne samenwerking is externe samenwerking belangrijk. Om de basis op orde te hebben werkt de organisa e effec ef samen met externe partners en stakeholders.

Het aanbieden van uniforme en eenduidige informatie aan onze interne en externe stakeholders.

Besluitvorming op vergunningaanvragen binnen wettelijke termijnen.

Termijnen actief monitoren met optimale inzet van systemen en managementinformatie.

Het hanteren van formulieren voor meldingen en handhavingsverzoeken voor intern en extern gebruik. Het behouden van de bouwbalie.

We communiceren tijdig richting initiatiefnemers over de voortgang van een verzoek. Bij dreigende overschrijding van het wettelijke termijn escaleren naar verantwoordelijke(n) bij ketenpartners.

5.3 Financiën Het thema Financiën heeft betrekking op de inzet van middelen in relatie tot de kwaliteit van de geleverde diensten en/of producten

Wat willen we bereiken? Voldoende middelen en capaciteit: Het zorgen voor voldoende personeel, financiën en technologische hulpmiddelen is belangrijk om taken effec ef uit te kunnen voeren. Dit betekent dat er genoeg gekwalificeerd personeel moet zijn en dat de

Financiën Wat gaan we ervoor doen? Jaarlijks inzichtelijk maken van de benodigde en beschikbare financiële en personele middelen voor de op basis van de gestelde doelen uit te voeren activiteiten. Jaarlijks in de begroting voldoende middelen vrijmaken voor de persoonlijke ontwikkeling van de medewerkers.

21

technologische ondersteuning up-todate en func oneel moet zijn.

Jaarlijks screenen of de functieprofielen nog marktconform zijn ingedeeld.

Geprioriteerd werken

We leven en werken in een dynamische tijd en met begrensde financiële middelen, capaciteit en mogelijkheden binnen netwerken. Voorafgaand aan een jaar maken we inzichtelijk wat we van plan zijn om te doen en maken we een inschatting wat dat kost en welke capaciteit we daarvoor nodig hebben. Wat we van plan zijn is niet in beton gegoten; we moeten enige flexibiliteit kunnen hanteren om in te spelen op wat er vandaag en morgen gebeurt. De plannen zijn er echter niet zomaar. Ze zijn gemaakt omdat we bepaalde doelen willen realiseren en omdat we daarvoor – alles overziend – bepaalde prioriteiten hebben gesteld. Dat maakt dat we niet zondermeer kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen als deze een bepaalde impact hebben op de organisatie. Dat moet een bewuste keuze zijn, afwegend ten koste waarvan dat gaat. Deze beleidsperiode toewerken naar een kostendekkende uitvoering van de uitvoerings- en handhavingstaken.

Financiën en bedrijfsvoering betrouwbaar en gezond maken

De ‘basis op orde’ krijgen en houden, hee bij ons de komende beleidsperiode prioriteit.

22

6. Strategieën en werkwijzen Hieronder is de samenhang tussen de uitvoeringsstrategieën weergegeven, deze zijn uitgewerkt in bijlage 3 'Strategieën'. De werkwijze waarop wij de doelen en prioritair werken willen bereiken is hierin vastgelegd. De strategieën zijn gebaseerd op landelijke strategieën (gedogen en sanctioneren) en zijn aangevuld met gemeentelijke strategieën. Uitvoeringsstrategie

Nalevingstrategie

Preventiestrategie Toetsingstrategie Toezichtstrategie vergunningen

Communicatiestrategie Toezichtstrategie Sanctiestrategie

We hebben voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (hierna: Wkb) een afzonderlijke beleid opgesteld. De uitwerking hiervan is terug te vinden in bijlage 4.

7. Organisatie en middelen Volgens artikel 13.9 van het Ob moet de gemeente haar uitvoeringsorganisatie zo inrichten dat ze aan bepaalde eisen voldoet. Kortgezegd komt dit neer op het regelen van een scheiding van functies, de bereikbaarheid en beschikbaarheid van de organisatie ook buiten kantooruren en de beschrijving van werkprocessen, procedures en bijbehorende informatievoorziening. Omdat er waarde wordt gehecht aan het feit dat onze werknemers beschikken over de meest actuele kennis wordt ook aandacht besteed aan opleidingen. Scheiding van functies Het verlenen van omgevingsvergunningen en het toezicht op het naleven hiervan wordt gescheiden uitgevoerd. Hierdoor zijn vergunningverleners niet betrokken bij het toezicht op vergunningen waarvan zij de voorschriften hebben opgesteld. Bereikbaarheid en beschikbaarheid van de organisatie De gemeentelijke organisatie en de uitvoeringsdiensten moeten ook buiten de gebruikelijke kantooruren bereikbaar en beschikbaar zijn voor toezicht en handhaving. Bereikbaar voor het melden van acute klachten en beschikbaar voor het behandelen van incidenten. Om dit te waarborgen zijn er verschillende (piket)regelingen. Milieu, evenementen en bedrijven De ODG is 24 uur per dag bereikbaar via het telefoonnummer van de MilieuKlachtenlijn. Ook kunnen hier de ongewone voorvallen gemeld worden.

Een ongewoon voorval is een situatie die zich voordoet of heeft voorgedaan die afwijkt van de normale bedrijfsvoering. Daardoor zijn er of dreigen er nadelige gevolgen voor het milieu te ontstaan zoals geur, stof, uitstoot van stoffen en verontreiniging van lucht, water of bodem. Klachten en meldingen Klachten over onveilige of kapotte zaken in de openbare ruimte kunnen gemeld via de app. De melding komt dan direct bij de juiste werknemer terecht. Hierbij kan gedacht worden aan gaten in de weg, omgewaaide bomen, kapotte lantaarnpalen, kapotte speeltoestellen, etc. Ook meldingen van woonoverlast of eenvoudige verkeersproblemen kunnen gemeld worden. Bij woonoverlast kan 23

gedacht worden aan: burenlawaai, overbevolking en bouwvallige, onveilige en/of sterk vervuilde percelen/woningen. Grote incidenten en rampen Voor rampen, crises en grote incidenten heeft de gemeente een crisisplan (regionaal crisisplan vanuit de VRG). Vanuit de meldkamer dan wel de plaats incident kan ervoor gekozen worden om op te schalen naar de GRIP structuur. Er zijn collega’s (Officier van Dienst/ Adviseur Openbare Orde) op hard piket (Piket Veiligheid) die 24 uur per dag en 7 dagen per week opgeroepen kunnen worden. Samen met andere operationele diensten kan de collega beslissen dat er wordt opgeschaald en op dat moment kunnen lokale en/of districtelijke collega’s uit de crisisorganisatie worden opgeroepen. Dit zijn interne collega’s dan wel collega’s van omliggende gemeenten die getraind zijn om hun functie tijdens een crisis uit te oefenen. Ook vanuit de VRG en crisiscommunicatie is er een piketgroep, ook zij staan op hard piket. Beschrijving werkprocessen, procedures en informatievoorziening Processen en procedures zijn vastgelegd en geïntegreerd in de VTH-applicatie en Engage. Opleidingen In de kwaliteitscriteria is vastgelegd welke kennis en vaardigheden VTH-medewerkers moeten bezitten om de gewenste kwaliteit van uitvoering te leveren. Er is blijvende aandacht om medewerkers te laten voldoen aan de kwaliteitscriteria. Hiervoor is opleidingsbudget beschikbaar.

24

Bijlagebundel Stadskanaal

Bijlage 1 Handleiding risicoanalyse Bijlage 2 Uitkomsten risicoanalyse Bijlage 3 Strategieën Bijlage 4 Wkb beleid

25

Bijlage 1 Handleiding risicoanalyse Inleiding, doel en opbouw Deze kwalitatieve risicomethode (deels gebaseerd op het DBC-risicomodel3) wordt gebruikt om voor onze gemeente een integrale probleemgestuurde risicoanalyse uit te voeren, die uiteindelijk leidt tot een prioriteitstelling ten behoeve van het integraal vergunning- en handhavingsprogramma. Strategie opstellen betekent keuzes maken: nooit zal er voldoende capaciteit zijn om alle taken uitputtend uit te voeren. Het stellen van prioriteiten heeft dus als doel het bepalen van die problemen/overtredingssoorten die in potentie risicovol zijn en waar derhalve het meeste toezicht op moet worden gehouden vanuit de overheid. Een (door het bestuur vastgestelde) risicoanalyse levert inzicht in de benodigde menskracht en middelen, gebaseerd op de risico’s, op de specifieke lokale situatie en de ambities van het bestuur. Doel is via één uniforme werkwijze de uitvoering en handhaving (onder uitvoering valt ook vergunningverlening) te benaderen. Ook de wetgeving streeft naar meer uniformering. Zo wordt steeds meer lokale wetgeving landelijk geüniformeerd. De Omgevingswet voorziet op één aanpak voor uitvoering en handhaving. In deze handleiding wordt uitleg gegeven over de werking en de resultaten van het gehanteerde probleemgestuurde, kwalitatieve risicomodel.

Hierbij komen de volgende onderwerpen aan de orde:  uitgangspunten van het risicomodel;  vastleggen van definities risicoafweging;  toepassen en invullen van de risicomatrix;  voorbeeld ingevulde risicomatrix. Uitgangspunten van het risicomodel Bij gebruik van het risicomodel moeten soms keuzes worden gemaakt over hoe om te gaan met een aantal zaken. Deze keuzes worden in onderstaande tabel vastgelegd.

Uitgangspunten invullen integrale risicomodule Keuze

Toelichting

De risicomatrixen hebben betrekking op soorten overtreding / problemen in de gemeente Stadskanaal.

De integrale risicoanalyse heeft uitsluitend betrekking op de ‘probleem gerelateerde’ taken uitgevoerd door onze gemeente.

Er wordt gewerkt met probleemonderwerpen per domein, deze staan opgesomd in de eerste kolom.

Deze probleemonderwerpen hebben zowel betrekking op Vergunningverlening als Toezichten Handhaving.

De afkorting staat voor ‘Damen BouwCentrum’, het bedrijf waar de ontwikkelaars van het model werkten bij het maken ervan. Damen BouwCentrum is inmiddels overgenomen. Het model is ontwikkeld voor het Ministerie van Justitie en is voor iedereen vrij beschikbaar. 3

26

Er wordt op een beperkt aantal problemen/overtredingssoorten gescoord.

De lijst van problemen is niet limitatief en in samenspraak met de vakinhoudelijke experts onze gemeente opgesteld.

Bij naleefgedrag wordt gescoord in hoeverre de regel (of regels) worden nageleefd.

De naleefscore beperkt zich op “de kans dat het probleem zich voordoet” of “de kans op het niet naleven van….”.

Vastleggen van definities risicoafweging Voor uitvoering van de juiste risicoafweging moet een aantal variabelen worden gedefinieerd. Het gaat daarbij met name om de beoordelingscriteria, de scores 1 tot en met 3 die het risico per criterium aangeven en de risicoscore die de uiteindelijke prioriteit van een probleem/overtredingssoort beschrijft. De definities hiervan zijn hieronder gegeven, waarbij deels is aangesloten bij de algemene definities zoals deze ten behoeve van de gebruikelijke risicomodellen zijn ontwikkeld. De risicoafweging vindt plaats op basis van een zestal beoordelingsaspecten: Veiligheid In hoeverre leidt een mogelijke calamiteit tot letsel. De te verwachten schade in de vorm van lichamelijk letsel als gevolg van een verstoring/ calamiteit die volgt uit het niet of onvoldoende uitvoeren van een taak. Het gaat hier om direct lichamelijk letsel. Voorbeelden zijn: lichamelijk letsel (gewond raken) door constructie gebouwen/carbid schieten, ademhalingsmoeilijkheden door afsteken evenementen vuurwerk, vergiftiging e.d. Hierbij gaat het om het minimaliseren van het risico op incidenten en calamiteiten die acuut tot letsel of tot het overlijden van personen kunnen leiden. (Asbest- of indirecte straling gerelateerde gezondheidsschade valt onder Gezondheid.)

De score ziet er als volgt uit: 1. Pijn of gering letsel bij één of meerdere personen. Denk hierbij aan één of meerdere lichtgewonden. 2. Zwaar letsel bij één of meerdere personen. Denk hierbij aan één of meerdere zwaargewonden. 3. Zwaar lichamelijk letsel bij meerdere personen en één of meer dodelijke slachtoffers. Gezondheid In hoeverre leidt een mogelijke calamiteit tot een afname van de gezondheid van de mens. De te verwachten schade aan de gezondheid als gevolg van bijvoorbeeld een afname van de luchtkwaliteit (slechte ventilatie van gebouwen), waterkwaliteit, etc. Voorbeelden zijn toename fijnstof of andere luchtvervuiling, afname waterkwaliteit, etc. die de gezondheid van mensen nadelig beïnvloedt. Hierbij gaat het om gezondheidsrisico's die kunnen ontstaan door (regelmatige of langdurige) blootstelling aan ongezonde gevaarlijke stoffen c.q. situaties. 27

De score ziet er als volgt uit: 1. Gezondheidsproblemen bij één of enkele personen (niet blijvend). Denk hierbij aan lokale vervuiling en overlast waardoor stank ontstaat of die stress oplevert. Gering gevaar voor de volksgezondheid. 2. Groot gevaar voor de volksgezondheid en/of enkele ziektegevallen. Algehele (niet blijvende) gezondheidsproblemen. Denk hierbij aan ernstige lucht, water of andere vervuiling waardoor long of oogirritaties ontstaan. 3. Blijvende gezondheidsproblemen voor meerdere personen, bijvoorbeeld permanente aantasting van luchtwegen, blindheid, langdurige psychische problemen evt. met dodelijke afloop (straling of asbest). Veel ziektegevallen en/of een enkel sterfgeval. Duurzaamheid In hoeverre leidt de activiteit tot verspilling van grondstoffen, grote afvalproductie of slechte afvalscheiding. Zijn de nodige energiebesparende maatregelen genomen? Duurzaamheid beperkt zich tot de aspecten energiegebruik (bv normstelling energiegebruik gebouwen en gebruik duurzaam bouwmateriaal), watergebruik (bv milieuzorg t.a.v. grondstofgebruik en normstelling watergebruik) en afvalscheiding (bv voorschriften voor afvalscheiding bedrijfs- en huishoudelijk afval).

De score ziet er als volgt uit: 1. De activiteit leidt tot niet meer dan geringe verspilling, verstoring e.d. Zeer gering extra gebruik energie/grondstoffen. 2. De activiteit leidt tot meer dan geringe verspilling, verstoring e.d. Extra gebruik energie/grondstoffen. 3. De activiteit leidt tot (zeer) hoge verspilling, verstoring e.d. Zeer groot extra gebruik energie/grondstoffen. Bedreiging milieu en leefbaarheid In hoeverre tast de activiteit het milieu/de natuur/ leefbaarheid aan? Welk effect heeft dit bijvoorbeeld op geluidsoverlast, trillingen, stank, bodemkwaliteit e.d.

De score ziet er als volgt uit: 1. De verstoring/calamiteit leidt niet tot achteruitgang van het milieu/de leefomgeving. 2. Er is sprake van een duidelijke aantasting van het milieu, doch deze is omkeerbaar en heeft geen effecten op de lange termijn.

28

3. De te verwachten milieuaantasting is evident en heeft permanente gevolgen en leidt tot grote maatschappelijke gevolgen. Hierbij valt te denken aan illegale lozing, stort of emissie van sterk vervuilende/giftige stoffen in een kwetsbare omgeving. Financiële schade Wat is de financieel-economische schade voor de gemeente/provincie als gevolg van de calamiteit. Het gaat hier om schade die door de gemeente/provincie moet worden vergoed dan wel die ten laste komt van de gemeentelijke/provinciale economie. Voorbeelden zijn: Eventuele niet verzekerde kosten die door de gemeente/provincie worden gedragen (tijdelijke opvang, vergoedingen), verlies aan werkgelegenheid, economische achteruitgang, etc. De score ziet er als volgt uit 1. De directe financieel - economische schade is gering en blijft beperkt tot geringe directe kosten van maximaal € 10.000. 2. De financieel - economische schade is aanzienlijk. Denk hierbij aan directe kosten tot maximaal € 100.000 en/of een geringe terugloop van economische bedrijvigheid. 3. De financieel - economische schade is hoog. Denk hierbij aan directe kosten hoger dan € 100.000 en/of terugloop van economische bedrijvigheid. Bestuurlijke imagoschade Wat is de imagoschade van een eventuele calamiteit of het in stand houden van een illegale situatie.

De te verwachten afbreuk en/of schade aan het imago, beeld, geloofwaardigheid en vertrouwen van de burger in het bestuurlijk apparaat en haar besluitvorming als gevolg van een verstoring/calamiteit die volgt uit het niet of onvoldoende uitvoeren van een taak. Voorbeelden: (al dan niet georganiseerde) protesten, mediacampagnes, open brieven e.d., met als gevolg gezichtsverlies, gevoel van zaakjes niet op orde, etc.

De score ziet er als volgt uit: 1. De te verwachten afbreuk is minimaal. Denk hierbij aan enkele brieven aan het bestuur, ingezonden brieven in de krant en/of een enkele klacht. Het algemene vertrouwen in het bestuur wordt niet geschaad. Het idee dat het bestuur haar zaken niet op orde heeft, is niet aan de orde. 2. De te verwachten afbreuk heeft gevolgen die niet ernstig en/of van korte duur zijn. Denk hierbij aan een tijdelijke stroom klachten, georganiseerde buurtprotesten, enkele juridische procedures en een brede negatieve aandacht in de media. Algemeen ontstaat het beeld dat het bestuur niet alles op orde heeft. 3. De te verwachten afbreuk is evident en heeft grote permanente gevolgen. Denk hierbij aan voortdurende klachten over het onderwerp, brede maatschappelijke protesten en onrust, georganiseerde mediacampagnes, zware juridische procedures (nalatigheid, etc) en algeheel gezichtsverlies van het bestuur. De positie van bestuurders is in het geding (moties van wantrouwen) en het bestuur wordt door de burgers als incompetent beschouwd. 29

Toepassen en invullen van de risicomatrix Voor de toekenning van de scores van 1 tot 3 is het volgende risicoscore overzicht uitgewerkt: Punten Betekenis 3

GROOT NEGATIEF EFFECT

2

GEMIDDELD NEGATIEF EFFECT

1

GERING NEGATIEF EFFECT

De risico’s van de problemen/overtredingssoorten worden beoordeeld op een zestal beoordelingsaspecten. Per aspect wordt het eventuele negatieve effect uitgedrukt op een schaal van 1 (gering negatief effect) tot 3 (groot negatief effect). De eerder genoemde zes beoordelingsaspecten worden gebruikt:  Veiligheid;  Gezondheid;  Duurzaamheid;  Bedreiging milieu en leefbaarheid;  Financiële schade;  Bestuurlijk imago. Daarnaast dient in eenzelfde risicomatrix de score ingevuld te worden voor het naleefgedrag. In het afwegingsmodel worden de risicoscores gecorrigeerd voor naleefgedrag. Dit risico model hanteert ook voor het naleefgedrag een 3-punts schaalverdeling: Punten Betekenis

3

2

1

ZEER LAAG NALEEFNIVEAU: NIET NALEEFGEDRAG IS ZEER HOOG VOLDOENDE NALEEFNIVEAU: NALEEFGEDRAG IS GEMIDDELD GOED NALEEFNIVEAU: NALEEFGEDRAG IS ZEER HOOG

30

De naleefscore beperkt zich op “de kans dat het probleem zich voordoet” of “de kans op het niet naleven van….”. Voorbeeld ingevulde risicomatrix

Mogelijke overtreding(en)

Effecten

veiligheid

gezondheid

duurzaamheid

leefbaarheid

financiële schade

bestuurlijk imagoschade

NALEVING

Hieronder staat een voorbeeld risicoanalyse met betrekking op het domein Ruimtelijke Ordening. Het is een fictief voorbeeld, deze problemen en de toegekende scores zijn niet direct van toepassing op de situatie bij de gemeente Stadskanaal.

verkeerd particulier gebruik grond/erf

1

1

1

2

1

1

1

wonen (tijdelijk/permanent) waar niet is 3 toegestaan

2

1

2

1

2

3

bij horeca

1

1

2

1

2

1

1

Kans

Toelichting op ingevulde tabel Bovenstaande tabel is een gedeeltelijke uitwerking van de risicomatrix met betrekking tot domein Ruimtelijke Ordening. In de eerste kolom staat de (uitgebreide) omschrijving van de overtreding. In kolom 2 (veiligheid) tot en met 7 (bestuurlijk imagoschade) wordt het Negatieve effect op de zes beoordelingscriteria toegekend. Als voorbeeld de laatste rij (gerelateerd aan 'strijdig gebruik bij horeca') kleuren alle vlakken bijna volledig groen. Dat wil zeggen dat er ‘een (zeer) klein/geen negatief effect’ is op de zes beoordelingsaspecten en het naleefgedrag is voldoende. In de achtste kolom volgt een beoordeling van het Naleefniveau (een goed naleefniveau kleurt groen met een onderliggende score van ‘1’, een zeer laag naleefniveau kleurt rood met een onderliggende score van ‘3’, zie voorbeeld het roodgekleurde vak). Indien alle risicomatrix voor de betreffende taken zijn ingevuld volgt hieronder een voorbeeld hoe de totale risicoscore tot stand komt:

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Stadskanaal&id=182e5a93-ec85-4093-ae5f-5bd7b8a7254c