Programmabegroting 2025
Tekst van het document
2025 Programmabegroting
INHOUDSOPGAVE PROGRAMMABEGROTING 2025 Blz. BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Aanbieding Financiële Beschouwingen
1 6
BEGROTING Beleidsbegroting A. Programmaplan Leeswijzer
14
a. Programma's 1. Participatie 2. Ontplooiing 3. Leefbaarheid 4. Dienstverlening
16 29 38 48
b. Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en het bedrag voor onvoorzien c. Overzicht van de kosten van overhead
55 59
B. Paragrafen 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Grondbeleid 6. Verbonden partijen 7. Bedrijfsvoering 8. Wet Open Overheid
62 71 78 81 85 87 95 97
Financiële Begroting A. Overzicht van baten en lasten B. Uiteenzetting financiële positie C. Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld
100 106 112
Meerjarenraming
114
Bijlagen Overzicht beschikbaar te stellen kredieten investeringen 2025 Overzicht subsidies
129 130
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
AANBIEDING Aan de raad, Programmabegroting 2025 Wij bieden u hierbij de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 aan. De begroting is opgesteld op basis van bestaand beleid en de door u bij de Perspectiefnota 2025-2028 vastgestelde uitgangspunten. Het nieuwe beleid en de verruimingsmaatregelen van de Perspectiefnota 2025-2028 zijn in de begroting opgenomen. De ramingen van de uitkeringen gemeentefonds zijn gebaseerd op de Meicirculaire 2024. Begrotingspositie Ten opzichte van het meerjarenperspectief in de Perspectiefnota 2025-2028 hebben de begrotingssaldi zich negatief ontwikkeld. De begroting 2025 heeft een nadelig saldo van afgerond € 670.000,00. De saldi in de meerjarenraming muteren nadelig met € 3.798.000,00 tot een nadeel van € 4.468.000,00 in 2028. Saldi begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 en Perspectiefnota 2025-2028 (bedragen x € 1.000,00)
2025
2026
2027
2028
Saldi Programmabegroting 2025
-670
-4.229
-4.443
-4.468
Saldi Perspectiefnota 2025-2028*
300
-3.156
-4.062
-3.677
Verschil
-970
-1.073
-381
-791
* Inclusief de uitwerking van de Meicirculaire 2024
Een analyse van de verschillen van de saldi van de begroting en de meerjarenraming met de saldi van de Perspectiefnota 2025-2028 is opgenomen bij de financiële beschouwingen. Financieel perspectief De begrotingssaldi voor de komende jaren zijn fors negatief. In 2028 bedraagt het tekort circa 2,9% van de totale begroting. Het tekort is te wijten aan de verstoorde financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten. Zolang het Rijk niet met extra middelen over de brug komt blijven er zorgen over de financiële toekomst. De miljoenennota 2025 geeft geen indicatie voor het noodzakelijke herstel van de financiële positie van gemeenten. Ongeveer 82% van de gemeenten presenteert net als onze gemeente een meerjarenbegroting met een structureel tekort. Volgens het hoofdlijnenakkoord gaan het kabinet en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in gesprek over de financiële verhouding. Tot die tijd blijft de financiële toekomst onzeker. Iedere gemeente moet voor zichzelf een keuze maken hoe hier mee om te gaan. Zoals al is aangegeven in de Perspectiefnota 2025-2028 willen wij met uw raad in gesprek over het aanpakken van de tekorten vanaf 2026. In de afgelopen tijd zijn over een aantal ontwikkelingen wel afspraken gemaakt.
Zo is de opschalingskorting van € 675 miljoen vanaf 2026 geschrapt, is de extra bezuiniging van € 511 miljoen (die voor rekening van het Rijk kwam) vervallen en is er vanaf 2026 € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029 beschikbaar voor indexatie van Wmo uitgaven in verband met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Opnieuw heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een begrotingsadvies gegeven. Nu voor het opstellen van de begroting 2025 en de Meerjarenraming 2026-2028. Het advies bestaat uit vier onderdelen:
1
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
1.Benoem de financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaring, ook van ombuigingen die eerder zijn ingezet Op 30 januari 2023 is de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 vastgesteld. In deze nota is een pakket met financiële verruimingsmaatregelen opgenomen. De door u vastgestelde maatregelen zijn verwerkt in de begroting/meerjarenraming. De VNG adviseert om nieuwe maatregelen in kaart te brengen maar nog niet uit te voeren. Op deze manier wordt duidelijk wat het effect is van de gebrekkige financiële verhouding. De VNG adviseert te focussen op bezuinigingsmaatregelen op medebewindstaken. Dit zijn taken die aan de gemeente zijn opgelegd waarbij gemeenten voor de uitvoering minder beleidsvrijheid hebben dan bij taken die de gemeente zelf heeft geïnitieerd (autonome taken). Bij medebewindstaken kunt u onder andere denken aan aanleg en onderhoud van wegen, paden en groen, minimabeleid, kinderopvang, inzamelen/verwerken afval, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of jeugdzorg. Bij autonome taken kunt u onder andere denken aan sportvelden, zwembaden, belastingheffing of het in stand houden van het Theater Geert Teis. 2.
Maak boekjaar 2025 sluitend, rekening houdend met de wijze waarop de financiële toezichthouders omgaan met de incidentele korting van 2025 Hiermee wordt datgene bedoeld wat hierover is beschreven over structureel begrotingsevenwicht (zie financiële beschouwingen), waarbij incidentele baten en lasten niet meetellen in het saldo. Onze begroting 2025 is structureel sluitend met een positief saldo van € 2.349.000,00. 3. Voer geen bezuinigingen door op andere beleidsterreinen vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg Er zijn nu geen nieuwe verruimingsmaatregelen in de begroting verwerkt. 4. Overweeg rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen rondom het Btw-compensatiefonds (BCF) en de indexatie Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): Gemeenten declareren een deel van het door hen betaalde omzetbelasting uit het Btwcompensatiefonds. De laatste jaren wordt het fonds niet uitgeput en wordt het restant toegevoegd aan het Gemeentefonds. Gemeenten mogen bij het ramen van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds op voorhand rekening houden met een verwachte vrijval. In de raming van de Algemene uitkering is rekening gehouden met deze verwachte vrijval. De middelen voor de indexatie wet Wmo zijn via de septembercirculaire 2024 aan het gemeentefonds toegevoegd.
Wanneer er aanleiding voor is komen we in het raadsvoorstel bij de begroting terug op het effect van de septembercirculaire. De toekomstige financiële positie van onze gemeente is sterk afhankelijk van de afspraken die met het kabinet worden gemaakt over de normeringssystematiek voor de ontwikkeling van het gemeentefonds en compensatie van kosten van de hiervoor genoemde grote opgaven. In de onderhandelingen neemt de VNG het voortouw. Daar waar nodig gaan wij de VNG ondersteunen. Wij houden u via de planning en control cyclus op de hoogte van de ontwikkelingen. Financiële positie De financiële positie van onze gemeente is ondanks het negatieve financieel perspectief goed. Om een beeld te geven van de financiële positie is gebruik gemaakt van een aantal kengetallen. De ratio voor de weerstandscapaciteit (in hoeverre zijn we met eigen middelen in staat om financiële risico’s op te vangen) is op 1 januari 2025 5,79 waarbij deze minimaal 1,15 moet zijn. We zitten daar dus ruim boven en zijn hiermee in staat om incidentele tegenvallers op te vangen. De solvabiliteitsratio bedraagt 50%. Met deze ratio is de verhouding tussen het eigen vermogen (de Algemene reserve en de bestemmingsreserves) en het totale vermogen (alles wat de gemeente bezit) uitgedrukt. De landelijke norm is een minimale ratio van 20%. We zitten daar ruim boven. 2
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN De schuldquote geeft de verhouding tussen door de gemeente opgenomen geldleningen en de eigen middelen weer. De netto schuldquote bedraagt 28%, de maximale toegestane norm is 130%. Daar zitten we ruim onder. Met de huidige financiële positie zijn we in staat voor een aantal jaren de verwachte tekorten op te vangen. De recente geschiedenis van onze gemeente leert echter dat de financiële positie in snel tempo achteruit kan gaan. De hiervoor geschetste financiële toekomst heeft helaas alle ingrediënten in zich waardoor dit opnieuw realiteit kan worden. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de financiële positie uitgebreid toegelicht. Indeling Programmabegroting 2025 De begroting bevat het deel Begroting in Hoofdlijnen met daarin de aanbieding, de financiële beschouwingen en het deel Begroting met daarin de beleidsbegroting, de financiële begroting, de meerjarenraming en de bijlagen. De financiële beschouwingen geven een beeld van de begrotings- en financiële positie en het meerjarenperspectief. In de beleidsbegroting zijn het programmaplan (de 4 programma's, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en het overzicht van de kosten van de overhead) en 8 paragrafen opgenomen. In het programmaplan is een leeswijzer en een totaaloverzicht van de kaders opgenomen.
In de financiële begroting vindt u de overzichten van baten en lasten en van de financiële positie. De meerjarenraming geeft inzicht in het verloop van de programmabudgetten en begrotingssaldi van 2026 tot en met 2028 en de ontwikkelingen in de balansposities.
3
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN De volgende bijlagen zijn opgenomen: o Overzicht beschikbaar te stellen kredieten investeringen 2025; o Overzicht subsidies. Behandeling De behandeling van de begroting 2025 staat gepland voor de vergadering van 11 november 2024. Besluitvorming Het is uw bevoegdheid de begroting vast te stellen. Wij stellen u voor deze ontwerpbegroting vast te stellen. Eventueel door uw raad aangenomen amendementen worden beschouwd als de eerste wijziging van de begroting. Als zich dat voordoet wordt de eerste wijziging gelijktijdig met de primitieve begroting vastgesteld. Met de vaststelling van de programmabegroting geeft u ons opdracht de programma's uit te voeren en machtigt u ons om te beschikken over de aan de programma's gekoppelde budgetten. Ook stelt u dan de kredieten beschikbaar voor investeringen. Zodra de begroting is vastgesteld zenden wij een exemplaar aan Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Dit moet vóór 15 november 2024 gebeuren.
Stadskanaal, 8 oktober 2024.
Burgemeester en wethouders
de heer G.J. van der Zanden secretaris
de heer K. Sloots burgemeester
4
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Aldus vastgesteld in de vergadering van de raad van de gemeente Stadskanaal op 11 november 2024.
mevrouw W.J. Onrust raadsgriffier
5
FINANCIËLE BESCHOUWINGEN
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
Begrotingspositie Samenvatting begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 Begroting 2025
Programma 1 2 3 4
1 2 3 4
2026
Meerjarenraming 2027
2028
Participatie -72.246.512 -71.032.552 -70.353.437 -69.872.395 Ontplooiing -9.703.943 -9.688.507 -10.217.962 -10.357.327 Leefbaarheid -13.666.402 -13.510.166 -13.774.266 -14.031.151 Dienstverlening -7.689.869 -7.689.869 -7.689.869 -7.689.869 Saldo van baten en lasten programma's -103.306.726 -101.921.094 -102.035.534 -101.950.742 Algemene dekkingsmiddelen 116.322.061 110.891.898 110.780.386 110.661.112 Overhead -14.134.975 -13.981.975 -13.981.975 -13.981.975 Totaal saldo van baten en lasten -1.119.640 -5.011.171 -5.237.123 -5.271.605 Mutaties reserves Participatie 104.710 104.710 104.710 104.710 Ontplooiing 501.504 502.089 498.304 492.419 Leefbaarheid 112.317 429.991 429.991 429.991 Dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen -282.350 -267.559 -252.471 -237.082 Overhead 13.209 13.209 13.209 13.209 Totaal mutaties reserves
449.390
782.440
793.743
803.247
Resultaat
-670.250
-4.228.731
-4.443.380
-4.468.358
Toelichting resultaat De begroting 2025 vertoont een nadelig saldo van afgerond € 670.000,00. De meerjarenraming vertoont in 2028 een nadelig saldo van afgerond € 4.468.000,00. De begroting 2025 bestaat uit baten en lasten die ieder jaar terugkomen (structurele baten en lasten) en die voortkomen uit onze structurele taken. Daarnaast bestaan er baten en lasten (incidentele baten en lasten) die eenmalig zijn of een tijdelijk karakter hebben (maximaal 3 jaar). Zij beïnvloeden het begrotingssaldo incidenteel. De provincie beoordeelt de begroting als toezichthouder. Voor het bepalen van de vorm van toezicht (preventief of repressief) beoordeelt de provincie op het structureel begrotingsevenwicht. Dat is het saldo van alléén de structurele baten en lasten, de incidentele baten en lasten worden daarbij dus buiten beschouwing gelaten. Het saldo van de structurele baten en lasten is bepalend voor het financieel toekomstperspectief. Voor repressief toezicht is het voldoende dat óf het begrotingsjaar óf het laatste jaar in de meerjarenraming een structureel positief begrotingssaldo heeft. In de hierna opgenomen tabel is weergegeven hoe de saldi van de programmabegroting 2025 zijn verdeeld in incidentele en structurele baten en lasten.
Het saldo van structurele baten en lasten bedraagt in 2025 € 2.349.000,00 positief en in 2028 bedraagt het saldo geschoond van incidentele baten en lasten € 4.243.000,00 negatief.
6
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN (bedragen x € 1.000,00) 2025
2026
2027
2028
Saldi Programmabegroting 2025
-670
-4.229
-4.443
-4.468
Saldi incidentele baten en lasten
-3.019
-515
-354
-225
Saldi structurele baten en lasten
2.349
-3.714
-4.089
-4.243
De geraamde stand per 31 december 2025 van de Algemene reserve is € 11,8 miljoen en van de reserve Verkoop aandelen Essent is afgerond € 14,0 miljoen. Analyse resultaat ten opzichte van de Perspectiefnota 2025-2028 Op basis van de Perspectiefnota 2025-2028 zijn de saldi van de begroting 2024 bijgesteld naar een geraamd overschot van € 300.000,00 voor het jaar 2025 en een tekort van € 3.677.000,00 voor het jaar 2028 (inclusief de uitwerking van de Meicirculaire 2024). Ten opzichte van deze ramingen hebben de begrotingssaldi voor de periode 2025-2028 zich negatief ontwikkeld. In 2025 is het saldo € 970.000,00 nadeliger dan verwacht, in 2028 is dit € 791.000,00 nadeliger. (bedragen x € 1.000,00) 2025 -670 300 -970
Saldi Programmabegroting 2025 Saldi Perspectiefnota 2025-2028 Verschil
t/m 2028 -4.468 -3.677 -791
Het verschil tot en met 2028 is geanalyseerd, de mutaties in taakvelden zijn op hoofdlijnen toegelicht. Taakvelden Sociaal Domein - Woon- en overige voorzieningen gehandicapten - Huishoudelijke hulp ZIN - Jeugdzorg (loon- en prijsbijstellingen) - PGB’s begeleiding en huishoudelijke hulp - Begeleiding ZIN - Dagbesteding algemeen en belevingsgericht - Beschermd wonen - Aanpak Huiselijk geweld - Bijdragen Wedeka - Bijstandsverlening
€ € € € € € € € € €
200.000,00 N 457.000,00 N 1.022.000,00 N 636.000,00 V 349.000,00 N 155.000,00 N 119.000,00 N 243.000,00 N 204.000,00 N 338.000,00 N
Taakveld Uitkeringen gemeentefonds - Uitkeringen gemeentefonds
€
3.340.000,00 V
Taakveld Overige baten en lasten - Reserveringen uitkeringen gemeentefonds
€
679.000,00 V
Diverse taakvelden Uitvoeringskracht organisatie Loonontwikkelingen Saldo niet nader toegelichte ontwikkelingen
€ € €
301.000,00 N 905.000,00 N 1.153.000,00 N
€
791.000,00 N
-
7
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Nieuw beleid Conform de besluitvorming over de Perspectiefnota 2025-2028 zijn de financiële consequenties van nieuwe beleidswensen en de financiële verruimingsmaatregelen die van invloed zijn op de lasten en/of baten in de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 verwerkt. Gemeentefonds Het gemeentefonds is het fonds in de rijksbegroting waaruit de gemeenten jaarlijks financiële middelen ontvangen om van gemeenten verwachte taken uit te voeren. Het gaat hierbij zowel om autonome taken (keuze om een taak uit te voeren ligt geheel bij de gemeente) als medebewindstaken (taken die door het Rijk aan gemeenten zijn opgedragen). Ook zijn deze middelen belangrijk bij het in stand houden van het bestuurlijk en ambtelijk apparaat. Ieder jaar brengt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een aantal circulaires uit waarin de ontwikkelingen van het gemeentefonds en de effecten daarvan op de verschillende uitkeringen die uit het gemeentefonds worden verstrekt zijn weergegeven. De belangrijkste circulaires zijn de mei- en de septembercirculaire. De meicirculaire, omdat deze de basis is voor de raming van de verschillende uitkeringen voor het komende begrotingsjaar. De septembercirculaire, omdat hierin de effecten van de rijksbegroting voor het komende begrotingsjaar zijn verwerkt.
De middelen die uit het gemeentefonds worden verstrekt zijn onderverdeeld in: - de algemene uitkering; - de integratie-uitkeringen; - de decentralisatie-uitkeringen; De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. Eventuele opmerkingen die over de algemene uitkering in circulaires worden gemaakt, zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke kosten gemeenten geconfronteerd (kunnen) worden. Dit inzicht is ook van belang voor de Tweede Kamer. Met de betreffende teksten in de circulaires is niet beoogd bestedingsdoelen vast te leggen. De integratie- en decentralisatie-uitkeringen geven wel een bestedingsrichting aan. Overzicht ramingen (bedragen x € 1.000,00) 2024 Programmabegroting 2025 Programmabegroting 2024*
102.089
Verschil
2025
2026
2027
2028
106.403
99.308
98.950
98.654
102.034
94.516
94.749
94.749
4.369
4.792
4.201
3.905
* tot en met Voorjaarsnota 2024
Berekening uitkering 2025 De verschillende uitkeringen in 2025, zoals deze in de begroting zijn verwerkt, zijn berekend op basis van informatie uit de Meicirculaire 2024. De Septembercirculaire 2024 is niet verwerkt. Ontwikkeling uitkeringen 2025 Het totaal aan uitkeringen uit het Gemeentefonds 2025 is nu berekend op € 106.403.000,00. Op basis van voorgaande circulaires werd voor 2025 een uitkering van € 102.034.000,00 verwacht. Mutaties in de algemene uitkeringen leveren hiermee per saldo een hogere algemene uitkering op van € 4.369.000,00. Tegenover deze stijging zijn voor € 4.222.000,00 hogere lasten geraamd in de begroting. Daarmee is sprake van een positief effect op het begrotingssaldo van € 147.000,00.
8
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN 2026-2028 In 2028 ontvangt onze gemeente ruim € 7,7 miljoen minder dan in 2025. Deze daling ligt in lijn met de daling die in de begroting 2024 werd verwacht voor 2027 (bijna € 8,3 miljoen) De huidige normeringssystematiek (samen trap op en trap af) is inmiddels gestopt en vervangen door een nieuwe systematiek waarbij de ontwikkeling van de omvang van het gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Tegenover de daling van de algemene uitkering staan elders in de begroting voor € 3.967.000,00 lagere uitgaven óf stelposten voor hogere inkomsten. Een en ander betekent vanaf 2028 structureel lagere algemene inkomsten van € 3.782.000,00 door het effect van de nieuwe normeringssystematiek. Financiële verruimingsmaatregelen Van de verruimingsmaatregelen op grond van de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 resteren na verwerking van de Voorjaarsnota 2024 nog de volgende bedragen. 2025 € 285.000,00 2026 € 565.000,00 2027 € 565.000,00 2028 € 553.000,00 In de begroting 2025 is vanaf 2028 de volgende taakstelling gerealiseerd: 9. Subsidies
€ 12.000,00 structureel
Restant verruimingsmaatregelen Na verwerking van bovenstaande resteren nog de volgende verruimingsmaatregelen. Hiervoor moeten nog maatregelen worden getroffen.
Nr. Verruimingsmaatregelen
2025
2026
2027
2028
1 2 3 9 11 12 15 17 19
p.m. p.m. 110.000 50.000 125.000 p.m. p.m. p.m. 285.000
110.000 p.m. 220.000 100.000 125.000 p.m. p.m. p.m. 10.000 565.000
110.000 p.m. 220.000 100.000 125.000 p.m. p.m. p.m. 10.000 565.000
110.000 p.m. 220.000 88.000 125.000 p.m. p.m. p.m. 10.000 553.000
Arbeidsmarkt (TDC) Jeugdhulp Budgetsubsidie stichting Welstad Subsidies Onderzoek Groen (Cyber) Onderzoek minimabeleid (Kwiz) Streekhistorisch centrum Resultaat onderzoek vastgoed Sponsoring rotondes
9
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN
Financiële positie Geprognosticeerde balans 2025-2028* (Bedragen x € 1.000) 31 december Activa 2025
31 december 2026
31 december 2027
31 december 2028
Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Voorraden
3.644 99.832 6.371 83
3.550 101.098 6.371 6
3.275 103.685 6.371 -45
3.091 100.673 6.371 -58
Totaal activa
109.930
111.025
113.286
110.077
Algemene reserve Bestemmingsreserves Voorzieningen Vaste schulden
11.818 41.756 5.510 46.101
11.818 40.974 5.215 42.961
11.818 40.180 4.953 39.821
11.818 39.377 4.691 36.681
Resultaat begroting
-670
-4.899
-9.342
-13.811
104.515
96.069
87.430
78.756
5.415
14.956
25.856
31.321
Passiva
Totaal passiva Financieringsbehoefte
* voor specificaties van de geprognosticeerde balans zie de Financiële begroting.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt bepaald door structurele begrotingsoverschotten en/of maatregelen die structurele middelen generen. Tegenvallers en risico’s van structurele aard met financiële gevolgen voor de langere termijn kunnen in beginsel niet worden gedekt uit de incidentele weerstandscapaciteit. Zodra structurele risico’s zich voordoen zullen deze moeten worden vertaald naar de meerjarenbegroting. Incidenteel kunnen voor tegenvallende lastenontwikkelingen echter wel bedragen onttrokken worden aan de Algemene reserve. De meerjarenraming vertoont in 2028 een structureel begrotingstekort van € 4.243.000,00. In het kader van de benodigde weerstandscapaciteit wordt de ondergrens van de Algemene reserve gerelateerd aan de benodigde weerstandscapaciteit. Deze capaciteit wordt bepaald door het totaal van de financieel gekwalificeerde risico’s te vermenigvuldigen met een ratio van 1,15. Voor 2025 betekent dit dat de Algemene reserve op basis van het totaal van de gekwalificeerde risico’s van € 4,3 miljoen daarom afgerond minimaal € 4,9 miljoen (€ 4,3 miljoen x 1,15) moet bedragen. Eventuele tekorten leggen beslag op de Algemene reserve tot aan de ondergrens en resterende tekorten worden gedekt uit de bestemmingsreserve Verkoop aandelen Essent.
De verwachte standen van de Algemene reserve en de reserve Verkoop aandelen Essent bedragen per 1 januari 2025 respectievelijk € 11,8 miljoen en € 14,0 miljoen.
10
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Weerstandsvermogen (incidenteel) (x € 1.000) 1 januari 2025
31 december 2025
Beschikbare weerstandscapaciteit (a) Benodigde weerstandscapaciteit (b)
€ 24.600 € 4.700
€ 24.900 € 4.300
Weerstandsvermogen (a-b) Ratio weerstandscapaciteit (a/b)
€ 19.900 5,23
€ 20.600 5,79
In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit per 31 december 2025 geraamd op € 24,9 miljoen. Op basis van de vastgestelde ratio van 1,15 is de beschikbare incidentele weerstandscapaciteit voldoende voor de dekking van de incidentele risico’s (per 31 december 2025 totaal € 4,3 miljoen). Risico’s Het risicoprofiel is toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierin zijn de volgende structurele risico's weergegeven. Sociaal domein Binnen het sociale domein lopen wij met name bij de uitvoering van de taken financiële risico’s. Deze worden vooral veroorzaakt door het open-einde karakter van de regelingen. Jeugdzorg We zien een aantal ontwikkelingen binnen de jeugdzorg. Zo zijn er te weinig intramurale specialistische plaatsen beschikbaar, waardoor langduriger gebruik moet worden gemaakt van diverse behandelaren voor meervoudige en complexe casussen. Daarnaast zijn er lange wachtlijsten, zowel intern als extern, waardoor er vaak lang gewacht moet worden op een behandeling en/of opname. Dit leidt tot een verschuiving naar intensievere zorg en als gevolg daarvan hogere kosten. Verder zit de reguliere zorg relatief vol, waardoor er naar alternatieve hulp moet worden uitgeweken, die vaak duurder uitvalt. We verwachten dat door deze ontwikkelingen de kosten van de jeugdzorg zullen stijgen.
Omdat we op dit moment nog niet goed kunnen inschatten welk effect dit heeft op de kosten van 2025 monitoren we de cijfers en zullen het budget indien nodig via de voor- en najaarsnota bijstellen. Beoordeling financiële kengetallen Het overzicht van de berekende kengetallen is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Op basis van bovenstaande kengetallen voor de begroting 2025 kunnen we concluderen dat onze financiële positie goed is. De solvabiliteitsratio van 50% geeft aan dat we voldoende in staat zijn om aan onze verplichtingen te voldoen. Als gevolg van een afname van het eigen vermogen dalen de schuldquote en de solvabiliteitsratio in de meerjarenraming. De boekwaarden van de grondexploitatie zijn reëel en kunnen naar verwachting worden terugverdiend. Het kengetal structurele exploitatieruimte is in 2025 positief. In de meerjarenraming muteert het kengetal naar negatief. Dit betekent dat de structurele baten niet meer toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Dit volgt de ontwikkeling van de meerjarige begrotingssaldi. Wanneer we het structurele tekort in het kader van onze financiële kengetallen bekijken dan is er nog belastingcapaciteit aanwezig om dit op te kunnen vangen. Daarnaast kan er worden gekeken naar andere maatregelen.
Voor incidentele tegenvallers is er incidentele weerstandscapaciteit aanwezig (zie onder weerstandsvermogen), inzet hiervan is wel van invloed op de solvabiliteitsratio.
11
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN Investeringen In de meerjarenraming is het Overzicht investeringen 2025-2028 opgenomen. Het geraamde bedrag voor 2025 is € 3.174.150,00. Voor deze investeringen wordt u gevraagd kredieten beschikbaar te stellen (zie de bijlage). De lasten die samenhangen met deze investeringen zijn opgenomen in de begroting. In de periode 2026-2028 is totaal € 14.956.000,00 aan voorgenomen investeringen geraamd. Deze investeringen vinden hun basis in de Kadernota Financieel Perspectief 2023-2033 en de Perspectiefnota 2025-2028.
- Theater Geert Teis - Sportvelden - Uitvoeringsprogramma wegen - Civiele kunstwerken - Openbare verlichting - Beschoeiing - Riolering divers - Uitvoeringsprogramma wegen - Vervangen ondergrondse containers - MJP vervangingsinvesteringen Totaal
2025 500.000 691.000 308.250 650.000 165.000 287.500 105.000 467.400 3.174.150
2026
2027
2028
950.000 2.526.350 1.000.000 367.500
600.000 4.600.000 1.000.000 233.000 650.000
460.000 900.000 286.000
248.200 7.331.200
280.000 1.926.000
165.000 396.750 293.200 5.698.800
De totale boekwaarde van de investeringen bedraagt per 1 januari 2025 € 110.700.000,00 en per 31 december 2025 € 106.800.000,00. De investeringen zijn geactiveerd onder aftrek van bijdragen van derden. Bijdragen uit reserves zijn niet in mindering gebracht op het investeringsbedrag, maar vallen vrij met jaarlijkse termijnen gelijk aan de afschrijvingsperiode van de investering. Deze bijdragen zijn gestort in de bestemmingsreserve Bijdragen in kosten activa. De boekwaarde van deze bestemmingsreserve bedraagt per 1 januari 2025 € 15.407.000,00 en per 31 december 2025 € 14.668.000,00. Financiering De investeringen van onze gemeente worden gefinancierd met eigen en vreemd vermogen. Onder eigen vermogen vallen algemene reserves en bestemmingsreserves (boekwaarde per 1 januari 2025 € 54,0 miljoen), onder vreemd vermogen vallen voorzieningen en de langlopende geldleningen (boekwaarde per 1 januari 2025 € 55,1 miljoen). De totale boekwaarde per 1 januari 2025 van de financieringsmiddelen bedraagt € 109,1 miljoen. Het financieringstekort op de boekwaarde van de investeringen bedraagt € 1,6 miljoen (€ 110,7 miljoen -/- € 109,1 miljoen). De boekwaarde van de vlottende activa is per 1 januari 2025 € 372.000,00. Het totale financieringstekort per 1 januari 2025 bedraagt dan afgerond € 1,9 miljoen. Wij hanteren een systematiek van totaalfinanciering.
Zonodig zullen wij, afhankelijk van de ontwikkelingen in de financieringsbehoefte, voor de vaste financieringsmiddelen en de liquiditeitspositie, vaste geldleningen afsluiten. Rentelasten Om een reëel beeld van de investeringslasten te geven berekenen wij rente over de interne financieringsmiddelen (eigen vermogen en voorzieningen). Het verschil tussen de totaal geraamde rentelasten van de financieringsmiddelen (intern en extern) en de toegerekende omslagrente over investeringen is opgenomen in de raming van algemene dekkingsmiddelen, taakveld Treasury. De berekening van dit renteresultaat is opgenomen in de paragraaf Financiering (renteschema). Door de reserves en voorzieningen voor financiering te gebruiken, besparen wij rente op geldleningen van derden. De toegerekende rente wordt bepaald aan de hand van het gewogen gemiddeld rentepercentage op vreemd vermogen. 12
BEGROTING IN HOOFDLIJNEN De rente over de reserves en voorzieningen komt ten gunste van algemene dekkingsmiddelen. Voor een deel wordt na resultaatbepaling rente aan bestemmingsreserves toegevoegd. Op basis van de verwachte stand van de reserves en voorzieningen per 1 januari 2025 is de totale bespaarde rente in 2025 geraamd op € 1.228.000,00. Ten gunste van de algemene dekkingsmiddelen is totaal € 920.000,00 geraamd. Aan de bestemmingsreserves is € 308.000,00 rente toegevoegd. Overzicht rentelasten Toegerekende rentelasten Bespaarde rente Renteresultaat Netto (externe) rentelasten
€ € € €
Bedrag 2.106.000,00 -1.228.000,00 88.000,00 966.000,00
13
BEGROTING
BELEIDSBEGROTING
Programmaplan
LEESWIJZER PROGRAMMAPLAN Algemeen De "Kaders" die door u zijn vastgesteld zoals beleidsnota’s of bovengemeentelijke nota’s die betrekking hebben op de programma’s zijn niet opgenomen in de begroting. U kunt ze vinden op www.stadskanaal.bestuurlijkeinformatie.nl (iBabs) en op www.lokaleregelgeving.overheid.nl. De programma's zijn opgebouwd door antwoord te geven op de zogenaamde drie "W"-vragen: "Wat willen wij bereiken?", "Wat doen wij daarvoor?" en "Wat mag het kosten?". Het programmaplan bevat verder het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien en het overzicht van de kosten van overhead. Programmanaam De begroting kent vier programma's. Onder de naam van het programma is aangegeven welke taakvelden onder dit programma vallen. Wat willen wij bereiken? Maatschappelijk effect Hier worden de maatschappelijke effecten genoemd die beoogd worden met het programma. Nieuw beleid Hier staan de nieuwe beleidsprioriteiten. De indeling is als volgt: 1. Prioriteiten als gevolg van wettelijke verplichtingen 2. Prioriteiten als gevolg van aangegane eigen verplichtingen 3. Prioriteiten als gevolg van wensen/ambities Onder nieuw beleid vatten wij alleen die beleidsprioriteiten waarvoor tot dusver nog geen budget beschikbaar gesteld is. Dus nieuw beleid = nieuw geld. Beleidsindicatoren Hier zijn de beleidsindicatoren die tot het programma behoren opgenomen.
Gemeenten moeten voor de verplichte beleidsindicatoren gebruik maken van de (landelijke) publicatie van bestaande bronnen. De brongegevens zijn niet de eigen gegevens van onze gemeente, uit het oogpunt van zorgvuldigheid wordt geen inhoudelijke toelichting gegeven op de vermelde gegevens. Naast de verplichte beleidsindicatoren zijn bij programma 1 Participatie eigen indicatoren opgenomen. Wat doen wij daarvoor? Hier worden van de taakvelden die tot het programma behoren de belangrijkste activiteiten genoemd. Indien van toepassing wordt het nieuwe beleid nader uiteengezet. Daarna worden de activiteiten van het bestaande beleid van de taakvelden genoemd. Bestaand beleid kan overigens wel nieuwe activiteiten bevatten, waarvan de kosten gedekt worden uit bestaande en voor dat doel beschikbaar gestelde budgetten. Wat mag het kosten? Lasten en baten Hier worden de lasten en de baten van zowel het nieuwe als het bestaande beleid van het programma in één totaal vermeld. Taakvelden Hier worden de lasten en baten gespecificeerd naar taakvelden.
14
Toelichting Hier is aangegeven (indien van toepassing) welk deel van de ramingen betrekking heeft op nieuw beleid. Eventueel wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van het begrotingsjaar. Het verschil tussen de cijfers van 2025 en 2024 is beknopt toegelicht. Het verschil in de totale apparaatskosten (personeelskosten programma’s en totale kosten overhead) wordt in het Overzicht overhead toegelicht. Meerjarenraming Hier wordt een korte toelichting gegeven op de ramingen van de meerjarenraming 2026-2028. Mutaties reserves Hier wordt een toelichting gegeven op de geraamde mutaties reserves die betrekking hebben op het programma.
15
Programma's
1. PARTICIPATIE Meedoen en Zelfredzaamheid Taakvelden Economie en Sociaal domein
Wat willen wij bereiken? Maatschappelijke effecten Ons beleid is erop gericht dat onze inwoners op een gezonde, gelukkige en veilige manier meedoen in de samenleving. Zij zijn zelf- en samen redzaam, ook als zij beperkingen hebben. Zij kunnen zolang dat lukt in hun eigen woonomgeving wonen. We staan voor een gemeente die mensen ondersteunt in hun bestaanszekerheid als het even of langere tijd niet op eigen kracht of met hulp van een eigen netwerk lukt. Daarmee voorkomen we dat kleinschalige problemen op langere termijn escaleren en zware hulp en ondersteuning nodig zijn. We stimuleren eigen initiatief van inwoners en juichen creatieve ideeën toe om zorg en ondersteuning met meer eigen regie van eigen inwoners. We verbinden partners in het veld aan elkaar en helpen ervoor te zorgen dat elke inwoner de juist ondersteuning bij hulpvragen weet te vinden. Effecten taakvelden Economie - Een aantrekkelijke gemeente zijn en blijven voor ondernemers, waar middelgrote en kleine bedrijven floreren. - Behoud en uitbreiding van werkgelegenheid in het algemeen en waar mogelijk de vestiging van bedrijven die laaggeschoold werk bieden in combinatie met een goede en praktische aansluiting in opleidingen. - Goede samenwerking en aansluiting tussen onderwijs, regionaal bedrijfsleven en overheid.
- Realisatie Innovatiewerkplaats en commerciële werkplaatsen, samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. - Meer werkgelegenheid in de regio Zuidoost Groningen, bij voorkeur in de circulaire economie. - Het mogelijk maken van diverse en aantrekkelijke warenmarkten. - Samenwerking met de regio en de provincie om goede recreatieve en toeristische verbindingen tussen zowel het gebied Westerwolde, de Veenkoloniën als de Drentse Hondsrug te realiseren. Effecten taakvelden Sociaal domein - Het ondersteunen van inkomen en bestaanszekerheid voor inwoners die niet of onvoldoende in de kosten van eerste levensbehoeften kunnen voorzien voorkomt problemen in maatschappelijk functioneren. - Een samenhangend aanbod van hulpverlening en laagdrempelige voorzieningen die participatie en zelfredzaamheid en het langer thuis kunnen blijven wonen bevorderen, ook als de (psychische) kwetsbaarheid toeneemt. - Efficiënt gebruik van onze welzijnsaccommodaties. - In 2023 zijn we gestart met de vastgoednota. We bevinden ons nu in fase twee: het formuleren van beleid voor de verhuur aan maatschappelijke organisaties. Eind 2024 start een extern bureau, met afronding voor de zomervakantie van 2025. - Een inclusieve samenleving waarin voorkomen wordt dat kwetsbare volwassenen en jongeren buiten de samenleving raken en waar inwoners met een beperking naar eigen wens en vermogen kunnen meedoen.
- Deelname van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en een arbeidsbeperking aan onze samenleving. - De bijstand is zoveel mogelijk een tijdelijke situatie. Inwoners hebben structureel een duurzaam perspectief voor een toekomst met werk. - Het op creatieve manieren doorbreken van overerfbare armoede. - Door middel van extra inzet op vroegsignalering gaat de schuldenlast van de inwoners naar beneden en/of wordt voorkomen dat er een schuldenlast ontstaat.
16
Nieuw beleid Beleidsontwikkelingen Perspectiefnota 2025-2028 Taakveld
Prioriteit
Algemene doelstelling
Ind.*
Inkomensregelingen
Participatiewet in balans Inwoners passende ondersteuning bieden om mee te doen in de samenleving, waarbij uitgegaan wordt van de menselijke maat, vertrouwen en vereenvoudiging.
1
Arbeidsparticipatie
Arbeidsmarkt infrastructuur
Regionale werkcentra als centraal punt voor werkzoekenden en werkgevers.
1
Arbeidsparticipatie
Ontwikkelcentra
Opzetten van een laagdrempelige voorziening voor vragen op het gebied van werk en inkomen.
1
Het succesvol oplossen en voorkomen van dakloosheid.
1
Overige maatwerk Project Housing First arrangementen (Wmo) *zie leeswijzer
17
Beleidsindicatoren
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven) Banen Werkloze jongeren Netto arbeidsparticipatie Bijstandsuitkeringen Kinderen in uitkeringsgezin Aantal re-integratievoorzieningen Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met delict voor de rechter Jongeren met jeugdreclassering
Eenheid % aantal per 1.000 aantal per 1.000 % % aantal per 10.000 % aantal per 10.000
Periode 2023 2023 2023 2022 2023 2023 2022 2023
Gemeente 45,6 158,0 659,3 3 69,2 394,4 7 233,1
Nederland 54,2 197,1 836,6 1 73,1 344,8 6 191,5
aantal per 10.000
2023
1.230
705
% % % %
2023 2023 2022 2023
15,1 2,2 1 0,3
13,5 1,1 1 0,3
Bron: Waarstaatjegemeente.nl (Besluit Begroting en Verantwoording)
Toelichting 1. De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen. 2. Het aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 3. Het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. 4. Het percentage personen van 16 tot en met 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven en geen baan hebben als werknemer. 5. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. 6. Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015) per 10.000 inwoners. 7. Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. 8. Het aantal lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. 9. Het aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. 10.
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 11. Het percentage jongeren tot 18 jaar met een door de rechter dwingend opgelegde jeugdbeschermingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. 12. Het percentage jongeren (12 tot en met 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. 13. Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).
18
Overig Indicator voorzieningen Aantal uitkeringsgerechtigden Uitstroom uit de uitkering Aantal aanvragen bijzondere bijstand Aantal Bewindvoering Instroom Schuldhulpverlening (SHV) Aantal Schuldregelingen Aantal Budgetbegeleiding Aantal Wet Sanering Natuurlijke Personen (WSNP) Uitstroom SHV Aantal trajecten Vroegsignalering Aantal in behandeling bij Humanitas-thuisadministratie Aantal in behandeling bij Stichting Leergeld Aantal in behandeling bij Jeugdfonds Sport en Cultuur Aantal meldingen vroegsignalering Bereik vroegsignalering na de melding
Indicator arbeidsparticipatie Verbetering trede 3 t.o.v. peildatum 1 januari 2019* Plaatsing op werkstages** Plaatsing op reguliere en gesubsidieerde arbeid*** Techniektesten DOK4 Aantal WSW plaatsen Wedeka****
Rekening 2023 788 218 813 405 107 111 273 14 41 36 120 244 165 n.v.t n.v.t
Begroting 2024 805 250 950 520 250 200 300 20 100 250 200 200 200 n.v.t. n.v.t
Begroting 2025 805 250 900 450 160 150 300 20 100 100 200 200 200 1.800 25%
Rekening 2023 24% 139 133 30 464
Begroting 2024 20% 125 110 450
Begroting 2025 20% 125 110 440
*Percentage van het aantal klanten die op 1 januari in trede 3 geregistreerd staan en naar treden 4, 5 of 6 doorstromen, dan wel uitstromen (naar werk).
**Gemiddeld aantal klanten die via een werkstage intern (bij Wedeka) of extern (bij reguliere werkgevers) werkervaring opdoen.
***Regulier werk inclusief parttime, afspraakbanen, beschut werk en uitzendbanen. ****Betreft het aantal subsidiabele eenheden.
In verband met de veranderende arbeidsmarkt en doelgroep stellen we voor om bij de begroting 2026 te komen met nieuwe indicatoren arbeidsparticipatie die passen bij de huidige uitvoeringspraktijk.
19
Wat doen wij daarvoor? NIEUW BELEID TAAKVELDEN SOCIAAL DOMEIN Inkomensregelingen De Participatiewet in Balans omvat wijzigingen in de Participatiewet om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. Deze wet treedt hoogstwaarschijnlijk per 1 januari 2025 in. Het jaar 2025 zal in teken staan van de uitvoering van deze wijzigingen. Arbeidsparticipatie - Er ligt een landelijke opdracht om per arbeidsmarktregio te komen tot één regionaal werkcentrum voor inwoners en werkgevers. De opdracht gaat uit van een 'no wrong door' principe en behelst samenwerking van diverse sociale partners (Uitvoeringsinsituut werknemersverzekeringen (UWV), gemeenten, werkgevers/werknemersbonden, onderwijs enzovoort). In onze arbeidsmarktregio Werk in Zicht (WIZ) pakken we deze ontwikkeling gezamenlijk op en onderzoeken we hoe we deze regionale werkcentra zo lokaal mogelijk kunnen organiseren. - In het Programmaplan 2023-2026 van WIZ is opgenomen dat we in onze arbeidsmarktregio WIZontwikkelcentra willen opzetten. Een ontwikkelcentrum is een laagdrempelige voorziening waar mensen binnen kunnen lopen, zich veilig voelen en gastvrij worden ontvangen. De vraag en mogelijkheden van de inwoner staan er centraal. Er wordt samengewerkt met UWV, onderwijs, hulpverlening en werkgevers. Wij willen het ontwikkelcentrum in Stadskanaal samen met Wedeka gaan vormgeven.
Deze ontwikkeling start in 2024 en zal zijn uitwerking in 2025 krijgen. Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Housing First stimuleert deelnemers op een constructieve manier naar zichzelf te kijken, zodat zijzelf de gedragspatronen herkennen die het doorbreken van een dakloos leven in de weg staan en zich zo kunnen inzetten voor de hulp die zij nodig hebben. Het recht op huisvesting is gescheiden van de behandeling. In 2024 is gestart met een pilot Housing First, waarbij drie dak- en thuislozen voor het project in aanmerking komen. Binnen deze pilot werken woningbouwcorporatie Lefier, zorgorganisatie Limor en de gemeente samen. De begeleiding van de thuis- of dakloze wordt geleidelijk aan opgestart. Eerst een (t)huis, dan in stappen de voortgang richting zelfredzaamheid en bestaanszekerheid. De inwoner geeft het tempo aan. In 2025 willen we deze pilot voortzetten, afronden en een structurele inbedding voorbereiden. BESTAAND BELEID Bij dit programma staan meedoen, zelfredzaamheid en bestaanszekerheid centraal. Belangrijk uitgangspunt is dat de gemeente een ondersteunende en faciliterende rol heeft en dat inwoners en ondernemers zelf verantwoordelijk zijn. Daar waar de veiligheid van onze burgers en vooral minderjarige jongeren in het geding is, wordt van ons als gemeente (ook) verwacht dat wij daadkrachtig ingrijpen met maatregelen in de sfeer van drang en soms zelfs dwang.
‘Werk, werk, werk’ is voor ons een belangrijk thema. Wij zien een ambitieuze rol weggelegd voor de gemeente om de verdere ontwikkeling van de lokale en regionale economie te versterken. In samenwerking met ondernemers en onderwijs beogen we om de kansen op werk voor al onze doelgroepen te vergroten, zeker nu er op dit moment sprake is van krapte op de arbeidsmarkt. We zetten in op een goede match tussen wat de markt aan competenties vraagt en de competenties van de werkzoekenden die wij binnen ons team Werk begeleiden. Via de Regio Deal Oost-Groningen wordt met bewoners en organisaties samengewerkt aan het verbeteren van de brede welvaart. Onder andere in dit programma krijgt dit vorm in diverse projecten.
20
TAAKVELDEN ECONOMIE Fysieke bedrijfsinfrastructuur - Opstellen visie om meer werkgelegenheid in Zuidoost-Groningen te creëren via circulaire economie. - Ondersteuning bieden bij de verdere ontwikkeling van Makeport Mercurius en als dat nodig is gebiedsgerichte aanpak voor het Mercurius Business Park. - Wij treden op als intermediair op het gebied van bedrijventerreinen. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen - De accountmanager bedrijven en beleidsmedewerker economische zaken zijn het aanspreekpunt (‘loket’) voor het bedrijfsleven (inclusief agrarische sector). - Wij zullen actief medewerking verlenen aan initiatieven tot vestiging en uitbreiding van bedrijven om de structuur en werkgelegenheid van de gemeente te versterken. - Wij trekken samen op met het Stadskanaalster bedrijfsleven om de economische structuur in onze gemeente te versterken. Wij acteren actief op signalen en kansen in ons werkgebied en zoeken waar mogelijk samenwerking met regionale partners en de provincie. Werkgelegenheid voor de doelgroep van de Participatiewet heeft daarbij extra onze aandacht. - De gemeente is zichtbaar door haar aanwezigheid bij diverse overlegorganen van handels- en winkeliersverenigingen. Wij onderhouden onze contacten en zorgen voor regelmatige bedrijfsbezoeken.
- Het bieden van een evenwichtige en aantrekkelijke warenmarkt met breed assortiment in Stadskanaal en Musselkanaal voor het winkelend publiek. Economische promotie - Signalen voor nieuwe vestiging van bedrijven vanuit het netwerk worden opgevolgd door de accountmanager bedrijven. - Samen met onze buurgemeenten geven we uitvoering aan de marketingactiviteiten en de informatievoorziening aan toeristen. - Ondersteunen van het routebureau (wandelen, fietsen en varen) in Groningen. - Het scheppen van goede voorwaarden en faciliteren van (toeristische) markten, evenementen en voorzieningen. - Ondersteuning agrarische sector bij het invullen van de transitie van het landelijk gebied. - Met de recreatieve sector invulling geven aan de ambitie uit het bestuursakkoord om de samenwerking te zoeken in de regio om goede recreatieve en toeristische verbindingen te slaan tussen zowel het gebied Westerwolde, de Veenkoloniën als de Drentse Hondsrug. TAAKVELDEN SOCIAAL DOMEIN Samenkracht en burgerparticipatie Activiteiten maatschappelijk werk - Het subsidiëren en laten uitvoeren van basistaken door het Algemeen maatschappelijk werk (Amw). - Het (co)subsidiëren van een organisatie die slachtofferhulp biedt. - Subsidiering van het steunpunt Mantelzorg/vrijwillige thuiszorg (als onderdeel van het budgetsubsidiecontract met Stichting Welstad).
- Uitvoering Blijk van Waardering voor mantelzorgers die intensieve zorg bieden, inclusief jonge mantelzorgers. - Inzet van activiteiten gericht op jonge mantelzorgers. - Uitvoering Blijk van Waardering voor ouders die pleegzorg bieden aan jeugdigen in onze gemeente. - Het 24 uur per dag bieden van (vrijwillige) telefonische bereikbaarheid (zogenaamd luisterend oor). Dit wordt uitgevoerd door 'De Luisterlijn' van het programma Eén tegen Eenzaamheid. - Blijk van waardering voor vrijwilligers middels de vrijwilligersprijs. - Uitvoering geven aan de Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen. De wettelijke taken (de behandeling en registratie van meldingen) zijn belegd bij het provinciale Discriminatie Meldpunt Groningen (DMG). - Uitvoering geven aan de uitwerking van het Regenboogconvenant en borging hiervan. 21
-
In 2025 gaan wij uitvoering geven aan wat de nieuwe werkwijze binnen de Wet Inburgering betekent voor de gemeente en haar maatschappelijke samenwerkingspartners.
Activiteiten Voorzieningen Wmo - In 2025 starten de voorbereidingen voor het opnieuw aanbesteden van: • ondersteuning huishouden en zelfredzaamheid; • hulpmiddelen; • woonvoorzieningen en woningaanpassingen. - De in 2024 gestarte aanbesteding voor publiek vervoer (Wmo) afronden. - Het (laten) innen van eigen bijdragen voor de Wmo. Om de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren per 2026. De voorbereiding van de invoering zal plaatsvinden in 2025. - Het laten uitvoeren van het trekkingsrecht Pgb’s door de Sociale Verzekeringsbank (SVB). - Relatiebeheer met de SVB. Voorbereiding op de invoering van PGB 2.0. - Het houden van toezicht op de rechtmatigheid (jeugd en Wmo) en kwaliteit (Wmo) van onze voorzieningen. Activiteiten Inburgering - De implementatie van de nieuwe wet inburgering afronden. - Het bieden van maatschappelijke begeleiding door Stichting Vluchtelingenwerk aan statushouders die door het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) aan de gemeente Stadskanaal zijn toegewezen. - Het bieden van participatieverklaringstrajecten (PVT) door Stichting Vluchtelingenwerk aan statushouders die door het COA aan de gemeente Stadskanaal zijn toegewezen.
- Het bevorderen van de vroegtijdige integratie en participatie van statushouders aan de hand van afspraken op het gebied van scholing, onderwijs, werk, gezondheidszorg, veiligheid, jeugdhulp en huisvesting. Voor alle statushouders wordt een Plan Inburgering en Participatie (PIP) opgesteld. - Het realiseren van de taakstelling op het gebied van huisvesting van vergunningshouders. - Diverse (duale) trajecten aanbieden voor onze statushouders. Bewegen Werkt is hier een voorbeeld van.. Activiteiten Welzijn breed - Onderdeel van het lokaal plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA): de aanpak van eenzaamheid, door middel van uitvoering van het project 'Sociaal Vitaal' en het actieprogramma 'Eén tegen Eenzaamheid'. Het project Sociaal Vitaal maakt deel uit van de Regiodeal 1.0 - Door ontwikkelen van de integrale visie op de toegang "Stadskanaal, samen met de burger". - Het organiseren van afstemming met ketenpartners waaronder het versterken van de samenwerking tussen het sociaal domein met het medische domein (zorgkantoor, zorgverzekeraar, wijkverpleegkundigen, huisartsen en specialistische medische zorg). Dit betreft in ieder geval taken die voortvloeien uit het in 2023 afgesloten Integraal Zorgakkoord (IZA). Zie ook programma 4 Dienstverlening. - Inzet resterend incidenteel budget voor het organiseren van zinvolle activiteiten voor thuiswonende dementerende ouderen.
- Ambtelijke ondersteuning aan de Participatieraad Stadskanaal. - Coördinatie budgetsubsidie Stichting Welstad. - Uitvoeren van het wettelijk verplichte cliënt-ervaringsonderzoek en deelname aan de monitor sociaal domein. - Uitvoeren Actieagenda Lokale Inclusie Stadskanaal 2021-2024. Wij toetsen onder andere plannen in de openbare ruimte aan de hand van een Programma van Eisen (PvE) met een checklist, die is opgesteld vanuit de Actieagenda Lokale Inclusie. - Er is in 2024 een haalbaarheidsonderzoek gedaan naar de website www.samenstadskanaal.nl (onze sociale kaart), om de website beter te positioneren. Begin 2025 worden de conclusies en aanbevelingen uit dit haalbaarheidsonderzoek gepresenteerd. Deze conclusies en aanbevelingen leiden in 2025 tot een Plan van Aanpak. - Een bijdrage leveren aan visies, programma’s en projectenagenda’s voor de wijken en dorpen volgens het programma wijkgericht werken. Zie ook programma 3 Leefbaarheid. 22
- Inzet en samenwerking met buurtwerkers en het verstrekken van wijkbudgetten aan wijkraden. Actualiseren van het beleid Wijkgericht Werken. - Vaststellen van de woonzorgvisie in samenhang met de woonvisie. - Het starten met een programmatische aanpak op het gebied van langer thuis moeten blijven wonen van ouderen, ook als de kwetsbaarheid toeneemt. Dit wordt gefaciliteerd vanuit een meerjarige subsidie vanuit het project Vitaal Groningen (NPG). - Het uitbreiden van de formatie ondersteuner sociaal domein bij elke huisartsenpraktijk en doorontwikkeling daarvan naar het concept van Welzijn op Recept. Dit is een van de verplichte ketenaanpakken vanuit het GALA en het IZA. Zie ook programma 4 Dienstverlening. - De inzet van het sociaal domein versterken bij de aanpak van de enorme wachtlijsten in de Geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Activiteiten Sociaal cultureel werk - Uitvoering van sociaal cultureel werk, ouderenwerk, algemeen maatschappelijk werk/buurtwerk, mantelzorgondersteuning, vrijwilligerswerk, brede scholen, combinatiefunctionaris cultuur en sport (buurtsportcoaches) en het jeugd- en jongerenwerk op basis van het Programma van Eisen Welzijnsvoorzieningen. - Cofinanciering van de buurtsportcoaches die ingezet worden door schoolbesturen in het primair onderwijs.
- Het realiseren van een juiste afstemming tussen vraag en aanbod met betrekking tot het gebruik van gemeentelijke panden door sociaal/maatschappelijke partijen. - De exploitatie van buurthuizen en multifunctionele accommodaties, inclusief het optimaliseren van het beheer en gebruik van deze accommodaties (bijvoorbeeld ruimtes efficiënter inzetten door medegebruik). Ook werken wij verder aan de vastgoedexploitatie op basis van uniforme huren. Activiteiten Kinderopvang - Gezinnen waarin sprake is van een problematische gezinssituatie vanwege sociale en/of medische problematiek kunnen wanneer zij geen recht op kinderopvangtoeslag hebben tijdelijk gebruik maken van kinderopvang voor kinderen tot en met 12 jaar. - De Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (GGD) Groningen voert voor de wettelijk verplichte inspecties in de kinderopvang uit. Gastouderbureaus, gastouders, kinderdagverblijven, organisaties voor buitenschoolse opvang en peuterspeelzalen die voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen worden opgenomen in het Landelijk Register Kinderopvang. De gemeente kan in geval van tekortkomingen handhavend optreden. Toegang en eerstelijnsvoorzieningen - Het realiseren van de toegang naar gemeentelijke (algemene en maatwerk) Wmo- en jeugdhulpvoorzieningen. Waarbij ook aandacht is voor de situatie van mantelzorgers.
- Als gevolg van vergrijzing en verschuiving van intramurale zorg naar Wet langdurige zorg (Wlz) en Wmo-zorg thuis, kan een grotere druk op de toegang ontstaan. In combinatie met complexer wordende hulpvragen en de lange wachttijden voor GGZ-behandeling versterkt dit de noodzaak om de ontwikkelingen nauwlettend te monitoren. - In 2025 wordt voortgezet op de coördinatie van de aanpak en de zorg in multi-problematische situaties door een integraal team van consulenten. Dit team richt zich op het realiseren van integrale maatwerkoplossingen voor cliënten die problemen ondervinden op meerdere leefgebieden en te maken hebben met verschillende wetten en beleidsterreinen zoals bijvoorbeeld Wmo, Beschermd wonen, jeugdwet, participatie, de Wet verplichte GGZ, nazorg ex-gedetineerden, woonoverlast, huiselijke geweld, huisverboden en schuldhulpverlening. Doelstelling is sneller (geen 'estafette hulp' maar integrale aanpak) de juiste hulp verlenen. Dit effect wordt bereikt door een vergroot zicht op en begrip van de gerelateerde multiproblematiek van een inwoner door de integrale samenwerking. - De inzet van onafhankelijke cliëntondersteuning, tolk (anderstaligen) of een doventolk voor het gehele sociale domein. - De inzet van medische advisering voor het gehele sociale domein.
- In 2025 zullen wij ons verder toeleggen op het effectief inrichten van een zelfstandige (Stadskanaal) ambulante voorziening voor jeugd in het voorliggende veld. Het doel is om zonder indicatie en bijkomende administratieve handelingen al in een vroeg(er) stadium te kunnen interveniëren en jeugdhulp waar mogelijk meer af te schalen naar het voorliggend veld. De effectiviteit op de begroting laat zich vooralsnog niet 1 op 1 23
door vertalen. De verwachting is echter een aanzienlijke daling in de kosten van de lichte (3) zorgproducten als de verwijzers optimaal gebruik maken van de bestaande voorliggende voorzieningen Jeugd & Opgroeien. Inkomensregelingen - Inwoners van de gemeente, die niet of in onvoldoende mate in de noodzakelijke kosten van het bestaan kunnen voorzien, kunnen aanspraak maken op een inkomensondersteunende gemeentelijke voorziening op grond van de Participatiewet. - Na enkele jaren van daling van het gebruik verwachten wij een geleidelijke toename van de uitkeringen vanwege de toename van alleenstaande statushouders die in de gemeente zal vestigen en de wijzigingen van de Participatiewet. Ook zal het gebruik van de loonkostensubsidie door de stimulans van het Rijk geleidelijk toenemen. De uitvoering van de nieuwe regelgeving voor terugvordering en verhaal van de uitkering voorkomt dat inwoners bij onterecht ontvangen uitkeringen te veel moeten terugbetalen, waardoor zij onder het bestaansminimum leven. - Inwoners met schulden kunnen de gemeente benaderen en ondersteuning krijgen via de Wet op de schuldhulpverlening. - Het streven is om de vroegsignalering te versterken om daardoor meer inwoners met schulden en betalingsachterstanden zo vroeg mogelijk te bereiken.
Dit gebeurt door de samenwerking met ketenpartners te verstevigen en te onderzoeken of de gemeente de lijst met inwoners met een betalingsachterstand bij de zorgverzekeraar kan oppakken (Stichting Centraal Administratie Kantoor AWBZ (CAK-lijst)). - Vanaf 2025 zal de uitvoering van de schuldhulpverlening wijzigen ten opzichte van 2024. Dit zal een overgang zijn voor inwoners, de gemeente en de Gemeentelijke kredietbank. De nieuwe wijze van uitvoering start in 2025 en wordt nauw gevolgd. - Er wordt gekeken naar de inzet op 'basisdienstverlening schuldhulpverlening'. Dit is een plan wat het Rijk, de VNG, de branchevereniging Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) en de Vereniging van leidinggevenden in het sociaal domein (Divosa) zijn overeengekomen. Dit plan dient te leiden tot een hulpaanbod dat toegankelijker is en in iedere gemeente uit minimaal dezelfde elementen bestaat. Het doel is dat alle schuldhulpverleningsorganisaties en gemeenten de twintig elementen uit de basisdienstverlening invoeren. WSW en beschut werk - In het Trainings- en Diagnosecentrum (TDC) werken we samen met het leerwerkbedrijf Wedeka en andere samenwerkingspartners om de brede doelgroep van de Participatiewet te begeleiden naar zo regulier mogelijk werk. In het Ontwikkelcentrum zal de dienstverlening van het TDC wederom ook een plek krijgen.
- Onder regie van de gemeente wordt begeleiding aan de doelgroep Participatiewet vanuit het TDC/ontwikkelcentrum uitgevoerd, waarbij de deelnemers na een persoonlijke diagnose ingedeeld worden op een trede van de participatieladder. - Bij de re-integratie van inwoners nemen we de Participatiewet in Balans als uitgangspunt, we gaan uit van vertrouwen en sluiten aan bij de kansen en mogelijkheden van inwoners. Onze dienstverlening verandert daarmee van 'klantmanager' naar het zijn van een 'gids/coach' voor inwoners in zijn of haar zoektocht naar kansen en mogelijkheden. - We verwachten in 2025 een aantal plaatsingen Beschut Werk te realiseren zoals de landelijke taakstelling in 2025 van ons vraagt. - In 2024 is incidenteel € 63,9 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd om gemeenten tegemoet te komen bij de financiële uitdagingen rondom een duurzame toekomstbestendige infrastructuur van sociale ontwikkelbedrijven. We gaan hierop onze eigen visie ontwikkelen en dit met Wedeka uitwerken. Arbeidsparticipatie - Sinds 2021/2022 zien we dat er steeds meer sprake is van krapte op de arbeidsmarkt in bijna alle sectoren. In de afgelopen jaren heeft dit de kans op een baan bij de doelgroep bijstandsgerechtigden vergroot. Hier hebben inmiddels een groot aantal mensen van weten te profiteren. De groep die hier niet van heeft weten te profiteren vraagt meer begeleiding.
Dit is in veel gevallen een langdurig traject. De daling van het aantal bijstandsgerechtigden, zoals we deze in de afgelopen jaren hebben gezien, zal minder aan de orde zijn. We verwachten een lichte daling, dan wel stabilisering van de omvang van de doelgroep. 24
-
-
-
Voor een optimale werkgeversbenadering wordt in onderlinge samenwerking tussen de gehele arbeidsmarktregio Werk in Zicht (WIZ) Groningen en de subregio Oost-Groningen jaarlijks een arbeidsmarktbewerkingsplan opgesteld. In de subregio Oost-Groningen maken we jaarlijks een uitvoeringsplan waarop we extra willen inzetten. Naast de uitvoering van wettelijke taken ontwikkelt WIZ duurzame oplossingen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, er wordt onder andere samengewerkt op het gebied van afspraakbanen, werkgeversondersteuning, aansluiting onderwijs/arbeidsmarkt en jeugdwerkloosheid en het aanvragen van subsidies voor projecten. We dragen bij aan de realisatie van Afspraakbanen, zoals is afgesproken in het Sociaal Akkoord 2013. We streven naar banen die op termijn omgezet kunnen worden naar een duurzaam arbeidscontract.