Programmabegroting 2025
Tekst van het document
Veel van onze opgaven spelen regionaal. We trekken daarom samen op met buurgemeenten en de Provincie. We vinden het belangrijk dat onze inwoners zich vertegenwoordigd voelen en dat zij zich betrokken voelen bij besluiten die hun woon- of leefomgeving raken. - Vanuit het actieprogramma Versterken Lokale Democratie wordt gewerkt aan betere zichtbaarheid in dorpen en wijken, alternatieve invullingen van raadsvergaderingen en de uitwerking van een jeugdraad en kinderburgemeester. - De Regio Deal is een mooi voorbeeld van samenwerking tussen lokale overheden en de Rijksoverheid. We werken hier samen met het Rijk aan en binnen RegioDeal 2.0. - We nemen deel aan de invulling van Nij Begun. We pakken hierin een actieve rol. - De samenwerking in het kader van de Agenda voor de Veenkoloniën wordt geëvalueerd. Burgerzaken - Net als in 2024 zal ook in 2025 sprake zijn van veel aanvragen voor vernieuwingen van reisdocumenten. Daarnaast is men bezig om het proces rondom het aanvragen van reisdocumenten aan te scherpen in verband met het bestrijden van fraude. Wij blijven deze ontwikkelingen volgen, in 2025 zal hier meer duidelijkheid over komen. - Ook in 2025 blijven wij ons inzetten om onze klanten een optimale dienstverlening te bieden. Dit doen wij door iedere keer processen te verbeteren en zoveel mogelijk aan te sluiten bij de behoeften van onze klanten.
- In 2025 worden geen geplande verkiezingen gehouden. 50
TAAKVELDEN VEILIGHEID Crisisbeheersing en brandweer - We leveren financiële en personele middelen in die functies vervullen in de lokale en regionale piketregeling die bij rampen van toepassing is. - Wij volgen de ontwikkeling van de heroriëntatie van de Veiligheidsregio Groningen (VRG) op de taken en verdeling van de budgetten op de voet en hebben daarbij aandacht voor de specifieke problemen en uitdagingen in onze eigen gemeente. De VRG geeft uitvoering aan de vastgestelde Meerjarenkoers en de Beleidsbegroting 2025. - De VRG zet aanzienlijke stappen in het flexibiliseren en het verbreden binnen het veiligheidsdomein. Tegelijkertijd wordt ingezet op integrale samenwerking tussen de verschillende sectoren. Deze stappen zijn ook nodig in het veranderende landschap van crisisbeheersing. De gemeente (als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling) blijft actief inzetten op het verbeteren en participeren van veiligheid samen met de ketenpartners. Wel blijft hierbij aandacht voor de kosten die hiermee gepaard gaan. - De Objecten Zonder Extern Bluswater (OZEB) zijn in kaart gebracht. Dit zijn er dermate weinig dat er geen aanvullende maatregelen in de fysieke leefomgeving aangebracht behoeven te worden. Standaard zal bij een brand bij een OZEB met twee tankautospuiten worden uitgerukt.
Daarnaast in het onderhoud in beeld gebracht en voldoen wij aan onze verplichtingen op grond van de Bluswaterovereenkomst (gemeente, waterbedrijf en Veiligheidsregio). Activiteiten Omgevingsveiligheid Omgevingsveiligheid, ook wel Externe Veiligheid genoemd is onderdeel van de Omgevingswet. De Omgevingsdienst Groningen voert deze taken voor ons uit. Daarnaast hebben wij bepaalde aspecten opgenomen in ons Omgevingsplan en Omgevingsvisie. Dit heeft niet geleid tot ander beleid of inzicht. Openbare orde en veiligheid - Uitvoering geven aan het vastgestelde integrale veiligheidsbeleid 2025-2029. - Het beleid voor wat betreft de lokale politieprioriteiten wordt gecontinueerd: • sociale wijkproblematiek; • ondermijning (zie nieuw beleid); • geweldszaken inclusief huiselijk geweld; • woninginbraken en woning- en straatovervallen; • cybercriminaliteit; • jeugdaanpak; • bestrijding drugsgebruik en overmatig alcoholgebruik en daaraan gerelateerde criminaliteit en overlast. TAAKVELDEN VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU Volksgezondheid - Uitvoering van de meerjarenagenda Publieke Gezondheid 2023–2026 en bijbehorend uitvoeringsplan de jaarlijks opnieuw vastgestelde Dienst Verlening Overeenkomst (DVO). - In het kader van preventie wordt in provinciaal verband integrale vroeghulp ingezet en voert de GGD-taken op het gebied van vroegsignalering 0-4-jarigen uit.
- Uitvoering openbare preventieve gezondheidszorg en jeugdgezondheidszorg -9 maanden tot 19 jaar (JGZ). Hiervoor worden binnen de Dienstverleningsovereenkomsten (DVO) prestatieafspraken gemaakt tussen de gemeente en de GGD, de scholen, Welstad (buurtsportcoaches) en verslavingszorginstellingen. - Uitvoering van het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) en het daarvoor in 2023 opgestelde Plan van aanpak SPUK GALA Stadskanaal. Voor de uitvoering is een brede specifieke uitkering (SPUK) GALA vastgesteld. Geoormerkt geld is beschikbaar gesteld voor domein overstijgende integrale preventie en gezondheidsbevordering voor de periode van 2023-2025. Voor het jaar 2026 zijn voor acht onderdelen structurele financiële middelen beschikbaar gesteld. Het nieuwe kabinet moet nog een besluit nemen of ze de overige onderdelen ook structureel maken. 51
-
-
-
-
-
Uitvoering van het Integraal Zorgakkoord (IZA) dat in 2023 door VNG, VWS en dertien zorgpartijen werd ondertekend om de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Het IZA is opgesteld vanuit het perspectief van de medische zorg, maar wel in samenhang met het GALA akkoord. Als uitwerking van het IZA is in de zorgregio Groningen het regioplan Gezond Groningen inclusief een regioplan Mentale Gezondheid vastgesteld. Bestuurlijke en ambtelijke deelname aan het netwerk Gezond Groningen. In dit netwerk werken veertig partijen in verschillende samenstellingen samen aan regionale opgaven die leiden tot meer gezonde Groningers. Hiervoor is in 2022 door alle Groningse gemeenten de visie "Gezonde Groningers, Gezonde Zorg" onderschreven en is in 2023 en 2024 het IZA akkoord uitgewerkt (in samenhang met het GALA akkoord) in het hierboven genoemde regioplan Gezond Groningen inclusief het regioplan Mentale Gezondheid Groningen. Gemeenten ontvangen vanuit de SPUK IZA een financiële compensatie voor de ambtelijke deelname aan de overleggen. Gezondheid maakt ook deel uit van de Regio Deal Oost-Groningen 1.0. We zetten in op projecten die bijdragen aan ons lokaal gezondheidsbeleid en aan het verbinden van het medische domein met het sociale domein.
Vanuit de Regio Deal zijn eerder verschillende projecten opgestart die ook in 2025 worden uitgevoerd zoals het realiseren van een dekkend AED-netwerk, deelname aan de lokale en provinciale coalities ketenaanpak kansrijke start, deelname aan Jongeren Op Gezond Gewicht als JOGG-gemeente, het aanstellen van Ondersteuners sociaal domein bij Huisartsenpraktijken en de vitalisering van ouderen. In 2025 wordt een nieuwe Regio Deal 2.0 voorbereid waarin het thema Gezond en Gelukkig opnieuw een thema is. In de nieuwe omgevingswet spelen een gezonde leefomgeving en toegankelijkheid een belangrijke rol. Deze aspecten worden meegenomen in de verdere planvorming met betrekking tot de omgevingswet. We onderzoeken hoe dit terug kan komen in de omgevingsvisie en in het omgevingsplan 2.0. Inzet voor behoud van kwalitatief hoogwaardige en bereikbare ziekenhuiszorg in het Refaja ziekenhuis, acute zorg en netwerkzorg in de regio Zuidoost Groningen.
52
Wat mag het kosten? (x € 1.000) Beschrijving Lasten Baten Saldo programma
Rekening 2023 7.226 720
2024 7.899 699
-6.506
-7.200
2025 8.380 690
Begroting 2026 8.365 675
2027 8.365 675
2028 8.365 675
-7.690
-7.690
-7.690
-7.690
Lasten
Baten
Saldo
2.270 1.360 3.630
666 666
-2.270 -694 -2.964
2.263 1.046 3.309
9 9
-2.263 -1.037 -3.300
Taakvelden Volksgezondheid en milieu Volksgezondheid
1.440
15
-1.425
Totaal
8.380
690
-7.690
Taakvelden Bestuur en ondersteuning Bestuur Burgerzaken Taakvelden Veiligheid Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
Toelichting Het nadelig saldo op dit programma is ten opzichte van de begroting 2024 gestegen met € 490.000,00. Dit betreft een nadelig saldo van € 548.000,00 voor de taakvelden Bestuur en ondersteuning (inclusief nieuw beleid), een nadelig saldo van € 58.000,00 voor de taakvelden Veiligheid (inclusief nieuw beleid), en een voordeel van € 116.000,00 voor de taakvelden Volksgezondheid en milieu. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. Nieuw beleid Taakvelden Bestuur en ondersteuning - Griffie op sterkte Totaal taakvelden Bestuur en ondersteuning
€ €
165.000,00 N 165.000,00 N
Taakvelden Veiligheid - Aanpak ondermijning Totaal taakvelden Veiligheid
€ €
145.000,00 N 145.000,00 N
€ € € € €
75.000,00 V 30.000,00 N 72.000,00 N 356.000,00 N 383.000,00 N
Bestaand beleid Taakvelden Bestuur en ondersteuning - Incidenteel budget 2024 raadsadviseur - Hogere bijdrage VNG aan fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering - Hogere salarislasten wegens uitbreiding college - Overige ontwikkelingen Totaal taakvelden Bestuur en ondersteuning 53
Taakvelden Veiligheid - Aanvulling negatief eigen vermogen VRG vervalt met ingang van 2025 - Incidenteel budget 2024 bluswatervoorzieningen - Hogere bijdrage VRG - Overige ontwikkelingen Totaal taakvelden Veiligheid
€ € € € €
118.000,00 V 125.000,00 V 90.000,00 N 66.000,00 N 87.000,00 V
Taakvelden Volksgezondheid en milieu - Incidenteel budget 2024 vitalisering ouderen - Incidenteel budget 2024 AED-netwerk - Incidenteel budget 2024 GIDS-gelden - Hogere bijdrage GGD - Overige ontwikkelingen Totaal taakvelden Volksgezondheid en milieu
€ € € € € €
97.000,00 V 46.000,00 V 123.000,00 V 76.000,00 N 74.000,00 N 116.000,00 V
Meerjarenraming Het saldo van de meerjarenraming in de periode 2026-2028 blijft gelijk. Reserves (x € 1.000) Beschrijving
Rekening 2023
2024
Toevoegingen Onttrekkingen
118
118
Saldo mutaties
118
118
2025
Begroting 2026
2027
2028
Toelichting Het saldo van de mutaties in de reserves is ten opzichte van de begroting 2024 € 118.000,00 lager. Taakvelden Veiligheid - De bijdrage aan de Veiligheidsregio vervalt met ingang van 2025 Totaal mutaties reserves
Meerjarenraming Met ingang van 2025 zijn er geen mutaties meer in de reserves.
54
€ €
118.000,00 118.000,00 -
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Taakvelden Bestuur en ondersteuning In dit overzicht zijn de baten en lasten van de algemene dekkingsmiddelen en het bedrag onvoorzien opgenomen. De algemene dekkingsmiddelen betreffen voornamelijk de opbrengsten van belastingen en uitkeringen uit het gemeentefonds. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als riool en afvalstoffen, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij aanwendbare heffingen zijn, evenals specifieke uitkeringen van het Rijk, in de programma’s verantwoord. Lasten (x € 1.000) 2025 185 576 549 173 1.482
Begroting 2026 185 571 -395 173 533
2027 185 571 -475 173 454
2028 185 571 -481 173 448
Treasury Belastingen Uitkeringen gemeentefonds Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Baten
Rekening 2023 2024 2.270 1.291 8.478 8.625 99.970 102.089 -16 79 2.722 244 113.424 112.328
2025 1.682 8.884 106.403 782 53 117.804
Begroting 2026 1.525 9.150 99.308 1.389 53 111.425
2027 1.510 9.332 98.950 1.389 53 111.234
2028 1.494 9.518 98.654 1.389 53 111.109
Saldo
111.274
116.322
110.892
110.780
110.661
Taakvelden Treasury Belastingen Overige baten en lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal Lasten
Rekening 2023 464 617 419 650 2.150
2024 201 713 510 375 1.799
Baten (x € 1.000) Taakvelden
110.529
Toelichting Het voordelige saldo van Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien is ten opzichte van de begroting 2024 gestegen met € 5.793.000,00. Dit betreft een voordeel op het taakveld Treasury van € 407.000,00, een voordeel op de taakvelden Onroerendezaakbelasting van € 395.000,00, een voordeel op het taakveld Uitkeringen gemeentefonds van € 4.315.000,00, een voordeel op het taakveld Overige baten en lasten van € 665.000,00 en een voordeel op het taakveld Beheer overige gebouwen en gronden van € 11.000,00. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. Taakveld Treasury Ten opzichte van de begroting 2024 is de raming op dit taakveld per saldo € 407.000,00 voordeliger. - Renteresultaat € 21.000,00 V - Bespaarde rente € 213.000,00 V - Dividend € 173.000,00 V € 407.000,00 V Taakvelden Onroerendezaakbelasting Het saldo is ten opzichte van de begroting 2024 € 395.00,00 voordeliger. - Opbrengsten onroerendezaakbelasting - Incidenteel budget verbeterplan WOZ 55
€ €
258.000,00 V 25.000,00 V
- Overige ontwikkelingen
€ €
112.000,00 V 395.000,00 V
Taakveld Uitkeringen gemeentefonds De opbrengst van de uitkeringen uit het gemeentefonds is ten opzichte van de begroting 2024 € 4.315.000,00 hoger. - Mutaties algemene middelen met effect voor het begrotingssaldo € 93.000,00 V - Mutaties waarvoor elders in de begroting hogere lasten zijn geraamd/gereserveerd € 4.222.000,00 V € 4.315.000,00 V Taakveld Overige baten en lasten Het saldo van dit taakveld is ten opzichte van de begroting 2024 € 665.000,00 voordeliger. Dit betreft een voordeel op reserveringen Uitkeringen gemeentefonds van € 98.000,00, een voordeel op Algemene uitgaven van € 514.000,00 en een voordeel op Algemene inkomsten van € 53.000,00. Reserveringen Uitkeringen gemeentefonds - Incidentele reserveringen 2024 Algemene uitgaven - Uitkeringen voormalig personeel - Stelpost secundaire arbeidsvoorwaarden - Stelpost ziektevervanging - Stelpost vergoeding personele inzet Nij Begun - Stelpost verruimingsmaatregel Subsidies - Incidenteel budget 2024 strategische opgaven - Overige ontwikkelingen
€
98.000,00 V
€ € € € € € € €
45.000,00 N 225.000,00 N 100.000,00 N 650.000,00 V 50.000,00 V 196.000,00 V 12.000,00 N 514.000,00 V
€ € €
50.000,00 V 3.000,00 V 53.000,00 V
€ €
11.000,00 V 11.000,00 V
€
5.793.000,00 V
Bedrag onvoorzien Voor onvoorziene uitgaven wordt een vast bedrag van € 10.000,00 geraamd. Algemene inkomsten - Onderuitputting nieuw beleid - Overige ontwikkelingen Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden Het saldo ten opzichte van de begroting 2024 is € 11.000,00 voordeliger. - Overige ontwikkelingen
Totaal taakvelden ten opzichte van begroting 2024
Heffing VPB Voor overheidsondernemingen geldt de vennootschapsbelastingplicht (VPB-plicht). Hiervoor moeten activiteiten welke een onderneming vormen jaarlijks worden geïnventariseerd en beoordeeld. In de begroting 2025 wordt geen rekening gehouden met financiële consequenties van de VPB-plicht. Voor veel van de ondernemingsactiviteiten geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria, deze worden daarom niet in de VPB-heffing betrokken. De overige ondernemingsactiviteiten voldoen wel aan de criteria maar zijn niet winstgevend en worden daarom eveneens niet in de heffing betrokken.
56
Meerjarenraming Het voordelige saldo neemt in de periode 2026-2028 af met € 5.661.000,00. Dit betreft een nadeel op het taakveld Treasury van € 189.000,00, een voordeel op de taakvelden Onroerendezaakbelasting van € 640.000,00, een nadeel op het taakveld Uitkeringen gemeentefonds van € 7.749.000,00 en een voordeel op het taakveld Overige baten en lasten van € 1.637.000,00. Hieronder zijn per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen genoemd. Taakveld Treasury - Bespaarde rente Taakvelden Onroerendezaakbelasting - Opbrengsten onroerendezaakbelasting - Incidenteel budget verbeterplan WOZ
Taakveld Uitkeringen gemeentefonds Per saldo dalen de uitkeringen uit het gemeentefonds in de periode tot en met 2028 met € 7.749.000,00. Dit betreft de volgende mutaties. - Mutaties algemene middelen met effect voor het begrotingssaldo - Mutaties waarvoor elders in de begroting hogere lasten zijn geraamd/gereserveerd
Taakveld Overige baten en lasten Het voordelige saldo van dit taakveld neemt in de periode van de meerjarenraming toe met € 1.637.000,00. Dit betreft een voordeel op Algemene uitgaven. - Uitkeringen voormalig personeel - Stelpost formatie notitie Uitvoeringskracht - Stelpost eigen bijdrage Wmo - Stelpost maatregelen jeugddomein - Stelpost verruimingsmaatregel Subsidies - Vrijval kapitaallasten - Reserveringen voor vervangingsinvesteringen
Totaal taakvelden meerjarenraming
€
189.000,00 N
€ € €
635.000,00 V 5.000,00 V 640.000.00 V
€ € €
3.782.000,00 N 3.967.000,00 N 7.749.000,00 N
€ € € € € € € €
68.000,00 V 654.000,00 N 607.000,00 V 1.314.000,00 V 38.000,00 V 516.000,00 V 252.000,00 N 1.637.000,00 V
€
5.661.000,00 N
Mutaties reserves Toevoegingen (x € 1.000) Beschrijving Treasury Overige lasten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal toevoegingen
Rekening 2023 243 8.377
2024 314 7.569 220 8.103
8.620
57
2025 308
Begroting 2026 293
2027 278
2028 263
308
293
278
263
Onttrekkingen (x € 1.000) Beschrijving Overige baten Beheer overige gebouwen en gronden Totaal onttrekkingen
Rekening 2023 8.377 21 8.398
2024 7.569 242 7.811
-222
-292
Saldo mutaties
Begroting 2025 2026 0 0 26 26 26 26 -282
2027
-267
2028 0 26 26
0 26 26
-252
-237
Toelichting Het saldo van de mutaties in de reserves is ten opzichte van de begroting 2024 € 10.000,00 lager. De oorzaken zijn: Taakveld Treasury - Reserve Bijdragen in kosten activa, bespaarde rente
€
6.000,00 +
Taakveld Beheer overige gebouwen en gronden - Reserve Bijdragen in kosten activa, dekking kapitaallasten
€
4.000,00 +
Totaal mutaties reserves
€
10.000,00 +
Meerjarenraming Het saldo van de mutaties in de reserves daalt in de periode 2026-2028 met € 45.000,00. De oorzaak is: Taakveld Treasury - Reserve Bijdragen in kosten activa, bespaarde rente
€
45.000,00 +
Totaal mutaties reserves meerjarenraming
€
45.000,00 +
58
OVERZICHT OVERHEAD Overhead betreft de apparaatskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. De personeelskosten die betrekking hebben op het primaire proces zijn aan de programma’s toegerekend. De personeelskosten en overige kosten die betrekking hebben op overhead zijn in dit overzicht verantwoord.
Nieuw beleid Beleidsontwikkelingen Perspectiefnota 2025-2028 Taakveld
Prioriteit
Algemene doelstelling
Ind.*
Overhead
Uitvoeringskracht organisatie
Robuuste en toekomstbestendige ambtelijke organisatie.
1,2,3
*zie leeswijzer
Beleidsindicatoren
1 2 3 4 5
Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead
Eenheid fte per 1.000 inwoners fte per 1.000 inwoners euro per inwoner % %
2024* 8,0 6,8 819 0,9 8,7
2025 9,0 7,7 973 0,5 9,1
*Beleidsindicatoren primitieve begroting 2024
Toelichting 1. De toegestane formatie op basis van het formatieplan per 1.000 inwoners. 2. Het aantal fte dat werkzaam is per 1.000 inwoners. 3. De apparaatskosten in euro per inwoner. 4. De kosten voor externe inhuur als percentage van de totale personeelskosten. 5. De overheadkosten als percentage van de totale lasten in de begroting (exclusief toevoegingen reserves). Toerekening van overhead aan tarieven De kosten van overhead worden niet toegerekend. Voor de berekening van tarieven voor lokale heffingen kan de overhead echter wel extracomptabel worden meegenomen. Het opslagpercentage hiervoor wordt jaarlijks bij de begroting vastgesteld, berekend op basis van de verhouding van de geraamde kosten van overhead tot de geraamde personeelskosten van het primaire proces. Het opslagpercentage op de primaire personeelskosten in de tarieven komt voor de begroting 2025 dan op 83,0. In de opbouw van de tarieven die zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen, is met dit percentage rekening gehouden.
59
Lasten (x € 1.000) Beschrijving Personeelskosten Overige kosten Totaal Lasten
Rekening Begroting 2023 2024 8.015 8.242 4.628 4.649 12.643 12.891
2025 9.301 4.844 14.145
2026 9.301 4.691 13.992
2027 9.301 4.691 13.992
2028 9.301 4.691 13.992
Rekening 2023
Begroting 2024
2025
2026
2027
2028
73 73
20 20
10 10
10 10
10 10
10 10
-12.570
-12.871
-14.135
-13.982
-13.982
-13.982
Baten (x € 1.000) Beschrijving Personeelskosten Overige kosten Totaal Baten Saldo
Toelichting Het overzicht betreft de kosten van overhead. Hieronder wordt het verschil in de totale apparaatskosten (de personeelskosten die betrekking hebben op het primaire proces en de overheadkosten) ten opzichte van de begroting 2024 toegelicht. Bij de programma’s wordt volstaan met een verwijzing naar deze toelichting Totale apparaatskosten De totale apparaatskosten bedragen in 2025 per saldo afgerond € 31,1 miljoen (begroting 2024 € 27,3 miljoen inclusief wijzigingen). Hiervan heeft € 26,3 miljoen betrekking op salarissen en overige personeelskosten (inclusief uitbreiding formatie notitie uitvoeringskracht) en € 4,8 miljoen op overige budgetten. Van het totaal is € 17,0 miljoen rechtstreeks op de programma’s en algemene dekkingsmiddelen verantwoord. Op het overzicht overhead is € 14,1 miljoen verantwoord (inclusief mutaties reserves). Tegenover de stijging van de salariskosten is op Algemene dekkingsmiddelen een stelpost van € 650.000,00 opgenomen voor vergoeding van de personele inzet voor Nij Begun. Salarissen+overige personeelskostenbestaand beleid Programma’s en algemene dekkingsmiddelen Overzicht overhead Mutaties reserves overhead Totaal
Overig budgetten
Totaal
17.018
17.018
9.301
4.834 -13 4.821
26.319
14.135 -13 31.140
Het nadelige verschil met de begroting 2024 bedraagt per saldo € 3.789.000,00. Dit betreft een stijging van salaris- en overige personeelskosten van € 3.584.000,00 en een stijging van overige budgetten van € 205.000,00, per saldo € 3.789.000,00. De voornaamste oorzaken van de stijging van de salarissen en overige personeelskosten zijn: Nieuw beleid - Uitvoeringskracht organisatie
€ 3.281.000,00 N € 3.281.000,00 N
Bestaand beleid - Loonontwikkelingen - Overige personeelskosten
€ € 60
969.000,00 N 28.000,00 V
-
Inhuur personeel van derden Overige ontwikkelingen
De stijging van de overige budgetten betreft de volgende mutaties. - Huisvesting - Documentatie en informatievoorziening - Informatievoorziening en automatisering - Applicaties - Voorziening in personeel - Bestuurlijk juridische advisering - Overige ontwikkelingen
Totaal apparaatskosten ten opzichte van begroting 2024
€ € €
602.000,00 V 36.000,00 V 303.000,00 N
€ € € € € € € €
38.000,00 V 13.000,00 N 281.000,00 N 45.000,00 V 35.000,00 N 68.000,00 V 27.000,00 N 205.000,00 N
€ 3.789.000,00 N
Het nadeel op de apparaatskosten wordt (deels) gecompenseerd uit het nominale deel van het accres 2025 in de algemene uitkering uit het gemeentefonds.
Meerjarenraming overhead De kosten van overhead dalen in de periode van de meerjarenraming per saldo met € 153.000,00. Dit betreft de volgende mutaties. - Informatievoorziening en automatisering € 153.000,00 V Totaal mutaties overhead meerjarenraming
€
153.000,00 V
Mutaties reserves Onttrekkingen (x € 1.000) Beschrijving
Rekening 2023
2024
Begroting 2026
2025
2027
2028
Personeelskosten Overige kosten Totaal onttrekkingen
115 115
14 14
13 13
13 13
13 13
13 13
Saldo mutaties
115
14
13
13
13
13
Toelichting De onttrekkingen aan de reserves zijn € 1.000,00 lager dan in de begroting 2024. De oorzaken zijn: Overige kosten - Reserve Bijdragen in kosten activa, dekking kapitaallasten
€
1.000,00 -
Totaal mutaties reserves
€
1.000,00 -
61
Paragrafen
BEGROTING
1. PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN De gemeente heeft naast de uitkeringen van het Rijk meer inkomsten nodig om op verschillende terreinen uitgaven te kunnen doen. Daarom heffen wij belastingen. Deze kunnen wij indelen in algemene heffingen en bestemmingsheffingen. De algemene heffingen zijn onroerendezaakbelastingen en toeristenbelasting. De gemeente is vrij in de besteding van deze middelen. Bestemmingsheffingen zijn bestemd om bepaalde kosten te dekken. Bestemmingsheffingen zijn bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en leges voor paspoorten, rijbewijzen, omgevingsvergunningen en andere diensten. a. Geraamde inkomsten onroerendezaakbelastingen afvalstoffenheffing rioolheffing begrafenisrechten toeristenbelasting BIZ bijdragen marktgelden lig- en stagelden Spoordok liggelden centrum Stadskanaal leges burgerzaken leges omgevingsvergunningen leges overige vergunningen
€ 8.865.500,00 € 3.954.600,00 € 3.205.700,00 € 61.520,00 € 173.000,00 € 58.500,00 € 54.600,00 € 33.400,00 € 20.700,00 € 350.000,00 € 450.000,00 € 60.175,00
b. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Uitgangspunt voor het tarievenbeleid bij afvalstoffenheffing, rioolheffing, marktgelden en de tarieven voor lig- en stagelden is een kostendekking van 100%. De geraamde opbrengsten van deze heffingen zijn daarom gelijk aan het saldo van de geraamde baten en lasten, waar van toepassing vermeerderd met toe te rekenen kosten overhead en berekende btw. c. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Hieronder zijn diverse heffingen op hoofdlijnen toegelicht. Waar van toepassing is een kostenonderbouwing toegevoegd. Onroerendezaakbelastingen De opbrengst van de onroerendezaakbelastingen is ten opzichte van 2024 met 2% trendmatig verhoogd, daarnaast is op grond van de vastgestelde verruimingsmaatregelen in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 voor de jaren 2025 en 2026 een extra verhoging van 1% doorgevoerd. De verwachte opbrengst is in 2025 € 258.300,00 hoger dan geraamd in 2024. Bij de berekening van de tarieven voor 2025 wordt rekening gehouden met de resultaten van de herwaardering van alle WOZ-objecten naar het waarde niveau op 1 januari 2024. Als de herwaarderingswerkzaamheden zijn afgerond doen wij een voorstel over de tarieven voor 2025.
Afvalstoffenheffing Op basis van Diftar (differentiatie tarieven) wordt naast een vast bedrag per huishouden (vastrecht) afzonderlijk een belasting geheven voor het aanbieden van de afvalcontainers. De tarieven voor het variabele deel van de afvalstoffenheffing worden gedifferentieerd naar het soort container (grijs of groen) en het volume (240 of 140 liter). Het Diftar-systeem wordt voor vrijwel alle laagbouwwoningen toegepast. Bewoners van de zogenoemde hoogbouw moeten gebruikmaken van ondergrondse verzamelcontainers. Het aanbod van afval wordt door middel van een pasje per huishouden geregistreerd. Van deze huishoudens wordt naast het vastrecht ook een belasting geheven voor het aanbieden van afval. De aanslag voor het variabele deel wordt vastgesteld op basis van het aantal inworpen van afval in de ondergrondse container. 62
BEGROTING
Jaarlijks wordt beoordeeld of een deel van de egalisatiereserve Afvalstoffenheffing via een incidentele verlaging van het vastrechttarief aan de belastingbetaler kan worden teruggegeven. De verwachte omvang van de egalisatiereserve Afvalstoffenheffing bedraagt per 1 januari 2025 € 360.070,00. Wij stellen voor de omvang van de reserve te handhaven als buffer voor het opvangen van mogelijke incidentele nadelen en voor 2025 kostendekkende tarieven te handhaven. In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de geldende tarieven voor 2024 en de tarieven voor 2025 berekend op basis van de begroting 2025. Soort Vast tarief
Tarief 2024 € 160,00
Tarief 2025 € 172,00
Per aanbieding: - container restafval 140 liter - container restafval 240 liter - container gft-afval 140 liter - container gft-afval 240 liter
€ € € €
5,45 7,85 3,00 4,20
€ € € €
6,00 8,60 3,30 4,60
Per inworp: - verzamelcontainer
€
2,05
€
2,20
De meest voorkomende combinatie bestaat uit een container van 240 liter voor restafval en een container van 140 liter voor gft-afval. Het beeld is als volgt: Soort Vast tarief Container restafval Container gft-afval Totaal
Aanslag 2024 € 160,00 " 62,80 " 21,00 € 243,80
Aanslag 2025 € 172,00 " 68,80 " 23,10 € 263,90
Uitgangspunt bij bovenstaande berekening is dat de minicontainer van 240 liter voor restafval in 2025 8 keer (begroting 2024: 8 keer) wordt aangeboden en de minicontainer van 140 liter voor gft-afval 7 keer (begroting 2024: 7 keer). Voor verzamelcontainers: Soort Vast tarief Verzamelcontainer Totaal
Aanslag 2024 € 160,00 " 63,55 € 223,55
Aanslag 2025 € 172,00 " 61,60 € 233,60
Voor de berekening van een gemiddelde aanslag voor het gebruik van een verzamelcontainer gaan wij in 2025 uit van 28 inworpen per jaar (begroting 2024: 31 keer). Wij stellen u voor de bovengenoemde tarieven voor de afvalstoffenheffing 2025 vast te stellen. Kostenonderbouwing van de afvalstoffenheffing Uitgangspunt is dat de totale opbrengst van de afvalstoffenheffing gelijk is aan het saldo van alle baten en lasten voor het uitvoeren van alle taken binnen het kader van afval (100% kostendekking). Het betreft baten en lasten die direct het gevolg zijn van de afvaltaken van de gemeente. Het gaat daarbij onder andere om het huis-aan-huis laten inzamelen en laten verwerken van de verschillende afvalstromen, het geven van gelegenheid grofvuil in te leveren en te laten verwerken en afgedankte spullen in te leveren en aan te bieden via het kringloopcentrum. Voor de heffing van de afvalstoffenheffing is uitgegaan van de totale (netto) kosten vermeerderd met btw. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen zwerf- en clandestien vuil, de 63
BEGROTING toegerekende lasten van Inkomensregelingen betreffen het geraamde bedrag voor kwijtscheldingen (zie e. Kwijtscheldingsbeleid). De wijze van toerekenen van de kosten van overhead is toegelicht in het Overzicht overhead in het programmaplan. Op rekeningbasis worden mogelijke overschotten toegevoegd aan de reserve Afvalstoffenheffing, tekorten worden (voor zover mogelijk) onttrokken aan deze reserve. De opbrengst van de afvalstoffenheffing is als volgt opgebouwd. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN AFVAL Direct toegerekende lasten Afval Directe baten Afval, exclusief heffingen Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer Direct toegerekende baten Verkeer en vervoer Direct toegerekende lasten Inkomensregelingen
-3.231.700 234.600 -39.000 25.000 -175.000
INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Afval Berekende BTW Afval Totalen
-244.600 -523.900 -3.954.600
Opbrengst
3.954.600
In %
100
Rioolheffing Met de rioolheffing, gebaseerd op artikel 228a van de Gemeentewet, kan de gemeente kosten verhalen die verband houden met de nakoming van de zorgplichten die de gemeente heeft voor afvalwater en voor hemel- en grondwater. De basis voor de rioolheffing zijn de kosten die in het gemeentelijke basisrioleringsplan (BRP) zijn opgenomen. De rioolheffing wordt geheven van eigenaren van percelen die direct of indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering. Onder aansluiting op de riolering wordt niet uitsluitend de aanwezigheid van een afvoerbuis verstaan. De belasting wordt ook geheven voor verwerking van hemel- en grondwater dat niet via een afvoerbuis aan de gemeente wordt aangeboden. Wij onderscheiden twee tarieven. Een tarief voor een perceel (een roerende of onroerende zaak of een zelfstandig gedeelte daarvan) en een tarief voor een garagebox die een zelfstandig WOZ-object vormt. Voor de rioolheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd. Het tarief voor een woning kan voor 2025 worden vastgesteld op € 196,00 (begroting 2024: € 188,00) en het tarief voor een garagebox op € 24,00 (begroting 2024: € 22,00). De verwachte omvang van de egalisatiereserve Riolering bedraagt per 1 januari 2025 € 0,00. Wij stellen u voor de bovengenoemde tarieven voor de rioolheffing 2025 vast te stellen.
Kostenonderbouwing van de rioolheffing Uitgangspunt is dat de totale opbrengst van de rioolheffing gelijk is aan het saldo van alle baten en lasten voor het uitvoeren van alle taken binnen het kader van riolering (100% kostendekking). Het betreft baten en lasten die direct het gevolg zijn van de taken van gemeenten om het rioolstelsel voldoende kwalitatief en kwantitatief in stand te houden. Het gaat daarbij zowel om de infrastructuur als de dagelijkse werking van het riool. Voor de heffing van de rioolheffing is uitgegaan van de totale (netto) kosten vermeerderd met btw. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen 20% van de totale veegkosten van straten, wegen en fietspaden. Door vegen wordt onder andere voorkomen dat straatvuil in het riool 64
BEGROTING terechtkomt waardoor verstoppingen worden voorkomen en de onderhoudskosten uiteindelijk lager uitvallen. De toegerekende lasten van Inkomensregelingen betreffen het geraamde bedrag voor kwijtscheldingen (zie e. Kwijtscheldingsbeleid). De wijze van toerekenen van de kosten van overhead is toegelicht in het Overzicht overhead in het programmaplan. Op rekeningbasis worden mogelijke overschotten toegevoegd aan de egalisatiereserve Riolering, tekorten worden (voor zover mogelijk) onttrokken aan deze reserve. De opbrengst van de rioolheffing is als volgt opgebouwd. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten Riolering Directe baten Riolering, exclusief heffingen Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer Direct toegerekende lasten inkomensregeling
-2.635.400 49.200 -43.000 -2.000
INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Riolering Berekende BTW Riolering Totalen
-217.600 -356.900 -3.205.700
Opbrengst
3.205.700
In %
100
Begrafenisrechten Voor de uitgifte van graven en het algemeen onderhoud op de gemeentelijke begraafplaatsen heffen wij rechten in de vorm van een jaarlijkse aanslag (aflopend) en afkoopsommen voor 25 jaar (bij uitgifte) of 10 jaar (bij verlenging). De afkoopsommen worden in een voorziening gestort, jaarlijks wordt respectievelijk 1/25e deel en 1/10e deel van de voorziening ingezet ter dekking van de geraamde onderhoudslasten van de begraafplaatsen. Er is daarom in het begrotingsjaar geen directe relatie tussen de dekking van de onderhoudslasten en de hoogte van de berekende tarieven voor uitgifte en onderhoud. Daarnaast worden rechten geheven voor het begraven van lijken of het plaatsen van asbussen en voor de uitvoering van andere specifieke taken en dienstverlening door of namens de gemeente. Hiervan is een kostenonderbouwing opgenomen. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen voor 2025 wordt een voorstel voor aanpassing van de tarieven gedaan. Kostenonderbouwing van de rechten voor het begraven De geraamde opbrengst is totaal € 61.500,00, hiervan heeft € 58.300,00 betrekking op de opbrengst van de rechten voor het begraven. Het heffen van de begrafenisrechten voor het begraven van lijken of plaatsen van asbussen is niet 100% kostendekkend. De geraamde lasten betreffen vooral de kosten van grafdelven.
De geraamde opbrengst wordt bepaald op basis van prijsindexatie en ontwikkelingen in werkelijke opbrengsten in voorgaande jaren. De kostendekkendheid in het begrotingjaar is 80%. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten begravingen
-56.300
INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead begravingen Totalen
-16.200 -72.500
65
Opbrengst
58.300
In %
80
BEGROTING Toeristenbelasting Het tarief voor de toeristenbelasting is € 1,50 per persoon per overnachting. Wij verwachten in het jaar 2025 115.000 overnachtingen. Wij stellen voor het tarief voor de toeristenbelasting voor 2025 ongewijzigd vast te stellen op € 1,50 per persoon per overnachting. BIZ bijdragen De raming betreft de opbrengst op grond van de Verordening Bedrijveninvesteringszone Centrum Stadskanaal 2021. Deze verordening loopt van 2021 tot en met 2025. De opbrengst wordt doorbetaald aan de Stichting BIZ Centrum Stadskanaal voor de bekostiging van activiteiten. Marktgelden In onze gemeente worden in Stadskanaal en Musselkanaal wekelijks markten gehouden. Voor de markt in Stadskanaal geldt als maatstaf van heffing de oppervlakte van de standplaats en voor de markt in Musselkanaal is de frontbreedte van de standplaats de maatstaf van heffing. De tarieven voor het marktgeld worden berekend op basis van de werkelijke bezetting van de markten. Om de geraamde kosten van de markten te verhalen moeten de tarieven voor 2025 ten opzichte van 2024 worden verhoogd. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen voor 2025 wordt een voorstel voor aanpassing van de tarieven gedaan.
Kostenonderbouwing van de marktgelden Uitgangspunt bij het in rekening brengen van de marktgelden volgens de voorgestelde tarieven is dat de opbrengst van de marktgelden maximaal 100% bedraagt van het begrote saldo van de baten en lasten die het exploiteren van de weekmarkten in Stadskanaal en Musselkanaal met zich meebrengen. Bij de bezetting van de markten wordt gelet op een evenwichtig marktaanbod waardoor bij de marktkooplieden draagvlak wordt gecreëerd voor het tarief dat in rekening wordt gebracht. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN MARKTEN Direct toegerekende lasten Markten Directe baten Markten, exclusief marktgelden
-51.400 -
INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Markten Totalen
-3.200 -54.600
Opbrengst
54.600
In %
100
Lig- en stagelden Spoordok De gemeentelijke jachthaven Spoordok in Musselkanaal is aangelegd voor de vaarrecreatie. Ook is een camperplaats aanwezig. Bij de jachthaven zijn voorzieningen aangebracht, waar de vaar- en camperrecreanten gebruik van kunnen maken. De gebruiker van een vaartuig is voor het innemen van een ligplaats liggeld verschuldigd, voor het gebruik van een camperplaats is stageld verschuldigd. We gaan uit van 210 overnachtingen voor ligplaatsen (begroting 2024: 225) en 2.100 overnachtingen voor staplaatsen (begroting 2024: 2.000). Op basis van kostendekkendheid zijn de tarieven voor 2025 dan als volgt: - € 1,40 per strekkende meter boot per nacht (begroting 2024: € 1,40) voor een ligplaats (afgerond op hele meters met een minimum van € 10,00 per boot per nacht); - € 14,50 per overnachting (begroting 2024: € 15,35) voor een staplaats. Wij stellen u voor in te stemmen met de voorgestelde tarieven voor 2025.
66
BEGROTING
Kostenonderbouwing van de lig- en stagelden Spoordok De kosten hebben betrekking op de exploitatie van de jachthaven en de camperstandplaatsen. De tarieven zijn 100% kostendekkend. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen onderhoud van het terrein. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN LIG- EN STAGELDEN Direct toegerekende lasten Directe baten, exclusief lig- en stagelden Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer
-28.000 500 -2.900
INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen vermogenskosten Totalen
-3.000 -33.400
Opbrengst
33.400
In %
100
Liggelden centrum Stadskanaal Eind 2023 heeft de gemeenteraad de Liggeldverordening centrum Stadskanaal 2024 vastgesteld. Deze verordening is op 1 april 2024 in werking getreden. De gebruiker van een vaartuig is voor het innemen van een ligplaats aan het Stadskanaal in het centrum van Stadskanaal liggeld verschuldigd. We gaan voor de begroting 2025 uit van 1.100 overnachtingen (2024: 1.100). Op basis van kostendekkendheid is het tarief voor 2025 dan € 1,60 per strekkende meter boot per nacht (2024: € 1,50) voor een ligplaats (afgerond op hele meters met een minimum van € 10,00 per boot per nacht). Het liggeld is verschuldigd voor de inname van een ligplaats aan het Stadskanaal in het centrum en voor het verstrekken door de gemeente van diensten in het kader van de liggeldverordening. Wij stellen u voor in te stemmen met het voorgestelde tarief voor 2025. Kostenonderbouwing van de liggelden Centrum Stadskanaal De kosten hebben betrekking op de aanlegvoorzieningen en faciliteiten in het centrum van Stadskanaal. De tarieven zijn 100% kostendekkend. De toegerekende lasten van Verkeer en vervoer betreffen het onderhoud van steigers. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN LIGGELDEN Direct toegerekende lasten Directe baten, exclusief lig- en stagelden Direct toegerekende lasten Verkeer en vervoer
Opbrengst
In %
-19.900 3.200 -4.000
INDIRECTE LASTEN Totalen
-20.700
67
20.700
100
BEGROTING Liggeld woonschepenlocaties Voor de woonschepenlocaties in Stadskanaal en Musselkanaal is in 2016 de "Liggeldverordening woonschepenlocaties 2017" vastgesteld. In deze verordening is het tarief voor het liggeld vastgesteld op € 301,50 per jaar. Leges burgerzaken De leges van burgerzaken worden geheven krachtens de Legesverordening (i.c. titel 1) die jaarlijks door uw raad in december wordt vastgesteld. Het grootste deel van de legesopbrengst bestaat uit de legesheffing voor reisdocumenten en rijbewijzen. Daarnaast worden er leges geheven wegens verstrekkingen uit de Basisregistratie Personen. Kostenonderbouwing leges burgerzaken Het uitgangspunt voor de toerekening van lasten bij dit onderdeel is dat de verhouding tussen de werkzaamheden van burgerzaken die wel en niet onder de legesheffing vallen 50% bedraagt. Het dekkingspercentage valt ten opzichte van de begroting 2024 (41%) lager uit door een hogere toerekening van uren als gevolg van de formatieve uitbreiding in het kader van de Notitie Uitvoeringskracht. Baten/Lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten leges Burgerzaken
Opbrengst
In %
350.000
32
-654.000
INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead leges Burgerzaken Totalen
-435.000 -1.089.000
Leges omgevingsvergunningen Een omgevingsvergunning kan worden afgegeven voor diverse activiteiten waaronder bouwvergunningen. De werkzaamheden voor het verstrekken van bouwvergunningen worden in eigen beheer uitgevoerd. Kostenonderbouwing leges omgevingsvergunningen Niet alle geraamde kosten kunnen in leges worden omgezet. Er zijn bouwvergunningen die van rechtswege verstrekt moeten worden en waarvoor geen leges in rekening kunnen worden gebracht. Daarnaast zijn er bouwvergunningen waarvan niet alle onderdelen in rekening kunnen worden gebracht en zijn er initiatieven en projecten waarvoor na intensief vooroverleg uiteindelijk geen bouwaanvraag wordt gedaan. Hierdoor is de kostendekkendheid lager dan 100%. Het dekkingspercentage valt ten opzichte van de begroting 2024 (41%) lager uit. Dit is met name het gevolg van de stijging van de personeelskosten. Baten/lasten DIRECTE BATEN/LASTEN Direct toegerekende lasten Bouwvergunningen en vrijstellingsprocedures INDIRECTE LASTEN Toe te rekenen kosten overhead Bouwvergunningen en vrijstellingsprocedures Totalen
Opbrengst
In %
-803.500
-530.700 -530.700
68
450.000
34
BEGROTING
Leges overige vergunningen Dit betreft legesopbrengsten voor vergunningen APV en bijzondere wetten, inritten en straatwerk nutsbedrijven. d. Lokale lastendruk Door het hanteren van gedifferentieerde tarieven voor de afvalstoffenheffing (Diftar) is het bedrag van deze heffing niet voor elk huishouden gelijk. Naast het vastrecht is een belasting verschuldigd voor elke containerlediging of inworp in een ondergrondse container. Per huishouden gaan wij uit van een gemiddeld aantal van 8 ledigingen (begroting 2024: 8 ledigingen) van de grijze container (restafval) en 7 ledigingen (begroting 2024: 7 ledigingen) van de groene container (gft-afval). Voor 2025 is de volgende indicatie van de lokale lastendruk te geven: Onroerendezaakbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal
€ " " €
2024 348,00 243,80 188,00 779,80
€ " " €
2025 358,44 263,90 196,00 818,34
Voor de onroerendezaakbelastingen is uitgegaan van de gemiddelde aanslag per woning van € 348,00 + 3% = € 358,44. De belastingdruk is een gemiddelde en kan voor individuele huishoudens nogal verschillen. Gemiddeld verwachten wij een verhoging van de belastingdruk met 4,95%. De landelijke gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishoudens in 2024 zijn € 994,00. e. Kwijtscheldingsbeleid Het kwijtscheldingsbeleid van onze gemeente is ruimhartig. Aan particulieren kan onder bepaalde voorwaarden gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend van afvalstoffenheffing, onroerendezaakbelasting (ozb), rioolheffing en leges voor reisdocumenten en rijbewijzen. Bij de berekening van de betalingscapaciteit spelen de kosten van bestaan een belangrijke rol. Onze gemeente hanteert voor de kosten van bestaan de maximaal wettelijk toegestane norm. Dit is een bedrag van maximaal 100% van het normbedrag zoals vastgesteld in het kader van de Participatiewet (bijstandsnorm). Voor personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben of ouder zijn geldt een vast normbedrag. Wij ramen het kwijt te schelden bedrag voor de afvalstoffenheffing (vastrecht + variabel deel) op € 175.000,00, voor de rioolheffing op € 2.000,00 en voor de onroerendezaakbelasting (eigenaren van woningen) op € 2.000,00.
69
BEGROTING f.
Overzicht belastingverordeningen
-
Verordening onroerendezaakbelastingen Stadskanaal 2024 Verordening afvalstoffenheffing Stadskanaal 2024 Verordening rioolheffing Stadskanaal 2024 Verordening begrafenisrechten Stadskanaal 2024 Verordening toeristenbelasting Stadskanaal 2021 Verordening marktgeld Stadskanaal 2024 Lig- en stageldverordening Spoordok Musselkanaal 2023 Liggeldverordening centrum Stadskanaal 2024 Liggeldverordening woonschepenlocaties 2017 Legesverordening Stadskanaal 2024 Verordening Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Stadskanaal 2024
70
Datum vaststelling 18 december 2023 18 december 2023 18 december 2023 18 december 2023 14 december 2020 18 december 2023 19 december 2022 27 november 2023 19 december 2016 18 december 2023 11 maart 2024
BEGROTING
2. PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Algemeen Bij het weerstandsvermogen gaat het om de mate waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit betekent dat (de uitvoering van) het beleid veranderd moet worden. Het weerstandsvermogen hangt samen met de robuustheid van de begroting: een precies sluitende begroting zonder weerstandsvermogen betekent dat bij iedere tegenvaller een probleem (incidenteel of structureel) ontstaat. Een financiële buffer in de vorm van weerstandsvermogen is daarom noodzakelijk. De omvang van deze buffer is afhankelijk van de risico’s die de gemeente loopt. Het gaat hierbij om risico’s van materieel belang waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Het instrument om het weerstandsvermogen te beheersen is risicomanagement, een continu proces gericht op het opmaken van een actueel risicoprofiel. Het risicoprofiel moet vervolgens worden afgezet tegen de aanwezige weerstandscapaciteit. Deze paragraaf geeft het weerstandsvermogen weer gebaseerd op de ramingen in de begroting en de risico’s van de gemeente zoals bekend bij het opstellen van de begroting. Daarnaast zijn financiële kengetallen opgenomen. Er is onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit.
Bij de incidentele weerstandscapaciteit gaat het vooral om de omvang van de algemene reserves en bestemmingsreserves (eigen vermogen) en de incidentele risico’s. Met structurele weerstandscapaciteit worden middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers met structurele financiële effecten op te vangen. Kaderstelling De kaderstelling voor het huidige beleid met betrekking tot het weerstandsvermogen is vastgelegd in artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In de paragraaf wordt tenminste opgenomen: - een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; - een inventarisatie van de risico’s van materieel belang; - het beleid omtrent weerstandscapaciteit en risico’s; - een kengetal voor de: • netto schuldquote; • netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; • solvabiliteitsratio; • grondexploitatie; • structurele exploitatieruimte; • belastingcapaciteit. - een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Beoordeling weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is zeer dynamisch omdat binnen de gemeente beleid wordt uitgevoerd, besluiten worden genomen, nieuwe externe regelgeving van kracht wordt en nieuw beleid wordt geformuleerd en vastgesteld. Dynamiek in risico’s betekent dat de benodigde weerstandscapaciteit kan fluctueren.
Daarom wordt voor de omvang van de weerstandscapaciteit een norm gehanteerd waarbij de verhouding tussen de beschikbare capaciteit en de benodigde capaciteit wordt uitgedrukt in de ratio weerstandscapaciteit: Beschikbare capaciteit Benodigde capaciteit (af te dekken risico’s)
71
BEGROTING De ratio is bepaald op 1,15. Hierbij worden geen maatregelen getroffen zolang de ratio boven de 1 blijft. Wanneer de ratio > 1,3 blijkt te zijn betekent dit dat de weerstandscapaciteit meer dan voldoende is. Indien de ratio < 1 blijkt te zijn moet worden overwogen of er maatregelen nodig zijn. Hierbij liggen de mogelijkheden tussen het niet uitvoeren van beleid met een bepaalde risicostructuur tot het vastleggen van middelen om de minimale weerstandscapaciteit te vergroten. In het kader van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de ondergrens van de Algemene reserve gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. Deze capaciteit wordt bepaald door het totaal van de financieel gekwalificeerde risico’s te vermenigvuldigen met een ratio van 1,15. Voor 2025 betekent dit dat de Algemene reserve op basis van het totaal van de gekwalificeerde risico’s van € 4,3 miljoen daarom afgerond minimaal € 4,9 miljoen (€ 4,3 miljoen x 1,15) moet bedragen. Bij het vaststellen van het algemene weerstandsvermogen wordt geen rekening gehouden met risico’s op het gebied van grondexploitatie en reserves die betrekking hebben op grondexploitatie. Hiervoor wordt een afzonderlijk weerstandsvermogen aangehouden. Weerstandsvermogen (incidenteel) (x € 1.000) 1 januari 2025
31 december 2025
Beschikbare weerstandscapaciteit (a) Benodigde weerstandscapaciteit (b)
€ 24.600 € 4.700
€ 24.900 € 4.300
Weerstandsvermogen (a-b) Ratio weerstandscapaciteit (a/b)
€ 19.900 5,23
€ 20.600 5,79
Op basis van een beschikbare incidentele weerstandscapaciteit van € 24,9 miljoen is de ratio per 31 december 2025 5,79. Uitgaande van de vastgestelde ratio van 1,15 betekent dit dat de beschikbare capaciteit voldoende is voor de dekking van de lopende risico’s. Beschikbare weerstandscapaciteit (a) De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit wordt gevormd door het eigen vermogen (reserves). De Algemene reserve is vrij besteedbaar. De rentebaten zijn echter wel als structureel dekkingsmiddel aangemerkt. Inzet van de Algemene reserve heeft een structureel effect op de exploitatie. Beklemde bestemmingsreserves zijn in beginsel niet vrij besteedbaar. Aangezien u de vastgestelde bestemming van de overige bestemmingsreserves kunt veranderen behoren deze reserves tot de weerstandscapaciteit. Het wijzigen van de bestemming van deze reserves heeft wel direct gevolgen voor het lopende beleid aangezien de bestemmingsreserves op grond van door u vastgesteld beleid zijn ingesteld. Reservepositie (x € 1.000) Omvang Algemene reserve Omvang bestemmingsreserves Beklemde reserves: Bestemmingsreserve Verkoop aandelen Essent Bestemmingsreserve Bijdragen in kosten activa Beschikbare weerstandscapaciteit (a)
1 januari 2025 31 december 2025 € 11.800 € 11.800 " 42.200 " 41.800 € 54.000 € 53.600 " " €
14.00015.40024.600
72
" " €
14.00014.70024.900
BEGROTING De geraamde beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt per 31 december 2025 € 24,9 miljoen en neemt toe met € 0,3 miljoen. Aan de bestemmingsreserves wordt geen rente (inflatiecorrectie) toegevoegd, dit beïnvloedt de toereikendheid van deze reserves. De beschikbare weerstandscapaciteit neemt daarnaast af door inzet van de reserves. Benodigde weerstandscapaciteit (b) Risico’s die van materiële betekenis zijn maken deel uit van het weerstandsvermogen. Wij brengen risico’s met een financieel belang van € 300.000,00 of meer in beeld. Borgstellingen geldleningen De gemeente Stadskanaal waarborgt voor de volgende geldleningen de betaling van rente en aflossing of fungeert als achtervang. Geldleningen aan woningbouwcorporaties De financiële risico's die aan deze garanties zijn verbonden, zijn overgedragen aan de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw. De gemeente en het Rijk blijven ieder wel voor 50% op achtervang aanspreekbaar. Deze achtervang is gerelateerd aan de omvang van het waarborgfonds. Door de omvang van het fonds en de financiële constructie is het risico voor de gemeente gering. Mocht de gemeente echter wel worden aangesproken op de achtervang, dan zal dit in de vorm van het verstrekken van een renteloze lening zijn. Deze lening zal dan worden opgenomen als risico.
Geldleningen aan eigenaren van particuliere woningen Het Waarborgfonds Eigen Woningen verstrekt Nationale Hypotheek Garantie (NHG) voor aankoop en verbetering van woningen aan particulieren. Daarmee worden voor de geldgevers de risico’s beperkt en profiteren de geldnemers van een lagere rente. Met het waarborgfonds is een overeenkomst gesloten waarin de achtervang voor bestaande leningen van particulieren is geregeld. De achtervangfunctie (de gemeenten samen met het Rijk) kan door het waarborgfonds worden aangesproken, in de vorm van renteloze leningen, als het garantievermogen te laag is. Geldleningen aan instellingen voor ouderenhuisvesting Het schuldrestant van de leningen aan zorginstellingen die werkzaam zijn in onze gemeente wordt per 1 januari 2025 geraamd op € 2.833.000,00 en per 31 december op € 2.543.000,00. Het financiële risico van deze leningen ligt volledig bij de gemeente. Uitgangspunt is dat eventuele nieuwe leningen aan zorginstellingen door deze instellingen worden ondergebracht bij de stichting Waarborgfonds voor de zorgsector (Wfz). Geldleningen aan overige instellingen Het schuldrestant van de leningen aan het Noorderpoortcollege wordt per 1 januari 2025 geraamd op totaal € 124.000,00 en per 31 december op totaal € 62.000.00. Het financiële risico van deze leningen ligt bij de gemeente.
Vorderingen Blijversleningen Het totaal van verstrekte blijversleningen wordt per 1 januari 2025 geraamd op € 50.000,00. Het financiële risico van deze leningen is gedekt doordat de financiering niet hoger kan zijn dan 80% van de WOZ-waarde van de woning (waarde hypotheek en blijverslening tezamen). Het financiële risico bij gedwongen verkoop wordt daardoor beperkt. Bij consumptieve leningen wordt er, naast een hoofdelijke aansprakelijkheid, een maximumleeftijd gesteld van 75 jaar om het risico op niet terugbetalen te beperken.
73
BEGROTING Duurzaamheidsleningen Het totaal van verstrekte duurzaamheidsleningen wordt per 1 januari 2025 geraamd op € 1.200.000,00. Het financiële risico van deze leningen is niet gedekt. Startersleningen Het totaal van verstrekte startersleningen wordt per 1 januari 2025 geraamd op € 2.500.000,00. Het financiële risico wordt gedekt doordat startersleningen (als 2e hypotheek) onder de zekerheidsstelling van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) vallen en daarmee geborgd zijn. Indirect loopt de gemeente wel (beperkt) risico door de achtervangfunctie voor het Waarborgfonds Eigen woningen die de NHG verstrekt (zie onder borgstellingen geldleningen). Overige risico’s Dividend De geraamde dividendopbrengst op de aandelen van Enexis NV en NV Bank Nederlandse Gemeenten bedraagt totaal € 370.000,00. Bij de ramingen van dividend geldt dat er geen garanties zijn voor de daadwerkelijke realisering. Hersanering voormalig gasfabriekterrein Er loopt een juridische procedure om te komen tot ontbinding van de overeenkomst met de aannemer van de sanering van het voormalige gasfabriekterrein en in verband hiermee het vorderen van schadevergoeding. Wij hebben in 2017 hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 15 maart 2017. In de juridische procedure heeft in mei 2019 de comparitie van partijen in het Hoger Beroep plaatsgevonden.
Tijdens de comparitie heeft het Hof expliciet gevraagd of partijen niet tot een schikking kunnen komen. In 2021 is tussen gemeente en aannemer tot een overeenkomst gekomen. Op basis van de overeenkomst, waarbij onder andere het voormalige gasfabriekterrein wordt afgestoten, is (voorlopig) in het financiële risico voorzien. Aan de overeenkomst zijn een aantal voorwaarden verbonden waaraan moet worden voldaan om de juridische procedure af te sluiten. Met de tegenpartij is in de onderhandelingen overeenstemming over de voorwaarden bereikt. Het saneringsplan ligt bij de provincie ter beoordeling. Zodra de provincie goedkeuring op het saneringsplan heeft gegeven kan doorgegaan worden met vervullen van de voorwaarden. De verwachting is dat uiterlijk begin 2025 het risico niet meer aanwezig is. Diversen In algemene zin loopt de gemeente risico’s met betrekking tot de volgende onderwerpen: - planschadeclaims; - fiscale wet- en regelgeving; - wachtgeldverplichtingen. Totaal risico’s (x € 1.000) 1 januari 2025 € 3.000 " 1.300 " 400 € 4.700
Gewaarborgde geldleningen Vorderingen Overige risico's Benodigde weerstandscapaciteit (b)
74
31 december 2025 € 2.600 " 1.300 " 400 € 4.300
BEGROTING Weerstandsvermogen (structureel) De meerjarenraming vertoont in 2028 een structureel begrotingstekort van € 3.675.000,00. Weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door structurele begrotingsoverschotten en/of maatregelen die structurele middelen genereren om tegenvallers met structurele financiële effecten op te kunnen vangen. Structurele begrotingsoverschotten Begrotingsoverschotten maken deel uit van het weerstandsvermogen. Een positief saldo van de laatste schijf van de meerjarenraming wordt aangemerkt als structurele weerstandscapaciteit. De meerjarenraming vertoont in 2028 een nadelig saldo. Raming onvoorzien Jaarlijks nemen wij conform voorschrift een bedrag voor onvoorzien op in de begroting. Voor onvoorziene uitgaven wordt een vast bedrag van € 10.000,00 geraamd. Formeel kan deze raming tot de structurele weerstandscapaciteit worden gerekend omdat de omvang van deze verplichte raming niet is voorgeschreven. Belastingcapaciteit Gemeenten zijn vrij in het vaststellen van de onroerendezaakbelasting (OZB) tarieven. Daarbij gelden geen absolute of relatieve limieten. De gemiddelde lastendruk over 2024 voor huishoudens met een eigen woning in onze gemeente was € 779,80. Landelijk was in 2024 de gemiddelde lastendruk voor een huishouden € 994,00.
Voor het genereren van structurele middelen, met als doel een positief effect op de structurele weerstandscapaciteit, kunnen de OZB-tarieven (boven) trendmatig verhoogd worden. Ten opzichte van 2024 is een trendmatige verhoging van 2% van de opbrengst OZB verwerkt. Daarnaast is op grond van de vastgestelde verruimingsmaatregelen in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 voor de jaren 2025 en 2026 een extra verhoging van 1% doorgevoerd. Structurele bezuinigingen Nieuwe ombuigingsmaatregelen kunnen als structurele weerstandscapaciteit worden aangemerkt voor zover dit tot (verdere) begrotingsoverschotten leidt. Risico’s Sociaal domein Binnen het sociale domein lopen wij met name bij de uitvoering van de taken financiële risico’s. Deze worden vooral veroorzaakt door het open-einde karakter van de regelingen. Jeugdzorg We zien een aantal ontwikkelingen binnen de jeugdzorg. Zo zijn er te weinig intramurale specialistische plaatsen beschikbaar, waardoor langduriger gebruik moet worden gemaakt van diverse behandelaren voor meervoudige en complexe casussen. Daarnaast zijn er lange wachtlijsten, zowel intern als extern, waardoor er vaak lang gewacht moet worden op een behandeling en/of opname. Dit leidt tot een verschuiving naar intensievere zorg en als gevolg daarvan hogere kosten.
Verder zit de reguliere zorg relatief vol, waardoor er naar alternatieve hulp moet worden uitgeweken, die vaak duurder uitvalt. We verwachten dat door deze ontwikkelingen de kosten van de jeugdzorg zullen stijgen. Omdat we op dit moment nog niet goed kunnen inschatten welk effect dit heeft op de kosten van 2025 monitoren we de cijfers en zullen indien nodig via de voor- en najaarsnota het budget bijstellen.
75
BEGROTING Financiële kengetallen Kengetallen: Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Rekening 2023 20%
Begroting 2024 36%
Begroting 2025 28%
2026 20%
Meerjarenraming 2027 2028 10% 4%
17%
31%
25%
16%
6%
0%
45%
46%
50%
43%
38%
34%
4,6%
3%
1,53%
-2,62%
-2,89%
-3%
0,3% 82%
-0,2% 82%
0,1% 82%
0% 82%
-0,03% 82%
-0,04% 82%
Algemene toelichting De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. De hoogte van de schuld die de gemeente kan dragen hangt in belangrijke mate af van de hoogte van de inkomsten. Het kengetal geeft de netto schuld als aandeel van de inkomsten uitgedrukt in procenten. Het kengetal wordt zowel inclusief als exclusief alle verstrekte geldleningen berekend. Hiermee wordt in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte geldleningen is en betekent voor de schuldenlast. Een netto schuldquote tussen 0% en 100% wordt als normaal beschouwd, boven 100% is er weinig leencapaciteit over. Voor een gemeente geldt als indicatie voor een zeer hoge schuld een maximale norm van 130%. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal drukt het eigen vermogen uit als percentage van het balanstotaal. Normaal bevindt de ratio van een gemeente zich tussen 20% en 70%. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten.