Programmabegroting 2026
Tekst van het document
2026 Programmabegroting
VOORWOORD De afgelopen jaren hebben we in Stadskanaal met zorg en betrokkenheid gewerkt aan de toekomst van onze gemeente. Daarbij zijn we behoudend omgegaan met grote investeringen, maar onze ambities zijn altijd levendig gebleven. Dankzij deze bewuste keuzes staan we er financieel gezond voor, met voldoende reserves, al vraagt het huishoudboekje om scherpe keuzes voor de komende jaren. In 2025 hebben we samen met inwoners, organisaties en partners belangrijke stappen gezet. Denk aan de ontwikkeling van Dideldom, het vaststellen van het Toekomstperspectief Stadskanaal-Musselkanaal en de vernieuwing van ons stadscentrum. Ook nieuwe woningbouwprojecten, de voortgang rond de Nedersaksenlijn en investeringen in bereikbaarheid en infrastructuur zijn tastbare voorbeelden van de energie en inzet waarmee we vooruitkijken. Deze resultaten laten zien dat Stadskanaal niet stilstaat, maar zich blijft vernieuwen. Vooruitkijkend naar 2026 en verder, ligt er een uitdagende maar inspirerende agenda. We willen blijven investeren in de voorzieningen die het leven in Stadskanaal aantrekkelijk maken: onderwijshuisvesting, binnen- en buitensportvoorzieningen, en de mogelijke verbouwing van theater Geert Teis, al dan niet gecombineerd met een nieuw gemeentehuis.
Ook blijven we inzetten op een bruisend stadscentrum, een sterk voorzieningenniveau en een goede bereikbaarheid, waaronder de ambitie voor een stationslocatie. Daarbij maken we gebruik van de kansen die regionale programma’s zoals Nij Begun en de verschillende regiodeals ons bieden. Tegelijkertijd houden we vast aan onze eigen koers en ambities, die we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners vormgeven. We realiseren ons dat de financiële ruimte beperkt is en dat ingrijpende keuzes nodig zijn om onze plannen te verwezenlijken. Het kader daarvoor werken we uit in de Kadernota Financieel Perspectief 2026-2036, die in het voorjaar van 2026 aan de raad wordt voorgelegd. Met deze begroting willen we niet alleen verantwoorden, maar vooral ook perspectief bieden: een toekomst waarin Stadskanaal zich ontwikkelt tot een gemeente waar inwoners met plezier wonen, werken, sporten, zich ontwikkelen en met elkaar verbinden. Een gemeente die kansen blijft bieden voor jong en oud. Vol vertrouwen bouwen we samen aan het Stadskanaal van morgen.
Namens college van burgemeester en wethouders,
de heer G. Borgesius wethouder Financiën
INHOUDSOPGAVE PROGRAMMABEGROTING 2026 Blz. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Aanbieding Financiële Beschouwingen
1 7
BEGROTING Beleidsbegroting A. Programmaplan Leeswijzer
17
a. Programma's 1. Participatie 2. Ontplooiing 3. Leefbaarheid 4. Dienstverlening
19 33 40 50
b. Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en het bedrag voor onvoorzien c. Overzicht van de kosten van overhead
56 60
B. Paragrafen 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Grondbeleid 6. Verbonden partijen 7. Bedrijfsvoering 8. Wet open overheid
63 73 80 83 87 89 97 100
Financiële Begroting A. Overzicht van baten en lasten B. Uiteenzetting financiële positie C. Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld
103 109 115
Meerjarenraming
117
Bijlagen Overzicht beschikbaar te stellen kredieten investeringen 2026 Overzicht subsidies
131 132
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
AANBIEDING Aan de raad,
Programmabegroting 2026 Wij bieden u hierbij de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 aan. De begroting is opgesteld op basis van bestaand beleid, op de door u bij de Voorjaarsnota 2025 vastgestelde uitgangspunten én nieuw beleid en verruimingsmaatregelen uit de Perspectiefnota 2025-2028 (vastgesteld in 2024). In aanloop naar het opstellen van de begroting 2026 is geen Perspectiefnota 2026-2029 opgesteld. De ramingen van de uitkeringen gemeentefonds zijn gebaseerd op de Meicirculaire 2025. Begrotingspositie Het financieel perspectief in de Voorjaarsnota 2025 was met een prognose van structurele tekorten van ruim € 4,5 miljoen zorgelijk. Dit beeld is daarbij wel genuanceerd met de aankondiging dat in de Meicirculaire 2025 enkele positieve financiële effecten in de uitkeringen uit het gemeentefonds werden verwacht. Begin juli heeft u van ons een raadsbrief ontvangen over de uitwerking van de meicirculaire met daarin inderdaad een fors positieve ontwikkeling van de begrotingssaldi voor de jaren 2025 tot en met 2029. Ten opzichte van het meerjarenperspectief in de Voorjaarsnota 2025 hebben de begrotingssaldi zich positief ontwikkeld. De begroting 2026 heeft in plaats van een verwacht nadeel van bijna € 4,6 miljoen nog een nadelig saldo van afgerond € 210.000,00. De saldi in de meerjarenraming muteren tot een tekort van € 196.000,00 in 2029.
Structureel ligt het tekort daarmee ongeveer op hetzelfde niveau als in 2026. Saldi begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2028 bedragen x € 1.000,00) 2026 Saldi Programmabegroting 2026
2027
2028
2029
- 210
- 364
- 1.996
-196
Saldi Voorjaarsnota 2025
- 4.592
- 4.791
- 4.746
-4.746
Verschil
4.382
4.427
2.750
4.550
De begroting 2026 sluit met een nadelig saldo van afgerond € 210.000,00. De saldi in de meerjarenraming muteren nadelig van respectievelijk € 364.000,00, € 1.996.000,00 en € 196.000,00 in 2027, 2028 en 2029. Wanneer we de incidentele baten en lasten hierop in mindering brengen bedraagt in 2026 het saldo € 60.000,00 negatief en in 2029 € 196.000,00 negatief.
bedragen x € 1.000,00 2026
2027
2028
2029
Saldi Programmabegroting 2026
-210
-364
-1.996
-196
Saldi incidentele baten en lasten
-150
-554
-29
0
Saldi structurele baten en lasten
-60
190
-1.967
-196
1
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Het is mogelijk om maximaal tien procent van het vrije deel (het deel dat niet nodig is voor het afdekken van onze financiële risico’s) van onze algemene reserve aan te wenden en aan te merken als structurele dekking voor het tekort 2026. Tien procent van het vrije deel bedraagt circa € 1,1 miljoen en dit is ruim voldoende om het tekort in 2026 structureel te dekken. Ik stel voor om de raad te vragen om op deze wijze de begroting structureel sluitend te maken. Voor het provinciaal begrotingstoezicht is dat voldoende voor repressief begrotingstoezicht. Een analyse van de verschillen van de saldi van de begroting en de meerjarenraming met de saldi van de Voorjaarsnota 2025 is opgenomen bij de financiële beschouwingen. De positieve mutaties zijn met name veroorzaakt door extra middelen voor jeugdzorg in de uitkeringen uit het gemeentefonds op basis van de Meicirculaire 2025. Financieel perspectief Onze gemeente staat voor grote uitdagingen. Maatschappelijke ontwikkelingen vragen om een proactieve overheid die samen met inwoners deze uitdagingen aanpakt. Ambities gaan verder dan de komende jaren en strekken zich uit over tientallen jaren. Grootschalige woningbouwontwikkelingen gaan gepaard met investeringen in infrastructuur en voorzieningen.
Daarnaast staat vernieuwing van maatschappelijk vastgoed, onderwijshuisvesting en de vervanging van (kunst)sportvelden op de planning. Ook zijn er opgaven zoals de toekomst van Theater Geert Teis, het gemeentehuis, onderhoud van de openbare ruimte en infrastructuur, verduurzaming van de woningvoorraad en maatregelen voor verbetering van verkeersveiligheid en (openbaar) vervoer. De begrotingssaldi voor de komende jaren zijn structureel negatief en gelet op de opgaven en daaraan gerelateerd kosten die op onze gemeente afkomen baart dit zorgen. De negatieve saldi zijn het vertrekpunt voor het opstellen van de Kadernota Financieel Perspectief 2026-2036. Daarin schetsen we op basis van investeringsagenda’s, de ontwikkelingen in het gemeentefonds en overige maatregelen en ontwikkelingen het meerjarig financieel perspectief. Deze nota behandelt uw raad opiniërend in februari 2026. Besluitvorming vindt plaats na de gemeenteraadsverkiezingen door de nieuwe gemeenteraad. In het licht van het opstellen van deze kadernota zijn in de Begroting 2026 geen nieuwe beleidswensen opgenomen. Nieuwe beleidswensen komen in de kadernota en kunnen zo integraal worden afgewogen samen met investeringsagenda’s, andere ontwikkelingen, ombuigingsmaatregelen en mogelijk genereren van extra inkomsten. Financiële positie De financiële positie van onze gemeente is goed.
Om een beeld te geven van de financiële positie is gebruik gemaakt van een aantal kengetallen. De ratio voor de weerstandscapaciteit (in hoeverre zijn we met eigen middelen in staat om financiële risico’s op te vangen) is op 1 januari 2026 6,87 waarbij deze minimaal 1,15 moet zijn. We zitten daar dus ruim boven en zijn hiermee in staat om incidentele tegenvallers op te vangen. De solvabiliteitsratio bedraagt 47%. Met deze ratio is de verhouding tussen het eigen vermogen (de Algemene reserve en de bestemmingsreserves) en het totale vermogen (alles wat de gemeente bezit) uitgedrukt. De landelijke norm is een minimale ratio van 20%. We zitten daar ruim boven. De schuldquote geeft de verhouding tussen door de gemeente opgenomen geldleningen en de eigen middelen weer. De netto schuldquote bedraagt 22%, de maximale toegestane norm is 130%. Daar zitten we ruim onder. Met de huidige financiële positie zijn we in staat voor een aantal jaren tekorten op te vangen. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de financiële positie uitgebreid toegelicht. Indeling Programmabegroting 2026 De begroting bevat het deel Begroting in Hoofdlijnen met daarin de aanbieding, de financiële beschouwingen en het deel Begroting met daarin de beleidsbegroting, de financiële begroting, de meerjarenraming en de bijlagen. 2
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN De financiële beschouwingen geven een beeld van de begrotings- en financiële positie en het meerjarenperspectief. In de beleidsbegroting zijn het programmaplan (de 4 programma's, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en het overzicht van de kosten van de overhead) en 8 paragrafen opgenomen. In het programmaplan is een leeswijzer en een totaaloverzicht van de kaders opgenomen. In de financiële begroting vindt u de overzichten van baten en lasten en van de financiële positie. De meerjarenraming geeft inzicht in het verloop van de programmabudgetten en begrotingssaldi van 2027 tot en met 2029 en de ontwikkelingen in de balansposities.
3
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN De volgende bijlagen zijn opgenomen: o Overzicht beschikbaar te stellen kredieten investeringen 2026; o Overzicht subsidies. Behandeling De behandeling van de begroting 2026 staat gepland voor de vergadering van 10 november 2025. Besluitvorming Het is uw bevoegdheid de begroting vast te stellen. 1. Wij stellen u voor deze ontwerpbegroting vast te stellen. 2. Een deel van de algemene reserve in te zetten als structurele dekking voor het begrotingstekort 2026. Eventueel door uw raad aangenomen amendementen worden beschouwd als de eerste wijziging van de begroting. Als zich dat voordoet wordt de eerste wijziging gelijktijdig met de primitieve begroting vastgesteld. Met de vaststelling van de programmabegroting geeft u ons opdracht de programma's uit te voeren en machtigt u ons om te beschikken over de aan de programma's gekoppelde budgetten. Ook stelt u dan de kredieten beschikbaar voor investeringen. Zodra de begroting is vastgesteld zenden wij een exemplaar aan Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Dit moet vóór 15 november 2025 gebeuren.
Stadskanaal, 7 oktober 2025.
Burgemeester en wethouders
de heer G.J. van der Zanden secretaris
de heer K. Sloots burgemeester
4
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Stadskanaal op 10 november 2025.
mevrouw W.J. Onrust raadsgriffier
5
FINANCIËLE BESCHOUWINGEN
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
Begrotingspositie Samenvatting begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Begroting 2026
Programma 1 2 3 4
1 2 3 4
2027
Meerjarenraming 2028
2029
Participatie -74.660.360 -73.880.360 -72.467.116 -70.959.116 Ontplooiing -9.514.700 -10.529.902 -10.347.448 -10.828.418 Leefbaarheid -14.313.988 -14.550.043 -14.176.547 -14.853.108 Dienstverlening -8.091.638 -8.091.638 -8.091.638 -8.091.638 Saldo van baten en lasten programma's -106.580.686 -107.051.943 -105.082.749 -104.732.280 Algemene dekkingsmiddelen 120.319.625 120.633.172 117.626.007 118.465.169 Overhead -14.670.286 -14.675.986 -14.675.986 -14.675.986 Totaal saldo van baten en lasten -931.347 -1.094.757 -2.132.728 -943.097 Mutaties reserves Participatie 103.330 103.330 103.330 103.330 Ontplooiing 453.087 449.157 443.127 437.832 Leefbaarheid 427.372 427.372 -174.784 427.372 Dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen -275.028 -261.121 -247.385 -233.633 Overhead 12.200 12.200 12.200 12.200 Totaal mutaties reserves
720.961
730.938
136.488
747.101
Resultaat
-210.386
-363.819
-1.996.240
-195.996
Toelichting resultaat De begroting 2026 vertoont een nadelig saldo van afgerond € 210.000,00. De meerjarenraming vertoont in 2029 een nadelig saldo van afgerond € 196.000,00. De begroting 2026 bestaat uit baten en lasten die ieder jaar terugkomen (structurele baten en lasten) en die voortkomen uit onze structurele taken. Daarnaast bestaan er baten en lasten (incidentele baten en lasten) die eenmalig zijn of een tijdelijk karakter hebben (maximaal 3 jaar). Zij beïnvloeden het begrotingssaldo incidenteel. De provincie beoordeelt de begroting als toezichthouder. Voor het bepalen van de vorm van toezicht (preventief of repressief) beoordeelt de provincie op het structureel begrotingsevenwicht. Dat is het saldo van alléén de structurele baten en lasten, de incidentele baten en lasten worden daarbij dus buiten beschouwing gelaten. Het saldo van de structurele baten en lasten is bepalend voor het financieel toekomstperspectief. Voor repressief toezicht is het voldoende dat óf het begrotingsjaar óf het laatste jaar in de meerjarenraming een structureel positief begrotingssaldo heeft. In de hierna opgenomen tabel is weergegeven hoe de saldi van de programmabegroting 2026 zijn verdeeld in incidentele en structurele baten en lasten.
Het saldo van structurele baten en lasten bedraagt in 2026 € 60.000,00 negatief en in 2029 bedraagt het saldo geschoond van incidentele baten en lasten € 196.000,00 negatief. Het is mogelijk om maximaal tien procent van het vrije deel (het deel dat niet nodig is voor het afdekken van onze financiële risico’s) van onze algemene reserve aan te wenden en aan te merken als structurele dekking voor het tekort 2026. Tien procent van het vrije deel bedraagt circa € 1,1 miljoen en dit is ruim 7
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN voldoende om het tekort in 2026 structureel te dekken. Voor het provinciaal begrotingstoezicht is dat voldoende voor repressief begrotingstoezicht. (bedragen x € 1.000,00) 2026
2027
2028
2029
Saldi Programmabegroting 2026
-210
-364
-1.996
-196
Saldi incidentele baten en lasten
-150
-554
-29
0
Saldi structurele baten en lasten
-60
190
-1.967
-196
De geraamde stand per 31 december 2026 van de Algemene reserve is € 15,9 miljoen en van de reserve Verkoop aandelen Essent is afgerond € 14,0 miljoen. Analyse resultaat ten opzichte van de Voorjaarsnota 2025 In de Voorjaarsnota 2025 zijn de saldi van de begroting bijgesteld naar een geraamd tekort van € 4.592.000,00 voor het jaar 2026 en een tekort van € 4.746.000,00 voor het jaar 2029. Ten opzichte van deze ramingen hebben de begrotingssaldi voor de periode 2026-2029 zich positief ontwikkeld. In 2026 is het saldo € 4.382.000,00 voordeliger dan verwacht, in 2029 is dit € 4.550.000,00. (bedragen x € 1.000,00) 2026 -210 -4.592 4.382
Saldi Programmabegroting 2026 Saldi Voorjaarsnota 2025 Verschil
2029 -196 -4.746 4.550
Het verschil tot en met 2029 is geanalyseerd, de mutaties in taakvelden zijn op hoofdlijnen toegelicht. Taakvelden Sociaal Domein - Lasten bijstandsverlening - Uitvoering schuldhulpverlening - Bijdragen Wedeka - Voorzieningen WMO - Jeugdzorg
€ € € € €
97.000,00 N 173.000,00 V 716.000,00 V 412.000,00 N 764.000,00 N
Taakveld Uitkeringen gemeentefonds - Uitkeringen gemeentefonds
€
8.440.000,00 V
Taakveld Overige baten en lasten - Reserveringen uitkeringen gemeentefonds - Stelpost maatregelen jeugddomein
€ €
724.000,00 N 1.314.000,00 N
€ € €
482.000,00 N 986.000,00 N 4.550.000,00 V
-
Diverse taakvelden Loonontwikkelingen Saldo niet nader toegelichte ontwikkelingen
Gemeentefonds Het gemeentefonds bestaat uit een algemene uitkering en een integratie- en decentralisatie uitkering, deze worden door het Rijk verdeeld over alle Nederlandse gemeenten. De hoogte van de algemene uitkering is afhankelijk van ruim 60 kenmerken waaronder het aantal inwoners van en de oppervlakte van de gemeente en hoeveel (WOZ) belasting de gemeente zelf kan heffen, deze is vrij besteedbaar. Aan de 8
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN integratie en decentralisatie uitkeringen is een bestedingsrichting aangegeven maar ook deze zijn vrij beschikbaar. Om het belang van het gemeentefonds aan te geven, in de begroting bedragen de totale baten € 158,5 miljoen waarvan het gemeentefonds € 110,2 miljoen (circa 70%) bedraagt. Ieder jaar brengt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een aantal circulaires uit waarin de ontwikkelingen van het gemeentefonds wordt verstrekt. De belangrijkste circulaire is de meicirculaire. Deze is de basis is voor het komende begrotingsjaar. Overzicht: (bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Programmabegroting 2026
110.202
109.845
106.825
107.539
Programmabegroting 2025
94.516
94.749
94.749
94.749
Verschil
15.686
15.096
12.076
12.790
Ontwikkeling uitkering gemeentefonds 2026-2029 Op basis van de meicirculaire 2025 is de gemeentefondsuitkering voor 2026 ten opzichte van de begroting 2025 toegenomen met € 15.686.000. Hiertegenover staat voor ongeveer de helft één op één kosten geraamd. De andere helft heeft betrekking op het terugdraaien van eerder door het Rijk aangekondigde bezuinigingen, deze waren nog niet gerealiseerd. In 2028 wordt ruim € 3,4 miljoen minder ontvangen dan in 2026. Dit bedrag is wel € 12.076.000 hoger dan de verwachting was in de begroting 2025. Dit benadrukt de complexiteit van een meerjarig stabiel beleid voeren. Financiële verruimingsmaatregelen Van de verruimingsmaatregelen op grond van de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 resteren na verwerking van de Voorjaarsnota 2025 nog de volgende bedragen. 2026 € 330.000,00 2027 € 390.000,00 2028 € 378.000,00 2029 € 378.000,00 In de begroting 2026 zijn de volgende taakstellingen gerealiseerd: 1. Arbeidsmarkt € 110.000,00 structureel 9. Subsidies € 29.000,00 structureel 19. Sponsoring rotondes € 10.000,00 structureel Restant verruimingsmaatregelen Na verwerking van bovenstaande resteren nog de volgende verruimingsmaatregelen. Hiervoor moeten nog maatregelen worden getroffen.
Nr. Verruimingsmaatregelen 2 3 5 9 15 17
Jeugdhulp Budgetsubsidie stichting Welstad Bibliotheek Subsidies Streekhistorisch centrum Resultaat onderzoek vastgoed 9
2026
2027
p.m. 110.000 71.000 p.m. p.m. 181.000
p.m. 110.000 60.000 71.000 p.m. p.m. 241.000
2028
2029
p.m. p.m. 110.000 110.000 60.000 60.000 59.000 59.000 p.m. p.m. p.m. p.m. 229.000 229.000
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Sustainable Development Goals In 2015 hebben de 193 lidstaten van de Verenigde Naties de Sustainable Development Goals (SDG’s), of duurzame ontwikkeldoelstellingen vastgesteld: 17 wereldwijde doelen voor een duurzame, inclusieve en rechtvaardige samenleving in 2030. Deze doelen richten zich op thema’s als armoedebestrijding, goede gezondheid, gelijke kansen, duurzame economie, sterk bestuur en klimaatactie. De doelstellingen bieden ook voor gemeenten een bruikbaar kader om op een integrale manier invulling te geven aan maatschappelijke opgaven. Zij helpen om lokale ambities te verbinden met mondiale doelen, en bevorderen samenwerking tussen overheid, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De 17 doelen in het kort 1. Geen armoede – Beëindig armoede in al haar vormen. 2. Geen honger – Beëindig honger en bevorder duurzame landbouw. 3. Goede gezondheid en welzijn – Verzeker goede gezondheidszorg en welzijn voor iedereen. 4. Kwaliteitsonderwijs – Zorg voor inclusief en gelijkwaardig onderwijs. 5. Gendergelijkheid – Bereik gelijkheid tussen mannen en vrouwen. 6. Schoon water en sanitair – Verzeker toegang tot water en sanitaire voorzieningen. 7. Betaalbare en duurzame energie – Verzeker toegang tot betaalbare, betrouwbare en duurzame energie. 8. Werk en economische groei – Bevorder duurzame economische groei en fatsoenlijk werk. 9.
Industrie, innovatie en infrastructuur – Bouw veerkrachtige infrastructuur en stimuleer innovatie. 10. Ongelijkheid verminderen – Verminder ongelijkheid binnen en tussen landen. 11. Duurzame steden en gemeenschappen – Maak steden inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. 12. Verantwoorde consumptie en productie – Zorg voor duurzame consumptie- en productiepatronen. 13. Klimaatactie – Neem dringend actie tegen klimaatverandering en haar gevolgen. 14. Leven in het water – Bescherm oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen. 15. Leven op het land – Bescherm ecosystemen, bossen en biodiversiteit. 16. Vrede, justitie en sterke publieke diensten – Bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen. 17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken – Versterk het wereldwijde partnerschap voor duurzame ontwikkeling. Gemeenten4GlobalGoals Onze gemeente is onderdeel van het landelijke initiatief Gemeenten4GlobalGoals, gecoördineerd door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Meer dan 100 Nederlandse gemeenten doen mee en zetten de ontwikkeldoelstellingen in als leidraad voor lokaal beleid en maatschappelijke betrokkenheid. Het doel is om bewustwording te vergroten, inwoners en partners te activeren, en beleidskeuzes te spiegelen aan duurzame waarden.
Via dit netwerk delen gemeenten kennis, werken samen aan SDG-monitoring en organiseren acties, bijvoorbeeld tijdens de jaarlijkse SDG Action Day of de Global Goals Gemeenteweek. Naar een groeimodel voor de ontwikkeldoelstellingen De gemeente ziet de ontwikkeldoelstellingen (SDG’s) als een waardevol kader om integraal en duurzaam te werken aan maatschappelijke opgaven. Tegelijkertijd vraagt een volledige koppeling aan lokaal beleid en uitvoering om een stapsgewijze aanpak. Daarom wordt gekozen voor een groeimodel, waarin we ons als organisatie en als gemeenschap geleidelijk ontwikkelen in het toepassen en uitdragen van de doelstellingen. We richten ons vooral op bewustwording, oriëntatie en het creëren van samenhang.
10
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Een logische vervolgstap is om in de komende bestuursperiode enkele doelstellingen specifiek te benoemen als prioriteit, passend bij de lokale context. Door gerichte aandacht te geven aan deze doelen, kunnen we ervaring opdoen met integratie in beleid, uitvoering en samenwerking met partners. Zo bouwen we aan een stevige basis voor de verdere toepassing van de Global Goals in de toekomst.
11
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
Financiële positie Geprognosticeerde balans 2026-2029* (Bedragen x € 1.000) 31 december Activa 2026
31 december 2027
31 december 2028
31 december 2029
Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Voorraden
3.685 112.532 6.351 -268
3.488 115.144 6.351 -550
3.291 112.208 6.351 40
3.094 107.505 6.351 40
Totaal activa
122.300
124.432
121.889
116.989
Algemene reserve Bestemmingsreserves Voorzieningen Vaste schulden
15.907 41.559 6.561 43.361
15.907 40.828 6.288 40.221
15.907 40.692 6.015 37.081
15.907 39.944 5.742 33.941
Resultaat begroting
-210
-574
-2.570
-2.766
Totaal passiva
107.177
102.670
97.124
92.768
Financieringsbehoefte
15.123
21.762
24.765
24.222
Passiva
* voor specificaties van de geprognosticeerde balans zie de Financiële begroting.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door structurele begrotingsoverschotten en/of maatregelen die structurele middelen generen. Tegenvallers en risico’s van structurele aard met financiële gevolgen voor de langere termijn kunnen in beginsel niet worden gedekt uit de incidentele weerstandscapaciteit. Zodra structurele risico’s zich voordoen zullen deze moeten worden vertaald naar de meerjarenbegroting. Incidenteel kunnen voor tegenvallende lastenontwikkelingen echter wel bedragen onttrokken worden aan de Algemene reserve. De meerjarenraming vertoont in 2029 een structureel begrotingstekort van € 196.000,00. In het kader van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de ondergrens van de Algemene reserve gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. Deze capaciteit wordt bepaald door het totaal van de financieel gekwalificeerde risico’s te vermenigvuldigen met een ratio van 1,15. Voor 2026 betekent dit dat de Algemene reserve op basis van het totaal van de gekwalificeerde risico’s van € 3,9 miljoen daarom afgerond minimaal € 4,5 miljoen (€ 3,9 miljoen x 1,15) moet bedragen. Eventuele tekorten leggen beslag op de Algemene reserve tot aan de ondergrens en resterende tekorten worden gedekt uit de bestemmingsreserve Verkoop aandelen Essent.
De verwachte standen van de Algemene reserve en de reserve Verkoop aandelen Essent bedragen per 1 januari 2026 respectievelijk € 15,9 miljoen en € 14,0 miljoen. 12
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Weerstandsvermogen (incidenteel) (x € 1.000) 1 januari 2026
31 december 2026
Beschikbare weerstandscapaciteit (a) Benodigde weerstandscapaciteit (b)
€ 29.200 € 4.250
€ 29.200 € 3.900
Weerstandsvermogen (a-b) Ratio weerstandscapaciteit (a/b)
€ 24.950 6,87
€ 25.300 7,49
In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit per 31 december 2026 geraamd op € 29,2 miljoen. Op basis van de vastgestelde ratio van 1,15 is de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit voldoende voor de dekking van de incidentele risico’s (per 31 december 2026 totaal € 3,9 miljoen). Risico’s Het risicoprofiel is toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierin zijn de volgende structurele risico's weergegeven. Sociaal domein Binnen het sociale domein lopen wij met name bij de uitvoering van de taken financiële risico’s. Deze worden vooral veroorzaakt door het open-einde karakter van de regelingen. Jeugdzorg De afgelopen jaren is de roep om fundamentele hervorming van de jeugdhulp in Nederland sterker geworden. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van twee samenhangende beleidslijnen: de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. De Groninger gemeenten hebben afgesproken om als robuuste regio gezamenlijk invulling te geven aan de landelijke ontwikkelingen en regionale bewegingen in het jeugdhulplandschap. Hiervoor is de regionale ontwikkelagenda en beleidskader ‘langjarig perspectief transformatie jeugdhulplandschap in Groningen’ opgesteld.
De inzet van deze ontwikkelagenda is om in onderlinge samenhang, stap voor stap het jeugdhulplandschap per segment verder te transformeren. Dit betreft de basishulp jeugd en gezin, de aanvullende hulp, de hoogspecialistische hulp en de schaarse voorzieningen die regionaal en landelijk worden ingekocht. De gemeente Stadskanaal is gestart met de voorbereidingen voor het lokaal contracteren van de basis jeugdhulp inclusief het versterken van de toegang. Parallel hieraan wordt eind 2025 de regionale aanbesteding voor Hoogspecialistische jeugdhulp opgestart. Beoordeling financiële kengetallen Het overzicht van de berekende kengetallen is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Op basis van deze kengetallen voor de begroting 2026 kunnen we concluderen dat onze financiële positie goed is. De solvabiliteitsratio van 47% geeft aan dat we voldoende in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen. De boekwaarden van de grondexploitatie zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. Het kengetal structurele exploitatieruimte is in 2026 is marginaal negatief. De meerjarenraming laat hetzelfde beeld zien. Dit volgt de ontwikkeling van de meerjarige begrotingssaldi. Wanneer we het structurele tekort in het kader van onze financiële kengetallen bekijken dan is er nog belastingcapaciteit aanwezig om dit op te kunnen vangen.
Daarnaast kan er worden gekeken naar andere maatregelen.
13
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Voor incidentele tegenvallers is er incidentele weerstandscapaciteit aanwezig (zie onder weerstandsvermogen), inzet hiervan is wel van invloed op de solvabiliteitsratio. Investeringen In de meerjarenraming is het Overzicht investeringen 2026-2029 opgenomen. Het geraamde bedrag voor 2026 is € 14.802.385,00. Voor deze investeringen wordt u gevraagd kredieten beschikbaar te stellen (zie de bijlage). De lasten die samenhangen met deze investeringen zijn opgenomen in de begroting. In de periode 2027-2029 is totaal € 9.625.125,00 aan voorgenomen investeringen geraamd. Deze investeringen vinden hun basis in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 en de Perspectiefnota 2025-2028.
Sportvelden Nieuwbouw onderwijsvoorziening Maarsveld Uitvoeringsprogramma wegen Civiele kunstwerken Openbare verlichting Beschoeiing Riolering divers Uitvoeringsprogramma wegen MJP vervangingsinvesteringen Totaal
2026 950.000 9.144.800
2027 600.000
2028
2.526.350 1.000.000 367.500
4.600.000 1.000.000 233.000 650.000
460.000 900.000 286.000
264.175 7.347.175
252.875 1.898.875
165.000 396.750 252.000 14.802.400
2029
379.075 379.075
De totale boekwaarde van de investeringen bedraagt per 1 januari 2026 € 111.900.000,00 en per 31 december 2026 € 117.000.000,00. De investeringen zijn geactiveerd onder aftrek van bijdragen van derden. Bijdragen uit reserves zijn niet in mindering gebracht op het investeringsbedrag, maar vallen vrij met jaarlijkse termijnen gelijk aan de afschrijvingsperiode van de investering. Deze bijdragen zijn gestort in de bestemmingsreserve Bijdragen in kosten activa. De boekwaarde van deze bestemmingsreserve bedraagt per 1 januari 2026 € 15.000.000,00 en per 31 december 2026 € 14.300.000,00. Financiering De investeringen van onze gemeente worden gefinancierd met eigen en vreemd vermogen. Onder eigen vermogen vallen algemene reserves en bestemmingsreserves (boekwaarde per 1 januari 2026 € 58,2 miljoen), onder vreemd vermogen vallen voorzieningen en de langlopende geldleningen (boekwaarde per 1 januari 2026 € 53,3 miljoen). De totale boekwaarde per 1 januari 2026 van de financieringsmiddelen bedraagt € 111,5 miljoen. Het financieringstekort op de boekwaarde van de investeringen bedraagt € 0,4 miljoen (€ 111,9 miljoen -/- € 111,5 miljoen). De boekwaarde van de vlottende activa is per 1 januari 2026 € 283.000,00. Het totale financieringstekort per 1 januari 2026 bedraagt dan afgerond € 643.000,00. Wij hanteren een systematiek van totaalfinanciering.
Zonodig zullen wij, afhankelijk van de ontwikkelingen in de financieringsbehoefte, voor de vaste financieringsmiddelen en de liquiditeitspositie, vaste geldleningen afsluiten. Rentelasten Om een reëel beeld van de investeringslasten te geven berekenen wij rente over de interne financieringsmiddelen (eigen vermogen en voorzieningen). Het verschil tussen de totaal geraamde rentelasten van de financieringsmiddelen (intern en extern) en de toegerekende omslagrente over investeringen is opgenomen in de raming van algemene 14
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN dekkingsmiddelen, taakveld Treasury. De berekening van dit renteresultaat is opgenomen in de paragraaf Financiering (renteschema). Door de reserves en voorzieningen voor financiering te gebruiken, besparen wij rente op geldleningen van derden. De toegerekende rente wordt bepaald aan de hand van het gewogen gemiddeld rentepercentage op vreemd vermogen. De rente over de reserves en voorzieningen komt ten gunste van algemene dekkingsmiddelen. Voor een deel wordt na resultaatbepaling rente aan bestemmingsreserves toegevoegd. Op basis van de verwachte stand van de reserves en voorzieningen per 1 januari 2026 is de totale bespaarde rente in 2026 geraamd op € 1.302.000,00. Ten gunste van de algemene dekkingsmiddelen is totaal € 1.002.000,00 geraamd. Aan de bestemmingsreserves is € 300.000,00 rente toegevoegd. Overzicht rentelasten Toegerekende rentelasten Bespaarde rente Renteresultaat Netto (externe) rentelasten
€ € € €
Bedrag 2.132.000,00 -1.302.000,00 25.000,00 855.000,00
15
BEGROTING
BELEIDSBEGROTING
Programmaplan
LEESWIJZER PROGRAMMAPLAN Algemeen De "Kaders" die door u zijn vastgesteld zoals beleidsnota’s of bovengemeentelijke nota’s die betrekking hebben op de programma’s zijn niet opgenomen in de begroting. U kunt ze vinden op www.stadskanaal.bestuurlijkeinformatie.nl (iBabs) en op www.lokaleregelgeving.overheid.nl. De programma's zijn opgebouwd door antwoord te geven op de zogenaamde drie "W"-vragen: "Wat willen wij bereiken?", "Wat doen wij daarvoor?" en "Wat mag het kosten?". Het programmaplan bevat verder het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en het overzicht van de kosten van overhead. Programmanaam De begroting kent vier programma's. Onder de naam van het programma is aangegeven welke taakvelden onder dit programma vallen. Wat willen wij bereiken? Maatschappelijk effect Hier worden de maatschappelijke effecten genoemd die beoogd worden met het programma. Nieuw beleid Hier staan de nieuwe beleidsprioriteiten. De indeling is als volgt: 1. Prioriteiten als gevolg van wettelijke verplichtingen 2. Prioriteiten als gevolg van aangegane eigen verplichtingen 3. Prioriteiten als gevolg van wensen/ambities Onder nieuw beleid vatten wij alleen die beleidsprioriteiten waarvoor tot dusver nog geen budget beschikbaar gesteld is. Dus nieuw beleid = nieuw geld. Beleidsindicatoren Hier zijn de beleidsindicatoren die tot het programma behoren opgenomen.
Gemeenten moeten voor de verplichte beleidsindicatoren gebruik maken van de (landelijke) publicatie van bestaande bronnen. De brongegevens zijn niet de eigen gegevens van onze gemeente, waar van toepassing zijn de beleidsindicatoren toegelicht. Naast de verplichte beleidsindicatoren zijn bij programma 1 Participatie eigen indicatoren opgenomen. Wat doen wij daarvoor? Hier worden van de taakvelden die tot het programma behoren de belangrijkste activiteiten genoemd. Indien van toepassing wordt het nieuwe beleid nader uiteengezet. Daarna worden de activiteiten van het bestaande beleid van de taakvelden genoemd. Bestaand beleid kan overigens wel nieuwe activiteiten bevatten, waarvan de kosten gedekt worden uit bestaande en voor dat doel beschikbaar gestelde budgetten. Wat mag het kosten? Lasten en baten Hier worden de lasten en de baten van zowel het nieuwe als het bestaande beleid van het programma in één totaal vermeld. Taakvelden Hier worden de lasten en baten gespecificeerd naar taakvelden.
17
Toelichting Hier is aangegeven (indien van toepassing) welk deel van de ramingen betrekking heeft op nieuw beleid. Eventueel wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van het begrotingsjaar. Het verschil tussen de cijfers van 2026 en 2025 is beknopt toegelicht. Het verschil in de totale apparaatskosten (personeelskosten programma’s en totale kosten overhead) wordt in het Overzicht overhead toegelicht. Meerjarenraming Hier wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van de meerjarenraming 2027-2029. Mutaties reserves Hier wordt een toelichting gegeven op de geraamde mutaties reserves die betrekking hebben op het programma.
18
Programma's
1. PARTICIPATIE Meedoen en Zelfredzaamheid Taakvelden Economie en Sociaal domein
Wat willen wij bereiken? Maatschappelijke effecten Ons beleid is erop gericht dat onze inwoners op een gezonde, gelukkige en veilige manier meedoen in de samenleving. Zij zijn zelf- en samen redzaam, ook als zij beperkingen hebben. Zij kunnen zolang dat lukt in hun eigen woonomgeving wonen. We staan voor een gemeente die mensen ondersteunt in hun bestaanszekerheid als het even of langere tijd niet op eigen kracht of met hulp van een eigen netwerk lukt. Daarmee voorkomen we dat kleinschalige problemen op langere termijn escaleren en zware hulp en ondersteuning nodig zijn. We stimuleren eigen initiatief van inwoners en juichen creatieve ideeën toe om zorg en ondersteuning met meer eigen regie van eigen inwoners. We verbinden partners in het veld aan elkaar en helpen ervoor te zorgen dat elke inwoner de juiste ondersteuning bij hulpvragen weet te vinden. Effecten taakvelden Economie - Een aantrekkelijke gemeente zijn en blijven voor ondernemers, waar middelgrote en kleine bedrijven floreren. - Behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in het algemeen en waar mogelijk de vestiging van bedrijven, die laaggeschoold werk bieden, in combinatie met een goede en praktische aansluiting in opleidingen. - Goede samenwerking en aansluiting tussen onderwijs, regionaal bedrijfsleven en overheid.
- Realisatie Innovatiewerkplaats en commerciële werkplaatsen, samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. - Meer werkgelegenheid in de regio Zuidoost Groningen, bij voorkeur in de circulaire economie. - Het mogelijk maken van diverse en aantrekkelijke warenmarkten. - Samenwerking met de regio en de provincie om goede recreatieve en toeristische verbindingen tussen zowel het gebied Westerwolde, de Veenkoloniën als de Drentse Hondsrug te realiseren. Effecten taakvelden Sociaal domein - Het ondersteunen van inkomen en bestaanszekerheid voor inwoners, die niet of onvoldoende in de kosten van eerste levensbehoeften kunnen voorzien. Dit voorkomt problemen in het maatschappelijk functioneren. - Een samenhangend aanbod van hulpverlening en laagdrempelige voorzieningen, die participatie en zelfredzaamheid en het langer thuis kunnen blijven wonen bevorderen, ook als de (psychische) kwetsbaarheid toeneemt. - Efficiënt gebruik van onze welzijnsaccommodaties. - We bevinden ons momenteel in fase twee van de Vastgoednota: het formuleren van beleid voor de verhuur aan maatschappelijke organisaties. In juni 2025 zijn hiervoor twee informatieavonden georganiseerd. Op basis van de huidige planning werken we toe naar het vaststellen van het raamwerk. Naar verwachting zal fase twee begin 2026 ter vaststelling aan de raad worden aangeboden.
Dit vormt een belangrijke stap richting de verdere uitwerking van de Vastgoednota. - Deelname van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en een arbeidsbeperking aan onze samenleving. - De participatie uitkering is zoveel mogelijk een tijdelijke situatie. Inwoners hebben structureel een duurzaam perspectief voor een toekomst met werk. - Het op creatieve manieren doorbreken van generatiearmoede, door bijvoorbeeld het inzetten van buddy's. - Door middel van extra inzet op vroegsignalering gaat de schuldenlast van onze inwoners naar beneden en/of wordt voorkomen dat er een schuldenlast ontstaat. - Iedere inwoner, ook wie kwetsbaar is of een beperking heeft, moet volwaardig kunnen meedoen, op school, op het werk en in de samenleving. Uitsluiting en discriminatie worden actief bestreden. We bieden gerichte ondersteuning, zodat iedereen naar eigen vermogen kan participeren en gelijke kansen krijgt om bij te dragen. 19
Beleidsindicatoren (zie leeswijzer)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven) Banen Werkloze jongeren Netto arbeidsparticipatie Bijstandsuitkeringen Kinderen in uitkeringsgezin Aantal re-integratievoorzieningen Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met delict voor de rechter Jongeren met jeugdreclassering
Eenheid % aantal per 1.000 aantal per 1.000 % % aantal per 10.000 % aantal per 10.000
Periode 2023 2023 2023 2023 2024 2024 2023 2024
Gemeente 45,6 148,1 659,3 4 69.6 386,7 7 265,8
Nederland 54,2 181,8 836,6 2 73,2 343,6 6 203,1
aantal per 10.000
2024
1.260
720
% % % %
2024 2024 2024 2024
15,4 1,9 1 0,7
13,7 1 1 0,4
Bron: Waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording)
Toelichting 1. De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen. 2. Het aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 3. Het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. 4. Het percentage personen van 16 tot en met 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven en geen baan hebben als werknemer. 5. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. 6. Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015) per 10.000 inwoners. 7. Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 8. Het aantal lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 9. Het aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. 10.
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 11. Het percentage jongeren tot 18 jaar met een door de rechter dwingend opgelegde jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 12. Het percentage jongeren (12 tot en met 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. 13. Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Afwijkingen Gemeente ten opzichte van Nederland 1. Het aantal banen is in verhouding lager dan het landelijk gemiddelde, dit komt ook tot uiting in de indicator van het aantal banen. Het aantal banen in onze regio is sinds jaar en dag lager dan landelijk gemiddeld. 2. Hoewel het aantal vestigingen per 1.000 inwoners in Stadskanaal licht is gestegen sinds 2019, blijft het structureel achter bij de landelijke ontwikkeling. De afwijking is stabiel rond de 40 vestigingen per 1.000 inwoners, wat neerkomt op een afwijking groter dan 5%. Onze gemeente groeit wel mee met de landelijke stijging, maar ontwikkelt zich beduidend trager. Dit is ook een actueel thema binnen de Economische Agenda vanuit Nij Begun. Met een generatielange inzet van dertig jaar en een flinke investering wordt de regio op het nationaal gemiddelde van brede welvaart gebracht.
Op het thema toekomstbestendige economie en het bevorderen van ondernemerschap bestaan de ambities onder andere uit het laten 20
3. 4.
6.
7. 8. 9. 10. 11. 12. 13.
toenemen van het aantal snelgroeiende vestigingen tot het landelijke gemiddelde en het halveren van de achterstand op het landelijke gemiddelde als het gaat om het gestarte aantal vestigingen per 1.000 inwoners. Het aantal banen in is onze regio sinds jaar en dag lager dan het landelijk gemiddelde, veel laaggeschoolde banen zijn in het verleden verdwenen door de sluiting van fabrieken in de regio. De meeste jongeren met mogelijkheden gaan naar school of zijn aan het werk. Jongeren, die ondersteuning nodig hebben, worden begeleid door team Werk en worden begeleid naar (baanafspraak)banen of beschut werk. De inwoners met goede kansen op de arbeidsmarkt zijn in de laatste jaren uitgestroomd naar werk. De inwoners, die nu nog een bijstandsuitkering ontvangen, hebben vaak een grote afstand tot de arbeidsmarkt en meer begeleiding nodig. Inherent aan een hoger aantal inwoners met een bijstandsuitkering is ook het aantal kinderen dat opgroeit in een gezin met een bijstandsuitkering hoger. Wij zetten meer re-integratievoorzieningen in dan het landelijk gemiddelde. Dit komt, doordat we inwoners met een bijstandsuitkering goed in beeld hebben en begeleiding bieden vanuit het TDC. Wij zetten meer Wmo-maatwerkvoorzieningen in dan landelijk gezien. Dit beeld sluit aan bij de groeiende groep ouderen in Stadskanaal en de hulpvragen die hieruit voortvloeien.
In Stadskanaal leven meer gezinnen met een lager sociaaleconomische status met een relatief hoog percentage aan mentale problematiek. Dit is terug te zien in verhoogde aanvragen jeugdhulp. Zie onder punt 10. Zie onder punt 13. De indicatoren onder punt 12 en 13 worden meegenomen in een onderzoek naar jeugdcriminaliteit, waarvan eind 2025 de eerste resultaten opgeleverd zullen worden.
21
Overige indicatoren (zie leeswijzer)
Indicator voorzieningen Aantal uitkeringsgerechtigden Uitstroom uit de uitkering Aantal aanvragen bijzondere bijstand Aantal Bewindvoering Instroom Schuldhulpverlening (SHV) Aantal Schuldregelingen Aantal Budgetbegeleiding Aantal Wet Sanering Natuurlijke Personen (WSNP) Uitstroom SHV Aantal trajecten Vroegsignalering Aantal in behandeling bij Humanitas-thuisadministratie Aantal in behandeling bij Stichting Leergeld Aantal in behandeling bij Jeugdfonds Sport en Cultuur Aantal meldingen vroegsignalering Bereik vroegsignalering na de melding
Indicator arbeidsparticipatie Verbetering trede 3 t.o.v. peildatum 1 januari ¹ Plaatsing op werkstages ² Plaatsing op reguliere en gesubsidieerde arbeid ³ Aantal WSW plaatsen Wedeka ⁴
Rekening 2024 766 224 683 367 140 134 191 8 58 93 149 476 175 n.v.t n.v.t
Begroting 2025 805 250 900 450 160 150 300 20 100 100 200 200 200 1.800 25%
Begroting 2026 775 225 900 450 180 160 300 20 100 120 200 300 200 1.800 30%
Rekening 2024 12% 132 149 428
Begroting 2025 20% 125 110 450
Begroting 2026 15% 125 125 410
¹ Percentage van het aantal klanten die op 1 januari in trede 3 geregistreerd staan en naar treden 4, 5 of 6 doorstromen, dan wel uitstromen (naar werk).
² Gemiddeld aantal klanten die via een werkstage intern (bij Wedeka) of extern (bij reguliere werkgevers) werkervaring opdoen.
³ Regulier werk inclusief parttime, afspraakbanen, beschut werk en uitzendbanen. ⁴ Betreft het aantal subsidiabele eenheden.
In verband met de veranderende arbeidsmarkt, doelgroep én het opzetten van het Ontwikkelcentrum in Stadskanaal stellen we voor om bij de begroting 2027 te komen met nieuwe indicatoren arbeidsparticipatie, zodat deze passen bij de uitvoeringspraktijk.
22
Wat doen wij daarvoor? Bij dit programma staan meedoen, zelfredzaamheid en bestaanszekerheid centraal. Belangrijk uitgangspunt is dat de gemeente een ondersteunende en faciliterende rol heeft en dat inwoners en ondernemers zelf verantwoordelijk zijn. Daar waar de veiligheid van onze burgers en vooral minderjarige jongeren in het geding is, wordt van ons als gemeente (ook) verwacht dat wij daadkrachtig ingrijpen met maatregelen in de sfeer van drang en soms zelfs dwang. ‘Werk, werk, werk’ is voor ons een belangrijk thema. Wij zien een ambitieuze rol weggelegd voor de gemeente om de verdere ontwikkeling van de lokale en regionale economie te versterken. In samenwerking met ondernemers en onderwijs beogen we om de kansen op werk voor al onze doelgroepen te vergroten, zeker nu er op dit moment sprake is van krapte op de arbeidsmarkt. We zetten in op een goede match tussen wat de markt aan competenties vraagt en de competenties van de werkzoekenden die wij binnen ons team Werk begeleiden. Via de Regio Deals en het Nij Begun wordt met bewoners en organisaties samengewerkt aan het verbeteren van de brede welvaart. TAAKVELDEN ECONOMIE Fysieke bedrijfsinfrastructuur - Ondersteuning bieden bij de verdere ontwikkeling van Makeport Mercurius en, als dat nodig is, een gebiedsgerichte aanpak voor het Mercurius Business Park.
- Wij treden op als intermediair op het gebied van bedrijventerreinen. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen - De accountmanager bedrijven en beleidsmedewerker economische zaken zijn het aanspreekpunt (‘loket') voor het bedrijfsleven (inclusief de agrarische sector). - Wij zullen actief meewerken aan initiatieven tot vestiging en uitbreiding van bedrijven, om de structuur en werkgelegenheid van de gemeente te versterken. - Wij trekken samen op met het Stadskanaalster bedrijfsleven om de economische structuur in onze gemeente te versterken. Wij acteren actief op signalen en kansen in ons werkgebied en zoeken waar mogelijk samenwerking met regionale partners en de provincie. Werkgelegenheid voor de doelgroep van de Participatiewet heeft daarbij extra onze aandacht. - De gemeente is zichtbaar door haar aanwezigheid bij diverse overlegorganen van handels- en winkeliersverenigingen. Wij onderhouden onze contacten en zorgen voor regelmatige bedrijfsbezoeken. - We bieden een evenwichtige en aantrekkelijke warenmarkt met breed assortiment in Stadskanaal en Musselkanaal voor het winkelend publiek. Economische promotie - Signalen voor nieuwe vestiging van bedrijven vanuit het netwerk worden opgevolgd door de accountmanager bedrijven. - Samen met onze buurgemeenten geven we uitvoering aan de marketingactiviteiten en de informatievoorziening aan toeristen.
- Ondersteunen van het routebureau (wandelen, fietsen en varen) in Groningen. - Het scheppen van goede voorwaarden en faciliteren van (toeristische) markten, evenementen en voorzieningen. - Ondersteuning van de agrarische sector bij het invullen van de transitie van het landelijk gebied. - Met de recreatieve sector invulling geven aan de ambitie uit het bestuursakkoord om de samenwerking te zoeken in de regio en met de provincie via het baanbrekersproject, om goede recreatieve en toeristische verbindingen te slaan tussen zowel het gebied Westerwolde, de Veenkoloniën als de Drentse Hondsrug.
23
TAAKVELDEN SOCIAAL DOMEIN Samenkracht en burgerparticipatie Activiteiten maatschappelijk werk - Het subsidiëren en laten uitvoeren van basistaken door het Algemeen maatschappelijk werk (Amw). - Het (co)subsidiëren van een organisatie die slachtofferhulp biedt. - Subsidiëring van het steunpunt Mantelzorg/vrijwillige thuiszorg (als onderdeel van het budgetsubsidiecontract met Stichting Welstad). - Uitvoering "Blijk van Waardering" voor mantelzorgers, die intensieve zorg bieden, inclusief jonge mantelzorgers. - Inzet van activiteiten, gericht op jonge mantelzorgers. - Uitvoering "Blijk van Waardering" voor ouders, die pleegzorg bieden aan jeugdigen in onze gemeente. - Het 24 uur per dag bieden van (vrijwillige) telefonische bereikbaarheid (zogenaamd luisterend oor). Dit wordt uitgevoerd door "De Luisterlijn" van het programma "Eén tegen Eenzaamheid". - "Blijk van waardering" voor vrijwilligers middels de vrijwilligersprijs. - Uitvoering geven aan de Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen. De wettelijke taken (de behandeling en registratie van meldingen) zijn belegd bij het provinciale Discriminatie Meldpunt Groningen (DMG). - In 2026 gaan wij door met de uitvoering van de werkwijzen vanuit de Wet Inburgering 2021, samen met onze maatschappelijke samenwerkingspartners.
Activiteiten Voorzieningen Wmo - In 2026 worden de aanbestedingen afgerond voor hulpmiddelen en trapliften. - De aanbesteding van Publiek Vervoer wordt in 2026 uitgevoerd. - Er zullen voorbereiding getroffen worden voor de verwachte invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo per 2027. - Het houden van toezicht op de rechtmatigheid (Jeugd en Wmo) en kwaliteit (Wmo) van onze voorzieningen. Activiteiten Inburgering - Het bieden van maatschappelijke begeleiding door Stichting Vluchtelingenwerk aan statushouders, die door het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) aan de gemeente Stadskanaal zijn toegewezen. - Het bieden van participatieverklaringstrajecten (PVT) door Stichting Vluchtelingenwerk aan statushouders, die door het COA aan de gemeente Stadskanaal zijn toegewezen. - Het bevorderen van de vroegtijdige integratie en participatie van statushouders aan de hand van afspraken op het gebied van scholing, onderwijs, werk, gezondheidszorg, veiligheid, jeugdhulp en huisvesting. Voor alle statushouders wordt een Plan Inburgering en Participatie (PIP) opgesteld. - Het realiseren van de taakstelling op het gebied van huisvesting van vergunningshouders. - Diverse (duale) trajecten aanbieden voor onze statushouders. "Bewegen Werkt" is hier een voorbeeld van.
Activiteiten Welzijn breed - Onderdeel van het lokaal plan van de aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA); de aanpak van eenzaamheid. - Doorontwikkelen van de integrale visie op de toegang "Stadskanaal, samen met de burger". - Het organiseren van afstemming met ketenpartners, waaronder het versterken van de samenwerking tussen het sociaal domein, publieke gezondheid en het medisch domein (zorgkantoor, zorgverzekeraar, wijkverpleegkundigen, huisartsen en specialistische medische zorg). Dit betreft in ieder geval taken, die voortvloeien uit het in 2023 afgesloten Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Zie ook programma 4 Dienstverlening. - Ambtelijke ondersteuning van de Participatieraad Stadskanaal. - Coördinatie budgetsubsidie Stichting Welstad. - Uitvoeren van het wettelijk verplichte cliënt-ervaringsonderzoek en deelname aan de monitor sociaal domein.
24
-
-
-
-
Uitvoeren Actieagenda Lokale Inclusie Stadskanaal 2021-2024. Wij toetsen onder andere plannen in de openbare ruimte aan de hand van een Programma van Eisen (PvE) met een checklist, die is opgesteld vanuit de Actieagenda Lokale Inclusie. Er is in 2025 een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar de website www.samenstadskanaal.nl (onze sociale kaart), om de website beter te positioneren. In april 2025 zijn de conclusies en aanbevelingen uit dit haalbaarheidsonderzoek gepresenteerd. Op basis van deze aanbevelingen wordt gekeken hoe we verder gaan met de website. Een bijdrage leveren aan visies, programma’s en projectenagenda’s voor de wijken en dorpen volgens het programma wijkgericht werken. Zie ook programma 3 Leefbaarheid. Inzet en samenwerking met buurtwerkers en het verstrekken van wijkbudgetten aan wijkraden. Actualiseren van het beleid Wijkgericht Werken. Uitvoering van de Woonzorgvisie in samenhang met de Woonvisie. Het uitvoeren van het concept van Welzijn op Recept door toevoeging van een welzijnscoach aan elke huisartsenpraktijk. Dit is een van de verplichte ketenaanpakken vanuit het GALA en het IZA. Zie ook programma 4 Dienstverlening. De inzet van het sociaal domein versterken bij de aanpak van de wachtlijsten in de Geestelijke gezondheidszorg (Ggz), door uitvoering van Voorzorggroepen en het MOI-/Verkennend gesprek.
Met het sluiten van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) op 3 juli 2025 wordt verder ingezet op een versterking van de domein overstijgende samenwerking tussen het medisch en sociaal domein, met onder meer aandacht voor passende zorg en gelijkwaardiger toegang, preventie en verkorting van wachtlijsten.
Activiteiten Sociaal cultureel werk - Uitvoering van sociaal cultureel werk, ouderenwerk, algemeen maatschappelijk werk/buurtwerk, mantelzorgondersteuning, vrijwilligerswerk, brede scholen, combinatiefunctionaris Cultuur & Sport (buurtsportcoaches) en het jeugd- en jongerenwerk op basis van een met Stichting Welstad afgesproken werkprogramma waarin de diverse werkzaamheden op acht thema's zijn geclusterd. - Cofinanciering van de buurtsportcoaches, die ingezet worden door schoolbesturen in het primair onderwijs. - Het realiseren van een juiste afstemming tussen vraag en aanbod met betrekking tot het gebruik van gemeentelijke panden door sociaal-maatschappelijke partijen. - De exploitatie van buurthuizen en multifunctionele accommodaties, inclusief het optimaliseren van het beheer en gebruik van deze accommodaties (bijvoorbeeld ruimtes efficiënter inzetten door medegebruik). Ook werken wij verder aan de vastgoedexploitatie op basis van uniforme huren. Activiteiten Kinderopvang - Gezinnen, waarin sprake is van een problematische gezinssituatie vanwege sociale en/of medische problematiek, kunnen tijdelijk gebruik maken van kinderopvang voor kinderen tot en met 12 jaar, wanneer zij geen recht op kinderopvangtoeslag hebben, - De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Groningen voert wettelijk verplichte inspecties in de kinderopvang uit.
Gastouderbureaus, gastouders, kinderdagverblijven en organisaties voor buitenschoolse opvang en peuterspeelzalen, die voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen, worden opgenomen in het Landelijk Register Kinderopvang. De gemeente kan in geval van tekortkomingen handhavend optreden. Toegang en eerstelijnsvoorzieningen - Ook in 2026 zal een team van consulenten integraal samenwerken om inwoners te helpen, die op verschillende leefgebieden tegelijk problemen hebben. Denk aan zaken zoals wonen, werk, opvoeding, psychische gezondheid, schulden en veiligheid thuis. Dit betekent dat ze niet los van elkaar hulp coördineren, maar samen kijken wat iemand nodig heeft. Ze houden hierbij rekening met verschillende wetten en beleid, zoals de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning), Jeugdwet, Participatiewet en hulp na detentie. In plaats van dat inwoners van hulpverlener naar hulpverlener worden doorgestuurd, (‘estafettehulp’) zorgt dit team voor een gezamenlijke aanpak. Zo krijgen inwoners sneller passende ondersteuning. - De inzet van onafhankelijke cliëntondersteuning, tolk (anderstaligen) of een doventolk voor het gehele sociaal domein. - In 2026 geven we verder vorm aan een lokale netwerksamenwerking, in lijn met landelijke en regionale ontwikkelingen. Het doel is om een effectieve samenwerking op te zetten voor onze ambulante 25
jeugdvoorzieningen, waarbij taakgericht werken centraal staat. We willen professionals zoveel mogelijk ruimte geven om hun werk goed te doen. Daardoor kunnen zij eerder handelen, wachttijden verkorten en sneller passende hulp bieden, dichtbij huis. We verwachten dat deze nieuwe manier van samenwerken in de eerste twee jaar (tot en met 2027) nog geen kostenbesparing oplevert ten opzichte van 2025. Vanaf 2028 is het de verwachting dat de kosten zullen stabiliseren of zelfs dalen, dankzij het duurzaam lokaal gecontracteerde aanbod. Inkomensregelingen - Inwoners van de gemeente, die niet of in onvoldoende mate in de noodzakelijke kosten van het bestaan kunnen voorzien, kunnen aanspraak maken op een inkomensondersteunende gemeentelijke voorziening op grond van de Participatiewet. - Op 22 september 2025 is de Lokale Agenda Bestaanszekerheid vastgesteld door de gemeenteraad. De komende jaren gaan we aan de slag met de uitvoeringsagenda die integraal onderdeel is van de Lokale Agenda Bestaanszekerheid. - Ook zal het gebruik van de loonkostensubsidie door de stimulans van het rijk geleidelijk toenemen. Daarom is het gebruik niet naar beneden bijgesteld in de tabel. - De "Participatiewet in Balans" omvat wijzigingen in de Participatiewet om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. Deze wet treedt hoogstwaarschijnlijk per 1 januari 2026 in.
Het jaar 2026 zal in teken staan van de uitvoering van deze wijzigingen. - Inwoners met schulden kunnen de gemeente benaderen en ondersteuning krijgen via de Wet op de schuldhulpverlening. - Vanaf 2026 zal de uitvoering van de schuldhulpverlening wijzigen ten opzichte van 2024. Dit zal een overgang zijn voor inwoners, de gemeente en de GKB. De nieuwe wijze van uitvoering start op 1 oktober 2025. Vanaf dit tijdstip zal de gemeente een aantal taken, die voorheen belegd waren bij de GKB, zelf uitvoeren. De Stichting GKB is per 1 juli 2025 opgericht, na afronding van het sociaal plan en het adviestraject met de ondernemingsraad. De overgang van het personeel en de activiteiten van de Gemeenschappelijke Regeling GKB naar de Stichting vindt plaats op 1 januari 2026. Twaalf gemeenten, waaronder Stadskanaal, sluiten aan bij de nieuwe stichting. - De vroegsignalering, die wettelijk sinds 2021 binnen onze organisatie is belegd, zorgt ervoor dat de gemeente inwoners eerder kan helpen bij beginnende schulden. Deze inzet heeft als doel dat schulden worden voorkomen. Het ligt voor de hand om een deel van de taken, die hieraan raken, ook zelf uit te voeren om de basis van de schuldhulpverlening te verstevigen. Deze taken zijn nu nog belegd bij de GKB. Door vroegsignalering in eigen beheer te combineren met gedeeltelijke uitvoering van schuldhulpverlening ontstaat een integrale aanpak.
De gemeente Stadskanaal zal per 1 oktober 2025 de intake, stabilisatie en financiële begeleiding (budgetbeheer) gaan uitvoeren. - De uitvoering van de nieuwe regelgeving voor terugvordering en verhaal van de participatie uitkering voorkomt dat inwoners, bij onterecht ontvangen uitkeringen, teveel moeten terugbetalen, waardoor zij onder het bestaansminimum zouden terechtkomen. WSW en beschut werk - In het Trainings- en Diagnosecentrum (TDC) werkt Team Werk van de gemeente samen met het leerwerkbedrijf Wedeka en andere samenwerkingspartners om de brede doelgroep van de Participatiewet te begeleiden naar zo regulier mogelijk werk. - Onder regie van de gemeente wordt begeleiding aan de doelgroep Participatiewet vanuit het Ontwikkelcentrum uitgevoerd, waarbij de deelnemers na een persoonlijke diagnose ingedeeld worden op een trede van de participatieladder. In het Ontwikkelcentrum zal de dienstverlening van het TDC een plek krijgen. - Bij de re-integratie van inwoners nemen we de Participatiewet in Balans, die naar verwachting vanaf 1 januari 2026 geldt, als uitgangspunt, we gaan uit van vertrouwen en sluiten aan bij de kansen en mogelijkheden van inwoners. Onze dienstverlening verandert daarmee van 'klantmanager' naar het zijn van een 'gids/coach' voor inwoners in zijn of haar zoektocht naar kansen en ontwikkel mogelijkheden.